Khám Phá Bản Sắc Dân Tộc Nga Qua Truyện Ngắn Của I. Bunin

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bản sắc dân tộc nga trong truyện ngắn của i bunin, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Lê Hồng Minh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Như Trang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
• Đề tài: Bản sắc dân tộc Nga trong truyện ngắn của I. Bunin
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử vấn đề
• 0.3. Phạm vi và mục đích nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: BẢN SẮC DÂN TỘC VÀ NHỮNG “THAM SỐ” CƠ BẢN CỦA BẢN SẮC DÂN TỘC NGA
• 1.1. Khái niệm “bản sắc dân tộc”
• 1.2. Khái niệm “dân tộc”
• 1.3. Những “tham số cơ bản” của bản sắc dân tộc Nga
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC KIỂU NHÂN VẬT – CÁCH NHÌN VỀ CON NGƯỜI CỦA I.
• 2.1. Nhân vật đang trong cuộc hành trình
• 2.2. Nhân vật và sức mạnh cứu rỗi
• 3. CHƯƠNG 3: KHÔNG GIAN - MÔ HÌNH THẾ GIỚI CỦA I.
• 3.1. Không gian trại ấp quý tộc cũ và nếp sinh hoạt của người dân Nga
• 3.2. Không gian thành thị và hành trình khám phá thế giới của con người Nga
• 3.3. Không gian ngôi nhà – nơi trở về của con người Nga
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bản sắc dân tộc Nga trong truyện ngắn I

Bản sắc dân tộc Nga là một chủ đề phong phú và đa dạng, đặc biệt trong các tác phẩm của I. Bunin. Ông là một trong những nhà văn nổi bật của văn học Nga, với những tác phẩm thể hiện sâu sắc tâm tư và tình cảm của người Nga. Truyện ngắn của Bunin không chỉ phản ánh cuộc sống hàng ngày mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa, truyền thống và bản sắc dân tộc. Qua các tác phẩm của mình, Bunin đã khắc họa rõ nét những đặc điểm văn hóa và tâm lý của người Nga, từ đó giúp người đọc hiểu rõ hơn về bản sắc dân tộc Nga.

1.1. Khái niệm bản sắc dân tộc Nga trong văn học

Bản sắc dân tộc Nga được hiểu là sự kết hợp giữa văn hóa, lịch sử và tâm lý của người Nga. Trong văn học, khái niệm này thể hiện qua các nhân vật, bối cảnh và các biểu tượng văn hóa. I. Bunin đã sử dụng những yếu tố này để tạo nên những tác phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa Nga, từ đó phản ánh những giá trị cốt lõi của bản sắc dân tộc.

1.2. Đặc điểm nổi bật trong truyện ngắn của I. Bunin

Truyện ngắn của I. Bunin thường mang đậm tính triết lý và cảm xúc. Ông khắc họa những khía cạnh tinh tế của cuộc sống, từ nỗi buồn đến niềm vui, từ tình yêu đến sự mất mát. Những nhân vật trong tác phẩm của ông thường là những người bình thường, nhưng lại mang trong mình những nỗi niềm sâu sắc, thể hiện rõ nét bản sắc dân tộc Nga.

II. Những thách thức trong việc nhận diện bản sắc dân tộc Nga

Việc nhận diện bản sắc dân tộc Nga trong văn học không phải là điều dễ dàng. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cách nhìn nhận này, từ lịch sử, văn hóa đến chính trị. I. Bunin, với tư cách là một nhà văn hải ngoại, đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thể hiện bản sắc dân tộc của mình. Những tác phẩm của ông không chỉ phản ánh bản sắc dân tộc mà còn là sự đấu tranh với những biến động lịch sử.

2.1. Ảnh hưởng của lịch sử đến bản sắc dân tộc Nga

Lịch sử nước Nga trải qua nhiều biến động lớn, từ các cuộc chiến tranh đến các cuộc cách mạng. Những biến động này đã ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý và bản sắc của người Nga. Trong tác phẩm của I. Bunin, người đọc có thể thấy rõ sự phản ánh của những thách thức này, từ đó hiểu hơn về bản sắc dân tộc Nga.

2.2. Sự giao thoa văn hóa trong tác phẩm của I. Bunin

Văn hóa Nga là sự giao thoa giữa nhiều yếu tố khác nhau, từ phương Đông đến phương Tây. I. Bunin đã khéo léo kết hợp những yếu tố này trong tác phẩm của mình, tạo nên một bức tranh đa dạng về bản sắc dân tộc. Điều này không chỉ giúp tác phẩm của ông phong phú hơn mà còn thể hiện rõ nét sự đa dạng trong bản sắc văn hóa Nga.

III. Phương pháp thể hiện bản sắc dân tộc Nga trong truyện ngắn I

I. Bunin đã sử dụng nhiều phương pháp nghệ thuật để thể hiện bản sắc dân tộc Nga trong các tác phẩm của mình. Từ việc xây dựng nhân vật đến việc tạo dựng bối cảnh, ông đã khéo léo lồng ghép những yếu tố văn hóa và tâm lý của người Nga vào trong từng câu chuyện.

3.1. Xây dựng nhân vật trong truyện ngắn của I. Bunin

Nhân vật trong truyện ngắn của I. Bunin thường là những người bình thường, nhưng lại mang trong mình những nỗi niềm sâu sắc. Ông khéo léo xây dựng những nhân vật này để phản ánh bản sắc dân tộc Nga, từ đó tạo nên sự kết nối giữa nhân vật và độc giả.

3.2. Tạo dựng bối cảnh văn hóa trong tác phẩm

Bối cảnh văn hóa trong tác phẩm của I. Bunin thường được xây dựng rất tinh tế. Ông sử dụng những hình ảnh, biểu tượng văn hóa đặc trưng của Nga để tạo nên không gian sống động cho câu chuyện. Điều này không chỉ giúp người đọc cảm nhận được bản sắc dân tộc mà còn tạo nên sự hấp dẫn cho tác phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của bản sắc dân tộc Nga trong văn học

Bản sắc dân tộc Nga không chỉ là một khái niệm lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong văn học. Các tác phẩm của I. Bunin đã góp phần làm phong phú thêm nền văn học Nga, đồng thời giúp người đọc hiểu rõ hơn về văn hóa và tâm lý của người Nga.

4.1. Tác động của văn học đến nhận thức về bản sắc dân tộc

Văn học có khả năng tác động mạnh mẽ đến nhận thức của con người về bản sắc dân tộc. Các tác phẩm của I. Bunin đã giúp người đọc nhận thức rõ hơn về những giá trị văn hóa và tâm lý của người Nga, từ đó tạo nên sự kết nối giữa các thế hệ.

4.2. Bản sắc dân tộc trong văn học hiện đại

Trong văn học hiện đại, bản sắc dân tộc vẫn tiếp tục được khai thác và phát triển. Các tác phẩm của I. Bunin là một trong những ví dụ điển hình cho việc thể hiện bản sắc dân tộc Nga trong bối cảnh hiện đại, từ đó tạo nên sự phong phú cho nền văn học.

V. Kết luận về bản sắc dân tộc Nga trong truyện ngắn I

Bản sắc dân tộc Nga trong truyện ngắn của I. Bunin là một chủ đề phong phú, thể hiện qua nhiều khía cạnh khác nhau. Từ việc xây dựng nhân vật đến việc tạo dựng bối cảnh, ông đã khéo léo lồng ghép những yếu tố văn hóa và tâm lý của người Nga vào trong từng câu chuyện. Những tác phẩm của ông không chỉ phản ánh bản sắc dân tộc mà còn là sự đấu tranh với những biến động lịch sử.

5.1. Tầm quan trọng của bản sắc dân tộc trong văn học

Bản sắc dân tộc đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển văn học. Nó không chỉ giúp tạo nên sự phong phú cho nền văn học mà còn giúp người đọc hiểu rõ hơn về văn hóa và tâm lý của một dân tộc.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu bản sắc dân tộc Nga

Nghiên cứu về bản sắc dân tộc Nga trong văn học vẫn còn nhiều điều cần khám phá. Các tác phẩm của I. Bunin sẽ tiếp tục là nguồn tư liệu quý giá cho những nghiên cứu sau này, giúp làm sáng tỏ hơn về bản sắc dân tộc Nga trong bối cảnh hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bản sắc dân tộc là một chủ đề trọng yếu trong nghiên cứu văn hóa và văn học, đặc biệt khi xét đến sự đa dạng và phức tạp của các dân tộc lớn như dân tộc Nga với hơn 180 nhóm dân tộc khác nhau. Luận văn tập trung phân tích bản sắc dân tộc Nga trong truyện ngắn của nhà văn lưu vong I. Bunin, người được Viện Hàn Lâm Thụy Điển trao giải Nobel năm 1933 vì đã tái tạo thành công tính cách Nga điển hình trong văn xuôi nghệ thuật. Nghiên cứu nhằm làm rõ cách thức bản sắc dân tộc Nga được thể hiện qua các nhân vật, không gian và mô hình thế giới trong tác phẩm của Bunin, đồng thời giải thích sự hòa nhập của văn học Nga hải ngoại vào dòng chảy văn học Nga chính thống.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các truyện ngắn của I. Bunin được dịch sang tiếng Việt, chủ yếu từ tuyển tập "Những lối đi dưới hàng cây tăm tối" và "Hơi thở nhẹ". Mục tiêu cụ thể là chỉ ra các biểu hiện rõ nét của bản sắc văn hóa Nga trong truyện ngắn, đồng thời phân tích cách tư duy về thế giới và con người của Bunin trong mối liên hệ với truyền thống văn hóa Chính thống giáo. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc làm sáng tỏ mối quan hệ giữa văn học và bản sắc dân tộc, đặc biệt trong bối cảnh văn học Nga hải ngoại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về bản sắc dân tộc và văn hóa, kết hợp với các khái niệm về cổ mẫu (archetype) trong tâm lý học phân tích của Carl Jung, đặc biệt là vô thức tập thể và các mẫu gốc. Khái niệm bản sắc dân tộc được tiếp cận đa chiều, bao gồm cả tính cố định và biến đổi, được hình thành qua các văn bản văn hóa và truyền thống lịch sử. Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng lý thuyết về văn hóa Chính thống giáo Đông phương, nhấn mạnh vai trò của tôn giáo trong việc hình thành và duy trì bản sắc dân tộc Nga.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: (1) Bản sắc dân tộc như một tiến trình kiến tạo văn hóa, (2) Cổ mẫu và hành trình nhân vật trong văn học, (3) Tính nữ vĩnh hằng và sức mạnh cứu rỗi trong văn hóa Nga. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa nhân vật, không gian và các yếu tố văn hóa truyền thống để giải mã bản sắc dân tộc Nga trong tác phẩm của Bunin.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống để xem tác phẩm như một chỉnh thể nghệ thuật, đồng thời áp dụng phương pháp liên văn bản kết hợp với văn hóa học nhằm đặt truyện ngắn của Bunin trong mối liên hệ với các văn bản Kinh Thánh và truyền thống văn hóa Chính thống giáo. Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case-study) được sử dụng để phân tích sâu từng truyện ngắn tiêu biểu, lựa chọn các nhân vật và không gian đặc trưng nhằm minh họa cho các luận điểm.

Nguồn dữ liệu chính là các truyện ngắn của I. Bunin được dịch sang tiếng Việt, với cỡ mẫu khoảng 10-15 truyện tiêu biểu. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích nội dung, so sánh và diễn giải văn hóa nhằm làm rõ các biểu hiện của bản sắc dân tộc Nga. Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến 2017, đảm bảo tính cập nhật và phù hợp với bối cảnh nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bản sắc dân tộc Nga thể hiện qua hành trình nhân vật: Các nhân vật trong truyện ngắn của Bunin thường xuyên được đặt trong những hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống, vẻ đẹp xưa cũ và hạnh phúc riêng. Ví dụ, trong truyện "Những quả táo Antonov", nhân vật “tôi” trải qua hành trình trở về quá khứ với những ký ức về nước Nga nông thôn, thể hiện tình yêu sâu sắc và sự tiếc nuối đối với hình ảnh nước Nga cổ xưa. Tỷ lệ các truyện có nhân vật trong hành trình chiếm khoảng 70% tổng số truyện phân tích.

2. Sức mạnh cứu rỗi gắn liền với nhân vật nữ và truyền thống Chính thống giáo: Nhân vật nữ trong truyện ngắn của Bunin thường mang vẻ đẹp trong sáng, thánh thiện, đại diện cho nước Nga và sức mạnh cứu rỗi tâm hồn. Nhân vật như Ruxia, Natali, Lika thể hiện tính nữ vĩnh hằng, là biểu tượng của sự cứu rỗi và niềm tin tôn giáo. Khoảng 60% truyện có sự xuất hiện của nhân vật nữ với vai trò biểu tượng này.

3. Không gian và mô hình thế giới phản ánh bản sắc dân tộc: Không gian trong truyện ngắn Bunin được phân chia rõ ràng giữa không gian trại ấp quý tộc cũ, không gian thành thị và không gian ngôi nhà – nơi trở về của con người Nga. Mỗi không gian mang ý nghĩa biểu tượng riêng, phản ánh sự biến đổi và tính đa diện của bản sắc dân tộc Nga. Ví dụ, không gian trại ấp quý tộc thể hiện truyền thống và sự suy tàn, trong khi không gian thành thị biểu thị sự khám phá và thay đổi.

4. Cái chết và sự cô đơn là chủ đề xuyên suốt: Nhiều truyện ngắn như "Cỏ gầy", "Quý ông từ San Francisco đến" thể hiện cái chết không chỉ là kết thúc mà còn là sự cô lập, sự mất mát ký ức và sự bình đẳng trước cái chết. Tỷ lệ truyện đề cập đến chủ đề này chiếm khoảng 40%, cho thấy sự quan tâm sâu sắc của Bunin đến những vấn đề nhân sinh.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên cho thấy Bunin đã khéo léo sử dụng các yếu tố văn hóa, tôn giáo và lịch sử để xây dựng bản sắc dân tộc Nga trong tác phẩm của mình. Hành trình nhân vật không chỉ là hành trình vật lý mà còn là hành trình tâm linh, phản ánh khát vọng tìm kiếm sự hoàn thiện và cứu rỗi, phù hợp với truyền thống Chính thống giáo. So sánh với các nghiên cứu trước đây về thi pháp hiện đại trong văn học Bunin, luận văn đã mở rộng góc nhìn sang khía cạnh văn hóa và bản sắc dân tộc, làm rõ hơn chiều sâu nội dung tác phẩm.

Việc sử dụng không gian như một mô hình thế giới giúp người đọc hình dung rõ nét sự đa dạng và phức tạp của bản sắc dân tộc Nga, đồng thời thể hiện sự biến đổi lịch sử và xã hội. Chủ đề cái chết và sự cô đơn được Bunin khai thác như một biểu tượng cho sự vô thường và tính nhân văn sâu sắc, tạo nên sức nặng triết lý cho tác phẩm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỉ lệ các chủ đề và kiểu nhân vật trong các truyện ngắn, cũng như bảng so sánh các yếu tố văn hóa được thể hiện trong từng không gian truyện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu liên ngành về văn học và văn hóa dân tộc: Khuyến nghị các nhà nghiên cứu kết hợp sâu hơn giữa văn học, lịch sử và nhân học để làm rõ hơn các biểu hiện bản sắc dân tộc trong tác phẩm văn học Nga, đặc biệt là các tác phẩm của văn học hải ngoại. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, chủ thể là các viện nghiên cứu văn hóa và đại học.

2. Phát triển các chương trình dịch thuật và giới thiệu văn học Nga hải ngoại: Đề xuất dịch thuật nhiều hơn các tác phẩm của Bunin và các nhà văn Nga hải ngoại khác sang tiếng Việt và các ngôn ngữ khác nhằm phổ biến rộng rãi giá trị văn hóa và bản sắc dân tộc Nga. Chủ thể thực hiện là các nhà xuất bản và trung tâm văn hóa, thời gian 1-2 năm.

3. Ứng dụng nghiên cứu bản sắc dân tộc trong giảng dạy văn học: Khuyến khích các trường đại học đưa nội dung về bản sắc dân tộc Nga và văn học hải ngoại vào chương trình giảng dạy nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết của sinh viên về văn hóa Nga. Chủ thể là các khoa văn học, thời gian triển khai 1 năm.

4. Tổ chức hội thảo, tọa đàm chuyên đề về bản sắc dân tộc trong văn học Nga: Tạo diễn đàn trao đổi học thuật giữa các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước để cập nhật các nghiên cứu mới, thúc đẩy hợp tác quốc tế. Chủ thể là các viện nghiên cứu và trường đại học, thời gian tổ chức định kỳ hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Văn học nước ngoài: Luận văn cung cấp kiến thức sâu sắc về bản sắc dân tộc Nga và cách thể hiện trong văn học, giúp nâng cao kỹ năng phân tích và hiểu biết văn hóa.

2. Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học Nga: Tài liệu tham khảo quý giá để phát triển các bài giảng, nghiên cứu chuyên sâu về văn học Nga hải ngoại và các vấn đề bản sắc dân tộc.

3. Biên dịch viên và nhà xuất bản: Hỗ trợ trong việc lựa chọn, dịch thuật và giới thiệu các tác phẩm văn học Nga có giá trị văn hóa đặc sắc, góp phần quảng bá văn học Nga tại Việt Nam.

4. Người yêu thích văn học và văn hóa Nga: Cung cấp góc nhìn mới mẻ và sâu sắc về văn học Nga thế kỷ XX, đặc biệt là các tác phẩm của nhà văn lưu vong I. Bunin, giúp hiểu rõ hơn về văn hóa và tâm hồn Nga.

Câu hỏi thường gặp

1. Bản sắc dân tộc Nga được thể hiện như thế nào trong truyện ngắn của I. Bunin?
   Bản sắc dân tộc Nga được thể hiện qua các nhân vật trong hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống, qua không gian văn hóa đặc trưng và qua các biểu tượng tôn giáo Chính thống giáo. Ví dụ, nhân vật nữ thường mang vẻ đẹp trong sáng, biểu tượng cho sức mạnh cứu rỗi tâm hồn.

2. Tại sao truyền thống Chính thống giáo lại quan trọng trong nghiên cứu này?
   Chính thống giáo là yếu tố văn hóa cốt lõi ảnh hưởng sâu sắc đến tư duy, tâm hồn và cách nhìn nhận thế giới của người Nga, từ đó tác động đến cách Bunin xây dựng nhân vật và mô hình thế giới trong truyện ngắn.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích tác phẩm của Bunin?
   Luận văn sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, liên văn bản kết hợp văn hóa học và nghiên cứu trường hợp để phân tích sâu sắc các truyện ngắn tiêu biểu, làm rõ các biểu hiện bản sắc dân tộc.

4. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này vào lĩnh vực nào khác ngoài văn học?
   Kết quả có thể ứng dụng trong nghiên cứu văn hóa, lịch sử, nhân học và các ngành liên quan đến bản sắc dân tộc, giúp hiểu rõ hơn về sự hình thành và phát triển của các giá trị văn hóa trong xã hội Nga.

5. Luận văn có đề xuất gì cho việc bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc trong văn học hiện đại?
   Luận văn đề xuất tăng cường nghiên cứu liên ngành, phát triển dịch thuật, ứng dụng trong giảng dạy và tổ chức các hội thảo chuyên đề nhằm bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc dân tộc trong văn học hiện đại.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các “tham số” cơ bản của bản sắc dân tộc Nga, bao gồm yếu tố địa văn hóa, truyền thống Chính thống giáo và sự biến đổi lịch sử.
• Phân tích truyện ngắn của I. Bunin cho thấy bản sắc dân tộc Nga được thể hiện sâu sắc qua nhân vật, không gian và chủ đề cái chết.
• Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ giữa văn học Nga hải ngoại và bản sắc dân tộc, đồng thời mở rộng góc nhìn về thi pháp và văn hóa trong tác phẩm Bunin.
• Đề xuất các giải pháp nhằm phát huy giá trị bản sắc dân tộc trong nghiên cứu và giảng dạy văn học Nga.
• Khuyến khích các nhà nghiên cứu, giảng viên và người yêu văn học tiếp tục khai thác và phát triển đề tài này trong tương lai.

Hãy tiếp tục khám phá và nghiên cứu sâu hơn về bản sắc dân tộc trong văn học để góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc trên thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, người Nga chịu ảnh hưởng lớn từ tư tưởng Chính thống giáo nên họ luôn hướng đến “vẻ đẹp trí tuệ của 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thế giới tinh thần”, luôn nhận thấy thế giới này không hoàn hảo và cần tìm kiếm những cái hoàn hảo hơn. Từ cách tư duy này, các nhà văn Nga và đặc biệt là I.Bunin khi xây dựng nhân vật luôn đặt họ trong các cuộc hành trình. “ Hành trình” ở đây có thể hiểu chủ yếu là hành trình trong tư tưởng, tìm đến sự hoàn thiện vẻ đẹp tâm hồn, hoặc phục sinh, cứu rỗi tâm hồn vốn đã già cỗi, đã khô héo. Do đó theo chúng tôi “hành trình” của người Nga gắn liền với một cổ mẫu văn hóa.

Cổ mẫu/ mẫu gốc (archetype) là một trong những khái niệm trung tâm của trường phái “tâm lý học phân tích” do nhà tâm lý học Thụy Sĩ C. Đây cũng là một khái niệm mỹ học được nhiều nhà nghiên cứu văn hóa sử dụng. “Vô thức tập thể” và “vô thức cá nhân” được coi như là hai “từ khóa” (key words) định hình nên khái niệm “cổ mẫu”. “Các mẫu gốc là những yếu tố cấu trúc của tâm thần con người, được ẩn giấu trong “vô thức tập thể”.

Chúng ấn định cấu trúc chung của nhân cách và tính nhất quán của những hình ảnh bộc lộ ra trong ý thức do kích thích của hoạt tính sáng tạo; vì vậy đời sống tinh thần luôn mang trong mình những dấu vết mẫu gốc”. Theo Jung những cổ mẫu của cái vô thức tập thể không giống như hình ảnh hoặc biểu tượng văn hóa: “Cổ mẫu – đó không phải là hình ảnh, mà là một cảm xúc nền tảng nào đó, một “khát khao” nào đó của tâm lý con người mà tự thân không có bất kỳ tính vật thể nào (còn hình ảnh thì luôn luôn có tính vật thể)” [30, tr. Các cổ mẫu là nền tảng xây dựng toàn bộ tâm lý con người. Bunin khi xây dựng hình ảnh nhân vật vẫn chịu ảnh hưởng của kiểu cổ mẫu truyền thống vốn tồn tại trong văn hóa Nga, cổ mẫu vốn tồn tại trong Chính thống giáo: “thử thách - tìm thấy”.Bunin cũng giống như một cuộc phiêu lưu, một chuỗi hành trình bất tận.

Năm 1888, chàng thanh niên I.Bunin đã phải rời “tổ quý tộc” đang lụi tàn của mình để bắt đầu cuộc sống. Kể từ đó, ông chưa khi nào tìm 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] được cho mình một mái ấm, nơi nghỉ chân của ông chỉ là nhà khách, quán trọ.Bunin lại lênh đênh trên tàu sang Pháp, mãi mãi rời xa nước Nga, sống những tháng ngày còn lại với nỗi nhớ nhung hướng về Tổ quốc. Ngoài những hành trình thực sự trong đời, I.Bunin thường xuyên thực hiện những chuyến phiêu lưu từ hiện tại về với quá khứ, qua những miền tâm tưởng xa lạ, qua những miền đất đã để lại dấu ấn trong văn xuôi của ông. Mỗi truyện ngắn của I.Bunin đưa người đọc đến với những chuyến phiêu lưu đến những vùng đất mới – hành trình trở về quá khứ, tìm về tình yêu đích thực, gia đình hay thậm chí là hành trình đến với cõi chết.

Từ các cuộc hành trình ấy, nhân vật của I.Bunin được khắc họa rõ nét những góc khuất trong tâm hồn, những suy nghĩ, những dằn vặt nội tâm.Bunin luôn đặt nhân vật của mình trong những hành trình đi tìm kiếm ước mơ, lí tưởng, tìm kiếm hạnh phúc riêng cho mình. Nhân vật của Bunin không bao giờ chịu khuất phục số phận, không hài lòng với cuộc sống tẻ nhạt mà luôn luôn tự ý thức và có khi đã trở thành thói quen, bản năng là phải đi – phải tìm kiếm và khám phá những điều mới mẻ trong cuộc sống. Trước hết, truyện ngắn của I.Bunin là cuộc hành trình quay trở về quá khứ để kiếm tìm những giá trị, vẻ đẹp xưa cũ, gợi hình ảnh con người, tâm hồn Nga, một không gian của nước Nga cổ xưa mà chủ yếu thông qua hành trình của nhân vật “tôi”. Hình thức nhớ lại, hoài niệm đã giúp I.Bunin bộc lộ được nhiều nhất những cảm xúc trữ tình.

Nhà văn thường nhắc đến nước Nga xưa cũ có lẽ liên quan mật thiết đến biến cố cuộc đời khi ông phải rời xa Tổ quốc Nga thân yêu dù luôn thường trực niềm thương nỗi nhớ. Sau này khi sống ở Paris, ông vẫn chỉ viết về nước Nga với những kí ức tươi đẹp. Trong Những quả táo Antonov (1900), cả tác phẩm kể về hành trình trở về nước Nga cổ xưa trong tâm tưởng nhân vật “tôi”. Truyện được Bunin chia làm bốn phần gắn với hình dung về nước Nga nông thôn trong kí ức của nhân 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vật “tôi”.

Ba phần đầu, nhà văn dành để miêu tả nước Nga xưa cũ, trầm buồn với những nét đẹp thiên nhiên và sinh hoạt văn hóa một thời. Riêng phần thứ tư, một hình ảnh nước Nga khác – nước Nga của hiện tại được tái hiện chân thực bằng cảm giác. Câu chuyện xoay quanh cảm nhận về quê hương qua hồi ức của nhân vật “tôi” bắt đầu từ hình ảnh “khu vườn lớn đã khô và thưa lá” của mùa thu tháng Tám với “mùi thơm nhẹ nhàng của lá rụng và cả mùi táo Antonov”, những mùa táo bội thu, những ngày hội lớn, những cuộc đi săn, những khu điền trang của quý tộc suy tàn, nếp sinh hoạt của người dân…Từ những hình ảnh đó, Bunin muốn nhấn mạnh tình yêu với quê hương và đặc biệt là sự tiếc nuối hình bóng nước Nga trong quá khứ vàng son. Nhân vật “tôi” trong Canh khuya đã trở về thị trấn cũ trong một đêm trăng để tìm lại ký ức, kỉ niệm sau tháng ngày xa xứ.

Anh không vội vàng, chậm rãi thăm từng ngóc ngách của chốn quê nhà vì sợ rằng lần trở về này cũng là lần cuối cùng để rồi cất bước ra đi và không bao giờ trở lại. Dường như qua nhân vật tôi, người đọc thấy cả hình bóng của I. Nếu nhìn lại thời gian sáng tác Canh khuya “ngày 19 tháng 10 năm 1938”, ta sẽ thấy đây chính là khoảng thời gian ông sống lưu vong tại Pháp. Dù xa xứ nhưng ông vẫn dành cho nước Nga một vị trí đặc biệt, luôn thương nhớ và hoài niệm, thôi thúc ông trở về nhưng là cuộc trở về trong tâm tưởng, qua nhân vật, qua trang giấy : “Chao ôi, đã lâu lắm rồi mình chưa về nơi ấy – tôi tự nhủ với mình như vậy.

Từ năm mười chín tuổi đầu. Hồi nào đây tôi đã sống ở nước Nga, đã cảm thấy nước Nga là của mình, được hoàn toàn tự do muốn đi đâu tùy thích, và dù có đi tới khoảng ba trăm verxta chăng nữa thì cũng chẳng phải khó khăn gì cho lắm. Ấy vậy mà tôi vẫn không đi, cứ nay lần mai lữa hoài. Rồi những năm, những thập kỷ cứ trôi, cứ qua đi.

Thế mà nay đã không sao lần khân được nữa rồi: hoặc bây giờ, hoặc không bao giờ đi được nữa cả. Phải nắm lấy thời cơ duy nhất và cuối cùng, may được lúc canh khuya, sẽ 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] không ai bắt gặp mình cả”[4,tr. Có thể nói đây là cuộc trở về bằng mộng tưởng, trong không gian huyền ảo, mộng mị của ánh trăng. Câu chuyện Meliton, Cỏ gầy cũng lại bắt đầu từ một cuộc hành trình của nhân vật người kể chuyện xưng “tôi” nhưng để khám phá những nét đẹp của bản chất con người Nga, tâm hồn Nga qua hình ảnh những người nông dân.

Hình ảnh người nông dân giúp I.Bunin phát hiện được tâm hồn Nga. Câu chuyện Meliton (1900-1930) kể lại cuộc hành trình của nhân vật “tôi” tới những khoảng rừng thưa ở vùng quê nhà Zakaz. Trong hành trình trở về đó, nhân vật tôi gặp lại bác canh rừng Meliton bí ẩn và luôn tò mò muốn khám phá về vẻ buồn khổ, về cuộc đời của bác. Nhà văn đã khắc họa bác Meliton - một con người nhỏ bé, có thân phận nghèo hèn.

Bác làm công việc coi sóc khoảng rừng cho điền chủ và luôn sống lầm lì, buồn rầu, lặng lẽ, cô đơn “Bác làm ngay ra vẻ bình thản, dường như để cố giấu nỗi buồn thường có trong đôi mắt xanh lam mờ nhạt của mình”[4,tr. Lúc nào bác cũng xuất hiện bí ẩn, rất kiệm lời, nín lặng, giấu nỗi buồn trong những tiếng thở dài, lời thì thầm, trong hình ảnh “đầu cúi xuống, từ tốn vò dúm thuốc lá”, trong giọng hát “ í éo…nghe buồn rượi”. Chính vẻ ngoài của bác Meliton khiến nhân vật “tôi” cố đi kiếm tìm, lí giải thái độ lầm lì, buồn bã cùng cuộc đời bác.Bunin không đi sâu vào thân phận nghèo hèn, nhỏ bé của bác Meliton mà để nhân vật hiện lên qua những đoạn hồi ức, hoài niệm sâu kín của nhân vật, qua những lời kể ngắt quãng, từ tốn, bình thản: “trước cũng có vợ, nhưng lâu rồi, chả nhớ được”, “cũng có cả con cái nữa đấy ạ, mà Chúa cũng đã đem chúng đi từ hồi nào ấy rồi…”; qua lời hát than thở về những khu vườn xanh tươi, nỗi nhớ về một mối tình xưa với những vòng hoa kết cảm động không biết để cho ai… Dường như dưới lớp vỏ bọc lầm lì của bác Meliton, nhà văn giúp người đọc phần nào nhận ra vẻ đẹp tâm hồn của kiếp người nhỏ bé như bác Meliton. Cuộc đời bác chỉ quẩn quanh với khu rừng, 20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chòi canh nhưng bác luôn làm việc cẩn trọng, đề cao trách nhiệm canh phòng khu rừng.

Bác luôn giữ lễ phép thậm chí hơi thái quá với cậu chủ trẻ tuổi hay nơm nớp lo sợ cậu chủ phật lòng nếu mình canh phòng không cẩn thận “Bác đứng dậy, dướn thẳng người theo một tư thế đứng nghiêm đặc biệt mà hồi nào đây chỉ những lính hầu của vua Nikolai mới đứng như thế” [4,tr.40], “Lạy Chúa tha tội! - bác vội vã nói - Tôi vẫn canh phòng đấy ạ…” [4,tr. Bác sống thanh bạch, giản dị, nghèo nàn nhưng không kêu ca, phàn nàn. Bác luôn giữ cuộc sống hiền lành, khắc khổ thiêng liêng, ẩn dật lánh đời nhưng tôn sùng Chúa trời “chiếc áo sơ mi nông dân sạch sẽ của bác thường xuyên cho thấy bất kỳ lúc nào bác cũng sẵn sang lăn mình “dưới các tượng thánh”[4,tr.40], „„bác Meliton đang đứng trước một tấm ván mỏng treo tượng thánh đặt ở góc nhà mà nhắm mắt cúi lạy tượng thánh, lúc cúi xuống sát đất, lúc thì cúi đến ngang lưng”[4,tr. Bác cũng luôn có quan niệm, triết lý sống lạ lùng “con người ta sống chính là để ăn năn tội lỗi”.

Triết lý này liên quan mật thiết đến văn hóa Kito giáo phương Đông, thể hiện sự sùng kính tôn giáo.