1739 ảnh hưởng của liều lượng phân đạm đến sinh trưởng năng suất và phẩm chất của một số giống diêm mạch chenopodium quinoa willd nhập nội trồng tại xã p

Chuyên khảo phân tích 1739 ảnh hưởng của liều lượng phân đạm đến sinh trưởng năng suất và phẩm chất của một số giống diêm, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Trần Thị Nhân Ái
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Thị Thanh Trà
• Trường học: Trường đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Liều Lượng Phân Đạm Đến Sinh Trưởng Và Năng Suất Của Diêm Mạch Tại Bình Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Ảnh Hưởng Phân Đạm Đến Diêm Mạch Bình Định

Diêm mạch (Chenopodium quinoa Willd.) là cây trồng mới nổi, giàu dinh dưỡng và thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt. Nghiên cứu về ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng diêm mạch và năng suất diêm mạch tại Bình Định còn hạn chế. Việc xác định liều lượng phân đạm tối ưu là yếu tố then chốt để khai thác tiềm năng của cây diêm mạch. Bài viết này tổng quan về vấn đề này, làm tiền đề cho các giải pháp kỹ thuật canh tác hiệu quả. Phân đạm đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng, phát triển và năng suất diêm mạch. Tuy nhiên, việc bón phân quá nhiều hay quá ít đều có thể gây ảnh hưởng tiêu cực. Nghiên cứu của Erley và cộng sự (2005) cho thấy, việc bón phân đạm có thể giúp tăng năng suất diêm mạch từ 1,8 đến 3,5 tấn/ha. Vì vậy, cần có nghiên cứu cụ thể để xác định liều lượng phù hợp với điều kiện địa phương và giống diêm mạch.

1.1. Giá trị dinh dưỡng và tiềm năng kinh tế của diêm mạch

Hạt diêm mạch nổi tiếng với hàm lượng protein cao, không chứa gluten, giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất. Điều này khiến diêm mạch trở thành lựa chọn tuyệt vời cho sức khỏe và an ninh lương thực. Tại Bình Định, việc trồng diêm mạch có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái đất. Việc phát triển cây diêm mạch tại địa phương sẽ giúp đa dạng hóa cây trồng và nâng cao thu nhập cho người nông dân.

1.2. Điều kiện tự nhiên Bình Định và tiềm năng phát triển diêm mạch

Bình Định có điều kiện khí hậu và đất trồng diêm mạch đa dạng. Việc lựa chọn giống diêm mạch phù hợp và áp dụng kỹ thuật canh tác thích hợp là rất quan trọng để đạt được năng suất cao. Cần nghiên cứu kỹ về điều kiện khí hậu Bình Định, thổ nhưỡng, và các yếu tố môi trường khác để xây dựng quy trình trồng diêm mạch hiệu quả.

II. Thách Thức Bón Phân Đạm Tối Ưu Cho Diêm Mạch Bình Định

Việc xác định liều lượng phân đạm tối ưu cho diêm mạch Bình Định gặp nhiều thách thức. Thứ nhất, các giống diêm mạch khác nhau có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Thứ hai, điều kiện đất đai và khí hậu của từng vùng trong Bình Định cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng phân đạm. Thứ ba, thiếu thông tin và kinh nghiệm thực tế về kỹ thuật trồng diêm mạch tại địa phương. Cần có các nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến sinh trưởng và năng suất diêm mạch trong điều kiện cụ thể của Bình Định. Việc sử dụng phân đạm một cách hợp lý không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Bên cạnh đó, vấn đề sâu bệnh hại cũng là một thách thức cần được quan tâm, đặc biệt là khi bón phân đạm không cân đối.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng phân đạm

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng phân đạm, bao gồm: độ pH của đất, lượng hữu cơ trong đất, thời kỳ sinh trưởng diêm mạch, và điều kiện thời tiết. Cần phân tích đất và theo dõi sự phát triển của cây để điều chỉnh cách bón phân đạm cho diêm mạch một cách phù hợp.

2.2. Nguy cơ dư thừa hoặc thiếu hụt đạm và biện pháp khắc phục

Dư thừa đạm có thể dẫn đến cây phát triển quá mức, dễ bị đổ ngã và tăng nguy cơ mắc bệnh. Thiếu đạm làm cây còi cọc, lá vàng và giảm năng suất. Cần theo dõi sát sao tình trạng cây và điều chỉnh liều lượng phân đạm một cách linh hoạt. Việc sử dụng phân bón lá vi lượng cũng có thể giúp khắc phục tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng.

2.3. Các loại sâu bệnh hại thường gặp trên cây diêm mạch ở Bình Định

Diêm mạch cũng như các loại cây trồng khác, cũng có thể bị tấn công bởi sâu bệnh hại. Việc phòng trừ sâu bệnh hiệu quả là rất quan trọng để bảo vệ năng suất. Cần theo dõi thường xuyên và áp dụng các biện pháp phòng trừ sinh học hoặc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi cần thiết. Nghiên cứu của Trần Thị Nhân Ái cũng đề cập đến tình hình sâu bệnh hại trên hai giống diêm mạch nghiên cứu ở các mức bón phân đạm.

III. Hướng Dẫn Bón Phân Đạm Cho Diêm Mạch Bình Định Hiệu Quả

Để bón phân đạm cho diêm mạch Bình Định hiệu quả, cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản. Đầu tiên, xác định nhu cầu dinh dưỡng của cây dựa trên phân tích đất và tình trạng phát triển của cây. Thứ hai, lựa chọn loại phân đạm phù hợp và bón phân đạm cho diêm mạch đúng thời điểm. Thứ ba, chia nhỏ lượng phân đạm và bón nhiều lần trong suốt giai đoạn sinh trưởng diêm mạch để đảm bảo cây hấp thụ tốt nhất. Thứ tư, kết hợp bón phân đạm với các loại phân bón khác (lân, kali) để đảm bảo cân đối dinh dưỡng cho cây. Cuối cùng, theo dõi sát sao tình trạng cây và điều chỉnh liều lượng phân đạm một cách linh hoạt. Theo nghiên cứu, mức đạm tốt nhất cho diêm mạch là 150kg N/ha ở vùng Địa Trung Hải. Tuy nhiên, ở Việt Nam, mức 90kg N/ha cho năng suất cao nhất ở đồng bằng sông Hồng.

3.1. Xác định thời điểm và liều lượng bón phân đạm phù hợp

Giai đoạn sinh trưởng diêm mạch khác nhau có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Bón phân đạm vào thời điểm cây cần nhiều dinh dưỡng nhất sẽ giúp tăng hiệu quả sử dụng phân bón. Có thể chia nhỏ lượng phân đạm và bón nhiều lần để cây hấp thụ tốt hơn.

3.2. Các loại phân đạm phổ biến và cách sử dụng

Có nhiều loại phân đạm khác nhau, bao gồm: ure, amoni sunfat, và đạm nitrate. Mỗi loại phân có đặc tính riêng và phù hợp với các điều kiện đất đai khác nhau. Cần tìm hiểu kỹ về đặc tính của từng loại phân để sử dụng hiệu quả. Chú ý đến độ pH của đất khi lựa chọn loại phân đạm.

3.3. Phương pháp bón phân đạm hiệu quả bón gốc bón lá

Bón gốc là phương pháp phổ biến nhất, giúp cung cấp dinh dưỡng cho cây từ từ. Bón lá giúp cây hấp thụ nhanh chóng các chất dinh dưỡng, đặc biệt trong trường hợp cây bị thiếu hụt dinh dưỡng. Kết hợp cả hai phương pháp để đạt hiệu quả tốt nhất.

IV. Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Phân Đạm Đến Năng Suất Diêm Mạch

Nghiên cứu của Trần Thị Nhân Ái về ảnh hưởng của liều lượng phân đạm đến sinh trưởng, năng suất và phẩm chất của diêm mạch Bình Định cung cấp những thông tin quý giá. Nghiên cứu đã đánh giá các mức bón đạm khác nhau và xác định mức bón hiệu quả nhất cho cây diêm mạch trong điều kiện địa phương. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng quy trình canh tác diêm mạch bền vững và hiệu quả. Nghiên cứu cũng đánh giá chất lượng diêm mạch ở các mức bón phân khác nhau. Ngoài ra, nghiên cứu còn chỉ ra mối tương quan giữa nitơ và năng suất thực thu của hai giống diêm mạch.

4.1. Tóm tắt phương pháp nghiên cứu và kết quả chính

Nghiên cứu được thực hiện tại xã Phước Thành, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Các giống diêm mạch được trồng với các mức bón đạm khác nhau. Các chỉ tiêu về sinh trưởng, năng suất và phẩm chất được theo dõi và đánh giá. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể về năng suất và phẩm chất giữa các mức bón đạm khác nhau.

4.2. Phân tích ảnh hưởng của phân đạm đến các chỉ tiêu sinh trưởng

Phân đạm ảnh hưởng đến chiều cao cây, số lá trên thân chính, và số nhánh cấp 1 của cây diêm mạch. Mức bón đạm phù hợp giúp cây phát triển khỏe mạnh và có nhiều nhánh, từ đó tăng năng suất.

4.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc bón phân đạm

Bón phân đạm giúp tăng năng suất, nhưng cũng tăng chi phí sản xuất. Cần phân tích hiệu quả kinh tế để xác định mức bón đạm tối ưu, mang lại lợi nhuận cao nhất cho người nông dân. Nghiên cứu của Trần Thị Nhân Ái cũng đề cập đến hiệu quả kinh tế của việc trồng diêm mạch.

V. Cách Tối Ưu Sinh Trưởng Diêm Mạch Bằng Phân Đạm

Để tối ưu hóa sinh trưởng diêm mạch thông qua phân đạm, việc quản lý dinh dưỡng một cách khoa học là rất quan trọng. Cần theo dõi sát sao tình trạng cây trồng, phân tích đất đai thường xuyên, và điều chỉnh lượng phân đạm theo từng giai đoạn phát triển. Bên cạnh đó, việc kết hợp phân đạm với các loại phân bón khác, cũng như các biện pháp canh tác tiên tiến, sẽ giúp cây diêm mạch phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao nhất. Theo Trần Thị Nhân Ái, vai trò của đạm đối với sinh trưởng và phát triển của cây diêm mạch là rất quan trọng.

5.1. Quản lý dinh dưỡng cho diêm mạch theo từng giai đoạn

Diêm mạch có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau ở từng giai đoạn sinh trưởng. Giai đoạn đầu cần nhiều đạm để phát triển thân lá, giai đoạn sau cần nhiều lân và kali để phát triển hoa và hạt. Cần điều chỉnh lượng phân bón cho phù hợp với từng giai đoạn.

5.2. Kết hợp phân đạm với các loại phân bón khác lân kali

Cần bón phân cân đối để đảm bảo cây nhận đủ các chất dinh dưỡng cần thiết. Thiếu một trong các chất dinh dưỡng có thể làm giảm năng suất. Việc bón phân lân và kali giúp cây phát triển hệ rễ khỏe mạnh và tăng khả năng chống chịu sâu bệnh.

5.3. Áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến tưới tiêu làm cỏ

Tưới tiêu hợp lý giúp cây hấp thụ tốt các chất dinh dưỡng. Làm cỏ giúp giảm cạnh tranh dinh dưỡng giữa cây trồng và cỏ dại. Việc áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến giúp tăng năng suất và chất lượng diêm mạch.

VI. Kết Luận Triển Vọng Nghiên Cứu Phân Đạm Cho Diêm Mạch

Việc sử dụng phân đạm hợp lý có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng của diêm mạch tại Bình Định. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại phân đạm khác nhau, xác định liều lượng phân đạm tối ưu cho từng giống diêm mạch, và nghiên cứu về tác động của phân đạm đến môi trường. Bên cạnh đó, cần xây dựng quy trình canh tác diêm mạch bền vững và thân thiện với môi trường. Các kết quả nghiên cứu này sẽ góp phần quan trọng vào việc phát triển cây diêm mạch ở Bình Định, tạo ra nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng và mang lại lợi ích kinh tế cho người nông dân. Việc đưa cây trồng mới vào địa phương sẽ giúp người dân có thêm sự lựa chọn, phù hợp cho sản xuất diêm mạch ở xã Phước thành - huyện Tuy Phước - tỉnh Bình Định nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính và kiến nghị

Nghiên cứu của Trần Thị Nhân Ái đã cung cấp những thông tin quan trọng về ảnh hưởng của liều lượng phân đạm đến sinh trưởng và năng suất diêm mạch. Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện quy trình canh tác diêm mạch và đưa cây trồng này vào sản xuất đại trà.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về dinh dưỡng cho diêm mạch

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại phân bón hữu cơ, nghiên cứu về tác động của phân bón đến hệ vi sinh vật đất, và nghiên cứu về khả năng sử dụng phân bón tiết kiệm đạm.

6.3. Đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển cây diêm mạch tại Bình Định

Cần có chính sách hỗ trợ người nông dân về giống, phân bón, kỹ thuật canh tác, và tiêu thụ sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu diêm mạch Bình Định cũng rất quan trọng để tăng giá trị sản phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về cây Diêm mạch 1. Nguồn gốc , lịch sử phát triển của cây Diêm mạch Cây Diêm mạch (còn gọi là quinoa) được xem như là một loại cây trồng cổ xưa, là nguồn thực phẩm quan trọng của người dân dãy núi Andes từ năm 3000 trước Công nguyên. Loại cây này có nguồn gốc từ vùng núi của các nước Bolivia, Chile và Peru, nơi khởi nguồn của nền văn minh Inca.

Và đối với đế chế Inca, diêm mạch là thực phẩm chủ yếu chỉ đứng sau ngô [12]. Cây Diêm mạch tuy được biết đến từ rất sớm nhưng do sự thay đổi về chính trị khi vào năm 1532 người Tây Ban Nha chiếm đóng dẫn đến sự thay đổi mọi mặt trong đó điều chỉnh cây trồng cũng không tránh khỏi. Do đó diêm mạch có một giai đoạn bị lãng quên và được thay thế bằng các cây trồng khác như lúa mạch, lúa mì [12]. Francisco Pizarro, nhà thám hiểm người Tây Ban Nha, với mục đích tiêu diệt nền văn minh Inca đã phá hủy tất cả các cánh đồng trồng diêm mạch.

Chỉ một số nhỏ cây diêm mạch sống sót được trồng trên núi cao, tuy ở thời này không được phát triển nhưng nó vẫn là cây trồng chủ lực đối với thổ dân da đỏ Altiplano ở vùng núi của Peru và Bolivia. Diêm mạch phát triển tốt ở các độ cao, nên nó là nguồn thực phẩm chính cho người dân sống trong khí hậu khắc nghiệt của vùng núi này [11]. Tuy nhiên vào thời điểm này diêm mạch vẫn chưa được nhiều nơi biết đến. Tất cả đã thay đổi vào những năm 1970 khi cây diêm mạch được trồng trở lại ở nhiều nơi tại vùng Andes.

Vào thời gian này, một nhà lãnh đạo tinh thần và là nhà triết học người Bolivia tên là Oscar Ichazo đã hồi sinh việc trồng diêm mạch hàng loạt vì ông cho rằng hạt cây diêm mạch đã giúp những người đi theo ông đạt đến những bình diện tâm linh cao hơn. Tại Hoa Kỳ, xuất phát 5 từ phong trào này, hai người Mỹ (là sinh viên của Oscar) đã thành lập một doanh nghiệp (Quinoa Cooperation) với mục tiêu là khôi phục diêm mạch như nguồn thực phẩm chính cho người dân toàn cầu [45]. Hiện nay cây diêm mạch không chỉ được trồng ở vùng bản địa mà còn được trồng, xuất khẩu tại nhiều nước trên thế giới. Ban đầu diêm mạch đưa đến Anh, Thụy Điển, sau đó diêm mạch được tiến hành trồng thử nghiệm ở Hoa Kỳ và Châu Âu.

Từ đó diêm mạch được quảng bá, được trồng đánh giá tiềm năng và được mở rộng khu sản xuất ngoài vùng Andes ra và đã có mặt ở các nước ở Châu Mỹ, Châu Âu, Châu Phi, Châu Á và Châu Úc [11]. Cây Diêm mạch bắt nguồn từ Nam Mỹ đã có từ hàng ngàn năm trước của Inca, giá trị diêm mạch cho đến nay vẫn được xem là “siêu thực phẩm” và đang được quan tâm để thay thế cây trồng truyền thống khi phải đối mặt với biến đổi khí hậu. Hiện nay đã có hơn 120 nước trên thế giới trồng diêm mạch trong đó các nước trồng với diện tích lớn bao gồm Peru, Bolivia, Ecuador, Hoa Kỳ, Colombia, Chile và Brazil. Năm 2013 là năm được tổ chức FAO của Liên Hiệp Quốc chọn là “ Năm quốc tế của Quinoa ”.

Phân bố Cây Diêm mạch phân bố rộng được trồng ở độ cao từ mực nước biển đến 4000m và khả năng thích ứng rộng rãi với các loại đất khác nhau [15]. Ở khu vực Nam Mỹ nhất là vùng trong và xung quanh dãy Andes là nơi trồng nhiều cây diêm mạch, ở Columbia (vĩ độ từ 20 độ Bắc) đến Chile (vĩ độ 40 độ Nam) và từ mực nước biển đến độ cao 3800m [35]. Sự phân phối ở miền nam Bolivia bao gồm các nước như Ecuador, Peru và bắc Argentina ( Wilson, 1990 ), đến sa mạc Atacama và xa hơn về phía nam vào Chile [12]. Trong những năm gần đây, diêm mạch cũng được các nước ở Châu Âu, Bắc Châu Mỹ, Châu Á và Châu Phi sản xuất.

Diêm mạch đã được thử nghiệm ở Mỹ và Châu Âu và mang lại kết quả tốt và chứng minh tiềm năng của diêm mạch như một loại ngũ cốc và cây thức ăn gia súc[12]. 6 Ở Việt Nam, cây diêm mạch chỉ mới bước đầu được Viện cây lương thực và cây thực phẩm đã nghiên cứu từ 1986 tới nay nhưng chưa được sản xuất đại trà. HIện nay, người dân Việt Nam có đời sống tương đối ổn định nên đã biết chú trọng đến nguồn thực phẩm, giá trị dinh dưỡng thực phẩm. Vì đây là một trong những yếu tố giúp cho sức khỏe và tinh thần đạt như mong muốn nên trong những năm gần đây hạt diêm mạch được quan tâm nhiều hơn.

Phân loại Cây Diêm mạch có tên khoa học là Chenopodium quinoa Willd, có bộ nhiễm sắc thể 2n = 36 thuộc loài cây 2 lá mầm, là một trong 250 loài của chi Chenopodium (thuộc họ Rau dền) [11], [28]. Việc phân loại diêm mạch có nhiều kiểu phân loại khác nhau. Ban đầu dựa vào màu sắc của thân ( xanh lá, tím, đỏ, đỏ tía…) và hạt ( đa sắc màu) với 66 màu của hạt đã được xác định bao gồm trắng, kem, vàng, cam, hồng, đỏ, tím, nâu và đen để phân loại diêm mạch [20],[28], [29]. Về sau dựa vào hình thái và đặc điểm sinh học của cây để phân loại.

Ở Ecuador, Peru và Bolivia diêm mạch được phân loại thành 17 chủng nhưng trong thực tế có thể có nhiều chủng hơn. Cây Diêm mạch có nguồn gốc ở dãy Andes phân bố từ mực nước biển đến cao nguyên Andes (<500m đến 3500 - 4000m), có kiểu sinh thái khác nhau nên dựa vào các kiểu sinh thái để phân loại diêm mạch gồm 5 loại như sau: [ 5], [ 11], [ 28]. - Diêm mạch ven biển: diêm mạch phân bố chủ yếu vùng phía Nam Chile ở vĩ độ 360 ven biển. Diêm mạch phát triển mạnh mẽ và với chiều cao 1-1,4 m [11], những giống này được sưu tầm và gieo trồng ở Anh và khi thu hoạch thì có chiều cao 2m [5].

Hạt bé có màu kem hoặc vàng nhạt, hàm lượng saponin trong hạt cao. - Diêm mạch thung lũng: nhóm giống diêm mạch này có chiều cao trên 2,5m, thân phân nhánh nhiều thành nhiều cấp, chùm bông lỏng lẻo, thường kháng nấm. Thời gian sinh trưởng dài từ 210-220 ngày và được phân bố khắp thung 7 lũng vùng Andes với độ cao 2500 – 3500 m. - Diêm mạch salar: diêm mạch phân bố vùng đồng bằng phía nam của Altiplano (Bolivia), chúng phát triển trên nền đất khô, đất kiềm (pH ≥ 8) và được trồng một vụ duy nhất.

Đa số giống có hạt màu đen, hạt chứa saponin cao, hạt có kích thước lớn (đường kính >2,2 mm). - Diêm mạch Altiplano: diêm mạch được gieo trồng ở nhiều nước Nam Mỹ với độ cao 4000m so mực nước biển. Thời gian sinh trưởng khoảng 120- 210 ngày, chiều cao cây khoảng 1,5 -2 m, khác với diêm mạch thung lũng giống này có thân không phân nhánh, bông nhỏ gọn. - Diêm mạch cận nhiệt đới: Giống diêm mạch thích nghi điều kiện ở độ cao 1500 – 2000m phân bố ở vùng Yungas của Bolivia.

Diêm mạch vùng này có đặc điểm chiều cao cây lên đến 2,2 m khi cây nở hoa toàn bộ cây từ màu xanh chuyển sang màu cam. “Bộ mô tả Quinoa" được phát triển từ những năm 1980 và hoàn thiện phiên bản vào năm 2013 từ đề xuất và xác nhận từ hơn 50 chuyên gia ở 40 tổ chức của 10 quốc gia là cơ sở để mô tả diêm mạch và họ hàng hoang dã [17]. 555 mẫu giống đã được ghi nhận cùng với các đặc điểm hình thái gắn với các nghiên cứu về chỉ thị phân tử, hàm lượng dinh dưỡng, hàm lượng saponin và khả năng chống chịu sâu bệnh. Giá trị cây diêm mạch 1.

Giá trị dinh dưỡng Trong những năm trở lại đây, mọi người trên thế giới đã chú trọng đến chế độ dinh dưỡng phù hợp cho mình. Chính vì thế hạt diêm mạch được chú ý nhiều hơn bởi giá trị dinh dưỡng của nó. Giá trị dinh dưỡng của diêm mạch được đánh giá cao chủ yếu bởi thành phần protein có trong hạt cao và có nhiều loại khoáng chất và vitamin. Hàm lượng protein trong hạt từ 8 - 22% tuỳ thuộc vào giống [28].

Protein trong diêm mạch có đầy đủ các amino acid thiết yếu như lysine, methionine, threonine và tryptophan mà những amino acid này lại 8 thiếu nhiều trong các loại hạt ngũ cốc nên diêm mạch có thể thay thế ngũ cốc làm nguồn thực phẩm và phù hợp với tiêu chuẩn dinh dưỡng của con người [ 1], [ 15], [ 21]. Ở thời cổ đại ở đế chế Inca, giá trị dinh dưỡng của diêm mạch đã được biết đến. Ngày nay, giá trị dinh dưỡng của hạt diêm mạch được quan tâm. Thành phần dinh dưỡng của hạt diêm mạch so với các nguồn dinh dưỡng khác (%) Thành phần% Protein Chất Carbohydrates Đường Sắt NL có béo trong 100g Thực phẩm Diêm mạch 13,00 6,1 71,00 5,2 350 Thịt 30,00 50,00 2,20 431 Trứng 14,00 3,2 3,2 200 Sữa bò 3,50 3,50 4,70 2,50 60 Nguồn: FAO, 2011 Qua bảng 1.1 có thể thấy rằng thành phần các chất dinh dưỡng của diêm mạch cao hơn so với các nguồn dinh dưỡng khác.

Hàm lượng protein tuy thấp hơn thịt, nhưng có thể thay thế trứng và có hàm lượng protein cao hơn sữa bò. Diêm mạch chứa hàm lượng carbohydrates nên có thể thay thế ngũ cốc trong mỗi bữa ăn. Hàm lượng chất béo trong diêm mạch chỉ thấp hơn thịt nên diêm mạch có thể cung cấp các acid béo thiết yếu. Do đó cùng với số lượng và chất lượng lipid có trong hạt đã giúp cho diêm mạch là loại cây trồng thay thế các loại hạt có dầu [24].

Hạt diêm mạch không chỉ có hàm lượng protein cao mà còn chứa các amino acid thiết yếu và giá trị sinh học cao theo điểm đánh giá dựa trên thang điểm do FAO đề xuất [39] (bảng 1. Theo bảng này, hạt diêm mạch có hầu hết các amino acid thiết yếu như lysine, methionine, valine, leucine…và có hàm lượng của các acid amin này tương đối cao so với các loại ngũ cốc như bắp, 9 gạo, lúa mì.