CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CÁC NHÂN TO ANH HUONG DEN HIEU QUA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CUA DOANH NGHIỆP. Tổng quan về hiệu quá hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp 1. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Theo P. Nordhaus, hiệu quả sản xuất xảy ra khi một nền kinh tế không thể tăng sản lượng của một loạt hàng hóa mà không giảm sản lượng của một loạt hàng hóa khác.
Vì vậy, một nền kinh tế hiệu quả phải hoạt động trong giới hạn khả năng sản xuất của nó. Ý nghĩa thực sự của quan điểm này là nhấn mạnh đến việc sử dụng các nguồn lực sản xuất một cách hiệu quả trong hoạt động sản xuất công nghiệp. Khi tài nguyên sản xuất được phân phối và sử dụng hiệu quả dựa trên hạn chế năng lực sản xuất, nền kinh tế sẽ đạt được hiệu quả cao nhất hoặc lý tưởng và không có cách nào dé đạt được mức hiệu quả cao hơn. Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù có khả năng phản ánh được cách mà doanh nghiệp đang sử dung, là hiệu số giữa kết quả thu về với chỉ phí bỏ ra dé đạt được kết quả đó.
Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh cao hay thấp phụ thuộc vào trình độ tổ chức sản xuất và quản lý của mỗi doanh nghiệp (Trương Bá Thanh, 2009). Theo giáo trình Phân tích tài chính — Đại học Da Nẵng ( Trương Bá Thanh) “Hiệu quả kinh doanh” là xem xét hiệu quả sử dụng toàn bộ các phương tiện kinh doanh trong quá trình sản xuất, tiêu thụ. Nó thể hiện sự hợp lí các nguồn lực đầu vào dé tạo ra kết quả tốt nhất. Một số khác thì nói rằng hiệu quả kinh tế có thể quyết định bằng mối tương quan tỷ lệ với việc đi lên của hai lượng giá trị và chỉ phí sản xuất.
Các ý kiến trên mới chủ yếu nói về hiệu quả của việc cộng gộp mà không phải của toàn bộ phận tham gia vào quá trình kinh tế. Một quan điểm khác cho rằng hiệu qua và chi phí có mối liên hệ chặt chẽ. Theo Marned Kuhn, "Hiệu quả được do bằng cách chia kết quả tính bằng đơn vị giá 16 trị cho chỉ phí sản xuất. Đây là quan điểm được nhiều chuyên gia kinh tế và quản trị doanh nghiệp sử dụng để đánh giá hiệu quả kinh tế của quá trình sản xuất." Whohe va Doring giới thiệu hai khái niệm về kinh tế học, bao gồm hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị hiện vật và hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị giá trị.
Hiệu quả về bản chất kỹ thuật hoặc hiện vật được định nghĩa là mối quan hệ tỷ lệ giữa đầu ra tính bằng đơn vị hiện vật (như chiếc, kg.) và các nhân tố đầu vào (như giờ lao động, đơn vị thiết bị, nguyên vật liệu.), trong khi tính hiệu quả xét về mặt giá trị được định nghĩa là mối quan hệ tỷ lệ giữa chi phí hoạt động trong điều kiện thuận lợi nhất và chỉ phí hoạt động thực sự phát sinh. Để xác định hiệu quả về mặt giá trị, người ta sử dụng tỉ lệ giữa sản lượng tính bằng tiền và các nhân tố đầu vào tính bằng tiền. Theo hai tác giả này, đề tính hiệu quả, ta cần lấy năng suất lao động, máy móc thiết bị và hiệu suất tiêu hao vật tư làm cơ sở, còn hiệu quả tính bằng giá trị sẽ dựa trên hoạt động quản trị chỉ phí. => Dưới các góc độ hiệu quả kinh doanh, khái niệm hiệu quả kinh doanh có thể giải thích như sau: Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh mức độ sử dụng các nguồn lực đê đạt được mục tiêu.
Sự hao phí nguồn lực được đánh giá liên quan đến kết quả đạt được. - Công thức : K H=— Cc Trong đó: H- Hiệu quả của hiện tượng / quá trình nào đó K- Kết quả đạt được của hiện tượng/ quá trình nào đó C- Hao phí nguồn lực cần thiết gắn với kết quả đó 1. Vai trò của hiệu quả kinh doanh đối với các doanh nghiệp - Hiệu quả kinh doanh là mục tiêu của kinh doanh Mục tiêu chính của kinh doanh là tối ưu hóa và tạo ra lợi nhuận dựa trên các nguồn lực sẵn có. Các công ty sử dụng nhiều phương pháp khác nhau dé đạt được 17 mục tiêu này.
Hiệu quả kinh doanh là một trong những mục tiêu mà các nhà kinh tế kinh doanh đạt được và mong muốn đạt được. Thông qua việc xem xét, đánh giá tính hình hoạt động của công ty, không chỉ cho phép nhà quản tri phân tích tìm ra các nhân tố dé đưa ra các biện pháp quan trị kinh doanh thích hợp trên cả hai phương diện: tăng kết quả và giảm chỉ phí sản xuất kinh doanh, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh. Bản chất của hiệu quả kinh doanh chỉ rõ trình độ sử dụng nguồn lực vào kinh doanh: trình độ sử dụng nguồn lực kinh doanh càng cao, các doanh nghiệp càng có khả năng tạo ra kết quả cao trong cùng một nguồn lực đầu vào hoặc tốc độ tăng của kết quả lớn hơn so với tốc độ tăng của việc sử dụng nguồn lực đầu vào. Do đó, nghiên cứu hiệu quả kinh doanh sẽ giúp DN trong việc so sánh đánh giá phân tích kinh tế nhằm tim ra một giải pháp tốt nhất đưa ra phương pháp ding đắn nhất để đạt được mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận.
Như vậy, hiệu quả kinh doanh không những là mục tiêu mục đích của các nhà kinh tế, kinh doanh mà còn là một phạm trù đề phân tích đánh giá trình độ các yếu tố đầu vào nói trên. - Sự cần thiết: Như chúng ta đã biết về sự cần thiết của việc lựa chọn kinh tế và hiệu quả trong sử dụng nguồn tài nguyên, bởi vì nguồn tai nguyên trên trái đất là hữu hạn trong khi nhu cầu sử dụng lại là vô hạn. Sự phát triển của xã hội cần phải đi đôi với sự lựa chọn kinh tế tối ưu để tận dụng tối đa nguồn tài nguyên và đạt được kết quả kinh doanh cao nhất và nhiều lợi nhuận nhất. Trong giai đoạn phát triển hiện nay, sự phát triển theo chiều rộng là ưu tiên hàng đầu để tăng cao kết quả kinh doanh.
Do đó, tăng cường hiệu quả kinh doanh đồng nghĩa với việc tăng khả năng tận dụng tối đa các nguồn lực hiện có của doanh nghiệp để đạt được sự lựa chọn kinh tế tối ưu. Điều này là rất cần thiết cho mỗi doanh nghiệp trong bối cảnh nguồn lực đang ngày càng khan hiếm. Các doanh nghiệp khi đối mặt với thị trường có những lựa chọn khác nhau. Trong cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung, các đơn vị kinh doanh tuân thủ theo chỉ dao của nhà nước.
Tuy nhiên, thé chế này có thể làm cho các đơn vị không quan 18 tâm đến hiệu quả kinh tế của mình va trong nhiều trường hợp, các don vị sẽ cố gắng hoàn thành kế hoạch bằng mọi giá. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động trở thành điều kiện tồn tại của doanh nghiệp trong cơ chế thị trường - môi trường cạnh tranh khóc liệt. Trong bối cảnh này, các doanh nghiệp cần tự quyết định và tô chức kế hoạch kinh doanh của mình, với mục tiêu chính là tối đa hóa lợi nhuận. Điều này đặt ra sự cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp và buộc họ phải tìm cách nâng cao hiệu quả hoạt động dé tồn tại và phát triển trên thị trường.
Phân loại hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp a. Xét trên góc độ doanh nghiệp - Hiệu quả hoạt động KD chính và phụ: Là tỷ số giữa doanh thu tiêu thụ sản phẩm và chỉ phí cho việc sản xuất kinh doanh khối lượng sản phẩm hàng hóa đó, nó phụ thuộc vào hoạt động kinh doanh chính và phụ của doanh nghiệp - Hiệu quả hoạt động liên doanh liên kết: Là tỷ số giữa thu nhập được phân chia từ kết quả hoạt động liên kết với chỉ phí bỏ ra đề tham gia liên doanh liên kết. - Hiệu quả thu được do các nghiệp vụ tài chính: Là tỷ số giữa thu và chỉ mang tính chất nghiệp vụ tài chính trong quá trình sản xuất kinh doanh - Hiệu quả các hoạt động khác: Là kết quả của các hoạt động kinh tế khác ngoài ra các hoạt động đã nêu trên so với chỉ phí đã bỏ ra cho các hoạt động này. - Hoạt động có hiệu quả trước hết là giúp doanh nghiệp.
tồn tại, tái sản xuất và tái mở rộng. Mặt khác hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả sẽ tạo điều kiện dé nâng cao trách nhiệm, giúp cho doanh nghiệp củng cố được vị trí và điều kiện của người lao động. Nếu doanh nghiệp hoạt động không có hiệu quả thì không bù dip được chỉ phí đã bỏ ra thì doanh nghiệp đi đến phá sản. Xét trên góc độ xã hội - Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được đánh giá bằng những đóng góp của doanh nghiệp với nền kinh tế đất nước.
Hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp được thể hiện khá rõ nét ở những khoản đóng góp nghĩa vụ. Mặt khác, có hiệu quả cao trong hoạt động sản xuất kinh 19 doanh thì ban thân mỗi doanh nghiệp có phan làm tăng tổng sản phẩm quốc nội hay nói cách khác là góp phần cải thiện đời sống của người lao động. Tóm lại, hiệu quả là một chỉ số toàn diện đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong toàn bộ nền kinh tế xã hội. Đối với một doanh nghiệp, hiệu quả càng cao thì khả năng tồn tại và phát triển của nó càng lớn.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp không thể nâng cao hiệu quả kinh doanh và không có lợi nhuận, thì chắc chắn nó sẽ không thê cạnh tranh được trên thị trường. Vì vậy, nâng cao hiệu quả kinh doanh là mục tiêu sống còn quan trọng nhất của mỗi doanh nghiệp. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp 1. Các quan điểm cơ bản trong đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp - Về mặt thời gian: Hiệu quả hoạt động trong các giai đoạn không được ảnh hưởng đến hiệu quả đánh giá trong một thời gian dài hay chu kì này không được ảnh hưởng đến chu kì sau.
Tuy nhiên hi: nay, đã có không ít những sai lầm này do thiếu hiểu biết và bảo thủ (như nhập về các máy móc cũ, lạc hậu, xuất 6 ạt tài nguyên thiên nhiên). Đó không được coi là hiệu quả thực sự mà chỉ là những lợi ích nhất thời. - Về mặt không gian: Đánh giá hiệu quả còn liên quan giữa các ngành nghề với nhau, rộng hơn là cả nền kinh tế.