Luận văn Đỗ Xuân Sơn: Đánh giá an toàn thực phẩm tại cơ sở TPCN Thanh Hóa 2020

Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất TPCN ở Thanh Hóa. Phân tích điều kiện, kiến thức và thực hành sản xuất.

• Tác giả: Đỗ Xuân Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Thanh Quyên
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp
• Chuyên ngành: Công nghệ thực phẩm
• Đề tài: Đánh giá điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất thực phẩm chức năng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa năm 2020
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Toàn cảnh An toàn thực phẩm TPCN Thanh Hóa Luận văn 2020

Thị trường thực phẩm chức năng (TPCN) tại Việt Nam, đặc biệt là ở Thanh Hóa, đã có sự phát triển vượt bậc trong những năm gần đây. Nhu cầu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe chủ động của người dân ngày càng tăng cao, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất TPCN mở rộng quy mô. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với những thách thức không nhỏ về đảm bảo an toàn thực phẩm. Luận văn thạc sĩ của tác giả Đỗ Xuân Sơn năm 2020, với tiêu đề “Đánh giá điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất Thực phẩm chức năng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”, là một nghiên cứu khoa học về TPCN chuyên sâu và có giá trị thực tiễn. Nghiên cứu này cung cấp một cái nhìn tổng quan, dựa trên dữ liệu cụ thể, về hiện trạng vệ sinh an toàn thực phẩm TPCN tại 22 cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh. Dựa trên báo cáo an toàn thực phẩm 2020 này, các nhà quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể nhận diện những điểm mạnh cần phát huy và những tồn tại cần khắc phục. Việc đảm bảo chất lượng và an toàn cho các sản phẩm bảo vệ sức khỏe không chỉ là trách nhiệm của nhà sản xuất mà còn là yếu tố sống còn, quyết định sự phát triển bền vững của toàn ngành. Luận văn đã đi sâu phân tích từ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị đến kiến thức và thực hành của người lao động, tạo ra một bức tranh chi tiết và khách quan.

1.1. Tầm quan trọng của sản phẩm bảo vệ sức khỏe hiện nay

Trong bối cảnh đời sống hiện đại, các sản phẩm bảo vệ sức khỏe hay TPCN đã trở thành một phần không thể thiếu trong chế độ dinh dưỡng của nhiều người. Các sản phẩm này được sử dụng với mục đích bổ sung vi chất, hỗ trợ chức năng cơ thể, tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính. Tại Thanh Hóa, một tỉnh có dân số đông, nhu cầu này càng thể hiện rõ rệt. Tuy nhiên, để TPCN phát huy đúng tác dụng, yếu tố an toàn phải được đặt lên hàng đầu. Một sản phẩm chỉ thực sự có giá trị khi nó được sản xuất trong điều kiện được kiểm soát chất lượng TPCN nghiêm ngặt, từ khâu nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm cuối cùng. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá điều kiện sản xuất là vô cùng cấp thiết, giúp bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp quản lý thực phẩm

Luận văn năm 2020 đặt ra mục tiêu rõ ràng: đánh giá thực trạng đảm bảo an toàn thực phẩm tại 22 cơ sở sản xuất thực phẩm chức năng Thanh Hóa. Cụ thể, nghiên cứu tập trung vào ba khía cạnh chính. Thứ nhất, đánh giá điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và quy trình công nghệ. Thứ hai, khảo sát kiến thức và năng lực thực hành của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất. Cuối cùng, từ những kết quả thu được, đề tài đề xuất các giải pháp khả thi nhằm giúp các cơ sở cải thiện điều kiện sản xuất, hướng tới đạt tiêu chuẩn Thực hành sản xuất tốt (GMP). Đây là một mục tiêu mang ý nghĩa thực tiễn lớn, đóng góp trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng TPCN trên địa bàn, tương tự như một luận án tiến sĩ ATTP thu nhỏ về phạm vi nhưng vẫn đảm bảo tính khoa học.

II. Thách thức trong quản lý nhà nước về ATTP TPCN Thanh Hóa

Bên cạnh những cơ hội, ngành sản xuất TPCN tại Thanh Hóa cũng đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan quản lý nhà nước về ATTP. Theo tổng quan tài liệu trong luận văn, một trong những vấn đề nhức nhối nhất là tình trạng TPCN giả, kém chất lượng trà trộn trên thị trường. Các sản phẩm này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dùng, làm xói mòn lòng tin vào các sản phẩm chân chính. Một thách thức khác đến từ chính nhận thức của người sản xuất và người tiêu dùng. Luận văn chỉ ra rằng, vẫn còn một bộ phận không nhỏ người lao động tại các cơ sở kinh doanh thực phẩm chức năng chưa nắm vững các quy định về an toàn thực phẩm. Đồng thời, kiến thức người tiêu dùng về TPCN còn hạn chế, dễ bị ảnh hưởng bởi các quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng. Thực trạng quản lý TPCN hiện nay đòi hỏi phải có những cơ chế giám sát chặt chẽ hơn và các biện pháp chế tài đủ sức răn đe đối với các hành vi vi phạm.

2.1. Thực trạng quản lý TPCN giả kém chất lượng trên thị trường

Vấn nạn TPCN giả, kém chất lượng đang diễn biến phức tạp. Nhiều sản phẩm được sản xuất chui, không đảm bảo vệ sinh, thậm chí chứa các thành phần không đúng như công bố hoặc có các chất cấm gây hại. Các đối tượng thường lợi dụng các kênh bán hàng trực tuyến, mạng xã hội để quảng cáo và phân phối sản phẩm, gây khó khăn cho công tác thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm. Việc xử lý vi phạm về TPCN tuy đã được thực hiện nhưng đôi khi chưa triệt để. Tình trạng này không chỉ là một vấn đề của riêng Thanh Hóa mà là một thách thức chung trên toàn quốc, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng từ trung ương đến địa phương.

2.2. Lỗ hổng trong quy định pháp luật về TPCN và quảng cáo

Mặc dù hệ thống quy định pháp luật về TPCN ngày càng được hoàn thiện, tiêu biểu là Nghị định 15/2018/NĐ-CP và Thông tư 18/2019/TT-BYT về GMP, việc áp dụng vào thực tế vẫn còn những kẽ hở. Đặc biệt, hoạt động quảng cáo TPCN thường xuyên có vi phạm, nhiều quảng cáo được xây dựng như một loại "thần dược", gây hiểu lầm cho người tiêu dùng rằng sản phẩm có khả năng chữa bệnh. Việc kiểm soát nội dung quảng cáo trên các nền tảng số là một bài toán khó, cần có những giải pháp công nghệ và pháp lý mạnh mẽ hơn để quản lý hiệu quả, bảo vệ người tiêu dùng khỏi ma trận thông tin sai lệch.

III. Phương pháp đánh giá điều kiện sản xuất TPCN từ luận văn

Để có được những kết quả khách quan và đáng tin cậy, luận văn đã áp dụng một phương pháp nghiên cứu khoa học bài bản. Thiết kế nghiên cứu chính là mô tả cắt ngang, một phương pháp phổ biến trong các nghiên cứu y tế cộng đồng và quản lý chất lượng. Phương pháp này cho phép thu thập dữ liệu tại một thời điểm nhất định (năm 2020) để phác họa bức tranh toàn cảnh về thực trạng quản lý TPCN tại Thanh Hóa. Đối tượng nghiên cứu được lựa chọn có chủ đích, bao gồm 22 doanh nghiệp sản xuất TPCN đang hoạt động trên địa bàn. Tại mỗi cơ sở, nghiên cứu tiến hành khảo sát trên hai nhóm đối tượng chính: chủ cơ sở/người quản lý và người lao động trực tiếp tham gia sản xuất. Tổng số mẫu điều tra là 88 người, cung cấp một nguồn dữ liệu đa dạng và phong phú. Cách tiếp cận này giúp đánh giá vấn đề từ nhiều góc độ, từ tầm nhìn quản lý vĩ mô của chủ doanh nghiệp đến thực tiễn vận hành vi mô của người công nhân, đảm bảo tính toàn diện cho báo cáo an toàn thực phẩm 2020.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và công cụ thu thập dữ liệu ATTP

Công cụ chính để thu thập số liệu là bộ phiếu phỏng vấn và bảng kiểm quan sát được thiết kế khoa học. Các phiếu này được xây dựng dựa trên các văn bản pháp quy hiện hành như Luật An toàn thực phẩm và Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Phiếu phỏng vấn dùng để đánh giá kiến thức và thái độ của người lao động, trong khi bảng kiểm quan sát được sử dụng để đánh giá trực tiếp điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và quy trình thực hành vệ sinh tại nhà xưởng. Dữ liệu sau khi thu thập được làm sạch và xử lý bằng phần mềm Excel, đảm bảo tính chính xác trước khi đưa vào phân tích.

3.2. Đối tượng khảo sát doanh nghiệp sản xuất TPCN tại Thanh Hóa

Nghiên cứu tập trung vào 22 cơ sở kinh doanh thực phẩm chức năng tại Thanh Hóa, bao gồm cả các doanh nghiệp lớn và nhỏ. Việc lựa chọn mẫu đa dạng này giúp kết quả nghiên cứu mang tính đại diện cao hơn cho toàn tỉnh. Trong số 88 người được khảo sát, có 22 chủ cơ sở/quản lý và 66 người sản xuất trực tiếp. Dữ liệu nhân khẩu học cho thấy sự đa dạng về độ tuổi, giới tính và thâm niên công tác. Đáng chú ý, theo luận văn, 68,2% đối tượng khảo sát có trình độ chuyên môn đúng ngành (kỹ sư sinh học, công nghệ thực phẩm), đây là một cơ sở thuận lợi để triển khai các chương trình đào tạo nâng cao về vệ sinh an toàn thực phẩm TPCN.

IV. Bí quyết kiểm soát chất lượng TPCN qua kiến thức người lao động

Con người là yếu tố then chốt quyết định đến chất lượng sản phẩm. Luận văn đã dành một phần quan trọng để phân tích kiến thức và thực hành của người lao động, xem đây là bí quyết để kiểm soát chất lượng TPCN từ gốc. Kết quả khảo sát cho thấy một bức tranh đa chiều. Về mặt tích cực, nhận thức của người lao động về một số quy định cơ bản là khá tốt. Ví dụ, 90,9% người được hỏi biết khi nào cần phải rửa tay và 83,3% nhận biết đúng về quy định bảo hộ lao động. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những lỗ hổng kiến thức đáng báo động. Cụ thể, chỉ 57,7% người sản xuất hiểu rõ về các con đường gây ô nhiễm thực phẩm. Đây là một con số đáng lo ngại, bởi nếu không nhận diện được nguồn gốc nguy cơ thì rất khó để phòng tránh hiệu quả. Kiến thức về phụ gia thực phẩm cũng là một điểm yếu, cho thấy cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu hơn về vấn đề này. Những phát hiện này cung cấp bằng chứng xác thực cho thấy việc đầu tư vào đào tạo con người là một chiến lược hiệu quả để nâng cao an toàn thực phẩm TPCN tại Thanh Hóa.

4.1. Đánh giá kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm TPCN

Phân tích sâu hơn về kiến thức cho thấy, dù đa số người lao động (75,7%) hiểu đúng về ngộ độc thực phẩm, nhưng kiến thức về các biện pháp phòng ngừa lại chưa đồng đều. Đặc biệt, khi được hỏi về phụ gia thực phẩm, mặc dù 100% cơ sở thừa nhận có sử dụng, nhưng chỉ 42,4% người lao động có kiến thức đúng về tác dụng của chúng. Điều này cho thấy sự phụ thuộc vào công thức có sẵn mà thiếu đi sự am hiểu bản chất, tiềm ẩn nguy cơ sử dụng sai cách. Ngược lại, nhận thức về việc khám sức khỏe định kỳ và tham gia tập huấn kiến thức ATTP đạt tỷ lệ cao (trên 86%), cho thấy các doanh nghiệp sản xuất TPCN đã chú trọng thực hiện các quy định mang tính bắt buộc.

4.2. Thực hành ATTP tại các cơ sở kinh doanh thực phẩm chức năng

Từ kiến thức đến thực hành là một khoảng cách. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tỷ lệ người lao động tham gia khám sức khỏe (90,9%) và tập huấn (90,9%) là rất cao. Tuy nhiên, tỷ lệ tuân thủ việc mặc trang phục bảo hộ đầy đủ chỉ đạt 87,8%. Mặc dù con số này không thấp, nhưng trong một môi trường sản xuất yêu cầu tiêu chuẩn cao, bất kỳ sự lơ là nào cũng có thể trở thành nguồn lây nhiễm. Kết quả này cho thấy, bên cạnh việc đào tạo, các cơ sở kinh doanh thực phẩm chức năng cần tăng cường công tác giám sát và xây dựng văn hóa kỷ luật lao động nghiêm ngặt hơn để đảm bảo mọi quy trình được tuân thủ tuyệt đối.

V. Hướng dẫn tuân thủ quy định pháp luật về TPCN và GMP

Để đảm bảo an toàn thực phẩm TPCN tại Thanh Hóa, việc tuân thủ các quy định pháp luật là yêu cầu tiên quyết. Luận văn 2020 nhấn mạnh vai trò của hệ thống văn bản pháp quy, đặc biệt là các tiêu chuẩn về Thực hành sản xuất tốt (GMP). Đây không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là thước đo uy tín và năng lực của một doanh nghiệp sản xuất TPCN. Việc áp dụng GMP đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ trên nhiều phương diện. Thứ nhất là cơ sở hạ tầng, bao gồm nhà xưởng được thiết kế hợp lý, vật liệu xây dựng phù hợp, hệ thống không khí và xử lý nước thải đạt chuẩn. Thứ hai là yếu tố con người, với yêu cầu cán bộ phụ trách sản xuất phải có trình độ đại học chuyên ngành. Thứ ba là hệ thống quản lý chất lượng, kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm. Vai trò của Chi cục ATVSTP Thanh Hóa trong việc hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm và hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng GMP là vô cùng quan trọng.

5.1. Yêu cầu về cơ sở vật chất nhà xưởng theo tiêu chuẩn GMP

Tiêu chuẩn GMP đặt ra những yêu cầu rất khắt khe về cơ sở vật chất. Nhà xưởng phải được bố trí theo nguyên tắc một chiều để tránh ô nhiễm chéo. Các bề mặt tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm (tường, sàn, trần) phải nhẵn, không thấm nước, dễ làm vệ sinh và khử trùng. Hệ thống thông gió, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng phải được thiết kế để bảo vệ sản phẩm. Theo khảo sát trong luận văn, việc tuân thủ các điều kiện này tại các cơ sở ở Thanh Hóa còn chưa đồng đều. Đây là lĩnh vực mà các doanh nghiệp cần tập trung nguồn lực để cải thiện, nhằm đáp ứng quy định pháp luật về TPCN.

5.2. Vai trò của Chi cục ATVSTP Thanh Hóa trong thanh tra

Chi cục ATVSTP Thanh Hóa đóng vai trò là cơ quan giám sát và thực thi pháp luật. Hoạt động thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm định kỳ và đột xuất giúp phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, Chi cục còn có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến các quy định mới và hướng dẫn các doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý chất lượng. Việc tăng cường năng lực và hiệu quả hoạt động của cơ quan này sẽ góp phần tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh, nơi các doanh nghiệp cạnh tranh bằng chất lượng và uy tín, thay vì gian lận thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Sau khi Việt Nam gia nhập WTO, nền kinh tế của đất nước đang ngày càng phát triển, do đó thu nhập của người dân ngày càng được gia tăng, đời sống cũng ngày càng phát triển. Mức sống được nâng lên dẫn đến nhu cầu của người dân được ăn ngon mặc đẹp cũng tăng lên. Đặc biệt họ chú trọng hơn đến vấn đề sức khỏe của bản thân cũng như gia đình. Xuất phát từ nhu cầu đó, các nhà khoa học đã nghiên cứu và cho ra đời sản phẩm thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của cơ thể con người, giúp cho cơ thể thoải mái, tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh, đó là Thực phẩm chức năng.

Thực phẩm chức năng bao gồm: thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm dinh dưỡng y học. Bên cạnh những sản phẩm Thực phẩm chức năng được sản xuất đảm bảo chất lượng vẫn còn tình trạng vi phạm các quy định của pháp luật trong quá trình sản xuất thực phẩm chức năng. Thanh Hóa là tỉnh có diện tích rộng, dân số đông, do đó, nhu cầu sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ các sản phẩm thực phẩm chức năng (TPCN) tương đối cao. Ngoài những sản phẩm được sản xuất đảm bảo quy trình kỹ thuật, đảm bảo chất lượng vẫn còn tồn tại tình trạng một số cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh vì chạy theo lợi nhuận mà vi phạm các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống, nghiêm trọng hơn là tính mạng và thậm chí ảnh hưởng lâu dài đến tương lai con người.

Nhằm đánh giá điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất Thực phẩm chức năng, giúp người tiêu dùng có những sự lựa chọn tốt nhất cũng như giúp các nhà quản lý có những biện pháp quản lý phù hợp với tình hình hiện nay, tôi lựa chọn thực hiện đề tài: “Đánh giá điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất Thực phẩm chức năng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa năm 2020” 1. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá tình hình thực trạng đảm bảo an toàn thực phẩm của 22 cơ sở sản xuất thực phẩm chức năng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Phụ lục 1). Từ đó đề xuất 1 một số biện pháp nhằm cải thiện, nâng cấp những cơ sở chưa đủ điều kiện đạt tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt thực phẩm bảo vệ sức khỏe (GMP) để đạt được tiêu chuẩn. Đồng thời đề xuất biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất thực phẩm chức năng trên địa bàn tỉnh.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn Ý nghĩa khoa học: góp phần xây dựng phương pháp quản lý tốt chất lượng sản phẩm thực phẩm chức năng. Ý nghĩa thực tiễn:  Đánh giá điều kiện đảm bảo về cơ sở vật chất, trang thiết bị dụng cụ sản xuất, dựa vào đó đưa ra các giải pháp giúp cơ sở sản xuất có các cải tiến, thay đổi quy trình công nghệ để phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành.  Đánh giá chất lượng nguồn lao động tại các cơ sở tiến hành nghiên cứu, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao kiến thức, năng lực thực hành của chủ cơ sở/quản lý và người trực tiếp sản xuất.  Góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu về TPCN cho tỉnh Thanh Hóa.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan về Thực phẩm chức năng Theo Luật An toàn thực phẩm, Thực phẩm chức năng là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của cơ thể con người, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng, giảm bớt nguy cơ mắc bệnh, bao gồm Thực phẩm bổ sung, Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, Thực phẩm dinh dưỡng y học [1]. Nghị định 15/2018/NĐ-CP Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm đã định nghĩa cụ thể: 1. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (Health Supplement, Dietary Supplement) là những sản phẩm được dùng để bổ sung thêm vào chế độ ăn uống hàng ngày nhằm duy trì, tăng cường, cải thiện các chức năng của cơ thể con người, giảm nguy cơ mắc bệnh.

Thức phẩm bảo vệ sức khỏe chứa một hoặc nhiều chất hoặc hỗn hợp các chất sau:  Vitamin, khoáng chất, axit amin, axit béo, enzyme, probiotic và chất có hoạt tính sinh học khác.  Chất có nguồn gốc tự nhiên, bao gồm động vật, khoáng vật và thực vật dưới dạng chiết xuất, phân lập, cô đặc và chuyển hóa.  Các nguồn tổng hợp của những chất trên. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe được trình bày ở dạng chế biến như viên nang, viên hoàn, viên nén, chế phẩm dạng cốm, bột, lỏng và các dạng bào chế khác, được phân liều (để sử dụng) thành các đơn vị liều nhỏ [2].

Thực phẩm dinh dưỡng y học còn gọi là thực phẩm dinh dưỡng dùng cho mục đích y tế đặc biệt (Food for Special Medical Purposes, Medical Food) là loại thực phẩm có thể ăn bằng đường miệng hoặc bằng ống xông, được chỉ định để điều chỉnh chế độ ăn của người bệnh và chỉ được sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế [2]. Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt (Food for Special Dietary Uses) 3 dùng cho người ăn kiêng, người già và các đối tượng đặc biệt khác theo quy định của Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (CODEX) là những thực phẩm được chế biến hoặc được phối trộn theo công thức đặc biệt nhằm đáp ứng các yêu cầu về chế độ ăn đặc thù theo thể trạng hoặc theo tình trạng bệnh lý và các rối loạn cụ thể của người sử dụng. Thành phần của thực phẩm này phải khác biệt rõ rệt với thành phần của những thực phẩm thông thường cùng bản chất, nếu có [2]. Thực trạng sản xuất Thực phẩm chức năng Trong những năm gần đây, TPCN đã trở thành một cụm từ khá thông dụng trong đời sống hàng ngày.

Thực tế, những sản phẩm này đã đem lại không ít lợi ích cho người tiêu dùng trong việc dự phòng và hỗ trợ trị liệu bệnh tật. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều vấn đề bất cập. Trong số hơn 4190 loại TPCN (thống kê thị trường thực phẩm chức năng ở Việt Nam năm 2017) có nguồn gốc ngoại nhập hoặc sản xuất nội địa, không thể thống kê hết những sản phẩm mà công dụng của nó đã bị thổi phồng một cách quá đáng không đúng với hồ sơ đăng ký, thậm chí nhiều loại được quảng cáo như một thần dược, có khả năng trị được tất cả các bệnh. Trong khi đó, giá bán lại quá cao thông qua cơ chế bán hàng kiểu đa cấp.

Điều này hết sức nguy hại, bởi lẽ nó gây hại người tiêu dùng do trình độ nhận thức có hạn dẫn đến tự ý từ bỏ thuốc đặc trị đang dùng chuyển sang sử dụng TPCN gây ra bệnh tình trở nên nặng hơn, thậm chí gây ra những tai biến không đáng có, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe cũng như kinh tế người tiêu dùng. Theo thông tin từ Bộ Y tế, thực phẩm chức năng là một ngành công nghiệp đang phát triển nhanh tại Việt Nam. Số sản phẩm mới xuất hiện trên thị trường tăng nhanh theo từng năm.062 sản phẩm mới đăng ký, năm 2015 có 10.493 sản phẩm mới đăng ký, từ đầu năm 2016 đến 30/9/2016 có 8.008 sản phẩm mới đăng ký, trong đó có 4.855 sản phẩm sản xuất trong nước (chiếm 60%) và 3.153 sản phẩm nhập khẩu (chiếm 40%). Nếu như cách đây 10 năm, cả nước chỉ có 13 cơ sở sản xuất với 63 sản phẩm thực phẩm chức năng thì tính đến năm 2016, cả nước đã có gần 4.000 doanh 4 nghiệp sản xuất và nhập khẩu thực phẩm chức năng, trong đó có 837 cơ sở sản xuất trong nước với hơn 20.000 sản phẩm đã được công bố.

Các sản phẩm cũng hết sức đa dạng, thành phần cấu tạo hết sức phức tạp. 60 – 65% thực phẩm chức năng được sản xuất trong nước, còn lại là nhập khẩu. Tuy nhiên, theo Bộ Y tế, tình trạng sản xuất thực phẩm chức năng giả (giả về chất lượng, giả về thương hiệu, giả về nguồn gốc xuất xứ) đang diễn biến phức tạp. Năm 2015, các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều vụ vi phạm liên quan đến sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng giả, kém chất lượng, điển hình như vụ thu giữ 20 tấn thực phẩm chức năng giả, có nhiều thành phần không đúng như doanh nghiệp công bố tại thành phố Hà Nội và thu giữ 12 tấn thực phẩm chức năng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Phần lớn các hàng giả, kém chất lượng được nhập từ Trung Quốc qua đường tiểu ngạch. Về đến Việt Nam được các cơ sở thay bao bì, nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ và mang đi tiêu thụ. Những sản phẩm giả này được bán ra thị trường với giá cao hơn hàng thật. Bên cạnh đó, có nhiều trường hợp sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng không đúng chất lượng đã công bố; quảng cáo thực phẩm chức năng sai sự thật, cường điệu hóa công dụng của sản phẩm; sản xuất thực phẩm chức năng không đảm bảo vệ sinh.

Vì vậy, Bộ Y tế xây dựng Nghị định quy định điều kiện sản xuất, kinh doanh, công bố, quảng cáo và ghi nhãn thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhằm chấn chỉnh và quản lý tốt hơn thị trường thực phẩm chức năng. Đại dịch Covid 19 diễn biến phức tạp trên toàn cầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về sức khỏe, kinh tế, xã hội và chính trị. Hàng chục triệu người đã và sẽ còn có nguy cơ nhiễm bệnh, hàng trăm ngàn người tử vong… và con số tử vong còn đang kéo dài. Khủng hoảng kinh tế, y tế và nhân đạo lan ra toàn cầu, các chính phủ vật lộn với khó khăn mà theo nhiều chuyên gia phải tới cuối năm 2021 dịch mới có thể khống chế được, còn hệ lụy thì vô cùng lớn.

5 GDP toàn cầu chứng kiến phát triển âm, chuỗi cung ứng đổ gãy, các công ty phá sản, chứng khoán sụt giảm, thất nghiệp hàng loạt… các tổ chức uy tín như WHO cũng rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng và dự báo sẽ còn rất lâu mới phục hồi lại đà tăng trưởng như trước khi đại dịch Covid 19 xảy ra.