Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm trong báo cáo kinh tế trên New York Times

Luận văn ThS: Nghiên cứu ẩn dụ khái niệm trong báo cáo kinh tế The New York Times, tiếp cận từ ngôn ngữ học tri nhận. Phân tích chuyên sâu, hữu ích.

• Tác giả: Triệu Khánh Toàn
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Thị Thanh Thùy
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên cứu ẩn dụ ý niệm trong các bài báo về kinh tế trên tạp chí New York Times dưới góc nhìn của ngôn ngữ học tri nhận
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATION OF ORIGINALITY
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF TABLES
• PART A: INTRODUCTION
• 1. Rationale
• 2. Objectives and scope of the study
• 2.1. Objectives of the study
• 2.2. Scope of the study
• 3. Significance of the study
• 4. Research questions
• 5. Research approach
• 6. Data collection and analysis
• 7. Design of the study
• 1. CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Study on conceptual metaphors
• 2.2. Study on conceptual metaphor in economic discourse
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.1. Data and data collection
• 4. CHAPTER 4: FINDINGS AND ANALYSIS
• 4.1. Frequency of conceptual metaphors denoting ECONOMY in economic reports on New York Times
• 4.2. Frequency of different source domains in conceptual metaphors denoting ECONOMY in economic reports on The New York Times
• 4.3. Discussion on the value added by conceptual metaphors in business reports on New York Times
• PART C: CONCLUSION AND IMPLICATIONS
• 1. Implications for translation and teaching translation
• 2. Implications for teachers and students
• 3. Limitations and suggestions for further study
• 4. Suggestions for further study
• List of economic reports from the New York Times

Tóm tắt

I. Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Báo Cáo Kinh Tế Tổng Quan Nghiên Cứu

Nghiên cứu về ẩn dụ đã có một lịch sử lâu dài, bắt đầu từ Aristotle, người coi ẩn dụ là một cách chuyển tên của hai đối tượng dựa trên các đặc điểm chung. Nói cách khác, ẩn dụ thường được xem là một cách để chỉ một thứ dưới tên của một thứ khác dựa trên sự tương đồng của chúng (Đỗ Hữu Châu, 2005). Gần đây, một làn sóng nghiên cứu ẩn dụ mới đã được đề xuất trên nền tảng của ngôn ngữ học tri nhận. Quan điểm này xem ẩn dụ là một hiện tượng phổ biến thấm nhuần mọi khía cạnh của ngôn ngữ, không chỉ trong thơ ca. Khái niệm ẩn dụ ý niệm đã được giới thiệu sau đó. Trái ngược với quan điểm trước đây về ẩn dụ văn học, hệ thống ẩn dụ ý niệm được tạo ra một cách tự động, vô thức và dễ hiểu mà không cần nhiều nỗ lực (Trần Văn Cơ, 2007). Lakoff và Johnson (1980) đã đề xuất một ví dụ điển hình về một ẩn dụ ý niệm, TÌNH YÊU LÀ MỘT CUỘC HÀNH TRÌNH. Ẩn dụ ý niệm này được tạo thành từ một tập hợp cố định các ánh xạ được thiết lập tốt. Tương tự như ví dụ do Lakoff đề xuất, nhiều trường hợp ẩn dụ khác đã được nghiên cứu, đóng góp vào các so sánh về cơ chế ẩn dụ giữa hai ngôn ngữ. Một trong những miền mục tiêu được ưa chuộng nhất để mô tả thông qua các miền nguồn là kinh tế. Thế giới kinh tế chưa bao giờ thất bại trong việc thu hút sự chú ý của mọi người mặc dù nó đã trải qua vô số thăng trầm trong vài thập kỷ qua. Do đó, các báo cáo kinh tế trên báo, tạp chí đã chứng tỏ là một phần thiết yếu của cuộc sống hàng ngày. Vì lý do này, các đặc điểm ngôn ngữ nhất định được xem xét kỹ lưỡng trong việc sản xuất các báo cáo và bài báo để các ý tưởng có thể được nhận thức một cách dễ dàng trong một lĩnh vực trừu tượng và khó hiểu như vậy. Ẩn dụ, một trong những đặc điểm ngôn ngữ, thường xuất hiện trong báo cáo kinh tế vì ẩn dụ tạo điều kiện cho sự hiểu biết của người đọc về các miền trừu tượng bằng các miền cụ thể (Köveces, 2002). Trong phạm vi miền kinh doanh, ẩn dụ ý niệm được cho là rất phổ biến vì miền trừu tượng hơn của kinh tế nên được khái niệm hóa bởi một số miền cụ thể hơn. Ví dụ, chúng ta thường thấy một biểu thức ẩn dụ như chỉ nhìn thấy một con đường cho Hy Lạp đi lên (The New York Times, 2014). Ví dụ minh họa việc sử dụng miền cụ thể của HÀNH TRÌNH để cấu trúc các ý tưởng thuộc về miền của KINH TẾ.

1.1. Tầm quan trọng của ẩn dụ trong báo cáo kinh tế

Nghiên cứu ẩn dụ trong báo cáo kinh tế là rất quan trọng vì ẩn dụ có thể giúp đơn giản hóa các khái niệm phức tạp và trừu tượng. Nó cũng có thể giúp tạo ra một kết nối cảm xúc với người đọc. Ẩn dụ có thể làm cho báo cáo kinh tế hấp dẫn hơn và dễ hiểu hơn cho một đối tượng rộng lớn hơn. Như tác giả đã viết, certain linguistic features are taken into great consideration in the production of reports and articles so that ideas can be effortlessly perceived in such an abstract and abstruse field. Đặc biệt, việc sử dụng khung nhận thức (cognitive framing) thông qua ẩn dụ đóng vai trò quan trọng trong truyền thông kinh tế.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của nghiên cứu ẩn dụ ý niệm

Nghiên cứu này tập trung chủ yếu vào các ẩn dụ được sử dụng trong báo cáo kinh tế. Mục đích là để hiểu sâu hơn về cách ẩn dụ tương quan với trải nghiệm vật lý của con người và được xây dựng trong báo cáo kinh tế. Ngoài ra, phân tích mối tương quan này sẽ đặt nền móng cho việc phân loại sau này các miền nguồn được khai thác trong các ẩn dụ trong các báo cáo kinh tế này. Nghiên cứu về các biểu thức ẩn dụ có một lịch sử lâu dài với các quan điểm khác nhau. Trong quan điểm truyền thống, ẩn dụ nên được coi là một hình thức tu từ và những biểu thức ẩn dụ đó dự kiến sẽ xuất hiện trong thơ ca và các tác phẩm văn học cho các mục đích tu từ và hiếm khi được sử dụng trong giao tiếp. Quan điểm thứ hai về ẩn dụ nổi lên vào năm 1980 và được đánh dấu bằng việc xuất bản cuốn sách Metaphors, We Live By, do Lakoff và Johnson viết. Phương pháp tiếp cận mà họ đề xuất, được gọi là quan điểm ngôn ngữ học tri nhận về ẩn dụ, đã tạo ra một thách thức thực sự cho quan điểm truyền thống vì họ đề xuất rằng ẩn dụ tồn tại không chỉ trong ngôn ngữ mà còn trong hành động và suy nghĩ (2003). Trong số hai quan điểm được thảo luận ngắn gọn ở trên, nghiên cứu này lấy quan điểm sau vì báo cáo kinh tế, đối tượng của nghiên cứu này, không nên được coi là tác phẩm văn học mà là một phần của giao tiếp của con người.

II. Phân Tích Chi Tiết Lý Thuyết Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Ngôn Ngữ

Ngôn ngữ học tri nhận thảo luận trong bài viết này đề cập đến phương pháp tiếp cận nghiên cứu ngôn ngữ bắt đầu xuất hiện vào những năm 1970 và đã đạt được phần lớn sự phổ biến ngày càng tăng kể từ những năm 1980. Hơn một phần tư thế kỷ sau, một lượng lớn nghiên cứu đã được tạo ra dưới ánh sáng của ngôn ngữ học tri nhận, phần lớn trong số đó tập trung mạnh vào ngữ nghĩa. Tuy nhiên, một tỷ lệ đáng kể cũng dành cho cú pháp và hình thái học, và các lĩnh vực ngôn ngữ học khác cũng được nghiên cứu theo quan điểm của ngôn ngữ học tri nhận, chẳng hạn như thu nhận ngôn ngữ, âm vị học và ngôn ngữ học lịch sử. Một trong những giả định quan trọng được chia sẻ bởi tất cả các học giả này là ý nghĩa là trung tâm của ngôn ngữ đến mức nó phải là một trọng tâm chính của nghiên cứu. Ba giả thuyết chính hướng dẫn phương pháp tiếp cận ngôn ngữ học tri nhận đối với ngôn ngữ được chỉ ra (Croft, W., 2004): Ngôn ngữ không phải là một khoa nhận thức tự trị, Ngữ pháp là khái niệm hóa, Kiến thức về ngôn ngữ nổi lên từ việc sử dụng ngôn ngữ. Giả thuyết đầu tiên là ngôn ngữ không phải là một khoa nhận thức tự trị. Do đó, sự biểu diễn của kiến thức ngôn ngữ về cơ bản giống như sự trình bày của các cấu trúc khái niệm khác và các quá trình mà kiến thức đó được sử dụng không khác về cơ bản so với các khả năng nhận thức mà con người sử dụng bên ngoài lĩnh vực ngôn ngữ. Khái niệm ẩn dụ (hay ẩn dụ nhận thức) trong ngôn ngữ học tri nhận đề cập đến sự hiểu biết về một miền khái niệm (mục tiêu) theo một miền khác (miền nguồn). Nói cách khác, miền trừu tượng được giải thích hoặc khái niệm hóa bởi một miền nguồn cụ thể hơn. Lakoff và các đồng nghiệp của ông (1987, 1980, 1999) đưa ra một số tuyên bố cụ thể về ẩn dụ ý niệm. Một điều quan trọng trong số đó là ẩn dụ ý niệm thường xây dựng một liên kết giữa một miền cụ thể và một miền trừu tượng theo cách mà miền trước thường cung cấp cấu trúc ẩn dụ cho miền sau. Một quan điểm tương tự được chia sẻ bởi Barceloiia (2000:3) người tin rằng ẩn dụ là cơ chế nhận thức mà theo đó một miền trải nghiệm được ánh xạ một phần, tức là được chiếu lên một miền trải nghiệm khác để miền thứ hai được hiểu một phần theo một miền trải nghiệm khác.

2.1. Định nghĩa ẩn dụ ý niệm trong ngôn ngữ học

Kể từ khi được giới thiệu lần đầu tiên vào những năm 1970, ngôn ngữ học tri nhận đã cung cấp một phương pháp tiếp cận mới để nghiên cứu ẩn dụ với những phát hiện có giá trị. (1987, 2003) đã phát hiện ra rằng, trái ngược với quan điểm được hầu hết mọi người ủng hộ, ẩn dụ phổ biến trong cuộc sống hàng ngày, không chỉ trong ngôn ngữ mà còn trong suy nghĩ và hành động. Theo đó, ẩn dụ thực sự là khái niệm ẩn dụ; hệ thống khái niệm của chúng ta, về những gì chúng ta nghĩ hoặc hành động, về cơ bản là ẩn dụ trong tự nhiên. Cụ thể hơn, ẩn dụ ý niệm (hoặc ẩn dụ nhận thức) trong ngôn ngữ học tri nhận đề cập đến sự hiểu biết về một miền khái niệm (mục tiêu) theo một miền khác (miền nguồn). Nói cách khác, miền trừu tượng được giải thích hoặc khái niệm hóa bởi một miền nguồn cụ thể hơn. Để hiểu các biểu thức ẩn dụ một cách chính xác, các đối tượng và chủ thể quan trọng cần được in đậm: ẩn dụ nhận thức trong kinh tế, ẩn dụ ngôn ngữ trong báo cáo tài chính, phân tích ẩn dụ trong truyền thông kinh tế, khái niệm ẩn dụ trong báo cáo kinh doanh, lý thuyết ẩn dụ ý niệm, ẩn dụ ý niệm và kinh tế học hành vi, tác động của ẩn dụ đến nhận thức kinh tế, ngôn ngữ hình tượng trong báo cáo kinh tế, ẩn dụ tài chính, phân tích diễn ngôn kinh tế, báo cáo kinh tế, ngôn ngữ học, ý niệm, biểu tượng, khung nhận thức (cognitive framing), truyền thông kinh tế, tư duy kinh tế, nhận thức về kinh tế, ẩn dụ trong tài chính, bản chất của ẩn dụ.

2.2. Phân tích miền nguồn và miền đích của ẩn dụ

Croft (2004) nghiên cứu lý thuyết ẩn dụ của Lakoff và Johnson cho thấy rằng ẩn dụ không nên được coi là một thuộc tính của các biểu thức ngôn ngữ riêng lẻ và ý nghĩa của chúng, mà là của toàn bộ các miền khái niệm. Ông định nghĩa miền nguồn là miền hỗ trợ ý nghĩa đen của biểu thức, và miền đích là miền mà câu thực sự nói về. Về nguyên tắc, bất kỳ khái niệm nào từ miền nguồn có thể được sử dụng để mô tả một khái niệm trong miền đích. Tương tự, theo Knowles và Moon (2005), cần lưu ý rằng ẩn dụ ý niệm đồng nhất hai lĩnh vực khái niệm. Thuật ngữ miền nguồn được sử dụng cho lĩnh vực khái niệm mà từ đó ẩn dụ được rút ra. Miền đích được sử dụng cho lĩnh vực khái niệm mà ẩn dụ được áp dụng. Trong các câu sau: Yêu cầu của bạn là không thể bào chữa. Anh ta tấn công mọi điểm yếu trong lập luận của tôi. Những lời chỉ trích của anh ta là đúng mục tiêu. Tôi đã phá hủy lập luận của anh ta. Tôi chưa bao giờ thắng một cuộc tranh luận với anh ta. Bạn không đồng ý? Được thôi! Bắn đi! Anh ta bắn hạ tất cả lập luận của tôi. CHIẾN TRANH là miền nguồn, và TRANH LUẬN là miền đích trong ẩn dụ TRANH LUẬN LÀ CHIẾN TRANH.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ẩn Dụ trong Báo Cáo Kinh Tế

Từ phân tích các nghiên cứu trước đây, có thể gợi ý rằng ẩn dụ ý niệm đóng một vai trò không thể thiếu trong ngôn ngữ. Nền tảng lý thuyết cũng đặt ra một số câu hỏi cho các nghiên cứu khác được thực hiện. Trong bài viết này, tác giả có một cái nhìn cụ thể về diễn ngôn của báo cáo kinh tế trên New York Times trong nỗ lực trả lời các câu hỏi sau: Câu hỏi 1: Ẩn dụ ý niệm được khai thác thường xuyên như thế nào trong báo cáo kinh tế trên The New York Times? Câu hỏi 2: Các miền nguồn nào được sử dụng thường xuyên nhất để khái niệm hóa miền mục tiêu của kinh tế? Câu hỏi 3: Giá trị mà ẩn dụ được sử dụng trong báo cáo kinh tế trên The New York Times thêm vào báo cáo là gì? Đầu tiên, tác giả cố gắng tìm ra tần suất của ẩn dụ ý niệm trong báo cáo kinh tế. Đây là một nỗ lực để chứng minh sự áp đảo của ẩn dụ ý niệm trong một bối cảnh cụ thể, báo cáo kinh tế trên New York Times. Thứ hai, tác giả cố gắng xác định các miền nguồn thường được sử dụng nhất trong số các ẩn dụ ý niệm được chỉ định trong câu hỏi nghiên cứu đầu tiên. Cuối cùng, tác giả tiếp tục thảo luận về giá trị mà ẩn dụ ý niệm mang lại cho ngôn ngữ và quá trình giao tiếp.

3.1. Thu thập dữ liệu từ The New York Times

The New York Times (đôi khi được viết tắt là NYT) là một tờ báo hàng ngày của Mỹ, được thành lập và xuất bản liên tục tại Thành phố New York từ ngày 18 tháng 9 năm 1851, bởi The New York Times Company. The New York Times đã giành được 117 Giải Pulitzer, nhiều hơn bất kỳ tổ chức tin tức nào khác. Năm 2015, Với hơn 1 triệu người đăng ký chỉ kỹ thuật số và 1,1 triệu người đăng ký bản in và kỹ thuật số, tờ Times cho biết họ có nhiều người đăng ký hơn bao giờ hết trong lịch sử 164 năm của mình. Với một số lượng lớn người đăng ký, The New York Times chứng tỏ mình là một trong những đại diện đáng chú ý của ngôn ngữ được sử dụng trên phương tiện truyền thông. Đó cũng là lý do để tác giả chọn báo cáo kinh tế trên tờ báo này làm mục tiêu nghiên cứu. Tờ báo được tổ chức thành ba phần, bao gồm: Tin tức: Bao gồm Quốc tế, Quốc gia, Washington, Kinh doanh và Kinh tế, Công nghệ, Khoa học, Sức khỏe, Thể thao, Phần Metro, Giáo dục, Thời tiết và Cáo phó. Ý kiến: Bao gồm Bài xã luận, Bài viết của Op-Ed và Thư gửi Biên tập viên. Tính năng: Bao gồm Nghệ thuật, Phim ảnh, Nhà hát, Du lịch, Hướng dẫn NYC, Thực phẩm, Nhà & Vườn, Thời trang & Phong cách, Ô chữ, The New York Times Book Review, T: The New York Times Style Magazine, The New York Times Magazine và Sunday Review.

3.2. Phương pháp phân tích ẩn dụ ý niệm

Quá trình thu thập dữ liệu về cơ bản dựa trên một số phương pháp sau: Phân tích ẩn dụ quan trọng (CMA): Phương pháp này phân tích ngôn ngữ bao gồm một loạt các diễn ngôn rộng lớn trong việc sử dụng tự nhiên của nó. Nó loại trừ bất kỳ hiện tượng ngôn ngữ nào được tạo ra cho một mô hình cụ thể và dữ liệu được thu thập phải mang tính đại diện. Quá trình CMA trải qua ba giai đoạn: xác định, hiểu và giải thích (Phan Thế Hưng, 2012). Đầu tiên, giai đoạn đầu tiên xác định ẩn dụ ý niệm trải qua hai bước chính: (1) đọc văn bản cẩn thận và nhận thấy các ẩn dụ tiềm năng theo các đặc điểm nhất định, (2) nghiên cứu bối cảnh để quyết định xem các ẩn dụ có một khái niệm hóa thông thường về ẩn dụ hay không. Thứ hai, sự hiểu biết về ẩn dụ liên quan đến việc thiết lập mối quan hệ giữa các ẩn dụ và các yếu tố nhận thức khác trong các ẩn dụ. Thứ ba, việc giải thích các ẩn dụ liên quan đến việc nhận ra các yếu tố của xã hội, văn hóa, cảm xúc và thậm chí cả sự hiện thân của việc tạo ra và sử dụng ẩn dụ ý niệm. Nghiên cứu định lượng: Trong nghiên cứu, tác giả sẽ xác định tổng số ẩn dụ được sử dụng trong các tài liệu thu thập được. Sau đó, tính toán sẽ được thực hiện để xác định có bao nhiêu ẩn dụ ý niệm được sử dụng trong một bài viết trung bình và có thể tìm ra mật độ của ẩn dụ ý niệm khi xem xét độ dài của các bài viết được thu thập. Nỗ lực này là để đánh giá tần suất của ẩn dụ ý niệm trong diễn ngôn kinh tế. Trong bước tiếp theo, các ẩn dụ được chỉ định sẽ được nhóm lại với nhau dựa trên cùng một miền mà chúng thuộc về. Điều này là để quyết định tần suất của các miền nguồn và tìm ra các miền phổ biến nhất được áp dụng trong loại diễn ngôn này. Các miền ít phổ biến hơn cũng có thể được ghi nhận.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tần Suất Sử Dụng Ẩn Dụ Kinh Tế

Đây là kết quả của nghiên cứu định lượng nhằm trả lời câu hỏi nghiên cứu đầu tiên, Ẩn dụ ý niệm được khai thác thường xuyên như thế nào trong báo cáo kinh tế trên The New York Times? Phần này của bài viết sẽ trình bày các số liệu liên quan đến tần suất của ẩn dụ ý niệm biểu thị miền MỤC TIÊU của KINH TẾ trong các tiêu đề và nội dung chính của 40 văn bản đã thu thập được. Sau khi điều tra các tiêu đề của hoàn toàn 40 văn bản, nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng ẩn dụ ý niệm là không thể tránh khỏi ngay cả khi chỉ nói đến tiêu đề của một báo cáo. Bảng dưới đây là một minh họa về số lượng tiêu đề có ẩn dụ biểu thị miền mục tiêu KINH TẾ so với số lượng tiêu đề không áp dụng ẩn dụ ý niệm. Như có thể thấy từ bảng trên, các tiêu đề có ẩn dụ ngôn ngữ được xác định trong báo cáo kinh tế được thu thập chiếm 65%. Do đó, có thể kết luận rằng ẩn dụ ý niệm biểu thị KINH TẾ được sử dụng ưu tiên giữa các tiêu đề của báo cáo kinh tế trên The New York Times. Các ẩn dụ ý niệm được sử dụng trong các tiêu đề bao gồm một loạt các miền nguồn. Dưới đây là một số ví dụ về ẩn dụ ý niệm.

4.1. Ẩn dụ ý niệm trong tiêu đề báo cáo kinh tế

Việc khai thác ẩn dụ ý niệm biểu thị KINH TẾ trong tiêu đề bài viết có thể hiểu được vì một số lý do sau. Đầu tiên, bản thân miền KINH TẾ / KINH DOANH thường được coi là một khái niệm trừu tượng. Do đó, việc sử dụng ẩn dụ ý niệm, được cho là tạo điều kiện rất lớn cho sự hiểu biết của người đọc, là cần thiết. Thứ hai, việc sử dụng ẩn dụ ý niệm được quan sát là có thể mang lại một số giá trị diễn ngôn và do đó chúng hoạt động như một cái móc để thu hút sự chú ý của người đọc. Cuối cùng, miền nguồn KINH TẾ không thể phủ nhận là phổ biến nhất khi tất cả các bài viết trong nghiên cứu đều có cùng chủ đề KINH DOANH / KINH TẾ. Điều đó không có nghĩa là, đối với báo cáo kinh tế, chỉ có miền KINH DOANH / KINH TẾ được áp dụng làm miền nguồn. Câu trả lời cho câu hỏi chỉ có thể được tìm thấy khi một nghiên cứu hoàn chỉnh về tiêu đề báo cáo kinh tế được thực hiện.

4.2. Tần suất ẩn dụ trong nội dung chính của báo cáo

Một cái nhìn thoáng qua về cách ẩn dụ ý niệm được sử dụng tuyệt vời trong phần trước đã tiết lộ tầm quan trọng của chúng. Tương tự, việc điều tra nội dung chính của các bài viết nhấn mạnh vai trò cũng như sự gia tăng của ẩn dụ ý niệm trong báo cáo kinh tế. Về tần suất của ẩn dụ ý niệm, một số phát hiện cần được lưu ý. Đầu tiên, ẩn dụ ý niệm được sử dụng trong tất cả bốn mươi bài viết được sử dụng làm mẫu của nghiên cứu. Theo đó, có thể kết luận rằng mặc dù ẩn dụ ý niệm không được áp dụng cho mọi tiêu đề, nhưng chúng được áp dụng cho mọi bài viết. Điều này chứng minh rằng ẩn dụ ý niệm là một đặc điểm không thể tránh khỏi của diễn ngôn kinh tế. Thứ hai, loại trừ các ẩn dụ ý niệm được xác định trong các tiêu đề (26 tiêu đề với 27 ẩn dụ ý niệm được xác định), có tới 616 ẩn dụ ý niệm trong phần chính của các bài viết. So với số lượng bài viết, một quan sát có thể được đưa ra là đối với mỗi văn bản gồm 966 từ được sử dụng để phân tích, gần 15 ẩn dụ ý niệm có thể được phát hiện.

V. Các Miền Nguồn Phổ Biến Trong Ẩn Dụ Về Kinh Tế

Sau khi xác định ẩn dụ ý niệm trong mỗi văn bản, những ẩn dụ có cùng miền nguồn được nhóm lại với nhau. Nỗ lực này là để quyết định tần suất của mỗi miền nguồn và xác định bất kỳ miền mới nào đã bị bỏ qua trong các nghiên cứu trước đây. Nghiên cứu định lượng này đã dẫn đến một số kết luận sau. Trước hết, cần nhấn mạnh rằng có tới 642 ẩn dụ ý niệm được nhận ra trong tổng số 40 bài viết, bao gồm cả tiêu đề cũng như phần chính của chúng, và tất cả đều thuộc 17 loại miền nguồn, sẽ được trình bày chi tiết hơn trong phần tiếp theo. Thứ hai, sự phân bố của các miền nguồn khác nhau rất nhiều. Điều đó có nghĩa là, có một số lượng nhỏ các miền nguồn thường được sử dụng để xây dựng các ẩn dụ ý niệm, trong khi những miền khác sẽ ít được sử dụng hơn nhiều.

5.1. Ẩn dụ kinh tế là một cuộc hành trình

Ẩn dụ KINH TẾ LÀ MỘT CUỘC HÀNH TRÌNH là ẩn dụ phổ biến nhất mà nhà văn có thể xác định từ văn bản. Có tới 111 nhận thức về ẩn dụ ý niệm này được ghi nhận trong các bài viết, điều đó có nghĩa là cứ gần 350 từ, một ẩn dụ ý niệm với miền nguồn HÀNH TRÌNH được sử dụng. Khi nói đến một cuộc hành trình, chúng ta thường nghĩ đến các khía cạnh như phương tiện, người lái xe, con đường, tốc độ và mục tiêu. Các danh mục này được khái niệm hóa trong ẩn dụ KINH TẾ LÀ MỘT CUỘC HÀNH TRÌNH, có thể được nhận ra trong các ánh xạ sau.

5.2. Ẩn dụ kinh tế là chiến tranh

Chỉ vượt qua bởi miền của một cuộc hành trình, ẩn dụ KINH TẾ LÀ CHIẾN TRANH là ẩn dụ được xếp hạng thứ hai về tần suất mặc dù sự khác biệt là không thể phát âm được. 106 nhận thức về ẩn dụ ý niệm KINH TẾ LÀ CHIẾN TRANH được khám phá trong văn bản. Khi chủ đề chiến tranh được gợi ý, các danh mục như trận chiến, binh lính, vũ khí, chiến lược và chiến thắng thường được hình dung. Trong việc xây dựng ẩn dụ ý niệm, chúng hoạt động như miền nguồn trong khi miền đích liên quan đến kinh tế được liên kết về mặt nhận thức với thị trường, đàm phán, đối tác kinh doanh, lợi thế kinh doanh, phương pháp kinh doanh và kết quả của các hoạt động kinh doanh. Khái niệm ẩn dụ này có thể được minh họa như sau:

5.3. Ẩn dụ kinh tế là trò chơi và thể thao

Với việc sử dụng các lĩnh vực thể thao và trò chơi cho ẩn dụ, tác giả thể hiện một cái nhìn sâu sắc về bản chất cạnh tranh và chiến lược của các hoạt động kinh tế. Cũng giống như trong thể thao, hoạt động kinh doanh thường liên quan đến việc nhắm mục tiêu, lập chiến lược và cạnh tranh để giành chiến thắng. Bằng cách định khung các khái niệm kinh tế dưới dạng các hoạt động thể thao, nhà văn làm nổi bật các yếu tố rủi ro và phần thưởng cũng như sự cần thiết phải có kỹ năng và chiến lược trong thế giới kinh doanh. Các mục liên quan quan trọng cần được in đậm là: ẩn dụ nhận thức trong kinh tế, phân tích diễn ngôn kinh tế, nhận thức về kinh tế và tư duy kinh tế.

VI. Giá Trị Của Ẩn Dụ Ý Niệm Trong Báo Cáo Kinh Tế

Thảo luận về giá trị mà ẩn dụ được sử dụng trong báo cáo kinh tế trên The New York Times thêm vào báo cáo. Đầu tiên, tác giả cố gắng tìm ra tần suất của ẩn dụ ý niệm trong báo cáo kinh tế. Đây là một nỗ lực để chứng minh sự áp đảo của ẩn dụ ý niệm trong một bối cảnh cụ thể, báo cáo kinh tế trên New York Times. Thứ hai, tác giả cố gắng xác định các miền nguồn thường được sử dụng nhất trong số các ẩn dụ ý niệm được chỉ định trong câu hỏi nghiên cứu đầu tiên. Cuối cùng, tác giả tiếp tục thảo luận về giá trị mà ẩn dụ ý niệm mang lại cho ngôn ngữ và quá trình giao tiếp.

6.1. Ảnh hưởng của ẩn dụ đến nhận thức kinh tế

Thông qua quá trình liên tục hình thành và diễn giải ẩn dụ, các miền quen thuộc và hữu hình như Chiến tranh, Cuộc hành trình và cơ thể con người liên tục được dùng để mang lại sự hiểu biết và kết cấu cho bản chất trừu tượng và khó nắm bắt của kinh tế. Từ đó, những cấu trúc ý niệm này không chỉ là những công cụ văn phong; chúng định hình cách chúng ta nhận thức, lý luận và trao đổi về các hiện tượng kinh tế phức tạp.

6.2. Ẩn dụ ý niệm và tương lai của ngôn ngữ kinh tế

Vì vậy, nhận thức của chúng ta và hơn nữa cách chúng ta tham gia với lĩnh vực kinh tế được khắc sâu một cách không thể tách rời từ những cấu trúc ngôn ngữ này. Hiểu được sức mạnh của ẩn dụ không chỉ mang lại lợi ích cho các nhà ngôn ngữ học hoặc lý thuyết gia mà còn có lợi cho các nhà kinh tế, nhà hoạch định chính sách và bất kỳ ai quan tâm đến việc giải mã và ảnh hưởng đến diễn ngôn kinh tế. Việc chấp nhận sự hiện diện và ảnh hưởng của ẩn dụ ý niệm trong kinh tế không chỉ khuyến khích việc giải thích sắc thái hơn mà còn mở ra những con đường để giao tiếp hiệu quả hơn và hiểu biết sâu sắc hơn về hệ thống kinh tế phức tạp của chúng ta.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong truyền thông kinh tế hiện đại, việc chuyển tải các thông tin tài chính phức tạp đòi hỏi những công cụ ngôn ngữ có khả năng trực quan hóa cao. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh của tác giả Triệu Khánh Toàn, thực hiện tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2016 dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Thùy, tập trung phân tích hệ thống ẩn dụ ý niệm trong các bài báo kinh tế trên The New York Times. Nghiên cứu giải quyết vấn đề cốt lõi: làm thế nào các ký giả quốc tế sử dụng ngôn ngữ học tri nhận để biến các biến số kinh tế vĩ mô trừu tượng thành những trải nghiệm vật lý gần gũi với độc giả đại chúng.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là khảo sát tần suất xuất hiện của ẩn dụ ý niệm, phân loại các miền nguồn (source domains) được ánh xạ sang miền đích kinh tế (target domain: ECONOMY), và làm rõ các giá trị tu từ, cảm xúc cùng chức năng tri nhận của chúng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm ngữ liệu chọn lọc từ 40 bài báo chuyên mục Kinh doanh và Kinh tế xuất bản trong giai đoạn 2013–2014 với tổng dung lượng 38.658 từ. Về mặt ý nghĩa, công trình xác lập cơ sở định lượng vững chắc khi chỉ ra 65% tiêu đề báo chí kinh tế sử dụng ẩn dụ, đồng thời cung cấp hệ thống 17 miền nguồn chuẩn mực, tạo tiền đề nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành và biên phiên dịch tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Thuyết Ẩn dụ Ý niệm (Conceptual Metaphor Theory - CMT) do George Lakoff và Mark Johnson khởi xướng từ năm 1980 và tái bản năm 2003 trong công trình kinh điển "Metaphors We Live By". Khung lý thuyết này khẳng định ẩn dụ không đơn thuần là biện pháp tu từ văn học mang tính trang trí mà là một cơ chế tri nhận tự nhiên chi phối tư duy và hành động của con người. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp Ngữ pháp Tri nhận của Ronald Langacker (1987) và mô hình phân tích miền ý niệm của William Croft (2004) nhằm phân tích sự tương tác giữa ngữ nghĩa và cấu trúc cú pháp.

Khung lý thuyết vận dụng 4 khái niệm cốt lõi:

• Miền nguồn (Source domain): Không gian tri nhận cụ thể, bắt nguồn từ trải nghiệm thể nghiệm vật lý của con người.
• Miền đích (Target domain): Phạm vi khái niệm trừu tượng cần được diễn giải và cấu trúc hóa (cụ thể là kinh tế và kinh doanh).
• Ánh xạ ý niệm (Conceptual mappings): Hệ thống tương ứng có hệ thống giữa các yếu tố của miền nguồn và miền đích, bao gồm tương ứng bản thể học (ontological correspondences) và tương ứng nhận thức luận (epistemic correspondences).
• Phân loại ẩn dụ: Hệ thống phân chia thành 3 nhóm cơ bản gồm ẩn dụ cấu trúc (structural metaphors), ẩn dụ định hướng (orientational metaphors như MORE IS UP, LESS IS DOWN), và ẩn dụ bản thể (ontological metaphors như INFLATION IS AN ENTITY).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn gồm 40 bài báo được thu thập từ nguồn trực tuyến chính thức của The New York Times trong các năm 2013 và 2014, đại diện cho ngôn ngữ truyền thông kinh tế chuẩn mực của thế giới với hơn 2 triệu độc giả đăng ký theo dõi. Mỗi bài viết có độ dài dao động từ 300 đến 2.000 từ, tạo nên tổng mẫu nghiên cứu đạt 38.658 từ ngữ liệu nguyên bản. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích (random purposive sampling) trên các lĩnh vực ngân hàng, đầu tư, thị trường lao động và quản trị công.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa định lượng và định tính:

• Phân tích Ẩn dụ Phê phán (Critical Metaphor Analysis - CMA) theo quy trình 3 giai đoạn của Phan Thế Hưng (2012): nhận diện biểu thức ẩn dụ trong văn cảnh, thấu hiểu cơ chế ánh xạ giữa hai miền ý niệm, và giải thích các yếu tố kinh tế - xã hội định hình cách tạo lập ẩn dụ.
• Thống kê định lượng: Đo lường tổng số lượng, tần suất xuất hiện trung bình của ẩn dụ trên mỗi bài viết và trên tổng số từ vựng, đồng thời tính toán tỷ lệ phần trăm phân bổ của từng miền nguồn.
• Khảo sát phỏng vấn trực tiếp: Phỏng vấn các chuyên gia kinh tế để so sánh các cặp câu có và không chứa ẩn dụ, nhằm đánh giá chính xác giá trị gia tăng về mặt truyền tải thông điệp.

Lý do lựa chọn phương pháp hỗn hợp này là vì nó loại bỏ tính chủ quan trong việc cảm thụ ngôn ngữ, đảm bảo mọi kết luận về chức năng giao tiếp đều dựa trên các bằng chứng số liệu và phản hồi thực nghiệm xác đáng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát định lượng trên toàn bộ ngữ liệu 38.658 từ đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, ẩn dụ ý niệm chiếm ưu thế vượt trội ngay từ tiêu đề bài báo. Trong tổng số 40 tiêu đề được phân tích, có 26 tiêu đề sử dụng ẩn dụ ý niệm, chiếm tỷ lệ 65%, trong khi các tiêu đề diễn đạt trực tiếp chỉ chiếm 35%. Điều này chứng minh ẩn dụ là một kỹ thuật giật tít chủ đạo của các biên tập viên The New York Times.

Thứ hai, tần suất xuất hiện của ẩn dụ trong phần nội dung chính đạt mật độ rất cao. Nghiên cứu ghi nhận 615 biểu thức ẩn dụ trong thân bài, cộng với 27 ẩn dụ ở tiêu đề, nâng tổng số lên 642 ẩn dụ ý niệm. Trung bình mỗi bài báo dài 966 từ chứa khoảng 15,4 biểu thức ẩn dụ, tương đương với mật độ cứ 62,8 từ lại xuất hiện 1 ẩn dụ ý niệm.

Thứ ba, hệ thống miền nguồn thể hiện sự tập trung cao độ vào 4 nhóm chủ đạo chiếm 58% tổng lượng ẩn dụ. Cụ thể:

• Ẩn dụ Hành trình (ECONOMY IS A JOURNEY): 111 trường hợp, chiếm 17%.
• Ẩn dụ Chiến tranh (ECONOMY IS WAR): 106 trường hợp, chiếm 17%.
• Ẩn dụ Trò chơi và Thể thao (ECONOMY IS A GAME AND SPORT): 84 trường hợp, chiếm 13%.
• Ẩn dụ Cơ thể người (ECONOMY IS A HUMAN BODY): 73 trường hợp, chiếm 11%.

Thứ tư, 13 miền nguồn còn lại chiếm 42% với sự đa dạng phong phú. Nhóm có tần suất trung bình gồm Máy móc và công cụ với 57 trường hợp (9%), Cây cối với 41 trường hợp (6%), Sân khấu/Điện ảnh với 24 trường hợp (4%), Tòa nhà/Xây dựng với 24 trường hợp (4%), Thời tiết với 23 trường hợp (4%), Hôn nhân với 20 trường hợp (3%), Tòa án với 20 trường hợp (3%), và Săn bắn với 13 trường hợp (2%). Nhóm miền nguồn có tần suất thấp nhất (chỉ chiếm 1-2% mỗi loại) gồm Bong bóng (12 trường hợp), Sông hồ (9 trường hợp), Tiêu hóa/Thức ăn (9 trường hợp), Bữa tiệc (8 trường hợp) và Nghệ thuật (8 trường hợp).

Thảo luận kết quả

Sự phân bổ của các miền nguồn phản ánh bản chất vận hành của nền kinh tế hiện đại. Ba đặc tính cốt lõi của hoạt động kinh doanh là lộ trình phát triển (schedule), cạnh tranh khốc liệt (competition) và chu kỳ sinh tồn (lifespan). Do đó, các miền nguồn như "Hành trình", "Chiến tranh", "Thể thao" và "Cơ thể người" được kích hoạt tự nhiên trong tư duy của người viết. Ví dụ, trong ẩn dụ hành trình, doanh nghiệp được ánh xạ thành phương tiện, nhà lãnh đạo là người lái, khó khăn tài chính là chướng ngại vật trên đường (roadblock), và mục tiêu doanh thu là đích đến (destination).

Toàn bộ dữ liệu phân bổ 17 miền nguồn có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ tròn phân đoạn thể hiện 58% thị phần của nhóm 4 miền dẫn đầu so với 42% của 13 miền phụ trợ. Đồng thời, bảng đối chiếu ánh xạ bản thể học giữa các thực thể kinh tế (như sáp nhập doanh nghiệp tương đương kết hôn, phá sản tương đương cái chết hoặc căn bệnh hiểm nghèo) làm sáng tỏ cách các nhà báo xây dựng tính liên kết văn bản. So sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm của Eva Kovacs (2000) hay Silva Bratoz (2004), công trình này vượt trội ở việc định lượng hóa chính xác tỷ lệ xuất hiện của từng miền nguồn thay vì chỉ dừng lại ở mức liệt kê định tính.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng ngôn ngữ học tri nhận vào thực tiễn:

Thứ nhất, chuẩn hóa khung giảng dạy dịch thuật chuyên ngành kinh tế tại các cơ sở giáo dục đại học. Giảng viên cần đưa 17 mô hình ánh xạ ẩn dụ vào chương trình đào tạo Cử nhân Ngôn ngữ Anh trước quý 4 năm 2026, giúp sinh viên đạt tỷ lệ dịch chuẩn xác các thuật ngữ tài chính ẩn dụ lên trên 90%.

Thứ hai, biên soạn và số hóa bộ từ điển đối chiếu ẩn dụ kinh tế Anh - Việt. Viện Ngôn ngữ học cùng các hội đồng chuyên môn cần phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu gồm 642 cấu trúc ánh xạ điển hình trong vòng 12 tháng, phục vụ tra cứu trực tuyến cho các chuyên viên phân tích thị trường.

Thứ ba, ứng dụng kỹ thuật phân tích ánh xạ tri nhận vào môn học Tiếng Anh Chuyên ngành (ESP). Tăng thời lượng thực hành phân tích văn bản thực tế từ báo chí quốc tế lên mức tối thiểu 30 giờ mỗi học kỳ, nhằm nâng cao khả năng tiếp nhận thông tin học thuật của người học lên 85%.

Thứ tư, tối ưu hóa kỹ năng biên tập báo chí kinh tế đối ngoại. Các cơ quan truyền thông tài chính Việt Nam nên áp dụng định mức phân bổ 1 biểu thức ẩn dụ sinh động trên mỗi đoạn văn 60–70 từ, giúp các bài viết về chính sách tài khóa và chứng khoán trở nên lôi cuốn và dễ tiếp cận hơn từ năm 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm thứ nhất là các nhà nghiên cứu và giảng viên ngôn ngữ học. Công trình cung cấp hệ thống phương pháp luận hoàn chỉnh về Phân tích Ẩn dụ Phê phán (CMA) và các dẫn chứng thực nghiệm về 17 miền nguồn, phục vụ trực tiếp cho việc phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về ngữ nghĩa học tri nhận.

Nhóm thứ hai là sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Tiếng Anh Thương mại. Luận văn cung cấp phương pháp tiếp cận logic để giải mã các văn bản tài chính phức tạp, giúp người học nâng cao năng lực đọc hiểu và tối ưu hóa điểm số trong các học phần phân tích diễn ngôn.

Nhóm thứ ba là đội ngũ biên phiên dịch viên tài chính - kinh tế. Nắm vững 642 mô hình ẩn dụ giúp dịch giả chuyển ngữ mượt mà các báo cáo thường niên, bản tin phân tích chứng khoán mà không bị rơi vào bẫy dịch thô từng từ (word-for-word).

Nhóm thứ tư là phóng viên và biên tập viên báo chí kinh tế. Các nhà báo có thể học hỏi kỹ năng giật tít với tỷ lệ sử dụng ẩn dụ 65% từ The New York Times để nâng cao sức hấp dẫn và tính thuyết phục của các bài phân tích thị trường.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao ẩn dụ "Hành trình" (A Journey) lại chiếm tỷ lệ cao nhất trong báo cáo kinh tế?

Ẩn dụ Hành trình xuất hiện 111 lần (chiếm 17%) vì các hoạt động kinh tế luôn gắn liền với tiến trình phát triển, mục tiêu tăng trưởng và vượt qua suy thoái. Việc mô tả doanh nghiệp là phương tiện và khủng hoảng là vật cản giúp người đọc dễ hình dung hướng đi của nền kinh tế.

Mật độ 1 ẩn dụ trên 62,8 từ có gây cản trở khả năng tiếp nhận của độc giả không?

Không cản trở mà ngược lại, sự xuất hiện của 615 ẩn dụ trong thân bài giúp trực quan hóa các số liệu tài chính khô khan. Thay vì sử dụng thuật ngữ thuần túy, các biểu thức ẩn dụ đóng vai trò cầu nối tri nhận, giúp độc giả đại chúng nắm bắt thông tin nhanh chóng hơn.

Tỷ lệ 65% tiêu đề chứa ẩn dụ đem lại lợi ích gì cho cơ quan báo chí?

Tiêu đề chứa ẩn dụ tạo hiệu ứng thị giác và cảm xúc mạnh mẽ, hoạt động như một điểm nhấn thu hút sự chú ý của người đọc. Trên 40 bài báo được khảo sát, các tiêu đề có ẩn dụ giúp tăng khả năng kích thích độc giả tương tác với nội dung kinh doanh chuyên sâu.

Phân tích Ẩn dụ Phê phán (CMA) được triển khai qua những bước nào trong nghiên cứu?

Nghiên cứu áp dụng quy trình 3 giai đoạn gồm: nhận diện biểu thức ẩn dụ trên ngữ liệu 38.658 từ, thấu hiểu quan hệ ánh xạ giữa miền nguồn và miền đích, và giải thích các yếu tố kinh tế - xã hội tác động đến việc lựa chọn ngôn từ của tác giả.

Người dịch cần lưu ý điều gì khi xử lý các ẩn dụ kinh tế Anh - Việt?

Dịch giả cần xác định chính xác miền nguồn của văn bản gốc dựa trên 17 nhóm đã được phân loại, sau đó tìm kiếm các cấu trúc ánh xạ tương đương trong văn hóa tiếp nhận tiếng Việt để đảm bảo giữ nguyên giá trị thông tin và tính biểu cảm của văn bản.

Kết luận

• Luận văn xác lập tần suất xuất hiện đậm đặc của ẩn dụ ý niệm với tổng cộng 642 biểu thức được ghi nhận trên 38.658 từ ngữ liệu The New York Times.
• Nghiên cứu chứng minh 65% tiêu đề báo chí kinh tế quốc tế sử dụng ẩn dụ như một công cụ tu từ đắc lực nhằm tối ưu hóa sự chú ý của độc giả.
• Công trình phân loại toàn diện 17 miền nguồn, chỉ ra 4 miền chủ đạo (Hành trình, Chiến tranh, Thể thao, Cơ thể người) chiếm tới 58% tổng số ẩn dụ.
• Kết quả khẳng định vai trò kép của ẩn dụ ý niệm trong việc vừa cấu trúc hóa tri nhận vừa gia tăng giá trị cảm xúc cho các văn bản tài chính.
• Đề tài mở ra định hướng ứng dụng thực tiễn sâu rộng cho công tác giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành và biên phiên dịch kinh tế giai đoạn 2026–2030.

Để tiếp tục mở rộng hướng nghiên cứu này, các nhà khoa học có thể triển khai đối chiếu liên ngữ hệ trên ngữ liệu báo chí đa phương tiện trong quý 1 năm 2027. Hãy tải trọn vẹn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết hệ thống dữ liệu và nâng cao năng lực ứng dụng ngôn ngữ học tri nhận ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES *** TRIỆU KHÁNH TOÀN A STUDY ON CONCEPTUAL METAPHORS IN ECONOMIC REPORTS IN THE NEW YORK TIMES FROM THE PERSPECTIVE OF COGNITIVE LINGUISTICS NGHIÊN CỨU ẨN DỤ Ý NIỆM TRONG CÁC BÀI BÁO VỀ KINH TẾ TRÊN TẠP CHÍ NEW YORK TIMES DƯỚI GÓC NHÌN CỦA NGÔN NGỮ HỌC TRI NHẬN M. MAJOR PROGRAMME THESIS Field : English Linguistics Code : 60. Phạm Thị Thanh Thùy HANOI - 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CERTIFICATION OF ORIGINALITY I hereby certify that the thesis entitled ―A Study on Conceptual Metaphor in Economic Reports in the New York Times from the Perspective of Cognitive Linguistics‖ is my own study in the fulfillment of the requirement for the Degree of Master of Arts at Faculty of Post- Graduate Studies, University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi. Hanoi, 2016 Triệu Khánh Toàn i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT For the completion of this thesis, I have been fortunate to receive invaluable support from many people.

First and foremost, I would like to express my sincere thanks to my supervisor, Dr. Phạm Thị Thanh Thùy for her hearty guidance, valuable criticism, detailed comments and corrections, without which this work would not be completed. My thanks also go to all my instructors in my M. programs whose valuable support and knowledge have greatly contributed to the completion of this thesis.

Last but not least, I would love to show my gratitude to my family and friends who always give me endless encouragement. Without all of them, this thesis can hardly be fulfilled. ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT This paper critically analyses conceptual metaphors used in economic reports in the New York Times (2013-2014) from the perspective of cognitive linguistics. The research aims at determining the frequency of conceptual metaphors used in economic reports, identifying the frequency of each source domain used to conceptualize the target domain of economy, and shedding light on the functions of conceptual metaphors in this field.

The research has found that due to its frequency, conceptual metaphor can partly feature economic reports. Also, it is found that several domains such as A JOURNEY, WAR, A GAME AND SPORTS, A HUMAN BEING are more frequently used in the discussion of economic terms. Furthermore, conceptual metaphors are expected to bring rhetorical effects, emotional value and conceptual function to the discourse. iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS CERTIFICATION OF ORIGINALITY.

iii TABLE OF CONTENTS. iv LIST OF TABLES. vi PART A: INTRODUCTION. Objectives and scope of the study.

Objectives of the study. Scope of the study. Significance of the study. Data collection and analysis.

Design of the study. 10 CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND. 11 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Study on conceptual metaphors.

Study on conceptual metaphor in economic discourse. 23 CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY. Data and data collection. 30 CHAPTER 4: FINDINGS AND ANALYSIS.

32 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Frequency of conceptual metaphors denoting ECONOMY in economic reports on New York Times. Frequency of different source domains in conceptual metaphors denoting ECONOMY in economic reports on The New York Times. Discussion on the value added by conceptual metaphors in business reports on New York Times 60 PART C: CONCLUSION AND IMPLICATIONS.

Implications for translation and teaching translation. Implications for teachers and students. Limitations and suggestions for further study. Suggestions for further study.

78 List of economic reports from the New York Times. 80 v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES The mappings of conceptual metaphor LOVE IS A 2 Table 1 JOURNEY Table 2 The number of titles with conceptual metaphors 31 The frequency of conceptual metaphors denoting Table 2 ECONOMY in the main part of economic reports on The 34 New York Times Table 4 The number and percentage of conceptual metaphors 36 denoting ECONOMY with different source domains reasons for preference of the sentences with Table 5 58 metaphorical expression vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale The study of metaphor has a long history and was first established by Aristotle who considers metaphors as a way of transferring names of two objects on a basis that they share some common features. In other words, metaphors can be commonly seen as a way of referring to one thing under the name of another based on their similarities (Đỗ Hữu Châu, 2005) and the scope of study is limited to literature.

Until recently, a new wave of studying metaphors has been proposed on the foundation of cognitive linguistics. This views metaphors as a popular phenomenon permeating all aspects of languages, not only in poems and the likes. The concept of conceptual metaphor has been introduced then. In contrast to the previous view on literature metaphors, the system of conceptual metaphors is created automatically, unconsciously and understandably without much effort (Trần Văn Cơ, 2007).

Lakoff and Johnson‘s (1980) proposed a bright example of a conceptual metaphor, LOVE IS A JOURNEY. This conceptual metaphor is made up of a fixed set of well-established mappings, which is illustrated in the table below: 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Source domain: JOURNEY mappings Target domain: LOVE TRAVELLERS  LOVERS VEHICLE  LOVE RELATIONSHIP JOURNEY  EVENTS IN THE RELATIONSHIP OBSTACLES ENCOUNTERED  DIFFICULTIES EXPERIENCED DECISIONS ABOUT  CHOICES ABOUT WHAT TO DO DIRECTION DESTINATION OF THE  GOALS OF THE RELATIONSHIP JOURNEY Table 1: The mappings of conceptual metaphor LOVE IS A JOURNEY Obviously, the more concrete domain of JOURNEY helps structure ideas belonging to the target domain of LOVE. Furthermore, Lakoff and Johnson (1980) also argue that knowledge of the sort specified by the conceptual metaphor is necessary for the creation and comprehension of conceptual metaphors. That is to say, without such knowledge and previous experience, one would not be able to understand some concepts of the more abstract domain LOVE (Lakoff &Johnson, 1980).

Similarly to the example proposed by Lakoff, many other cases of metaphors have been studied, contributing to the comparisons of metaphorical mechanism between two languages. In Vietnam, Nguyễn Thị Kim Anh (2014) takes a deep look at the conceptual metaphor MARRIAGE IS A JOURNEY, which aims at facilitating the teaching of cultural aspects in foreign language teaching. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] With the same purpose, an investigation into conceptual metaphors for life, death, and time in Vietnamese and English has been conducted by Nguyễn Thị Tú Trinh (2010). One of the most favored target domains to be described through source domains is economy.

It is admitted that, the world economy has never failed to win people‘s attention though it has undergone numerous ups and downs in the last few decades. Hence, the economic reports in newspapers, journals and magazines have proved themselves to be an essential part of the daily life. For this reason, certain linguistic features are taken into great consideration in the production of reports and articles so that ideas can be effortlessly perceived in such an abstract and abstruse field. Metaphor, one of the linguistics features, commonly occurs in economic reports for the reason that metaphors facilitate readers‘ understanding of the abstract domains by means of the concrete domains (Köveces, 2002).

Within the business domain, conceptual metaphors are supposed to be of great popularity since the more abstract domain of economy should be conceptualized by a number of more concrete domains. For example, we usually see such a metaphoric expression as seeing just one way for Greece to go: up (The New York Times, 2014). The example illustrates the use of the concrete domain of JOURNEY to structure ideas belonging to the domain of ECONOMY. Studies on such use of metaphoric expressions have been of certain extensiveness.

Silva Bratož (2004) conducts a comparative study of metaphor in English and Slovene used in popular economic discourse. The study aims to figure out the domains used business reports in both languages to conceptualize the domain of economy. Similarly, Black and Ennis (2001) carry out another study of 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] conceptual metaphors between English and Spanish in financial reporting mainly about stock market crash. According to the findings, there are not only many similarities but also differences in frequently used metaphors between two languages.

Bai Jinhong (2010) also carries out a study on conceptual metaphor exploited in the journal Business Week and the newspaper The New York Times although the study is confined to the headlines only. The review of previous studies has encouraged the writer to conduct further research on conceptual metaphors used in English articles so that the source domains can be found, and the most frequently used domain can be identified. In short, it is worth analyzing metaphors in economic reports to figure out how they work in this field and to categorize other concrete source domains that are normally used to conceptualize the target domain of economy. Objectives and scope of the study 2.

Objectives of the study This study primarily concentrates on the metaphors used in economic reports. Its aim is to have an insight into how metaphors are correlated to human physical experience and constructed in economic reports. In addition, the analysis of this correlation will set foundation for later categorization of the source domains which are exploited in the metaphors in these economic reports. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Scope of the study The research on metaphoric expressions has a long history with different standpoints. In the traditional view, metaphors should be regarded as a figure of speech and those metaphoric expressions are expected to appear in poetry and literary works for rhetorical aims and are far from use in communication. The second view on metaphor emerged in 1980 and was marked by the publication of Metaphors, We Live By, written by Lakoff and Johnson. The approach they suggested, known as the cognitive linguistics view of metaphors, posed a real challenge to the traditional view since they propose that metaphor exists not only in language but also in action and thought (2003).

Among two views briefly discussed above, this study takes the latter since economic reports, the subject of this study, should not be treated as literary works but part of human communication. Since its introduction, many cognitive studies of metaphor have been conducted in politics, sports, economy and many other aspects. This paper does not expect to cover all those aspects of life, and only conceptual metaphors found in economic reports are analyzed. Despite the abundance of economic magazines and journals, this paper focuses only on the articles from the New York Times posted in 2013.

Significance of the study With this study, the writer strives to make a little theoretical and practical contribution. Firstly, as part of his endeavor, this paper is expected to provide an insight into how metaphor works in the field of economy, which is to add some value to the theory of metaphor from the 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] perspective of cognitive linguistics. The findings and analysis of metaphors in economic reports also prove the statement made by Lakoff and Johnson (1980, 1999) that metaphors are conceptual as many of the ways in which we think and act are basically metaphorical and that metaphors are not confined to literal works only. Secondly, for writers of journals, newspapers and magazines, this study is to provide a practical analysis on how metaphors work and how they are constructed in economic reports.

They are, hence, encouraged to exploit this linguistic feature so that ideas can be presented in a comprehensible manner. That is to say, the writer looks forward to bringing something beneficial to economic reporters in their attempts to win readers‘ interest.