chương 1 tác giả luận án bàn về cơ sở lý luận của GDPL với 03 tiết: §1) Bản chất, phân loại GDPL; §2) Cấu trúc của GDPL và §3) Chức năng của GDPL. Theo tác giả, bản chất của GDPL là quá trình định vị một cách bền vững những nguyên tắc, tư tưởng pháp luật vào trong ý thức pháp luật của đối tượng được giáo dục. Chương 2 luận án với tiêu đề “Khía cạnh tổ chức GDPL trong xã hội Nga đương đại” gồm 4 tiết được dành để bàn về 1) Hệ thống xã hội hóa GDPL trong xã hội Nga đương đại; 2) GDPL trong tiếp cận với các nhóm xã hội khác nhau; 3) GDPL trong hệ thống định hướng nghề nghiệp cho các luật gia hiện nay; 4) Nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục lại về pháp luật. Theo tác giả, giáo dục lại về pháp luật là một quá trình phức tạp hơn, bởi nó hướng tới khắc phục những phán đoán, đánh giá sai lầm của cá nhân, nhắm tới sữa chữa các hành vi xử sự tiêu cực, ảnh hưởng bất lợi đối với con người.
Ngoài ra, có thể kể thêm một số công trình nghiên cứu có cùng chủ đề GDPL, như: Babaieva V., Tập bài giảng Lý luận chung về pháp luật [111]; Krưgina I., Văn hóa pháp luật, giáo dục pháp luật và quản lý quá trình giáo dục pháp luật trong xã hội Nga hiện nay [110]; Pochtar T., Giáo dục pháp luật trong các trường đại học sư phạm: những vấn đề phương pháp luận và phương pháp [112]. Các công trình nghiên cứu khoa học trên đây ở những mức độ khác nhau đã đề cập, bàn luận về khái niệm, bản chất của GDPL, các yếu tố cấu thành GDPL; về vấn đề quản lý GDPL ở nước Nga hiện nay. Trên phương diện thực tiễn chính trị - pháp lý quốc tế, GDPL cũng là đề tài được đề cập nhiều trên các diễn đàn pháp luật quốc tế và khu vực, cả song phương, đa phương và ngày càng có ý nghĩa toàn cầu, hướng đến sự nhận thức chung về vai trò, tầm quan trọng của GDPL tại các quốc gia: - Vào tháng 6/2006, tại Paris, Cộng hòa Pháp đã diễn ra Hội nghị toàn thể Ban chấp hành Hội luật gia dân chủ quốc tế. Trong Chương trình nghị sự của Hội nghị này đã có 01 cuộc Hội thảo với chủ đề “Giáo dục pháp luật trong thời đại toàn cầu hóa” (Legal Education in the Age of Globalization) thu hút sự tham gia của hàng trăm tổ chức luật gia đến từ nhiều nước trên thế giới; tập trung bàn luận về tính cấp thiết, sự cần thiết phải đa dạng hóa các phương thức GDPL cho các tầng lớp xã hội ở mỗi quốc gia nhằm đáp ứng yêu cầu của toàn cầu hóa; nội dung GDPL không chỉ là pháp luật quốc nội của mỗi nước, mà còn phải phổ biến, giáo dục các nội dung pháp luật quốc tế [39].
- Trong khuôn khổ Đại hội lần thứ X Hội Luật gia ASEAN (ALA) được tổ chức từ ngày 14/10 - ngày 18/10/2009 tại Hà Nội, một cuộc Hội thảo lớn với chủ đề “Hiến chương ASEAN - đưa ASEAN lên những tầm cao mới” cũng đã đề cập nhiều đến vấn đề GDPL [38]. Trong hợp phần đầu tiên của Hội thảo “Tác động của Hiến chương ASEAN tới hệ thống giáo dục pháp luật của các nước ASEAN” đã có một loạt các báo cáo nghiên cứu về tình hình GDPL và đào tạo pháp luật ở các nước ASEAN. Các học giả, nhà nghiên cứu đều nhất trí cho rằng, các trường luật, khoa luật không chỉ phải đào tạo ra các luật gia giỏi, mà còn phải giúp họ trở thành những nhà chuyên môn có khả năng giải quyết các vấn đề xã hội và con người bằng con đường pháp luật. Nguyên tắc pháp quyền đòi hỏi phải bắt đầu từ việc trang bị cho sinh viên luật kiến thức về các vấn đề cơ bản nhằm tạo các hình thức phù hợp để bênh vực quyền lợi của người dân, tuyên truyền pháp luật nhằm bảo đảm cho người dân khả năng tiếp cận công lý với mức chi phí thấp nhất.
Nội dung “trợ giúp pháp lý cho người nghèo” cần được đưa vào chương trình đào tạo nhằm giúp người học hiểu biết thấu đáo về ý nghĩa của việc giúp đỡ pháp lý cho những ai đang ở bên lề xã hội. Các vấn đề như quyền của người lao động, di trú tự do, nạn buôn bán người. cũng cần đưa vào nội dung GDPL ở các nước ASEAN. Ngoài các Hội thảo trên đây, một số hội thảo quốc tế khác về đề tài GDPL cũng đã diễn ra theo hướng quan tâm đến việc gắn mục đích và nội dung GDPL với cải cách kinh tế và cải cách tư pháp trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Chẳng hạn, Hội thảo quốc tế “Giáo dục pháp luật ở các nước châu Á trong bối cảnh toàn cầu hóa và nhà nước pháp quyền” đã được tổ chức trong các ngày 25/10 - 27/10/2012 tại Seoul, Hàn Quốc. Các nhà luật học trên thế giới và khu vực ASEAN đều có một nhận định chung về sứ mệnh của GDPL là nhằm thúc đẩy xây dựng một thị trường ổn định, thịnh vượng, có năng lực cạnh tranh và liên kết kinh tế cao, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, bao gồm dòng chảy của hàng hóa, dịch vụ và dòng đầu tư, di chuyển thuận lợi của các doanh nhân, những người tài năng, có chuyên môn cao và của lực lượng lao động, sự tự do chu chuyển của các dòng vốn; góp phần nâng cao phúc lợi và đời sống nhân dân thông qua việc tạo cơ sở pháp lý cho sự tiếp cận bình đẳng các cơ hội về phát triển con người, phúc lợi và công bằng xã hội. Các công trình nghiên cứu về giáo dục pháp luật cho các đối tượng cụ thể Giáo dục pháp luật cho các đối tượng cụ thể ở nước ngoài là chủ đề được quan tâm bởi các nghiên cứu sinh, học viên nước ngoài đã theo học tại Việt Nam, như: - Súc Ni Lăn Đon Kun Lạ Vông, Giáo dục pháp luật trong các trường đào tạo, bồi dưỡng của Bộ An ninh nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào [69]. Nội dung luận án đề cập, phân tích các vấn đề lý luận, thực tiễn về GDPL trong các trường đào tạo, bồi dưỡng của Bộ An ninh nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; đề xuất các quan điểm GDPL và luận chứng các giải pháp nâng cao hiệu quả GDPL trong các trường đào tạo, bồi dưỡng của Bộ An ninh nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, bao gồm: 1) Đổi mới nội dung chương trình, hình thức, phương pháp giảng dạy pháp luật; 2) Xây dựng đội ngũ giáo viên giảng dạy pháp luật đảm bảo chất lượng trong các trường đào tạo, bồi dưỡng; 3) Tăng cường cơ sở vật chất nhằm đảm bảo chất lượng giảng dạy pháp luật trong các trường đào tạo bồi dưỡng; 4) Tăng cường hợp tác quốc tế nhằm nâng cao chất lượng GDPL trong các trường đào tạo bồi dưỡng; 5) Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác GDPL trong các trường đào tạo, bồi dưỡng của Bộ An ninh nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
- Vanlaty Khamvanvongsa, Giáo dục pháp luật cho học viên Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào [102]. Từ việc xác định đối tượng GDPL là các thế hệ học viên của Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào, tác giả luận văn đã tập trung phân tích cơ sở lý luận, bao gồm khái niệm, đặc điểm, vai trò, chủ thể, nội dung, hình thức GDPL; đánh giá thực trạng về đối tượng, chủ thể, nội dung chương trình, phương pháp và hình thức GDPL; chỉ ra nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế của công tác này; trên cơ sở đó, đề xuất các quan điểm và giải pháp bảo đảm GDPL cho học viên Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. - Inpeng Younkham, Giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Bolykhamsay, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào [42]. Cơ cấu dân tộc của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào có 68 bộ tộc, chia làm 3 hệ chính là Lào Lùm chiếm 65% dân số; Lào Thâng chiếm 22% và Lào Xủng chiếm 13% dân số; ngôn ngữ Lào gồm 04 nhóm ngôn ngữ.
Từ thực tế đó, tác giả khẳng định việc GDPL cho đồng bào các DTTS, trong đó có các DTTS ở tỉnh Bolikhamsay, là công việc có vai trò rất quan trọng nhằm trang bị cho đồng bào các DTTS của Lào những kiến thức, hiểu biết pháp luật, hình thành ý thức chấp hành pháp luật. Luận văn đã tập trung phân tích cơ sở lý luận về GDPL cho đồng bào DTTS của Lào; đánh giá những thành tựu, hạn chế của công tác GDPL cho đồng bào DTTS ở tỉnh Bolikhamsay, nêu lên các quan điểm và lập luận những giải pháp bảo đảm nâng cao hiệu quả GDPL cho đồng bào DTTS ở tỉnh Bolikhamsay, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. - Khamhieng Phomemasith, Giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức ở tỉnh Phông Sa Lỳ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào [43]. Luận văn có kết cấu gồm 3 chương.
Chương 1 phân tích cơ sở lý luận về GDPL cho CBCC ở tỉnh thuộc nước Lào, gồm các vấn đề: khái niệm, chủ thể, đối tượng, vai trò, nội dung, hình thức và phương pháp GDPL cho CBCC. Nội dung chương 2 tập trung đánh giá thực trạng GDPL cho CBCC ở tỉnh Phông Sa Lỳ trên phương diện ưu điểm, hạn chế của công tác này và chỉ ra nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó. Trên cơ sở lý luận và thực trạng GDPL cho CBCC ở tỉnh Phông Sa Lỳ, ở chương 3 tác giả nêu lên các quan điểm và luận chứng các giải pháp, kiến nghị tăng cường GDPL cho CBCC ở tỉnh Phông Sa Lỳ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN ĐƯỢC TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU 1.
Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Từ kết quả khảo cứu công trình nghiên cứu của các tác giả, nhà khoa học ở trong nước và ngoài nước có liên quan đến chủ đề GDPL, có thể rút ra một số nhận xét, đánh giá có giá trị tham khảo cho đề tài luận án như sau: Thứ nhất, trên phương diện lý luận, những cuốn giáo trình, sách chuyên khảo, bài báo khoa học, luận án , luận văn thạc sĩ nghiên cứu về GDPL từ các góc độ luật học, giáo dục học, xã hội học.