Luận án về cân đối sức mạnh cơ đồng vận và đối vận cho vận động viên Futsal Việt Nam

Nghiên cứu các vấn đề trong phương pháp tập luyện thể thao, phân tích ảnh hưởng của việc tập trung nhóm cơ và sai lầm khi đốt cháy giai đoạn tập luyện.

• Chuyên ngành: Giáo dục thể chất
• Đề tài: Hiệu quả chương trình huấn luyện nhằm cân đối sức mạnh giữa cơ đồng vận và đối vận cho vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án

Tóm tắt

I. Tổng quan về cân đối sức mạnh cơ đồng vận và đối vận Futsal

Futsal hiện đại đòi hỏi cường độ vận động cực cao trên mặt sân cứng. Cầu thủ liên tục thực hiện các chuỗi tăng tốc, giảm tốc và đổi hướng đột ngột. Hoạt động thi đấu diễn ra với mật độ dày đặc. Trung bình cứ sau 79 giây, một cầu thủ lại thực hiện một pha bứt tốc tốc độ cao. Các nhóm cơ chi dưới phải chịu áp lực cơ học rất lớn. Trong cấu trúc giải phẫu, cơ đồng vận thực hiện chuyển động chính, còn cơ đối vận tạo lực hãm kiểm soát. Sự cân bằng giữa hai nhóm cơ này quyết định độ bền vững của các khớp gối, khớp háng và cổ chân. Khi tỷ lệ sức mạnh bị lệch, cấu trúc khớp mất đi sự bảo vệ tự nhiên. Tại Việt Nam, công tác huấn luyện trước đây thường tập trung vào kỹ chiến thuật chuyên môn. Giai đoạn rèn luyện thể lực nền tảng toàn diện thường bị xem nhẹ. Sự thiếu hụt này dẫn đến sự chênh lệch lớn giữa các chuỗi cơ đối kháng. Việc nghiên cứu cân đối sức mạnh cơ đồng vận và đối vận trở thành đòi hỏi cấp thiết. Quá trình này giúp nâng cao thành tích thi đấu và kéo dài tuổi thọ nghề nghiệp cho cầu thủ.

1.1. Đặc thù vận động cơ bắp trong thi đấu Futsal đỉnh cao

Futsal sở hữu nhịp độ nhanh và liên tục thay đổi trạng thái chuyển động. Cầu thủ di chuyển trung bình 121 mét mỗi phút trong suốt trận đấu. Tỷ lệ chạy nước rút chiếm khoảng 5% và chạy tốc độ cao chiếm 12% thời gian thi đấu. Mật độ bứt tốc diễn ra thường xuyên đòi hỏi phản ứng cơ bắp tức thì. Cơ tứ đầu đùi đóng vai trò chính khi duỗi gối và gia tốc đẩy người về phía trước. Ngược lại, nhóm cơ gân kheo hoạt động mạnh mẽ để hãm tốc và kiểm soát chuyển động gập gối. Sự luân phiên liên tục giữa co cơ hướng tâm và ly tâm tạo áp lực lớn lên dây chằng. Nhóm cơ đối kháng yếu sẽ khiến khớp mất ổn định cơ học.

1.2. Khái niệm và vai trò sinh cơ học của cơ đồng vận và đối vận

Cơ đồng vận là nhóm cơ co rút chủ động để tạo ra chuyển động mong muốn cho khớp xương. Ngược lại, cơ đối vận là nhóm cơ nằm ở phía đối diện, có chức năng giãn dài và tạo lực cản có kiểm soát. Hai nhóm cơ này phối hợp nhịp nhàng theo nguyên lý ức chế tương hỗ của hệ thần kinh. Tỷ lệ sức mạnh giữa cơ đồng vận và đối vận phản ánh mức độ cân bằng chức năng của hệ vận động. Sự hài hòa cơ học giúp phân tán lực đều đặn qua các trục khớp khi va chạm hoặc tiếp đất. Nếu cơ đồng vận quá mạnh trong khi cơ đối vận quá yếu, sự mất cân xứng lực sẽ xuất hiện. Trục khớp bị kéo lệch khỏi quỹ đạo sinh học chuẩn, gây mòn sụn và rách mô mềm.

II. Thực trạng mất cân đối sức mạnh cơ đồng vận và đối vận Futsal

Thực tế huấn luyện Futsal tại Việt Nam ghi nhận nhiều vấn đề bất cập trong việc phân phối khối lượng bài tập. Các bài tập kỹ thuật bóng và chiến thuật thi đấu thường chiếm phần lớn quỹ thời gian. Huấn luyện viên có xu hướng thúc đẩy chuyên môn hóa sớm mà bỏ qua giai đoạn phát triển thể chất toàn diện. Quá trình tập luyện đốt cháy giai đoạn khiến các nhóm cơ phục vụ động tác sút và chạy phát triển vượt trội. Nhóm cơ tứ đầu đùi và nhóm cơ gập hông trở nên rất mạnh mẽ. Trong khi đó, nhóm cơ gân kheo và duỗi hông lại không nhận được kích thích tương xứng. Theo tiêu chuẩn đánh giá Biodex, sự chênh lệch sức mạnh này vượt xa ngưỡng an toàn sinh học. Dây chằng chéo trước và gân bánh chè phải chịu ứng suất kéo bất thường trong các pha phanh gấp. Nguy cơ rách cơ và đứt dây chằng tăng cao rõ rệt ở các vận động viên đỉnh cao. Mất cân bằng lực cũng làm giảm biên độ chuyển động tự nhiên của khớp hông và khớp gối. Hiệu quả chuyển hướng bị hạn chế và năng lượng vận động bị tiêu hao lãng phí.

2.1. Nguy cơ chấn thương chi dưới theo tiêu chuẩn Biodex

Tiêu chuẩn Biodex là thước đo vàng quốc tế để đánh giá sự cân bằng cơ bắp. Hệ thống này đo lường mô-men xoắn cực đại của nhóm cơ gập và duỗi tại các vận tốc góc khác nhau. Kết quả kiểm tra chỉ ra rằng sự chênh lệch sức mạnh vượt quá 10% giữa hai chi làm tăng vọt tỷ lệ chấn thương. Tương tự, tỷ lệ quy đổi giữa nhóm cơ gân kheo và cơ tứ đầu đùi dưới ngưỡng 0.6 là dấu hiệu báo động nghiêm trọng. Khớp gối mất đi điểm tựa vững chắc khi vận động viên thực hiện các cú tiếp đất một chân hoặc xoay người gắt. Hậu quả trực tiếp là tình trạng căng rách gân kheo và đứt dây chằng chéo trước tái diễn nhiều lần.

2.2. Hạn chế biên độ chuyển động ROM và hiệu suất bứt tốc

Biên độ chuyển động ROM phản ánh giới hạn linh hoạt tối đa của một ổ khớp. Khi cơ đồng vận hoạt động quá mức, các thớ cơ dễ rơi vào trạng thái co cứng mãn tính. Tình trạng này cản trở chuyển động kéo giãn của cơ đối vận ở phía đối diện. Khảo sát trên vận động viên Futsal Việt Nam cho thấy ROM khớp hông và khớp gối thường thấp hơn tiêu chuẩn thể thao. Góc gập duỗi hông bị bó hẹp làm giảm đáng kể chiều dài sải chân khi tăng tốc. Cầu thủ mất nhiều thời gian hơn để đạt vận tốc tối đa trên sân đấu. Ngoài ra, việc thiếu linh hoạt làm giảm khả năng hấp thụ xung lực khi va chạm cơ học. Khớp cổ chân và khớp gối phải gánh chịu phản lực sàn lớn hơn bình thường.

III. Giải pháp cân đối sức mạnh cơ đồng vận và đối vận cho VĐV Futsal

Mô hình phân kỳ huấn luyện của Tudor Bompa cung cấp nền tảng khoa học tối ưu để giải quyết triệt để sự mất cân đối cơ bắp. Giai đoạn chuẩn bị chung là thời điểm lý tưởng nhất để triển khai giáo án phục hồi chức năng lực kéo. Trong giai đoạn này, vận động viên không chịu áp lực từ các trận đấu chính thức. Ban huấn luyện xây dựng chương trình can thiệp thực nghiệm kéo dài 8 tuần, chia làm hai pha kế tiếp. Pha thứ nhất kéo dài 4 tuần tập trung vào việc thích nghi giải phẫu học và tăng cường độ dẻo dai của gân cơ. Pha thứ hai kéo dài 4 tuần tập trung phát triển sức mạnh tối đa cho các nhóm cơ yếu kém. Khối lượng tập luyện được kiểm soát nghiêm ngặt với các mức tạ từ 60% đến 85% của một lần nâng tối đa. Các bài tập phức hợp kết hợp bài tập đơn khớp nhắm vào nhóm cơ gân kheo và duỗi hông. Phương pháp tập luyện ly tâm được ưu tiên nhằm kích thích tái tạo sợi cơ bền vững. Kết quả cho thấy tỷ lệ lực đồng vận và đối vận dần tiệm cận tiêu chuẩn an toàn.

3.1. Ứng dụng chu kỳ Tudor Bompa trong giai đoạn chuẩn bị chung

Giai đoạn chuẩn bị chung kéo dài 10 tuần đóng vai trò nền móng cho cả mùa giải. Trong đó, 8 tuần thực nghiệm được thiết kế riêng nhằm cân đối sức mạnh cơ bắp. Giáo án được phân bổ khoa học với 3 buổi tập bổ trợ mỗi tuần. Pha thích nghi giải phẫu sử dụng mức kháng lực từ 50% đến 60% 1RM với số lần lặp lại cao. Mục đích là củng cố bao khớp, làm dày các bó gân và kích hoạt các sợi cơ chậm. Tiếp theo, pha phát triển sức mạnh tối đa nâng dần cường độ lên mức 75% đến 85% 1RM. Các bài tập như Romanian Deadlift, Nordic Hamstring và Hip Thrust được áp dụng triệt để. Nhóm cơ yếu được kích thích phát triển bù đắp để thu hẹp khoảng cách lực với nhóm cơ trội.

3.2. Phương pháp cải thiện ROM và phục hồi cơ bắp chuyên sâu

Bên cạnh bài tập kháng lực, chương trình huấn luyện kết hợp song song các kỹ thuật giãn cơ chủ động và thụ động. Vận động viên thực hiện các bài giãn cơ tĩnh sau mỗi buổi tập nhằm giải tỏa căng thẳng cơ học. Kỹ thuật giãn cơ ức chế thần kinh cơ cảm thụ bản thể PNF được áp dụng định kỳ. Phương pháp này giúp tăng ngưỡng chịu đựng của thoi cơ và mở rộng biên độ khớp hiệu quả. Ngoài ra, con lăn bọt foam rolling được sử dụng để giải phóng mạc cơ trước buổi tập. Sự can thiệp này khôi phục độ đàn hồi cho các sợi mô liên kết và giải phóng các điểm xoắn cơ. Khớp gối và khớp hông gia tăng biên độ vận động rõ rệt sau 8 tuần kiên trì rèn luyện.

IV. Ứng dụng thực tiễn cân đối sức mạnh cơ đồng vận và đối vận Futsal

Kết quả thực nghiệm trên 18 vận động viên Futsal trình độ cao tại Việt Nam khẳng định tính ưu việt của chương trình can thiệp. Các chỉ số nhân trắc sinh học và cơ lực đều ghi nhận chuyển biến tích cực sau 8 tuần. Biên độ gập duỗi khớp hông và khớp gối tăng trưởng từ 1 đến 3 độ ở cả chân thuận lẫn chân nghịch. Độ lệch sức mạnh giữa nhóm cơ đồng vận và đối vận được thu hẹp về ngưỡng an toàn. Khả năng phát lực bùng nổ trong các tình huống tranh chấp bóng diễn ra ổn định và chính xác hơn. Cầu thủ giảm tốc hiệu quả mà không gây quá tải cho các cấu trúc khớp chịu lực. Tỷ lệ dính chấn thương căng cơ và tổn thương dây chằng giảm sút rõ rệt trong các giai đoạn thi đấu sau đó. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh tầm quan trọng của việc kiểm tra định kỳ bằng máy đo chuyên dụng. Ban huấn luyện các câu lạc bộ Futsal cần đưa quy trình cân đối cơ bắp vào kế hoạch năm thường quy. Đây là bước đi chiến lược để nâng tầm thể lực vận động viên Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

4.1. Đánh giá sự biến đổi ROM khớp hông và gối sau thực nghiệm

Số liệu đo lường trên nhóm 18 cầu thủ thực nghiệm cho thấy sự gia tăng rõ rệt về biên độ chuyển động. Độ gập khớp hông chân thuận tăng từ mức trung bình 123,11 độ lên 125,78 độ. Độ gập chân nghịch cũng cải thiện tương ứng từ 126,06 độ lên 128,56 độ. Biên độ duỗi khớp hông hai chân đều tăng thêm từ 1,6 đến 1,8 độ. Khớp gối cũng ghi nhận mức cải thiện đáng kể ở cả hai chiều chuyển động. Sự gia tăng đồng đều giữa chân thuận và chân nghịch giúp giải tỏa áp lực bất đối xứng. Vận động viên di chuyển thanh thoát hơn và giữ thăng bằng tốt hơn khi xoạc bóng. Những con số thực nghiệm này minh chứng cho tính chuẩn xác của phương pháp can thiệp thể lực.

4.2. Khuyến nghị xây dựng giáo án huấn luyện thể lực Futsal Việt Nam

Các ban huấn luyện Futsal cần lồng ghép đánh giá cơ lực vào kế hoạch kiểm tra định kỳ. Việc ứng dụng hệ thống Biodex giúp phát hiện sớm nguy cơ chấn thương trước mùa giải. Chương trình tập luyện phải ưu tiên giai đoạn chuẩn bị chung để tái lập cân bằng cơ học. Cần chấm dứt tình trạng chuyên môn hóa quá sớm khi thể lực nền tảng chưa hoàn thiện. Tỷ lệ tập luyện cho nhóm cơ đối vận phải được gia tăng tương ứng với nhóm cơ đồng vận. Đồng thời, các bài tập kiểm soát thần kinh cơ và kéo giãn ROM cần trở thành nội dung bắt buộc. Phương pháp khoa học này giúp bảo vệ thể trạng cầu thủ và duy trì phong độ thi đấu lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tình trạng tập luyện thể thao tập trung vào các nhóm cơ mạnh theo thói quen vận động chuyên môn hóa mà bỏ qua giai đoạn phát triển thể lực toàn diện là nguyên nhân dẫn đến sự mất cân đối hệ cơ bắp và gia tăng nguy cơ chấn thương ở vận động viên (Bompa, 1996; Fleck & Kraemer, 2006). Theo tiêu chuẩn đánh giá của hệ thống Biodex, mức độ chênh lệch sức mạnh giữa nhóm cơ đồng vận và đối vận tại một khớp tỷ lệ thuận với nguy cơ xảy ra chấn thương. Do đó, việc kiểm tra định kỳ và áp dụng các chương trình huấn luyện nhằm cân bằng sức mạnh đồng vận - đối vận có vai trò then chốt trong giảm thiểu chấn thương (Tudor Bompa, 1996; Fleck & Kraemer, 2000; Bill Sullivan, 2013).

Trong môn Futsal, nghiên cứu của Castagna (2009) chỉ ra rằng vận động viên di chuyển với tốc độ trung bình 121 m/phút (dao động từ 105 đến 137 m/phút); trong đó thời gian chạy nước rút chiếm 5% (1 - 11%) và chạy tốc độ cao chiếm 12% (3,8 - 19,5%) tổng thời gian thi đấu. Trung bình sau mỗi ~79 giây, cầu thủ phải thực hiện một pha bứt tốc. Quá trình tăng tốc và giảm tốc diễn ra liên tục đòi hỏi nền tảng sức mạnh cân bằng giữa các nhóm cơ đối kháng ở chi dưới. Tuy nhiên, tại Việt Nam, vấn đề mất cân đối sức mạnh cơ đồng vận và đối vận ở vận động viên Futsal trình độ cao chưa được quan tâm nghiên cứu và can thiệp thực nghiệm. Luận án tiến sĩ "Hiệu quả chương trình huấn luyện nhằm cân đối sức mạnh giữa cơ đồng vận và đối vận cho vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam" được triển khai nhằm giải quyết khoảng trống thực tiễn này.

Mục đích nghiên cứu: Thông qua việc đánh giá mức độ chênh lệch sức mạnh giữa cơ đồng vận - đối vận theo tiêu chuẩn và biên độ chuyển động của các khớp chi dưới, xây dựng và đánh giá hiệu quả chương trình huấn luyện nhằm cân đối sức mạnh giữa các nhóm cơ đồng vận - đối vận và biên độ chuyển động ở các khớp chi dưới.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Xác định thực trạng sức mạnh, tỷ lệ đồng vận/đối vận và biên độ chuyển động (ROM) của các khớp chi dưới ở vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam.
2. Xây dựng chương trình huấn luyện sức mạnh cho các nhóm cơ đồng vận và đối vận cho vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam.
3. Đánh giá hiệu quả chương trình huấn luyện sức mạnh các nhóm cơ đồng vận và đối vận cho vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam.

Giả thuyết nghiên cứu:

1. Có sự chênh lệch sức mạnh giữa cơ đồng vận và đối vận ở vận động viên Futsal.
2. Tỷ lệ đồng vận/đối vận các khớp chi dưới của vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam chưa đạt tiêu chuẩn an toàn theo tiêu chuẩn Biodex.
3. Chương trình phát triển sức mạnh theo chu kỳ của Bompa có hiệu quả phát triển sức mạnh các nhóm cơ yếu, từ đó cân đối tỷ lệ đồng vận/đối vận các khớp chi dưới cho vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả của chương trình huấn luyện nhằm cân đối sức mạnh giữa cơ đồng vận và đối vận cho vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam.
• Khách thể khảo sát và thực nghiệm: 18 vận động viên nam thuộc đội bóng Futsal Thái Sơn Bắc (lứa tuổi trung bình: 20 tuổi; chỉ số khối cơ thể BMI trung bình: 20; thời gian thi đấu chuyên nghiệp: 3 ± 1 năm; trình độ: đội mạnh quốc gia).
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tập trung vào sự biến đổi sức mạnh và biên độ chuyển động (ROM) tại 3 khớp chi dưới: khớp cổ chân, khớp gối và khớp hông trong giai đoạn chuẩn bị chung.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành trong 36 tháng (từ tháng 11/2020 đến tháng 11/2023), chia thành 4 giai đoạn; trong đó chương trình thực nghiệm kéo dài 8 tuần (từ ngày 07/3/2022 đến ngày 29/4/2022).
• Địa điểm nghiên cứu: Trường Đại học Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Thể dục thể thao Đà Nẵng, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam và Bệnh viện Thể thao Việt Nam.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án điểm lại hệ thống tài liệu lý luận và thực nghiệm trong nước và quốc tế liên quan đến đặc điểm sinh cơ học và huấn luyện thể lực:

• Cơ sở huấn luyện sức mạnh theo chu kỳ và phòng ngừa chấn thương: Đề tài kế thừa các nguyên lý phân kỳ huấn luyện sức mạnh của Tudor Bompa (1996), Fleck & Kraemer (2000, 2006), Bill Sullivan (2013), Gregory Haff & Travis Triplet (2016), Lee E. Brown (2017) và hướng dẫn của Hiệp hội Sức mạnh và Thể lực Quốc gia Hoa Kỳ (NSCA, 2012).
• Yêu cầu vận động trong bóng đá và Futsal: Luận án tham chiếu công trình của Castagna (2009) về mô hình vận động tốc độ cao trong Futsal; tài liệu chuyên sâu về huấn luyện thể lực bóng đá gồm Fitness Training in Football (1994), Total Soccer Fitness (2005), Power Training in Football (2010), Strength Training for Soccer (2015), cùng chương trình phòng ngừa chấn thương FIFA 11+ (Barengo, 2014).
• Các nghiên cứu thực nghiệm về sức mạnh đẳng động và tỷ lệ cơ đối kháng: Tác giả so sánh các chỉ số cơ lực đẳng động với kết quả công bố trên vận động viên Futsal, bóng đá và các môn thể thao khác từ Claudio và cộng sự (2017), Machado và cộng sự (2022), Augusto và cộng sự (2017), Renan và cộng sự (2015, 2018), Aparecido và cộng sự (2010), Kyoungkyu Jeon và cộng sự (2016), Su-Hyun Kim và cộng sự (2016), Enver và cộng sự (2019), Sultan và cộng sự (2019, 2022), Petr và cộng sự (2018), Rodrigo và cộng sự (2020), Joao và cộng sự (2018), Clare và cộng sự (2015), Konstantinos và cộng sự (2010), Wallace và cộng sự (2018), Parsons và cộng sự (2015), Smith và cộng sự (1981), Poulmedis và cộng sự (1985), A Ben và cộng sự (2013), Chi-Hung So và cộng sự (1994), Col và cộng sự (2002), May và cộng sự (2018), Paul Wimpenny (2016), Alexander MJ (1990), Luis Branquinho (2022) và Elena Munoz Gomez (2023).
• Dữ liệu trong nước: Tác giả tham chiếu các công trình của Bùi Trọng Toại và cộng sự (2018) trên vận động viên Karate và bóng chuyền, Lâm Quang Thành và Bùi Trọng Toại (2002), Bùi Trọng Toại và Đặng Hà Việt (2015).
• Biên độ chuyển động khớp (ROM): Đối chiếu tiêu chuẩn của Hiệp hội Y học Mỹ (AAOS), Broon and Azen, Roach and Miles, Wanatabe và quan điểm của Sanko (2020) về mối liên hệ giữa độ linh hoạt khớp và sức mạnh cơ bắp.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Các nghiên cứu thể thao tại Việt Nam trước đây chủ yếu tập trung vào đánh giá thể lực chung hoặc sức mạnh đơn lẻ, thiếu các dữ liệu định lượng chính xác bằng máy đo đẳng động chuyên dụng về sự mất cân đối cơ lực giữa nhóm cơ gập và cơ duỗi (tỷ lệ đồng vận/đối vận) tại các khớp vận động chủ đạo chi dưới. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc xác lập hệ thống dữ liệu khách quan trên hệ thống Biodex, đồng thời xây dựng quy trình huấn luyện sức mạnh phân kỳ 8 tuần chú trọng co cơ ly tâm nhằm khắc phục sự mất cân đối cơ lực cho vận động viên Futsal Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên lý thuyết phân kỳ huấn luyện sức mạnh của Tudor Bompa (1996), chia chu kỳ tập luyện thành các giai đoạn: Thích nghi giải phẫu (phát triển sức mạnh chung) và Phát triển sức mạnh tối đa. Khung phân tích can thiệp kết hợp các phương thức tập luyện: tập liên tổ (Superset), tập vòng tròn (Circuit), tập phối hợp bài tập tạ với plyometric (Maxex), và nhịp độ chú trọng vào pha co cơ ly tâm (eccentric focus tempo) nhằm tăng chiều dài sợi cơ và gia tăng khả năng phát lực.

Hệ thống phương pháp nghiên cứu bao gồm:

1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập và hệ thống hóa 111 tài liệu tham khảo (10 tài liệu tiếng Việt, 101 tài liệu tiếng Anh) phục vụ xây dựng cơ sở lý luận và lựa chọn hệ thống test.
2. Phương pháp phỏng vấn: Xây dựng phiếu phỏng vấn xin ý kiến các huấn luyện viên, chuyên gia và nhà quản lý Futsal nhằm chọn lọc các test sư phạm. Phát ra 30 phiếu, thu về 28 phiếu hợp lệ (đạt tỷ lệ 93,33%). Sử dụng kiểm định dấu hạng Wilcoxon (Wilcoxon Signed Ranks Test) để đánh giá độ tin cậy và tính ổn định giữa hai lần phỏng vấn.
3. Phương pháp kiểm tra y học (cơ sinh học): Tiến hành tại Bệnh viện Thể thao Việt Nam, sử dụng hệ thống máy đo đẳng động đa khớp Biodex Multi-Joint System (Biodex Medical System, Shirley, New York 11967; Model: 830-210; Serial: 10021381; xuất xứ Hoa Kỳ - năm 2007). Thực hiện 12 test tiêu chuẩn:
   • 06 test sức mạnh đẳng động: Khớp gối ở hai tốc độ góc 60°/s và 240°/s; khớp hông ở tốc độ 45°/s và 180°/s; khớp cổ chân ở tốc độ 60°/s và 120°/s. Thu thập các chỉ số: Mô men lực đỉnh (Peak Torque - Nm), mô men lực đỉnh/cân nặng cơ thể (PT/BW - Nm/kg hoặc %), công suất trung bình (Average Power - W) và tỷ lệ cơ đồng vận/đối vận (%).
   • 06 test đo biên độ chuyển động khớp (ROM): Gập hông, duỗi hông, gập gối, duỗi gối, gập mu bàn chân (dorsiflexion) và gập gan bàn chân (plantarflexion).
4. Phương pháp kiểm tra sư phạm: Đánh giá thể lực chuyên môn qua 8 test đạt tỷ lệ đồng thuận trên 75% từ phỏng vấn: Ngồi duỗi gối 3RM (kg), Nằm gập gối 3RM (kg), Bật xa 1 chân 5 bước (m), Yo-Yo IR1 (m), Dẻo gập thân (cm), Y Balance (cm), Arrowhead test (s), Short Dribbling test (s).
5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Áp dụng chương trình tập luyện kéo dài 8 tuần trên 18 vận động viên Futsal Thái Sơn Bắc trong giai đoạn chuẩn bị chung chu kỳ 1 năm 2022.
6. Phương pháp toán học thống kê: Sử dụng phần mềm thống kê để tính các tham số đặc trưng: giá trị trung bình, độ lệch chuẩn (SD), hệ số biến thiên (Cv%), kiểm định t-Student so sánh trước - sau thực nghiệm (ngưỡng xác suất p < 0,05), hệ số tương quan Pearson giữa test sư phạm 3RM và test đẳng động.

Nội dung chính theo từng chương

Luận án có dung lượng 149 trang A4 (Phần mở đầu: 3 trang; Chương 1: 27 trang; Chương 2: 11 trang; Chương 3: 106 trang; Kết luận và kiến nghị: 2 trang), đi kèm 51 bảng, 04 hình, 31 biểu đồ và 12 phụ lục.

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương này gồm 27 trang, hệ thống hóa lý luận qua 6 nội dung chính:

• Làm rõ các khái niệm cơ bản về sức mạnh, sức bền tốc độ, tính đối kháng của hệ cơ bắp chi dưới trong hoạt động thể thao.
• Phân tích cơ chế biên độ chuyển động của khớp (ROM) và cấu trúc động học của khớp hông, gối, cổ chân.
• Phân tích cơ chế chuyển động của cơ bắp, đặc biệt là sự phối hợp giữa nhóm cơ chủ vận (đồng vận) và nhóm cơ đối kháng (đối vận) trong các pha tăng tốc, hãm dừng đột ngột.
• Luận giải nguyên nhân dẫn đến sự mất cân đối giữa các nhóm cơ: do thói quen chuyên môn hóa sớm, tập trung phát triển các cơ vận động chính (như cơ duỗi đùi, cơ tứ đầu đùi) mà bỏ quên các cơ đối kháng (như nhóm cơ đùi sau - hamstrings, cơ gập hông, cơ gập cổ chân).
• Trình bày cơ sở xây dựng chương trình huấn luyện sức mạnh theo chu kỳ theo mô hình Bompa (1996), phân tích vai trò của giai đoạn thích nghi giải phẫu trong việc tăng cường độ bền gân, dây chằng trước khi bước vào giai đoạn phát triển sức mạnh tối đa.
• Tổng hợp các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước về tỷ lệ cơ đồng vận/đối vận và nguy cơ chấn thương ở các môn bóng đá, Futsal.

Chương 2: Đối tượng, phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương này gồm 11 trang, quy chuẩn hóa đối tượng và công cụ thực nghiệm:

• Đối tượng và khách thể: Lựa chọn 18 vận động viên nam đội Futsal Thái Sơn Bắc, đảm bảo tính đồng nhất về tuổi (20 tuổi), chỉ số khối cơ thể BMI (20) và thâm niên thi đấu đỉnh cao (3 ± 1 năm).
• Quy trình sàng lọc test sư phạm: Từ 22 test ban đầu, qua 2 vòng phỏng vấn 28 chuyên gia, tác giả chọn ra 8 test đạt tỷ lệ trên 75% gồm: Ngồi duỗi gối 3RM (78,38%), Nằm gập gối 3RM (76,02%), Bật xa 1 chân 5 bước (83,14%), Yo-Yo IR1 (83,52%), Dẻo gập thân, Y Balance (80,50%), Arrowhead test, Short Dribbling test. Kiểm định Wilcoxon giữa 2 lần phỏng vấn cho thấy mức ý nghĩa quan sát chấp nhận giả thiết H0, khẳng định kết quả phỏng vấn có tính trùng hợp và ổn định cao.
• Trang thiết bị kiểm tra: Khai thác hệ thống Biodex Multi-Joint System (Model 830-210) tại Bệnh viện Thể thao Việt Nam, đảm bảo tính chuẩn hóa quốc tế cho các phép đo đẳng động khớp gối (60°/s, 240°/s), khớp hông (45°/s, 180°/s) và khớp cổ chân (60°/s, 120°/s).
• Tổ chức nghiên cứu: Triển khai 4 giai đoạn trong 36 tháng từ tháng 11/2020 đến tháng 11/2023. Giai đoạn thực nghiệm diễn ra từ 07/3/2022 đến 29/4/2022 tại các cơ sở thể thao chuyên môn.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương này chiếm dung lượng chính của luận án (106 trang), trình bày kết quả thực nghiệm qua 3 nội dung trọng tâm:

1. Thực trạng sức mạnh, tỷ lệ đồng vận/đối vận và ROM khớp chi dưới

• Sức mạnh đẳng động ban đầu: Cơ đối vận (gập) đều yếu hơn đáng kể so với cơ đồng vận (duỗi) ở cả 3 khớp trên tất cả 18/18 vận động viên. Mô men lực đỉnh duỗi gối tốc độ 60°/s ở chân thuận đạt 214,29 Nm, chân nghịch đạt 204,04 Nm; trong khi gập gối chân nghịch chỉ đạt 98,02 Nm. Giá trị mô men lực đỉnh trung bình 2 chân duỗi và gập gối tốc độ 60°/s của vận động viên Thái Sơn Bắc là 209,42 Nm, thấp hơn so với vận động viên Futsal Brazil (214,7 Nm - Renan, 2018) và bóng đá Brazil (223,7 Nm - Claudio, 2017). Ở tốc độ 240°/s, giá trị này đạt 113,18 Nm, thấp hơn nhiều so với vận động viên Futsal Brazil (177,2 Nm - Renan, 2018).
• Tỷ lệ đồng vận/đối vận (H/Q): Tỷ lệ cơ gập/duỗi khớp gối ban đầu ở tốc độ 60°/s của chân thuận chỉ đạt 44,27%, chân nghịch đạt 62,91%, trung bình toàn đội là 42,61% — thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn an toàn của Biodex là 61% và tiêu chuẩn 72% ở tốc độ 240°/s. So với công bố quốc tế, tỷ lệ H/Q khớp gối của vận động viên Việt Nam thấp hơn cầu thủ trẻ Cộng hòa Czech (52% - Petr, 2018), bóng đá Brazil (56% - Rodrigo, 2020), Taekwondo Thổ Nhĩ Kỳ (53,7% - Sultan, 2019) và Futsal chuyên nghiệp Brazil (64% - Renan, 2018).
• Sự chênh lệch giữa hai chân: Kiểm tra bật xa 1 chân 5 bước cho thấy chân thuận đạt trung bình 12,55 m (Cv% = 4,39%), chân nghịch đạt 11,55 m (Cv% = 4,68%). Toàn bộ 18/18 vận động viên đều có sự mất cân đối giữa hai chân (16 vận động viên chân thuận mạnh hơn chân nghịch, 2 vận động viên chân nghịch mạnh hơn chân thuận).
• Biên độ chuyển động khớp (ROM): Biên độ chuyển động ban đầu ở cả 3 khớp đạt và vượt tiêu chuẩn của Hiệp hội Y học Mỹ (AAOS) và các tác giả quốc tế. Khớp cổ chân duỗi đạt mức tốt hơn khuyến cáo AAOS (50°); khớp gối gập đạt trung bình 130,97° (so với AAOS 135°, Roach & Miles 132°); khớp hông gập đạt trung bình 123,05° (so với AAOS 120°, Broon & Azen 122°).
• Trình độ thể lực chung: Thể lực chung ở mức trung bình và thấp; test dẻo gập thân nằm ở ngưỡng thấp (8 - 15 cm); Y Balance đạt 87,12 cm (thấp hơn bóng đá 102 ± 7 cm - Nicole, 2015); test Yo-Yo IR1, Arrowhead và Short Dribbling ở mức trung bình thấp so với chuẩn Bangsbo.

2. Xây dựng chương trình huấn luyện sức mạnh

Căn cứ vào kết quả thực trạng, tác giả thiết lập chương trình can thiệp gồm 20 bài tập cho 3 khớp:

• Khớp hông (8 bài): 4 bài gập đùi (Gập đùi với ròng rọc - Cable leg raise, Nằm gập đùi - Leg raises reverse crunches, Gánh tạ gập thân - Good morning, Gập thân kéo tạ - BB Romanian Deadlift); 4 bài duỗi đùi (Duỗi đùi với ròng rọc - Cable back kicks, Nằm duỗi hông - Lying hip extension, Đứng duỗi hông với máy, Nằm duỗi hông với máy).
• Khớp gối (8 bài): 4 bài gập gối (Nằm gập chân - Lying leg curls, Ngồi gập chân - Seated leg curls, Đứng gập chân bằng ròng rọc - Standing leg curls, Quỳ hạ thân - Nordic Curl); 4 bài duỗi gối (Ngồi duỗi cẳng chân - Leg extensions, Ngồi đạp chân - Seated Leg Press, Gánh tạ - Squat, Bước bục - DB Step up).
• Khớp cổ chân (4 bài): 2 bài duỗi cổ chân (Đứng duỗi cổ chân - Standing calves raise, Duỗi cổ chân - Calves raise); 2 bài gấp cổ chân (Đứng tựa lưng vào tường gấp cổ chân, Gấp cổ chân ngược - Reversed Calves raise).
• Thiết kế chương trình thực nghiệm 8 tuần trong giai đoạn chuẩn bị chung chu kỳ 1 năm 2022:
  • Giai đoạn 1: Thích nghi giải phẫu (Tuần 1 - 4: từ 07/3 đến 02/4/2022): Tập 3 buổi/tuần, 60 phút/buổi. Áp dụng phương pháp Superset và Circuit; nhịp độ chậm/trung bình (3-2-1-0 / 2-0-2-0); cường độ 60% 1RM (tuần 1-2) tăng lên 70% 1RM (tuần 3-4); nghỉ giữa bài 1 - 1,5 phút, nghỉ giữa tổ 2 - 3 phút. Bổ sung bài tập riêng cho chân yếu: Nằm ngửa đẩy hông 1 chân (One leg hip bridge).
  • Giai đoạn 2: Sức mạnh tối đa (Tuần 5 - 8: từ 04/4 đến 29/4/2022): Tập 3 buổi/tuần, 60 phút/buổi. Áp dụng phương pháp Circuit và Maxex (kết hợp bài tập tạ nặng với bài tập plyometric liên hoàn); nhịp độ trung bình/nhanh; cường độ 85 - 90% 1RM (tuần 5-6) tăng lên 90 - 95% 1RM (tuần 7-8). Bổ sung bài tập bổ trợ chân yếu: Ngồi tựa ghế đẩy hông với tạ 1 chân (1 leg BB hip thrust).
  • Nguyên lý tập trung vào pha co cơ ly tâm (eccentric focus tempo): Yêu cầu hạ tạ chậm có kiểm soát để kéo dài sợi cơ, gia tăng khả năng phát lực ly tâm và hạn chế co rút, bảo vệ hệ thống gân khớp.

3. Hiệu quả chương trình huấn luyện

Sau 8 tuần can thiệp, các chỉ số biến đổi rõ nét có ý nghĩa thống kê ở ngưỡng p < 0,05:

• Mô men lực đỉnh và công suất trung bình: Sức mạnh các nhóm cơ yếu (đặc biệt là cơ gập gối, gập hông, gập cổ chân) đều tăng trưởng vượt bậc so với trước thực nghiệm.
• Mô men lực đỉnh/cân nặng cơ thể (PT/BW) gập gối 60°/s trung bình 2 chân tăng 13,42% (từ 94 lên 115,21 Nm/kg), tuy nhiên vẫn thấp hơn mức 180 Nm/kg của cầu thủ Futsal Brazil (Claudio, 2017).
• Tỷ lệ đồng vận/đối vận: Có sự biến đổi tích cực ở cả 3 khớp, tịnh tiến về ngưỡng tối ưu. Ở khớp hông và cổ chân, tỷ lệ đạt mức an toàn. Tuy nhiên, ở khớp gối, tỷ lệ H/Q dù cải thiện nhưng vẫn chưa đạt mức chuẩn an toàn 72% ở tốc độ 240°/s theo khuyến cáo của Biodex, cho thấy nguy cơ chấn thương khớp gối vẫn còn tiềm ẩn nếu ngừng tập bổ trợ.
• Chênh lệch hai chân: Sức mạnh giữa hai chân đạt tỷ lệ cân đối trên 90% ở toàn bộ vận động viên sau thực nghiệm.
• Biên độ chuyển động (ROM): Sau can thiệp sức mạnh, biên độ chuyển động không bị suy giảm mà tiếp tục gia tăng:

Khớp vận động	Chuyển động	Chân nghịch Trước TN (°)	Chân nghịch Sau TN (°)	Biến đổi chân nghịch (°)	Chân thuận Trước TN (°)	Chân thuận Sau TN (°)	Biến đổi chân thuận (°)
Khớp gối	Gập gối	130,61 ± 4,89	132,28 ± 4,17	+1,67	131,72 ± 3,53	134,06 ± 2,88	+2,33
	Duỗi gối	8,39 ± 1,09	9,50 ± 0,99	+1,11	8,94 ± 0,80	10,11 ± 0,83	+1,17
Khớp hông	Gập hông	123,11 ± 7,68	125,78 ± 6,47	+2,67	126,06 ± 5,08	128,56 ± 3,85	+2,50
	Duỗi hông	17,44 ± 2,04	19,06 ± 1,73	+1,61	18,22 ± 1,83	20,11 ± 1,53	+1,89

Kết quả trên chứng minh luận điểm của Bompa (1996) rằng tập luyện sức mạnh không gây ảnh hưởng tiêu cực đến độ mềm dẻo, đồng thời củng cố nhận định của Sanko (2020) về mối tương quan thuận giữa độ linh hoạt khớp và năng lực phát triển sức mạnh.

• Tương quan kiểm tra sư phạm: Hệ số tương quan Pearson giữa test sư phạm gập/duỗi gối 3RM (kg) và test đẳng động trên máy Biodex (Nm) đạt mức trung bình, cho phép sử dụng test sư phạm 3RM làm công cụ thay thế trong điều kiện thiếu máy móc hiện đại.

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học:

• Cung cấp bức tranh thực trạng đầu tiên về các chỉ số cơ lực đẳng động (Mô men lực đỉnh, PT/BW, công suất trung bình), tỷ lệ cơ đồng vận/đối vận và biên độ chuyển động (ROM) tại 3 khớp chi dưới của vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam bằng thiết bị đo chuẩn hóa quốc tế Biodex.
• Bổ sung bằng chứng thực nghiệm khẳng định quan điểm của Tudor Bompa (1996): Việc phát triển sức mạnh cơ bắp theo chu kỳ thích hợp không làm suy giảm tính mềm dẻo hay biên độ chuyển động khớp của vận động viên.
• Minh chứng tính quy luật của sự mất cân đối hệ thống cơ bắp trong Futsal: 100% vận động viên khảo sát đều có nhóm cơ đối vận (cơ gập) yếu hơn nhóm cơ đồng vận (cơ duỗi) ở cả 3 khớp, và 100% vận động viên tồn tại sự bất đối xứng sức mạnh giữa hai chân.

Những đóng góp mới về mặt thực tiễn và ứng dụng:

• Xây dựng danh mục 20 bài tập chuyên biệt tác động trúng đích vào các nhóm cơ gập - duỗi của 3 khớp chi dưới (gối: 8 bài, hông: 8 bài, cổ chân: 4 bài).
• Xác lập quy trình huấn luyện thực nghiệm 8 tuần phân kỳ rõ ràng (4 tuần thích nghi giải phẫu + 4 tuần sức mạnh tối đa), tích hợp bài tập co cơ ly tâm (eccentric training) và bài tập riêng cho chân yếu, mang lại hiệu quả cải thiện sức mạnh rõ rệt và thu hẹp chênh lệch giữa hai chi (>90% an toàn).
• Đưa ra khuyến nghị thay thế thực tế: Xác định mối tương quan mức độ trung bình giữa test sư phạm 3RM và test đẳng động Biodex, cho phép các huấn luyện viên sử dụng test gập/duỗi gối 3RM để theo dõi sức mạnh cơ bắp định kỳ khi không có điều kiện tiếp cận máy đo đắt tiền.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất từ luận án:

• Ban huấn luyện các đội tuyển Futsal cần đưa chương trình huấn luyện cân bằng cơ đồng vận/đối vận vào kế hoạch huấn luyện thường xuyên và có hệ thống trong giai đoạn chuẩn bị chung ở tất cả các chu kỳ huấn luyện năm.
• Cần chú trọng áp dụng các bài tập co cơ ly tâm (như Nordic Curl, Romanian Deadlift) với nhịp độ kiểm soát nhằm hạn chế nguy cơ chấn thương dây chằng và rách cơ.
• Huấn luyện viên cần liên tục giám sát và can thiệp để tỷ lệ cơ đùi sau/tứ đầu đùi (H/Q) đạt mức tối thiểu an toàn là 61% (ở tốc độ 60°/s) và hướng tới 72% (ở tốc độ 240°/s) cho vận động viên nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Mẫu khách thể thực nghiệm giới hạn trên 18 vận động viên nam thuộc một câu lạc bộ (CLB Thái Sơn Bắc), chưa mở rộng trên các câu lạc bộ Futsal khác hoặc vận động viên nữ.
• Thời gian can thiệp thực nghiệm khu trú trong 8 tuần thuộc giai đoạn chuẩn bị chung của chu kỳ 1 năm 2022; chưa theo dõi kéo dài qua giai đoạn thi đấu và chuyển tiếp.
• Mặc dù tỷ lệ cơ đồng vận/đối vận khớp gối đã cải thiện tích cực, chỉ số này vẫn chưa đạt hoàn toàn mức an toàn khuyến cáo của Biodex ở tốc độ cao (240°/s), cho thấy nguy cơ chấn thương khớp gối vẫn còn hiện hữu.
• Dữ liệu y văn quốc tế công bố về sức mạnh đẳng động khớp cổ chân còn tương đối ít, gây hạn chế nhất định trong việc so sánh đa chiều.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Kéo dài thời gian can thiệp và theo dõi sự duy trì sức mạnh cơ đối vận trong suốt các giai đoạn thi đấu chuyên môn và thi đấu chính thức.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu trên đối tượng vận động viên Futsal nữ và các tuyến vận động viên trẻ nhằm xây dựng cơ sở phòng ngừa chấn thương sớm.
• Triển khai nghiên cứu sâu hơn về cơ học khớp cổ chân trong mối liên hệ với các chấn thương lật cổ chân phổ biến ở môn Futsal.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị ứng dụng cụ thể cho nhiều đối tượng trong lĩnh vực thể dục thể thao:

• Đối với huấn luyện viên Futsal và bóng đá: Có thể ứng dụng trực tiếp hệ thống 20 bài tập chi dưới và khung giáo án 8 tuần phân kỳ (Superset, Circuit, Maxex kết hợp eccentric tempo) vào giai đoạn chuẩn bị chung để khắc phục tình trạng "chân thuận - chân nghịch" và nâng cao sức mạnh cơ đùi sau cho cầu thủ.
• Đối với bác sĩ thể thao và chuyên viên phục hồi chức năng: Bản mô tả các thông số chuẩn về Mô men lực đỉnh, công suất trung bình và tỷ lệ H/Q trên máy Biodex cung cấp hệ quy chiếu để đánh giá mức độ hồi phục sau chấn thương của vận động viên trước khi cho phép quay lại thi đấu.
• Đối với giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Huấn luyện thể thao: Chương 2 và Chương 3 là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp giữa đo đạc cơ sinh học hiện đại (Biodex) và kiểm tra sư phạm truyền thống, cùng quy trình kiểm định thống kê chuẩn xác (Wilcoxon, t-test, tương quan Pearson).

Câu hỏi thường gặp

1. Đặc điểm nhân trắc và trình độ của nhóm vận động viên tham gia nghiên cứu trong luận án như thế nào? Khách thể nghiên cứu gồm 18 vận động viên nam thuộc đội bóng Futsal Thái Sơn Bắc (đội mạnh quốc gia), có độ tuổi trung bình là 20 tuổi, chỉ số khối cơ thể BMI trung bình là 20, và thời gian thi đấu chuyên nghiệp trung bình là 3 ± 1 năm.

2. Thực trạng tỷ lệ sức mạnh cơ đồng vận và đối vận (H/Q) khớp gối trước can thiệp của vận động viên ra sao? Trước thực nghiệm, tỷ lệ H/Q khớp gối của vận động viên ở mức rất thấp, trung bình chỉ đạt 42,61% (chân thuận đạt 44,27%, chân nghịch đạt 62,91%), thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn an toàn của Biodex là 61% ở tốc độ 60°/s. Toàn bộ 18/18 vận động viên đều có nhóm cơ gập yếu hơn nhóm cơ duỗi, phản ánh nguy cơ chấn thương khớp gối rất cao.

3. Chương trình thực nghiệm can thiệp được cấu trúc như thế nào về thời gian và phương pháp? Chương trình kéo dài 8 tuần (từ 07/3 đến 29/4/2022) trong giai đoạn chuẩn bị chung, chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 (4 tuần) phát triển sức mạnh chung/thích nghi giải phẫu với phương pháp Superset và Circuit ở cường độ 60 - 70% 1RM; Giai đoạn 2 (4 tuần) phát triển sức mạnh tối đa với phương pháp Circuit và Maxex ở cường độ 85 - 95% 1RM. Mỗi tuần tập 3 buổi, mỗi buổi 60 phút, chú trọng nhịp độ co cơ ly tâm (eccentric focus tempo) và bổ sung bài tập riêng cho chân yếu.

4. Tập luyện sức mạnh trong luận án có làm suy giảm độ dẻo và biên độ chuyển động (ROM) của khớp không? Không. Kết quả thực nghiệm cho thấy sau 8 tuần tập sức mạnh, biên độ chuyển động ở cả 3 khớp (gối, hông, cổ chân) đều tăng trưởng dương. Điển hình, ROM gập gối chân thuận tăng từ 131,72° lên 134,06°, gập hông chân thuận tăng từ 126,06° lên 128,56°, chứng minh tập sức mạnh đúng phương pháp không làm co cứng cơ hay giảm độ linh hoạt khớp.

5. Có thể dùng test sư phạm nào để thay thế phép đo đẳng động Biodex trong thực tiễn? Luận án xác định hệ số tương quan Pearson giữa thành tích gập/duỗi gối của test sư phạm 3RM (kg) và test đẳng động Biodex (Nm) ở mức độ trung bình. Do đó, các huấn luyện viên hoàn toàn có thể sử dụng test sư phạm 3RM gập và duỗi gối để đánh giá sức mạnh tương đối trong điều kiện cơ sở không có máy Biodex.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Huỳnh Việt Nam đã xác lập hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về tình trạng mất cân đối sức mạnh cơ gập - duỗi chi dưới và sự chênh lệch hai chân ở vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam bằng thiết bị Biodex. Thông qua việc xây dựng và ứng dụng thành công chương trình tập luyện 8 tuần phân kỳ theo Bompa kết hợp kiểm soát nhịp độ co cơ ly tâm, đề tài đã phát triển hiệu quả sức mạnh các nhóm cơ yếu và nâng cao biên độ chuyển động khớp. Mặc dù tỷ lệ H/Q khớp gối cần tiếp tục được huấn luyện duy trì để đạt ngưỡng an toàn tuyệt đối, các đóng góp của luận án có giá trị khoa học và ứng dụng thực tiễn cao cho công tác đào tạo, huấn luyện Futsal và phòng ngừa chấn thương thể thao hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Để có cơ sở lý luận chặt chẽ và khoa học về “Hiệu quả chương trình huấn luyện nhằm cân đối sức mạnh giữa cơ đồng vận và đối vận cho vận động viên Futsal trình độ cao Việt Nam”, đề tài đã tiến hành tìm hiểu các tài liệu, sách, báo, các công trình nghiên cứu có liên quan, từ đó xây dựng nên phần tổng quan của đề tài gồm 6 phần chính sau: 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Biên độ chuyển động của khớp 1. Sự chuyển động của cơ bắp 4 1.

Sự mất cân đối giữa các nhóm cơ 1. Cơ sở xây dựng chương trình huấn luyện sức mạnh theo chu kỳ (Bompa, 1996) 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan. Chương 2 ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 2.

Đối tượng nghiên cứu 2. Đối tượng nghiên cứu Hiệu quả của chương trình huấn luyện nhằm cân đối sức mạnh giữa cơ đồng vận và đối vận cho VĐV Futsal trình độ cao Việt Nam. Khách thể nghiên cứu Nghiên cứu trên 18 VĐV nam đội bóng nam Futsal TSB. Lứa tuổi trung bình: 20.

Chỉ số BMI: 20. Thời gian đăng ký thi đấu chuyên nghiệp: 3 ± 1. Trình độ: đội mạnh quốc gia. Phương pháp nghiên cứu 2.Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu 2.Phương pháp phỏng vấn 2.

Phương pháp kiểm tra sư phạm 2. Phương pháp kiểm tra y học 2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm 2. Phương pháp toán học thống kê.

Tổ chức nghiên cứu 2. Phạm vi nghiên cứu Luận án tiến hành nghiên cứu sự biến đổi SM dưới tác động của chương trình thực nghiệm nhằm phát triển SM các nhóm cơ yếu và ROM trong giai đoạn chuẩn bị chung theo đặc thù hoạt động môn Futsal. Phạm vi nghiên cứu khu trú trên 3 khớp chính: Khớp cổ chân, gối và hông. Khách thể nghiên cứu là đội bóng nam Futsal TSB để kiểm chứng hiệu quả chương trình thực nghiệm.

Thời gian nghiên cứu Được tiến hành trong 36 tháng, từ tháng 11 năm 2020 đến tháng 11 năm 2023, được chia làm 4 giai đoạn. Địa điểm nghiên cứu - Trường Đại học Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh. 5 - Trường Đại học Thể dục thể thao Đà Nẵng. - Liên đoàn Bóng đá Việt Nam.

- Bệnh viện Thể thao Việt Nam. Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3. Thực trạng sức mạnh, tỷ lệ đồng vận/đối vận và ROM của các khớp chi dưới 3. Lựa chọn và xác định các test đánh giá cho VĐV Thông qua việc tìm hiểu, thu thập, tổng hợp, phân tích tài liệu trong và ngoài nước, căn cứ vào mục đích, nhiệm vụ chủ yếu của giai đoạn huấn luyện, căn cứ vào đặc điểm của CLB, đề tài đã lựa chọn được 12 test, trong đó có 06 test đánh giá sức mạnh đẳng động (Khớp gối 60 0/s và 2400/s; Khớp hông 450/s và 1800/s; Khớp cổ chân 600/s và 1200/s) và 06 test đánh giá biên độ chuyển động khớp (Gập hông; Duỗi hông; Gập gối; Gập gan bàn chân (Doirsi); Duỗi gối; Gập mu bàn chân (Plantar).

Đây là những test có quy chuẩn và tiêu chuẩn, được khoa học trong nước và quốc tế công nhận rộng rãi trong những nghiên cứu mới hiện nay (Luận án đã kết hợp với Bệnh viện Thể thao Việt Nam (Tổng cục TDTT) tiến hành kiểm tra, đánh giá sức mạnh đẳng động bằng các phương tiện, trang thiết bị kiểm tra hiện đại được sản xuất từ các thương hiệu uy tín trên thế giới (Biodex Medical System, Shirley, N. 11967; Model: 830-210; Số serial: 10021381; Nơi sản xuất: Mỹ – 2007). Do đó, nghiên cứu sẽ không kiểm chứng lại các chỉ số, chỉ tiêu và test này khi kiểm tra, đánh giá sức mạnh đẳng động cho VĐV nam CLB Futsal TSB).