Phần mở đầu Chƣơng 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Trình bày nền tảng quá trình nghiên cứu và phát triển của đề tài nhằm xác định mục đích nghiên cứu và từ đó nhấn mạnh vì sao cần phải giải quyết các vấn đề đó. Ngoài ra, nghiên cứu còn xác định rõ đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu cụ thể nhằm tránh sai lệch trong việc chọn đối tƣợng. Tính hấp dẫn của đề tài đƣợc trình bày trong điểm nổi bật của đề tài và những hạn chế mà đề tài chƣa đáp ứng thoả đáng cho nghiên cứu và có những định hƣớng nghiên cứu tiếp theo.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT Dựa trên các vấn đề đã đƣợc lập và trình bày ở Chƣơng 1, hình thành cơ sở lý thuyết tổng quan cho nghiên cứu. Chƣơng này trình bày các lý thuyết cơ bản về báo cáo tài chính, trình bày báo cáo tài chính. Mô hình nghiên cứu đề xuất dựa trên sự tổng hợp các công trình nghiên cứu trƣớc đƣa ra các nhân tố ảnh hƣởng đến trình bày báo cáo tài chính của doanh nghiệp. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Chƣơng này, đƣa ra phƣơng pháp nghiên cứu với cách thức tiếp cận đối tƣợng nghiên cứu.
Cách thức tiếp cận và thu thập dữ liệu trong nghiên cứu, cách thức lấy mẫu trong nghiên cứu. Điểm quan trọng ở chƣơng 3 là đƣa ra các giả thuyết và lựa chọn các kiểm định thích hợp cho mô hình nghiên cứu. Các giả thuyết là lập luận mà đề tài cần phải kiểm chứng bằng số liệu khảo sát thực tế tại địa phƣơng nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN Chƣơng 4 trình bày kết quả nghiên cứu nhằm trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu ở chƣơng 1 và kết quả nghiên cứu cũng chính là mục tiêu mà nghiên cứu hƣớng đến.
Ở chƣơng này, nghiên cứu sử dụng số liệu đƣợc khảo sát từ các kế toán trƣởng/ kế toán tổng hợp, bằng các lập luận phân tích và đƣa ra kết quả nghiên cứu với các số liệu thực tế từ phần mềm SPSS 20 Chƣơng 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 6 Chƣơng 5. Nghiên cứu nhằm đúc kết lại kết quả nghiên cứu từ đó đƣa ra các gợi ý giải pháp nhằm năng cao chất lƣợng báo cáo tài chính tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ. 7 CHƢƠNG 1-TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu ngoài nƣớc Theo Heidi (2001), nghiên cứu về những yếu tố ảnh hƣởng tới chất lƣợng báo cáo tài chính, cho thấy những nhân tố ảnh hƣởng đến báo chất lƣợng một báo cáo tài chính bao gồm: Quyết định của nhà quản lý (nhƣ quyết định về chính sách kế toán áp dụng, xử lý công nợ, quản trị hàng tồn kho, thanh lý tài sản, .), cơ chế quản lý bên ngoài (nhƣ chất lƣợng kiểm toán), cơ chế quản trị nội bộ, các quy định về BCTC, hệ thống pháp luật, cấu trúc tài chính, sự phân tán giữa quyền sở hữu và quyền kiểm soát, nhu cầu và mục tiêu của BCTC khác nhau.
Theo Hongjiang Xu và các tác giả (2003) nghiên cứu về các nhân tố tác động đến chất lƣợng BCTC trong các doanh nghiệp tại Australia, kết quả phân tích từ nghiên cứu tình huống cho thấy các nhóm nhân tố về Con ngƣời (Đào tạo và huấn luyện; vai trò của con ngƣời trong kiểm soát), Hệ thống (Tƣơng tác giữa con ngƣời với hệ thống; vai trò của hệ thống kiểm soát), Tổ chức (Cấu trúc, văn hóa tổ chức) và nhân tố bên ngoài (Sự thay đổi công nghệ, chính sách…) thực sự tác động đến chất lƣợng BCTC. Theo Soderstrom và Sun (2007) nghiên cứu về áp dụng và chất lƣợng kế toán tại Châu Âu thì chất lƣợng thông tin kế toán trên BCTC khi áp dụng IFRS bị ảnh hƣởng bởi các yếu tố nhƣ: chuẩn mực kế toán, hệ thống pháp luật và chính trị của một quốc gia, động cơ báo cáo tài chính. Nghiên cứu chỉ ra rằng, yếu tố hệ thống pháp luật và chính trị của một nƣớc có ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng BCTC. Theo Ferdy van Beest, Geert Braam và Suzanne Boelens (2009), nghiên cứu về xây dựng một công cụ đo lƣờng toàn diện để đánh giá chất lƣợng của báo cáo tài chính, dựa vào các đặc tính chất lƣợng thông tin kế toán theo yêu cầu của FASB và IASB (2008) và các nghiên cứu từ trƣớc về việc đánh giá các đặc tính chất lƣợng thông tin kế toán.
Đánh giá toàn diện về chất lƣợng BCTC là quan trọng vì nó thể hiện chất lƣợng của việc ra quyết định kinh tế của ngƣời sử dụng và nâng cao hiệu quả thị trƣờng, giảm chi phí cho các công ty. Nghiên cứu vận dụng dự án hội tụ IFRS - US GAAP, IASB – FASB để xây dựng cơ sở đo lƣờng trên nguyên tắc “Việc áp dụng các mục tiêu và các đặc tính chất lƣợng sẽ dẫn tới các tiêu chuẩn 8 chất lƣợng kế toán tốt, do đó sẽ dẫn đến chất lƣợng thông tin báo cáo tài chính tốt và hữu ích cho việc ra quyết định. Theo Céline Michailesco (2010) đã tiến hành tìm hiểu các nhân tố tác động đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp Pháp trong khoảng thời gian từ 1991- 1995, kết quả xét trên tổng thể thời gian nghiên cứu (1991-1995) chỉ có hai yếu tố tác động đến chất lƣợng BCTC là yếu tố niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán trong nƣớc và yếu tố niêm yết trên nhiều thị trƣờng chứng khoán. Sự phân bố quyền sở hữu vốn tác động đến chất lƣợng BCTC vào các năm 1993-1995, mức độ nợ chỉ tác động đến chất lƣợng BCTC vào năm 1995.
Theo Dechow và các tác giả (2010) nghiên cứu về các yếu tố tác động đến chất lƣợng lợi nhuận đã chỉ ra 6 nhóm yếu tố tác động đến chất lƣợng BCTC của DNNVV là: yếu tố đặc điểm của doanh nghiệp, sự tăng trƣởng và quy mô doanh nghiệp, yếu tố thực tiễn nhƣ phƣơng pháp kế toán; yếu tố kiểm soát nội bộ và quản trị của công ty, yếu tố kiểm toán; yếu tố động lực thị trƣờng vốn và các yếu tố bên ngoài khác. Theo Albert và Serban (2012) nghiên cứu tại các DNNVV ở Roma, kết quả cho thấy kiểm toán độc lập có tầm quan trọng đặc biệt đối với độ tin cậy của BCTC do các DNNVV cung cấp, nâng cao niềm tin của ngƣời sử dụng BCTC khi đƣa ra quyết định. Theo Hassan (2013), nghiên cứu về chất lƣợng Báo cáo tài chính, Đặc điểm về giám sát có liên quan đến chất lƣợng BCTC, một phân tích thực nghiệm theo khu vực sản xuất ở 32 công ty tại Nigeria. Kết quả cho thấy một mối quan hệ tích cực giữa đặc điểm giám sát và chất lƣợng báo cáo tài chính.
Đặc điểm giám sát bao gồm đòn bẩy, giám đốc độc lập, ủy ban kiểm toán, thể chế, cổ đông. Theo Onuora, Anastasia Chi – Chi (2015), nghiên cứu về mối quan hệ giữa hoạt động quản trị và chất lƣợng của BCTC tại các doanh nghiệp ở Nigeria, cho thấy mục tiêu quản trị doanh nghiệp và chất lƣợng kiểm toán ảnh hƣởng đến chất lƣợng của các báo cáo tài chính giữa các doanh nghiệp tại Nigeria trong ngắn hạn.1: Tổng hợp các nghiên cứu liên quan của nƣớc ngoài 9 Năm STT Tên tác giả phát Tên công trình Nội dung/Kết quả hành 1 Heidi Vander 2001 What Factors Influence Những nhân tố ảnh hƣởng đến Bauwhede Financial Statement báo chất lƣợng một báo cáo Quality? A Framework tàichính bao gồm: Quyết định của and Some Empirical nhà quản lý (nhƣ quyết định về Evidence chính sách kế toán áp dụng, xử lý công nợ, quản trị hàng tồn kho, thanh lý tài sản, .), cơ chế quản lý bên ngoài (nhƣ chất lƣợng kiểm toán), cơ chế quản trị nội bộ, các quy định về BCTC, hệ thống pháp luật, cấu trúc tài chính, sự phân tán giữa quyền sở hữu và quyền kiểm soát,nhu cầu và mục tiêu của BCTC khác nhau 2 Hongjiang Xu, 2003 Kết quả phân tích từ nghiên cứu Critical success factors M Com(IS), B tình huống cho thấy các nhóm for accounting Ec(Acc), CPA nhân tố về Con ngƣời (Đào tạo và information systems data huân luyện; vai trò của con ngƣời quality. trong kiểm soát), Hệ thống (Tƣơng tác giữa con ngƣời với hệ thống; vai trò của hệ thống kiểm soát), Tổ chức(Cấu trúc, văn hóa tổ chức) và nhân tố bên ngoài (Sự thay đổi công nghệ, chính sách…) thực sự tác động đến chất lƣợng 10 BCTC. 2007 IFRS Adoption and Nghiên cứu chỉ ra rằng, yếu tố hệ SODERSTROM Accounting Quality: A thống pháp luật và chính trị của & KEVIN Review một nƣớc có ảnh hƣởng trực tiếp JIALIN SUN đến chất lƣợng BCTC.
4 Ferdy van 2009 Quality of Financial Việc áp dụng các mục tiêu và các Beest, Geert Reporting: measuring đặc tính chất lƣợng sẽ dẫn tới các Braam và tiêu chuẩn chất lƣợng kế toán tốt, qualitative haracteristics Suzanne do đó sẽ dẫn đến chất lƣợng thông Boelens tin báo cáo tài chính tốt và hữu ích cho việc ra quyết định 5 Céline 2010 The determinants of the Kết quả xét trên tổng thể thời gian Michaïlesco quality of accounting nghiên cứu (1991-1995) chỉ có hai yếu tố tác động đến chất lƣợng information disclosed by BCTC là yếu tố niêm yết trên thị French listed trƣờng chứng khoán trong nƣớc companies. và yếu tố niêm yết trên nhiều thị trƣờng chứng khoán. Sự phân bố quyền sở hữu vốn tác động đến chất lƣợng BCTC vào các năm 1993-1995, mức độ nợ chỉ tác động đến chất lƣợng BCTC vào năm 1995 6 Albert R. 2012 Invited Review Retinal Kết quả cho thấy kiểm toán độc Wielgus and Photodamage by lập có tầm quan trọng đặc biệt đối Joan E.
Roberts Endogenous and với độ tin cậy của BCTC do các Xenobiotic Agents DNNVV cung cấp, nâng cao niềm tin của ngƣời sử dụng BCTC khi 11 đƣa ra quyết định. 7 Hassan 2013 Financial Reporting Kết quả cho thấy một mối quan hệ Quality, Does Monitoring tích cực giữa đặc điểm giám sát Characteristics Matter? và chất lƣợng báo cáo tài chính. An Empirical Analysis of Đặc điểm giám sát bao gồm Đòn Nigerian Manufacturing bẩy, giám đốc độc lập, ủy ban Sector kiểm toán, thể chế, cổ đông 8 Onuora, 2015 Corporate Governance Mục tiêu quản trị doanh nghiệp và Anastasia Chi – and Financial Reporting chất lƣợng kiểm toán ảnh hƣởng Chi Quality in Selected đến chất lƣợng của các báo cáo tài chính giữa các doanh nghiệp tại Nigerian Company Nigeria trong ngắn hạn. 9 Ochung‟francis 2017 Factors influencing Nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố Onyulo quality of financial nhƣ kiểm soát nội bộ, ủy ban reporting in public sector kiểm toán và việc áp dụng IPSAS entities in the ministry of ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo environment and natural tài chính trong khu vực công resources, Kenya 1.
Các nghiên cứu trong nƣớc Ở Việt Nam, chủ đề liên quan đến chất lƣợng BCTC của các DNNVV cũng đƣợc một số nhà nghiên cứu quan tâm.