CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VẺ LÁY Ý KIỀN TRONG XÂY DỰNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC Ở TRUNG ƯƠNG 11. Khai niệm hoạt động lấy ý kiến trong xây dung văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở trưng ương 111 Định nghĩa hoạt động lấy ÿ kiển trong xay dung văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nha nee ở trung uong Môt trong những hoạt đông vô cùng quan trong trong hoạt động quan ly nha nước đó lả việc xây dựng ban hanh va tô chức thực hiện các văn ban pháp luật. Đây cũng chính là hoạt động thực hiện và thể hiện quyên lực Nhà nước nhằm quản ly xã hội. Thực tế cho thay nêu văn ban quy phạm pháp luật không phù hợp với thực tiễn có thé dẫn tới những khó khăn trong quá trình thực thi làm anh hưởng nghiêm trong đến các đối tượng thi hanh cũng như uy tín của cơ quan có thấm quyền ban hành văn bản.
Theo quy định tại Điều 2 Luật Ban hanh văn bản quy pham pháp luật 2015 (sửa đôi, bổ sung 2020): “Văn ban quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thâm quyên, hình thức, trình tự, thủ tục quy định trong Luật này”. Theo đó, VBQPPL mang những đặc điểm đặc trưng như sau: Thứ nhật, VB QPPL, do những cơ quan nhà nước, người có thâm quyền ban hành va bảo đảm thực hiện. Thứ hai, nội dung của VBQPPL là các quy phạm pháp luật được ap dụng nhiều lân trong thực tiễn và là cơ sở dé ban hành các văn bản áp dụng pháp luật và văn bản hành chính. Thứ ba, VB QPPL được ban hành theo hình thức do pháp luật quy định: đúng tên loại văn bản (văn bản gì — do ai ban hanh) và đúng thé thức, kí thuật trình bay vê các yêu té như: quốc hiệu; tiêu ngữ, tên cơ quan ban hành; số, kí hiệu văn bản, địa danh, thời gian ban hảnh, tên văn bản; trích yếu nội dung, chữ kí, nơi nhận Có thé thay, VBQPPL là nguồn chủ yếu va quan trọng nhật của pháp luật Việt Nam hiện nay.
Pháp luật nước ta quy định cụ thé về thấm quyên ban hảnh, tên gợi, nội dung, trình tự, thủ tục ban hành đôi với từng loại VBQPPL,. Hiện nay ở nước ta, cơ quan Nhả nước là bô phận câu thành của bộ máy Nha nước, là tô chức (cá nhân) mang quyên lực Nha nước được thành lập và có thấm quyên theo quy định của Pháp luật nhằm thực hiện nhiệm vụ va chức năng của Nhà nước. Cơ quan nha nước trung ương là các bô, ban, ngành thực hiện chức năng quản lý nha nước vẻ ngành, lĩnh vực ở cấp trung ương theo quy định của pháp luật, bao gồm: BG, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Tòa án nhân dân tôi cao, Viện kiểm sát nhân dân tdi cao, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Kiểm toán Nhà nước (theo quy định tại khoản 5 Điều 3 Luật thi đua, khen thưởng năm 2022 do Quéc hội ban hành) Theo quy định của Luật, VBQPPL của cơ quan nhả nước ở cấp trung ương bao gồm Hiến pháp, Bô luật, luật (goi là luật), nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội với Doan Chủ tịch Uy ban trung ương Mặt trận Tô quốc Việt Nam, nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chỉnh phủ, Doan Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Nghị định của Chính phủ, nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Uy ban trung ương Mặt trận Tô quốc Việt Nam, Nghị quyết của Hội đồng Tham phán Tòa án nhân dân tôi cao, Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tôi cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sat nhân dân tôi cao, thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước, Thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dan tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tông Kiểm toán nhà nước, Bô trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Như vay, hoạt đông xây dựng VBQPPL của cơ quan nhà nước ở cập trung ương được hiểu theo nghĩa hẹp là hoạt đông ban hảnh pháp luật của các * Quốc hội (2020), Tuất Banhow vẫn bến quay phạm pháp luật năm 2015 ga đổi, BS storg năm 2020), Điều 4 7 cơ quan nhả nước, nhà chức trách có thấm quyển ở cấp trung ương, còn theo nghĩa rộng là hoạt đông của tat cả tổ chức và cá nhân ở cấp trung ương (các cơ quan nha nước, nha chức trách có thấm quyên, các cá nhân trong cơ quan nha nước ở cấp trung ương) vào quy trình tao lập VB QPPL.
Quy trình nay rat phức tap, bao gồm rất nhiều các hoạt đông kê tiếp nhau, liên hệ chat chế với nhau, do nhiêu té chức va cá nhân có vị trí, vai trò, chức năng, quyển hạn khác nhau ở cấp trung ương cùng tiên hanh, nhằm chuyển hóa ý chí nhà nước thanh những quy định pháp luật dựa trên những nguyên tắc nhất định và được thể hiện dưới những hình thức pháp lí nhất định, đặc biệt là hình thức VBQPPL. “Quy trình” là một thuật ngữ Han — Việt được sử dung phô biển trong đời sống xã hội. Theo nghiia tiếng Han thì “quy” có nghĩa là trù tinh, dự liệu, “trình” có nghĩa là đường di cách thức. Con theo định nghĩa Tiếng Việt thì " quy trình” có nghĩa là " trình tự, thủ tục phải tuân theo để tiền hành một công việc nao đó”.
Như vậy, " quy trình" không đặt ra với hoạt động đơn lễ ma được đặt ra khi có hang loạt các hoạt động khác nhau cân phải được tiễn hành theo một thứ tự nhất định để hoản thành một hoặc một chuỗi công viéc.? Quy trình xây dựng và ban hành VBQPPL là quá trình phức tap bao gồm rat nhiều hoạt động cụ thể liên quan mật thiết với nhau Quy trình ban hành VBQPPL ở cấp trung ương được hiểu là trình tu các bước dé xây dựng nên một VBQPPL Theo quy định của Luật, quy trình xây dựng VB QPPL của cơ quan nha nước ở cấp trung ương có thể chia thành 05 bước lớn như sau: bước 1: Lập đề nghị xây dựng VBQPPL (chi áp dụng boi luật, pháp lệnh va một số nghị định theo quy định của Luật), bước 2: soạn thao dự thảo VBQPPL; bước 3: thẩm định, thẩm tra dự án, dy thảo VBQPPL, bước 4: trình dự thao VBQPPL; bước 5: xem xét, thông qua, ban hanh VB QPPL, Luật đã quy định, hoạt động lay ý kiến là một trong những nhiệm vụ quan trọng được thực hiện trong quy trình xây dung văn bản quy pham pháp ` Bài Thi Thủy Q021), “tát ý kiến mơng xây đụng luật pháp lễnh”, Khôa bain tốt nghiệp Trường Đai học Luật Hà Nội, tr7 luật. Xét về mặt ngữ nghia, động từ “lay” được hiểu là “lam cho minh có được cái von có hoặc có thé có ở đâu đó dé sử dụng, “ý kiến” được định nghĩa là "cách nhìn, cách nghĩ, cách đánh giá, nhận xét riêng của mỗi người về sự vật, sự việc, về một van dé nào đỏ"”. Từ đó, có thé xem “lay ý kiến” là hỗi, lắng nghe, tiếp nhận thông tin mang tính chủ quan từ các cá nhân, tô chức. nhằm một mục dich nao đó.
Day là môt hoạt động có vai trò quan trọng trong xây dựng VBQPPL, có thé thực hiên ở cả hai giai đoạn: ở giai đoạn lập dé nghị và ở giai đoạn soạn thao VBQPPL. Do đó, có thể hiểu, "lây ý kiến” trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhả nước ở cập trung ương là hoạt đông có chủ đích của cơ quan ban hành văn ban guy phạm pháp luật ở cấp trung ương nhằm thông báo, hỏi và lắng nghe, thảo luân với những người, những đối tương chịu anh hướng trực tiếp bởi một dự dn luật nào đô hoặc với nhiing người có liên quan, có quan tâm dén dự dn luật sắp được ban hành”. thông qua đồ các cm thé được lấn # kiến có cơ hội bay lô quan điểm, # kiến của mình, tạo điều kiện dé cơ quan ban hành xem xét, chinh sửa và hoàn thiện nôi dung VBOPPL trước khi ban hành. Như vậy, hoạt động “lây ý kiến” sẽ được tiên hành trong hai giai đoan của quy trình xây dựng VB QPPL ở cấp trung ương.
Đối với các văn ban luật, pháp lệnh, nghi quyết và một số nghị định phải thực hiện lập dé nghị thi lây ý kiến sẽ thực hiện ngay từ khâu này. Còn đổi với các VBQPPL khác thi lây ý kiến sẽ được thực hiện trong giai đoạn soạn thao dự thao VBQPPL. Đặc điểm của hoạt động lay ý kiến trong xdy dung văn ban guy phan pháp luật cia cơ quan nha nước ở tring ương Hoạt động lay ý kiên trong xây dựng VBQPPL nói chung cũng như hoạt đông lây ý kiên trong xây dựng VBQPPL ở cap tring ương nói riêng mang những đặc điểm như sau: ` Hồ Ngọc Đức - Từđin mỡ = zB + Nguyễn Hoai Anh (2023), “LAyý kiến xdy chong luật — thách thức trong bối cảnh clngyn đỗi số”, Tạp chi Công tương điện từ (https /Aapchúc ongthmong viVbai-vieVlay-y-kien-xay-đưng:- hat thạch-thnc-tơne-boi- canlt-churyen-dozso- 109135 ham), (uy cap ngày 15/01/2024) 9 Thứ nhất, lây ý kiên là một thủ tục pháp lý được ghi nhận trong Luật 2015 va các văn bản pháp luật có liên quan, lả căn cứ pháp lý để các cơ quan nha nước có thâm quyên tiến hành tô chức hoạt động lây ý kiến đối với dự thảo VBQPPL trên thực tế Xác định rõ tam quan trong, ý nghĩa to lớn của việc lay ý kiến trong công tác xây dựng pháp luật, Luật Ban hành VB QPPL năm 2015, Nghị định số 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/2016 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Ban hành VB QPPL năm 2015 (được sửa đôi, bé sung bởi Nghị định số 154/2020/NĐ-CP) đã quy đình ré rang về việc lây ý kiền trong xây dựng VB QPPL ở cấp trung ương * Thứ hai, chủ thê của hoạt động lây ý kiến gồm hai nhóm chủ thể cơ bản: một bên là Nhà nước có thẩm quyên tô chức hoạt động lây ý kiến và một bên là các cá nhân, cơ quan nhà nước được lâyý kiến chịu tác động bởi các chính sách trong dy án luật Trước hết, chủ thể thực hiện lay ý kién ở đây là Nha nước, cụ thé la các cơ quan nha nước ở trung ương có thấm quyền tổ chức hoạt đông lây ý kiến.