Chuyên đề thực tập: Xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030

Chuyên đề thực tập xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE đến năm 2025, tầm nhìn 2030, phân tích cơ hội, thách thức và chiến lược phát triển bền vững.

• Tác giả: Lý Nhật Linh
• Người hướng dẫn: GS. Đỗ Đức Bình
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Xuất Khẩu Rau Quả Việt Nam Sang UAE Đến Năm 2025, Tầm Nhìn Đến Năm 2030
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Thực Tập
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu của chuyên đề thực tập
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU RAU QUẢ CỦA MỘT QUỐC GIA VÀ KHÁI QUÁT QUAN HỆ HỢP TÁC GIỮA VIỆT NAM VÀ UAE
• 1.1. Khái quát một số vấn đề lý luận về xuất khẩu rau quả
• 1.2. Khái niệm về xuất khẩu hàng hóa
• 1.3. Nội dung hoạt động xuất khẩu hàng hóa
• 1.3.1. Nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác
• 1.3.2. Lập phương án kinh doanh xuất khẩu
• 1.3.3. Đàm phán ký kết hợp đồng xuất khẩu
• 1.3.4. Tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu
• 1.3.5. Các tiêu chí đánh giá xuất khẩu hàng hóa
• 1.3.6. Vai trò của xuất khẩu rau quả đối với quốc gia
• 1.3.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE
• 1.3.7.1. Các nhân tố quốc tế, khu vực và quốc tế
• 1.3.7.2. Các nhân tố thuộc về quốc gia nhập khẩu rau quả UAE
• 1.3.7.3. Cơ chế chính sách thúc đẩy, hỗ trợ từ phía Chính phủ, Bộ ngành, các địa phương sản xuất, cung cấp và xuất khẩu rau quả
• 1.3.7.4. Các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu rau quả
• 1.3.7.5. Khái quát về quan hệ ngoại giao, kinh tế, thương mại giữa Việt Nam với UAE
• 1.4. Quan hệ ngoại giao và hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và UAE
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU RAU QUẢ VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG UAE TỪ NĂM 2017 ĐẾN NĂM 2021
• 2.1. Đặc điểm mặt hàng rau quả của Việt Nam
• 2.2. Khái quát tình hình sản xuất và xuất khẩu rau quả của Việt Nam hiện nay
• 2.3. Tình hình sản xuất rau quả của Việt Nam
• 2.4. Thực trạng xuất khẩu rau quả Việt Nam
• 2.5. Thực trạng xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE
• 2.6. Các chính sách và giải pháp Việt Nam đã thực hiện để đẩy mạnh xuất khẩu rau quả sang UAE trong thời gian qua
• 2.6.1. Chính sách đất đai
• 2.6.2. Chính sách tự do lưu thông hàng hóa và phát triển thị trường
• 2.6.3. Chính sách đầu tư, tín dụng
• 2.6.4. Chính sách phát triển mô hình nông nghiệp công nghệ cao
• 2.6.5. Các chính sách thúc đẩy quan hệ hợp tác
• 2.6.6. Các chính sách để xúc tiến thương mại
• 2.7. Đánh giá chung về thực trạng xuất khẩu rau quả sang UAE trong thời gian qua
• 2.8. Những kết quả đạt được và hạn chế chủ yếu
• 2.9. Nguyên nhân của hạn chế, bất cập
• 2.9.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.9.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU RAU QUẢ CỦA VIỆT NAM SANG UAE ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030
• 3.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến xuất khẩu rau quả
• 3.2. Cơ hội, thách thức đối với xuất khẩu rau quả sang UAE đến năm 2025
• 3.3. Mục tiêu và định hướng xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE đến năm 2025, tầm nhìn 2030
• 3.4. Các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE đến năm 2025
• 3.5. Một số kiến nghị nhằm xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE đến năm 2025, tầm nhìn 2030
• 3.5.1. Đối với doanh nghiệp và người sản xuất, cung cấp hàng rau quả xuất khẩu
• 3.5.2. Đối với hiệp hội ngành hàng
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE 2025

Xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE đang trở thành một trong những lĩnh vực tiềm năng nhất trong thương mại quốc tế. Với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng thuận lợi, Việt Nam có khả năng cung cấp nhiều loại rau quả chất lượng cao cho thị trường UAE. Nhu cầu tiêu thụ rau quả tại UAE ngày càng tăng, đặc biệt là các sản phẩm trái cây tươi và hoa quả sấy khô. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu hiện tại vẫn chưa đạt được tiềm năng tối đa. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển xuất khẩu rau quả sang UAE là rất cần thiết.

1.1. Tình hình xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE hiện nay

Thực trạng xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu vẫn còn thấp so với tiềm năng. Các sản phẩm chủ lực như thanh long, xoài và dưa hấu đang chiếm ưu thế trên thị trường này.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu rau quả sang UAE

Nhiều yếu tố tác động đến xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE, bao gồm chính sách thương mại, chất lượng sản phẩm và nhu cầu thị trường. Việc cải thiện chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu mạnh mẽ là rất quan trọng để nâng cao giá trị xuất khẩu.

II. Thách thức trong xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE 2025

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như rào cản thương mại, yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm là những yếu tố cần được giải quyết. Ngoài ra, sự cạnh tranh từ các quốc gia khác cũng là một thách thức lớn.

2.1. Rào cản thương mại và chính sách nhập khẩu

Rào cản thương mại từ phía UAE có thể ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Các quy định về nhập khẩu và tiêu chuẩn chất lượng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo tuân thủ.

2.2. Cạnh tranh từ các quốc gia khác

Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất cung cấp rau quả cho UAE. Các nước như Thái Lan, Philippines và Ấn Độ cũng đang gia tăng xuất khẩu rau quả, tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt.

III. Phương pháp nâng cao xuất khẩu rau quả sang UAE 2025

Để nâng cao xuất khẩu rau quả sang UAE, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc nghiên cứu thị trường, cải thiện chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu là những yếu tố quan trọng. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức liên quan.

3.1. Nghiên cứu thị trường và nhu cầu tiêu dùng

Nghiên cứu thị trường giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nhu cầu tiêu dùng của người dân UAE. Việc nắm bắt xu hướng tiêu dùng sẽ giúp các doanh nghiệp điều chỉnh sản phẩm cho phù hợp.

3.2. Cải thiện chất lượng sản phẩm xuất khẩu

Chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định trong xuất khẩu rau quả. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất và quy trình kiểm soát chất lượng để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong xuất khẩu rau quả sang UAE

Việc áp dụng các giải pháp thực tiễn trong xuất khẩu rau quả sang UAE đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã bắt đầu chú trọng hơn đến việc xây dựng thương hiệu và cải thiện chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng doanh thu mà còn nâng cao uy tín của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

4.1. Kết quả đạt được từ các chính sách hỗ trợ

Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ đã giúp doanh nghiệp xuất khẩu rau quả tiếp cận thị trường UAE dễ dàng hơn. Những chính sách này bao gồm giảm thuế xuất khẩu và hỗ trợ quảng bá sản phẩm.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ doanh nghiệp thành công

Nhiều doanh nghiệp đã thành công trong việc xuất khẩu rau quả sang UAE nhờ vào việc áp dụng các chiến lược marketing hiệu quả và xây dựng mối quan hệ tốt với đối tác nhập khẩu.

V. Kết luận và tầm nhìn xuất khẩu rau quả Việt Nam đến năm 2030

Xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các doanh nghiệp, chính phủ và các tổ chức liên quan. Tầm nhìn đến năm 2030 là xây dựng một ngành xuất khẩu rau quả bền vững và phát triển mạnh mẽ.

5.1. Tầm nhìn phát triển bền vững

Tầm nhìn đến năm 2030 là phát triển ngành xuất khẩu rau quả theo hướng bền vững, đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ xuất khẩu

Cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ để thúc đẩy xuất khẩu rau quả, bao gồm việc cải thiện cơ sở hạ tầng và hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện thuận lợi để các quốc gia phát huy lợi thế so sánh, mở rộng hoạt động thương mại xuyên biên giới và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Tại Việt Nam, ngành sản xuất và xuất khẩu rau quả đã duy trì đà phát triển ổn định từ năm 1995 nhờ nguồn lao động dồi dào, kinh nghiệm canh tác cùng điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thích hợp cho nhiều chủng loại nông sản nhiệt đới. Đến nay, sản phẩm rau quả của Việt Nam đã hiện diện tại hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Hà Lan, Australia và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Tại khu vực Trung Đông, UAE là thị trường nhập khẩu rau quả lớn của Việt Nam. Do điều kiện tự nhiên sa mạc và khí hậu khắc nghiệt, tỷ trọng nông nghiệp của UAE chỉ chiếm khoảng 3% GDP (năm 2021), khiến quốc gia này phải nhập khẩu phần lớn lương thực, thực phẩm để phục vụ 9,3 triệu dân (với 85,5% là người nước ngoài cư trú, làm việc) và lượng lớn khách du lịch. Mặc dù nhu cầu đối với trái cây nhiệt đới tươi và hoa quả sấy khô tại UAE rất cao, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang thị trường này vẫn còn khiêm tốn, đứng thứ 13 trong số các đối tác cung ứng và chưa tương xứng với tiềm năng sản xuất trong nước.

Đề tài "Xuất khẩu rau quả Việt Nam sang UAE đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030" do sinh viên Lý Nhật Linh thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS. Đỗ Đức Bình tại Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (tháng 4/2023) nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Hệ thống hóa và làm rõ một số vấn đề lý luận về xuất khẩu hàng hóa của một quốc gia, đồng thời khái quát quan hệ hợp tác ngoại giao, kinh tế, thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và UAE.
2. Đánh giá thực trạng xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang thị trường UAE giai đoạn 2017 – 2021 (kết hợp số liệu cập nhật 2022).
3. Phân tích các yếu tố tác động ở cấp độ quốc tế, khu vực, nước nhập khẩu UAE và nội tại quốc gia xuất khẩu Việt Nam.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm đẩy mạnh xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động xuất khẩu hàng hóa rau quả của Việt Nam sang thị trường UAE.
• Phạm vi không gian: Hoạt động thương mại xuất khẩu rau quả từ Việt Nam sang UAE.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng giai đoạn 2017 – 2021 (cập nhật năm 2022); định hướng và giải pháp xác định đến năm 2025, tầm nhìn 2030.
• Phạm vi chủ thể: Tiếp cận ở cả góc độ vĩ mô (Chính phủ, các Bộ, ngành, chính quyền địa phương) và góc độ vi mô (doanh nghiệp chế biến - xuất khẩu, người sản xuất/cung ứng, Hiệp hội ngành hàng).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm

Chuyên đề tổng hợp các khái niệm học thuật và quy định pháp lý về xuất khẩu:

• Khái niệm xuất khẩu hàng hóa theo Dương Hữu Hạnh (2009), PGS. Hà Nam Khánh Giao (2012), Quyết định số 21/2001/QĐ-BNNPTNT và Điều 28 Luật Thương mại năm 2005 (Văn bản số 36/2005/QH11).
• Nguyên lý phân công lao động quốc tế và lợi thế tuyệt đối của Adam Smith làm nền tảng phân tích cơ cấu mặt hàng và sự chuyên môn hóa sản xuất nông sản.
• Khung quy trình 10 bước tổ chức thực hiện hợp đồng xuất khẩu: (1) Kiểm tra thư tín dụng (L/C); (2) Xin giấy phép xuất khẩu (theo Nghị định số 57/NĐ-CP); (3) Chuẩn bị hàng hóa xuất khẩu; (4) Kiểm tra hàng hóa; (5) Thuê phương tiện vận tải; (6) Mua bảo hiểm hàng hóa; (7) Làm thủ tục hải quan; (8) Giao hàng lên tàu; (9) Thanh toán chứng từ; (10) Giải quyết khiếu nại (nếu có).
• Hệ thống tiêu chí đánh giá hoạt động xuất khẩu: Kim ngạch xuất khẩu, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu, sản lượng xuất khẩu, thị trường xuất khẩu (môi trường nhân khẩu học, chính trị - pháp luật, kinh tế, văn hóa - xã hội và quy định chứng nhận Halal), chất lượng hàng hóa và uy tín của đơn vị xuất khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả áp dụng các phương pháp nghiên cứu truyền thống trong kinh tế học ứng dụng:

• Phương pháp thống kê mô tả và phân tích số liệu thứ cấp.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu chuỗi dữ liệu theo thời gian và cơ cấu thị phần.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp định tính dựa trên các chính sách, quy định thương mại và rào cản kỹ thuật.

Nguồn dữ liệu

Số liệu và tư liệu nghiên cứu được thu thập từ các nguồn chính thức:

• Tổng cục Hải quan Việt Nam.
• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương).
• Cơ sở dữ liệu thương mại quốc tế UN Comtrade và ITC TradeMap.
• Báo cáo của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, Ban Nghiên cứu thị trường - Viện Nghiên cứu Thương mại.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan một số vấn đề lý luận về xuất khẩu rau quả của một quốc gia và khái quát quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UAE

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về thương mại hàng hóa và vai trò của xuất khẩu rau quả đối với sự phát triển kinh tế của một quốc gia:

• Vai trò của xuất khẩu rau quả: (1) Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; (2) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng khai thác hiệu quả lợi thế so sánh; (3) Nâng cao thu nhập và giải quyết việc làm cho người lao động; (4) Mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại; (5) Đẩy mạnh phân công lao động quốc tế; (6) Hoàn thiện thể chế và chính sách quản lý phù hợp thông lệ quốc tế.
• Phân tích các nhân tố tác động:
  • Nhân tố quốc tế: Tác động của dịch COVID-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng và gián đoạn vận tải hàng không; chính sách kiểm soát biên giới nghiêm ngặt của Trung Quốc; biến động địa chính trị (xung đột Nga - Ukraine) và lạm phát toàn cầu làm suy giảm sức mua đối với nhóm hàng không thiết yếu.
  • Nhân tố khu vực Trung Đông & GCC: Các nước Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) nhập khẩu khoảng 80% lương thực thực phẩm (tương đương 40 tỷ USD/năm, dự kiến đạt 70 tỷ USD vào năm 2035) với thuế nhập khẩu thấp (0 - 5%). Đáng chú ý, năm 2017, Bộ Môi trường và Biến đổi khí hậu UAE (MOCCAE) đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu một số loại rau quả từ 5 nước lân cận (Ai Cập, Oman, Jordan, Lebanon, Yemen) do tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, tạo khoảng trống thị trường nhưng cũng đặt ra yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt.
  • Nhân tố nước nhập khẩu UAE: Môi trường kinh doanh xếp hạng 26 thế giới (Doing Business 2018), GDP đạt 415 tỷ USD (2021). Nhu cầu nhập khẩu rau quả đạt 4,1 tỷ USD năm 2021, tái xuất 7,5 tỷ USD nông sản năm 2020 qua cảng Jebel Ali. Thị trường yêu cầu nghiêm ngặt về tiêu chuẩn Halal, nhãn mác tiếng Ả Rập và có tính cạnh tranh khốc liệt về giá theo tuần.
  • Nhân tố nội tại Việt Nam: Hệ thống cơ chế hỗ trợ của Nhà nước; năng lực tài chính, marketing (4P) và phát triển kênh phân phối của doanh nghiệp; kiến thức quy trình canh tác đạt chuẩn quốc tế và tính mùa vụ của người nông dân.
• Quan hệ hợp tác Việt Nam – UAE: Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1993, ký kết nhiều văn kiện nền tảng như Hiệp định khung về Hợp tác Kinh tế, Khoa học Kỹ thuật và Thương mại (1999), Hiệp định Vận chuyển hàng không (2001, 2014), Hiệp định Khuyến khích và Bảo hộ đầu tư (2009), Hiệp định Tránh đánh thuế hai lần (2009). Tổng kim ngạch thương mại hai chiều năm 2017 đạt 5,591 tỷ USD (Việt Nam xuất siêu 5,030 tỷ USD); 8 tháng đầu năm 2022 đạt 3,3 tỷ USD, hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD. Đầu tư cam kết của UAE vào Việt Nam đạt khoảng 4 tỷ USD (Cảng Hiệp Phước, Khách sạn Halong Star...).

---

Chương 2: Thực trạng xuất khẩu rau quả Việt Nam sang thị trường UAE từ năm 2017 đến năm 2021

Chương 2 tập trung phân tích năng lực sản xuất, quy mô xuất khẩu chung và chi tiết hoạt động xuất khẩu sang UAE:

1. Tình hình sản xuất rau quả trong nước

Sản lượng rau củ và cây ăn quả của Việt Nam liên tục tăng trưởng nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật:

Chỉ tiêu sản lượng	2017	2018	2019	2020	2021
Sản lượng rau củ (triệu tấn)	16,5	17,1	17,9	17,8	18,5
Thanh long (nghìn tấn)	952,8	1.074,2	1.200,5	1.362,6	1.418,4
Cam (nghìn tấn)	947,0	976,0	960,9	1.067,5	1.113,4
Bưởi (nghìn tấn)	571,3	525,0	779,3	903,2	959,2
Xoài (nghìn tấn)	788,2	788,5	814,8	893,2	958,4
Dứa (nghìn tấn)	567,1	674,0	679,9	723,7	759,9
Nhãn (nghìn tấn)	492,0	341,4	507,9	589,2	635,2

Nguồn: Tổng hợp từ Bộ Nông nghiệp & PTNT và Trung tâm Thông tin Công nghiệp & Thương mại.

Tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch vẫn ở mức cao (20 - 25%, một số sản phẩm lên đến 35 - 40%). Cả nước có khoảng 157 doanh nghiệp chế biến rau quả quy mô lớn với tổng công suất thiết kế 1,1 triệu tấn/năm, tuy nhiên chỉ vận hành 50 - 60% công suất do thiếu nguồn nguyên liệu tập trung và thị trường tiêu thụ không ổn định.

2. Thực trạng xuất khẩu rau quả của Việt Nam

• Tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 3,55 tỷ USD năm 2021 (tăng 8,6% so với năm 2020). Trung Quốc là thị trường lớn nhất chiếm 53,7% (1,91 tỷ USD năm 2021), tiếp theo là Hoa Kỳ (chiếm 6,3%), Hàn Quốc, Nhật Bản và Thái Lan.
• Về cơ cấu mặt hàng xuất khẩu toàn ngành năm 2021: Nhóm quả tươi và sơ chế chiếm 70% (tăng từ mức 42% năm 2017); nhóm rau quả chế biến chiếm 20%; nhóm rau tươi và sơ chế chiếm 9%.

3. Thực trạng xuất khẩu sang thị trường UAE

• Kim ngạch xuất khẩu rau quả sang UAE có sự bứt phá từ mốc 1,47 triệu USD (năm 2003) lên 15,5 triệu USD (năm 2009 sau khi gia nhập WTO), đạt 43,4 triệu USD (năm 2018) và đạt 53,4 triệu USD vào năm 2021.
• Cơ cấu mặt hàng xuất sang UAE năm 2021:
  • Trái cây tươi và sơ chế: Chiếm tỷ trọng áp đảo 81,3% (các mặt hàng chủ lực gồm thanh long, chôm chôm, vải, xoài; giá bán thanh long tại Dubai đạt khoảng 400.000 VNĐ/kg, cao gấp 10 lần thị trường nội địa).
  • Rau, củ đã qua chế biến: Chiếm 9,3%.
  • Nước ép trái cây: Chiếm 2,0%.
  • Rau, củ tươi và sản phẩm khác: Chiếm tỷ trọng nhỏ còn lại.
• Về vị thế cạnh tranh: Việt Nam đứng thứ 13 trong số các nước xuất khẩu rau quả sang UAE năm 2021, chịu sự cạnh tranh trực tiếp từ Ấn Độ, Trung Quốc, Philippines, Thái Lan, Hoa Kỳ, Australia và Nam Phi.

4. Đánh giá các chính sách đã triển khai

Tác giả phân tích các khung chính sách hỗ trợ phát triển ngành:

• Chính sách đất đai: Luật Đất đai năm 2013, Nghị định số 44/2014/NĐ-CP và Thông tư số 95/2004/TT-BTC tạo điều kiện tích tụ ruộng đất, hình thành vùng chuyên canh cây ăn quả (vải thiều Thanh Hà, cam Lục Ngạn), tuy nhiên việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chuyển nhượng đất vẫn còn vướng mắc hành chính.
• Chính sách thương mại và thị trường: Đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường và xúc tiến thương mại tại khu vực Vùng Vịnh.
• Chính sách đầu tư và tín dụng: Chương trình 327, nguồn vốn Agribank (chiếm 70% tín dụng nông thôn), nhưng nguồn vốn lưu động của doanh nghiệp xuất khẩu mới đáp ứng khoảng 30% nhu cầu thực tế.
• Chính sách nông nghiệp công nghệ cao: Luật Công nghệ cao số 21/2008/QH12, Quyết định số 176/QĐ-TTg, Quyết định số 1895/QĐ-TTg, Quyết định số 575/QĐ-TTg và Nghị định số 13/CP về công tác khuyến nông.

---

Chương 3: Định hướng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030

Dựa trên việc đánh giá bối cảnh quốc tế, cơ hội và thách thức, tác giả xác định mục tiêu và đề xuất hệ thống giải pháp:

• Định hướng chiến lược: Tận dụng vị trí cửa ngõ trung chuyển của UAE để đưa nông sản Việt Nam thâm nhập sâu vào khối GCC và Trung Đông; đa dạng hóa thị trường nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống.
• Hệ thống giải pháp và kiến nghị:
  • Đối với Chính phủ và các Bộ, ngành: Tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, đàm phán các thỏa thuận thương mại song phương; hỗ trợ kỹ thuật và chuẩn hóa quy trình chứng nhận Halal theo tiêu chuẩn của UAE; nâng cao năng lực hệ thống cảnh báo sớm và dự báo thông tin thị trường; đầu tư hạ tầng logistics chuyên dụng cho nông sản tươi.
  • Đối với doanh nghiệp và nhà sản xuất: Tăng cường liên kết chuỗi từ vùng trồng đến cơ sở đóng gói; đầu tư công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu để giảm tỷ lệ hao hụt; chủ động đăng ký nhãn hiệu, thiết kế bao bì bằng tiếng Ả Rập; thiết lập kênh phân phối và văn phòng đại diện hoặc kho trung chuyển tại các tiểu vương quốc (như Dubai).
  • Đối với Hiệp hội ngành hàng: Tăng cường vai trò cầu nối tổ chức xúc tiến thương mại, tham gia các hội chợ quốc tế thường niên tại UAE và chia sẻ thông tin cập nhật về biến động giá cả, thị hiếu tiêu dùng.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Khái quát bức tranh xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE trong giai đoạn 2017 – 2021 với quy mô kim ngạch đạt 53,4 triệu USD vào năm 2021.
• Làm rõ cấu trúc xuất khẩu sang UAE với đặc thù nhóm hàng trái cây chiếm ưu thế tuyệt đối (81,3%), trong khi nhóm hàng rau củ chế biến (9,3%) và nước ép (2,0%) còn nhiều dư địa phát triển.
• Nhận diện các điểm nghẽn cốt lõi của chuỗi giá trị: Tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch cao (20 - 40%), công suất nhà máy chế biến mới vận hành 50 - 60%, vốn lưu động doanh nghiệp thiếu hụt (chỉ đáp ứng 30% nhu cầu), chi phí logistics cao và áp lực cạnh tranh giá gay gắt từ các đối thủ lớn như Ấn Độ, Trung Quốc, Philippines.

Đóng góp của đề tài

• Hệ thống hóa toàn diện các căn cứ lý luận ngoại thương gắn liền với mặt hàng rau quả xuất khẩu.
• Cung cấp dữ liệu thực chứng chi tiết về thị trường UAE – một thị trường ngách tiềm năng nhưng có yêu cầu đặc thù về văn hóa Hồi giáo (tiêu chuẩn Halal) và cơ chế tái xuất khẩu tại khu vực Vùng Vịnh.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ khâu chính sách vĩ mô đến hoạt động tác nghiệp vi mô của doanh nghiệp và nông dân.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dữ liệu nghiên cứu chủ yếu tập trung đến năm 2021 và các tháng đầu năm 2022 do giới hạn tiếp cận số liệu thống kê tại thời điểm hoàn thành chuyên đề (tháng 4/2023). Tác giả chưa thực hiện được các khảo sát định lượng trực tiếp từ các nhà nhập khẩu bản địa tại UAE do điều kiện khoảng cách địa lý.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động cụ thể của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và UAE khi được ký kết; nghiên cứu chuyên sâu về mô hình tối ưu hóa chuỗi cung ứng logistics hàng không và chuỗi cung ứng lạnh (cold chain) đối với trái cây tươi xuất khẩu sang Trung Đông.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế, Kinh doanh quốc tế: Tham khảo phương pháp xây dựng cấu trúc chuyên đề tốt nghiệp, cách phân tích thực trạng thương mại song phương và phương pháp đánh giá thị trường xuất khẩu.
• Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản: Nắm bắt quy định nhập khẩu, thủ tục hải quan, yêu cầu chứng nhận Halal, đặc điểm thị trường UAE và các kênh phân phối nông sản tại vùng Vịnh.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Tham khảo luận cứ thực tiễn để xây dựng các chương trình xúc tiến thương mại nông sản sang khu vực Trung Đông và các nước GCC.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu mặt hàng rau quả Việt Nam xuất khẩu sang UAE năm 2021 có đặc điểm gì?

Nhóm hàng trái cây tươi và sơ chế chiếm tỷ trọng lớn nhất với 81,3% tổng giá trị xuất khẩu rau quả sang UAE. Nhóm rau củ đã qua chế biến chiếm 9,3%, nước ép trái cây chiếm 2,0%, các sản phẩm rau củ tươi và chế phẩm khác chiếm tỷ trọng không đáng kể.

2. Sự kiện nào tại UAE năm 2017 đã tác động trực tiếp đến thị trường rau quả nhập khẩu?

Ngày 15/5/2017, Bộ Môi trường và Biến đổi khí hậu UAE (MOCCAE) đã áp đặt lệnh cấm nhập khẩu một số loại rau quả từ 5 quốc gia Trung Đông (Ai Cập, Oman, Jordan, Lebanon, Yemen) do phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép. Sự kiện này làm giảm nguồn cung ngắn hạn tại UAE và đặt ra yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm khắt khe đối với tất cả các nước xuất khẩu.

3. Vị thế của Việt Nam trong số các quốc gia xuất khẩu rau quả vào thị trường UAE năm 2021 như thế nào?

Việt Nam đứng thứ 13 trong bảng xếp hạng các đối tác xuất khẩu rau quả vào UAE với kim ngạch đạt 53,4 triệu USD. Các đối thủ cạnh tranh trực tiếp lớn nhất của Việt Nam tại thị trường này gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Philippines và Thái Lan.

4. Tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch và hiệu suất sử dụng công suất chế biến rau quả tại Việt Nam được ghi nhận ở mức nào?

Tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch đối với rau quả tại Việt Nam vẫn ở mức cao từ 20 - 25%, thậm chí lên tới 35 - 40% ở một số chủng loại do thiếu cơ giới hóa và hạn chế về công nghệ bảo quản. Đồng thời, 157 doanh nghiệp chế biến lớn trong nước mới chỉ sử dụng 50 - 60% công suất thiết kế do thiếu nguồn nguyên liệu tập trung và thị trường đầu ra chưa ổn định.

---

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Lý Nhật Linh đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về thương mại xuất khẩu và phản ánh bức tranh thực trạng xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE giai đoạn 2017 – 2021. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng dù kim ngạch đã đạt 53,4 triệu USD vào năm 2021 và trái cây nhiệt đới có lợi thế cạnh tranh rõ rệt, thị phần của Việt Nam tại UAE vẫn còn ở mức khiêm tốn do hạn chế về công nghệ chế biến, bảo quản và vốn lưu động. Hệ thống giải pháp đề xuất theo 3 cấp độ (Nhà nước, Doanh nghiệp/Nhà cung ứng, Hiệp hội) cung cấp định hướng cụ thể để nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị phần rau quả Việt Nam tại thị trường UAE đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan một số vấn đề lý luận về xuất khẩu rau quả của một quốc gia và khái quát quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UAE Chương 2: Thực trạng Xuất khau rau quả Việt Nam sang thị trường UAE từ năm 2017 đến năm 2021 Chương 3: Định hướng và Giải pháp thúc day xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE đến năm 2025 tầm nhìn đến năm 2030 CHUONG 1: TONG QUAN MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE XUAT KHAU RAU QUA CUA MOT QUOC GIA VA KHAI QUAT QUAN HE HỢP TÁC GIỮA VIET NAM VA UAE 1. Khái quát một sô van dé lý luận về xuât khâu rau qua Hiện nay, xuất khâu hàng hóa đang trở thành một lĩnh vực kinh tế quan trọng và đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển kinh tế của các quốc gia. Ngay từ thế kỷ 16, trường phái trọng thương đã có những nghiên cứu đầu tiên về thương mai quốc tế. Trong phần này, dựa trên những nghiên cứu trước đó, tác giả tổng hợp và trình bày các nội dung về khái niệm, nội dung, các tiêu chí, vai trò của xuất khâu hàng hóa và xuất khẩu rau quả.

Khái niệm về xuất khẩu hàng hóa - — “Xuất khẩu là một hoạt động kinh doanh thu doanh lợi bằng cách bán sản phẩm hoặc dịch vụ ra thị trưòng nước ngoài và sản phẩm hay dịch vụ ấy phải di chuyển ra khỏi biên giới của một quốc gia. ”Ì - - “Xuất khẩu là việc bán sản phẩm làm từ một quốc gia để bán cho chính quốc gia đó tiêu dùng hay bán lại cho các quốc gia khác. ”2 - — “Xuất nhập khẩu là hoạt động bản, mua trao đổi hàng hóa, địch vụ với nước ngoài và với các khu chế xuất, làm giảm hoặc tăng nguồn vật chất trong nước. ” - - “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoa được dua ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định cua pháp luật.

”* Vì vậy, theo tác giả thì: Xuất khẩu là việc đưa hàng hóa hoặc dịch vụ ra khỏi biên giới của một quốc gia hoặc đưa từ nội địa sang khu vực đặc biệt được hưởng quy chế hải quan riêng nằm trên lãnh thổ quốc gia đó, theo quy định pháp luật của nước đó. ! Dương Hữu Hạnh(2009), Kỹ thuật Ngoại Thương, nxb Thống kê 2 PGS.Hà Nam Khánh Giao(2012),Gido trình Cao học quản trị kinh doanh quốc tế, nxb Tông Hợp Thành Phó Hỗ Chí Minh 3 Văn bản về việc Ban hành chế độ báo cáo Thống Kê ngành Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn số hiệu 21/2001/QĐ-BNNPTNT 4 Văn ban 36/2005/QH11 Điều 28, Luật Thương Mại 2005 4 1. Nội dung hoạt động xuất khẩu hàng hóa 1. Nghiên cứu thị trường, tim kiếm đổi tác a.

Nghiên cứu thị trường Tiến hành nghiên cứu thị trường là bước đầu tiên quan trọng trong việc xuất khẩu hàng hóa sang bắt kỳ thị trường toàn cầu nào. Quá trình quan trọng này giúp các doanh nghiệp hiểu được các xu hướng hình thành nên sự vận động của một loại hàng hóa cụ thể. Bằng cách phân tích những biến động về nhu cầu, nguồn cung vốn và giá thị trường của một sản phâm, các công ty có thé phát triển sự hiểu biết sâu sắc về thị trường mục tiêu của họ. Nghiên cứu thị trường liên quan đến việc thu thập, phân tích và so sánh dữ liệu về thị trường xuất khẩu, với mục đích rút ra những hiểu biết sâu sắc về động lực của thị trường.

Đối lại, những thông tin chỉ tiết này giúp chính phủ xây dựng các chính sách thúc đây xuất khẩu hợp lý, trong khi các doanh nghiệp có thể đưa ra các quyết định sáng suốt về hoạt động của mình.