Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Sang Hàn Quốc Trong Bối Cảnh Hiệp Định Thương Mại Tự Do

Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc là một lĩnh vực đầy tiềm năng, được thúc đẩy bởi… 84 trang · Học viện Chính sách và Phát triển · 2021.

• Tác giả: Tào Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thúy Hồng
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Sang Hàn Quốc Trong Bối Cảnh Thực Hiện Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam – Hàn Quốc
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU VÀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN
• 1.1. Cơ sở lí luận về xuất khẩu
• 1.1.1. Khái niệm về xuất khẩu
• 1.1.2. Các hình thức xuất khẩu
• 1.1.3. Vai trò của xuất khẩu
• 1.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu
• 1.2. Cơ sở lí luận về xuất khẩu nông sản
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm hàng nông sản
• 1.2.2. Phân loại mặt hàng nông sản
• 1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu nông sản
• 1.3. Kinh nghiệm của một số quôc gia xuất khẩu nông sản và bài học cho Việt Nam
• 1.3.1. Bài học kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.3.2. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 1.3.3. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM SANG HÀN QUỐC TRONG BỐI CẢNH THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM – HÀN QUỐC
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM – HÀN QUỐC
• 2.1.1. Quá trình đàm phán và kí kết hiệp định
• 2.1.2. Nội dung cuả hiệp định
• 2.1.3. Các quy định của hiệp định liên quan đến mặt hàng nông sản
• 2.2. Tác động của hiệp định đến xuất khẩu nông sản Việt Nam
• 2.3. Tổng quan về thị trường Hàn Quốc
• 2.3.1. Tổng quan về thị trường nông sản Hàn Quốc
• 2.3.2. Các quy định liên quan đên thị trường nông sản Hàn Quốc
• 2.4. Thực trạng xuất khẩu nông sản từ thị trường Việt Nam sang Hàn Quốc
• 2.4.1. Mặt hàng nông sản xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc
• 2.4.2. Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang Hàn Quốc
• 2.4.3. Hình thức xuất khẩu nông sản sang thị trường Hàn Quốc
• 2.4.4. Đánh giá thực trạng xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc trong điều kiện thực thi VKFTA
• 2.4.4.1. Kết quả đạt được
• 2.4.4.2. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM SANG HÀN QUỐC TRONG ĐIỀU KIỆN THỰC THI VKFTA
• 3.1. Định hướng thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc trong điều kiện thực thi VKFTA
• 3.2. Phương hướng thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc
• 3.2.1. Mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc
• 3.2.2. Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc trong điều kiện thực thi VKFTA
• 3.2.2.1. Về phía doanh nghiệp
• 3.2.2.2. Về phía Chính phủ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Sang Hàn Quốc

Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc là một lĩnh vực đầy tiềm năng, được thúc đẩy bởi FTA Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA). Việt Nam, với lợi thế về khí hậu và đất đai, có khả năng cung cấp đa dạng các loại sản phẩm nông nghiệp Việt Nam. Ngược lại, Hàn Quốc là một thị trường nhập khẩu lớn với nhu cầu cao về tiêu chuẩn chất lượng nông sản. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt và các hàng rào kỹ thuật thương mại cũng đặt ra không ít thách thức xuất khẩu nông sản cho các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản. Việc nắm bắt cơ hội xuất khẩu nông sản và vượt qua những khó khăn này là chìa khóa để phát triển bền vững thương mại nông sản Việt Nam - Hàn Quốc.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Thương Mại Nông Sản Việt Hàn

Mối quan hệ thương mại nông sản Việt Nam - Hàn Quốc đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những giao dịch nhỏ lẻ đến hợp tác quy mô lớn sau khi VKFTA có hiệu lực. Sự thay đổi về chính sách hỗ trợ xuất khẩu và thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc đã tác động đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Các sản phẩm nông nghiệp Việt Nam ngày càng được ưa chuộng tại Hàn Quốc nhờ chất lượng được cải thiện và giá cả cạnh tranh. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển thị phần, các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cần liên tục đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.2. Vai Trò của VKFTA Đối với Xuất Khẩu Nông Sản

VKFTA đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc thông qua việc cắt giảm ưu đãi thuế quan. Điều này giúp giảm chi phí cho các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, tăng tính cạnh tranh của giá cả nông sản xuất khẩu. Tuy nhiên, VKFTA cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn chất lượng nông sản, buộc các doanh nghiệp phải nâng cấp quy trình xuất khẩu nông sản và đáp ứng các hàng rào kỹ thuật thương mại của Hàn Quốc. Do vậy, hiểu rõ những quy định của VKFTA là điều cần thiết để tận dụng tối đa lợi ích từ hiệp định.

II. Thách Thức Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Sang Hàn Quốc

Thách thức xuất khẩu nông sản sang thị trường Hàn Quốc bao gồm các hàng rào kỹ thuật thương mại khắt khe, yêu cầu cao về tiêu chuẩn chất lượng nông sản, và sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu khác. Bên cạnh đó, thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc ngày càng khắt khe, đòi hỏi sản phẩm nông nghiệp Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chí về an toàn vệ sinh thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Hơn nữa, sự biến động của giá cả nông sản xuất khẩu và các vấn đề liên quan đến chuỗi cung ứng nông sản cũng gây ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản.

2.1. Rào Cản Kỹ Thuật và Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm

Các hàng rào kỹ thuật thương mại (TBT) và các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS) của Hàn Quốc là những thách thức lớn đối với xuất khẩu nông sản Việt Nam. Các quy định này thường xuyên được cập nhật và thay đổi, đòi hỏi các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản phải liên tục theo dõi và tuân thủ. Việc không đáp ứng các yêu cầu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất lượng sản phẩm, hoặc quy trình sản xuất có thể dẫn đến việc hàng hóa bị trả về hoặc bị cấm nhập khẩu. Do đó, việc đầu tư vào công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng nông sản, và xây dựng chuỗi cung ứng nông sản minh bạch là rất quan trọng.

2.2. Cạnh Tranh Từ Các Quốc Gia Xuất Khẩu Khác

Thị trường Hàn Quốc là một thị trường cạnh tranh, với sự tham gia của nhiều quốc gia xuất khẩu lớn trên thế giới. Các quốc gia này có lợi thế về công nghệ sản xuất, quy trình kiểm soát chất lượng, và mạng lưới phân phối rộng khắp. Để cạnh tranh thành công, xuất khẩu nông sản Việt Nam cần tập trung vào việc xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm, và đa dạng hóa các kênh phân phối. Hơn nữa, việc tìm kiếm các thị trường ngách và phát triển các sản phẩm đặc trưng cũng là một chiến lược hiệu quả.

2.3. Yêu Cầu Về Nguồn Gốc Xuất Xứ và Truy Xuất Nguồn Gốc

Người tiêu dùng Hàn Quốc ngày càng quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ và khả năng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm nông nghiệp. Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cần xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đáng tin cậy, cung cấp đầy đủ thông tin về quy trình sản xuất, thu hoạch, và chế biến. Việc áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, và các chứng nhận quốc tế khác có thể giúp tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và nâng cao cạnh tranh xuất khẩu nông sản.

III. Giải Pháp Thúc Đẩy Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Sang Hàn

Để thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp xuất khẩu nông sản và chính sách hỗ trợ xuất khẩu của nhà nước. Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cần đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, và phát triển các kênh phân phối hiệu quả. Đồng thời, nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ xuất khẩu như cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ tài chính, và đàm phán các hiệp định thương mại song phương.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng và Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Nông Sản

Việc nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp Việt Nam là yếu tố then chốt để tăng cường cơ hội xuất khẩu nông sản sang thị trường Hàn Quốc. Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cần áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm, và đầu tư vào nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu và bảo vệ chỉ dẫn địa lý cũng giúp tăng giá trị gia tăng cho nông sản chủ lực xuất khẩu.

3.2. Xây Dựng Chuỗi Cung Ứng Nông Sản Bền Vững và Minh Bạch

Xây dựng chuỗi cung ứng nông sản bền vững và minh bạch là một giải pháp quan trọng để đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường Hàn Quốc. Điều này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ người nông dân, nhà sản xuất, đến nhà phân phối. Việc áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, và sử dụng công nghệ blockchain để truy xuất nguồn gốc sản phẩm có thể giúp tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và nâng cao cạnh tranh xuất khẩu nông sản.

3.3. Tận Dụng Ưu Đãi Thuế Quan và Giảm Thiểu Rào Cản Thương Mại

Tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan và giảm thiểu các hàng rào kỹ thuật thương mại là một trong những nhiệm vụ quan trọng để thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc. Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cần tìm hiểu kỹ các quy định của VKFTA và các hiệp định thương mại khác, đồng thời chủ động tham gia vào các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ triển lãm để giới thiệu sản phẩm và tìm kiếm đối tác. Bên cạnh đó, việc phối hợp với các cơ quan nhà nước để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình xuất khẩu cũng rất quan trọng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Xuất Khẩu

Nghiên cứu về xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc có thể được ứng dụng vào thực tế thông qua việc xây dựng các chiến lược kinh doanh, chính sách hỗ trợ, và chương trình đào tạo cho các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản. Các kết quả nghiên cứu có thể giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc, các yêu cầu về chất lượng sản phẩm, và các kênh phân phối hiệu quả. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ của nhà nước cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế và đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

4.1. Phân Tích Thị Hiếu Tiêu Dùng Nông Sản Tại Hàn Quốc

Việc phân tích thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc về sản phẩm nông nghiệp là rất quan trọng để các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản có thể điều chỉnh sản phẩm và chiến lược marketing phù hợp. Nghiên cứu về sở thích, thói quen mua sắm, và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng có thể giúp các doanh nghiệp tạo ra các sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường và tăng cường cơ hội xuất khẩu nông sản.

4.2. Đánh Giá Tác Động Của Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Hiện Tại

Việc đánh giá tác động của các chính sách hỗ trợ xuất khẩu hiện tại đối với xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc là cần thiết để xác định những điểm mạnh, điểm yếu, và đề xuất các giải pháp cải thiện. Nghiên cứu về hiệu quả của các chương trình xúc tiến thương mại, hỗ trợ tài chính, và đào tạo nguồn nhân lực có thể giúp nhà nước điều chỉnh chính sách và tăng cường hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp.

4.3. Xây Dựng Mô Hình Dự Báo Kim Ngạch Xuất Khẩu Nông Sản

Xây dựng mô hình dự báo kim ngạch xuất khẩu nông sản sang thị trường Hàn Quốc có thể giúp các doanh nghiệp và nhà nước có kế hoạch sản xuất, kinh doanh, và điều hành chính sách hiệu quả. Mô hình dự báo cần dựa trên các yếu tố như tình hình kinh tế, biến động thị trường, và chính sách thương mại. Việc sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu và dự báo kinh tế có thể giúp tăng cường độ chính xác của mô hình.

V. Kết Luận và Triển Vọng Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam

Tóm lại, xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc mang lại nhiều cơ hội xuất khẩu nông sản, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức xuất khẩu nông sản. Để tận dụng tối đa lợi ích từ VKFTA và phát triển bền vững thương mại nông sản Việt Nam - Hàn Quốc, cần có sự nỗ lực của cả doanh nghiệp xuất khẩu nông sản và nhà nước. Trong tương lai, thị trường Hàn Quốc vẫn là một thị trường tiềm năng cho nông sản chủ lực xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm có chất lượng cao, an toàn, và đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc.

5.1. Tổng Kết Các Cơ Hội và Thách Thức Chính

Cơ hội chính đến từ VKFTA và nhu cầu ngày càng tăng về sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao tại Hàn Quốc. Thách thức bao gồm các hàng rào kỹ thuật thương mại, cạnh tranh từ các quốc gia khác và yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng nông sản ngày càng cao.

5.2. Đề Xuất Các Bước Đi Tiếp Theo Cho Doanh Nghiệp

Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản nên tập trung vào việc nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, và phát triển các kênh phân phối hiệu quả. Ngoài ra, cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật của Hàn Quốc.

5.3. Kiến Nghị Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Nông Sản

Chính phủ nên tăng cường hỗ trợ thông tin thị trường, hỗ trợ tài chính, và đàm phán các hiệp định thương mại song phương để giảm thiểu các hàng rào kỹ thuật thương mại và tăng cường cạnh tranh xuất khẩu nông sản. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng nông sản bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nông nghiệp giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với khoảng 90% dân số từng sống chủ yếu bằng canh tác nông nghiệp ở thời kỳ trước đổi mới. Sau hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế, ngành nông nghiệp Việt Nam đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất lạc hậu, tự túc sang nền sản xuất hàng hóa có năng suất và chất lượng nâng cao, không chỉ đảm bảo an ninh lương thực trong nước mà còn đưa nông sản trở thành ngành hàng xuất khẩu chủ lực. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định định hướng đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) hướng mạnh về xuất khẩu.

Hàn Quốc là thị trường tiềm năng có nhu cầu nhập khẩu nông sản lớn do đặc thù địa hình đồi núi chiếm 70% diện tích tự nhiên, đất đai canh tác hạn chế và văn hóa ẩm thực có nhiều nét tương đồng với Việt Nam. Việc ký kết và thực thi Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA) vào năm 2015 mang lại nhiều cơ hội ưu đãi thuế quan, giúp nâng cao khả năng cạnh tranh cho nông sản Việt Nam trước các đối thủ trong khu vực. Tuy nhiên, hàng nông sản Việt Nam khi tiếp cận thị trường Hàn Quốc phải đối mặt với các quy định khắt khe về quy tắc xuất xứ, rào cản kỹ thuật và các biện pháp kiểm dịch vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS). Trên cơ sở đó, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài nhằm làm rõ thực trạng và đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nhóm hàng này.

Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn trong hoạt động xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang Hàn Quốc, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực và thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng nông sản trong điều kiện thực thi Hiệp định VKFTA.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Một là: Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về xuất khẩu và xuất khẩu nông sản.
2. Hai là: Phân tích và đánh giá thực trạng xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc trong điều kiện thực thi Hiệp định Thương mại Tự do VKFTA.
3. Ba là: Định hướng và đề xuất một số giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản Việt Nam sang Hàn Quốc trong điều kiện thực thi VKFTA.

Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc trong điều kiện thực thi Hiệp định VKFTA.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Thị trường xuất khẩu một số mặt hàng nông sản chủ yếu của Việt Nam (rau quả, sắn, cà phê...) sang thị trường Hàn Quốc.
• Thời gian: Tập trung trong giai đoạn 2015–2020, tương ứng với giai đoạn thực thi Hiệp định VKFTA.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp luật và quan điểm thương mại quốc tế về xuất khẩu hàng hóa:

• Căn cứ pháp lý và khái niệm: Áp dụng khái niệm xuất khẩu hàng hóa theo quy định tại Khoản 1 Điều 28 Luật Thương mại năm 2005. Phân loại các hình thức xuất khẩu ngoại thương cơ bản gồm: xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu qua trung gian, xuất khẩu tại chỗ, tái xuất khẩu (tạm nhập - tái xuất, chuyển khẩu) và gia công xuất khẩu.
• Khái niệm và phân loại nông sản: Phân tích sự khác biệt về định nghĩa nông sản theo các tổ chức quốc tế và quy định tại Việt Nam:
  • Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO): Loại trừ các sản phẩm thuộc lĩnh vực thủy sản, lâm nghiệp và diêm nghiệp khỏi nhóm nông sản.
  • Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO): Bao gồm các sản phẩm hoặc mặt hàng có nguồn gốc nông nghiệp ở dạng thô hoặc đã qua chế biến dùng cho con người hoặc gia súc (loại trừ nước, muối và phụ gia).
  • Liên minh Châu Âu (EU): Phân thành 2 nhóm chính gồm động vật/chế phẩm từ động vật và thực vật/chế phẩm từ thực vật.
  • Việt Nam: Nông nghiệp hiểu theo nghĩa rộng bao gồm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp và diêm nghiệp (các ngành chế biến được xếp vào nhóm công nghiệp).
• Hệ thống phân loại nông sản trong nghiên cứu: Tác giả tổng hợp thành 4 nhóm: (1) Lương thực, thực phẩm và động vật sống; (2) Đồ uống và thuốc lá; (3) Nguyên liệu thô không dùng làm thực phẩm trực tiếp (trừ nhiên liệu); (4) Dầu mỡ, chất béo và sáp có xuất xứ từ động thực vật.
• Khung phân tích các nhân tố ảnh hưởng: Phân tích hai nhóm nhân tố tác động đến cung (giá bán, chất lượng, tiêu chuẩn VietGAP, số lượng người bán, chi phí đầu vào máy móc, lao động) và cầu (thu nhập, đô thị hóa, văn hóa ẩm thực, rào cản bảo hộ, chính sách tỷ giá hối đoái, quy định SPS, TBT).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng:
- Phương pháp quan sát khoa học qua các nguồn tư liệu thứ cấp đã công bố
- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
- Phương pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết
- Phương pháp thống kê, mô tả, so sánh số liệu
- Công cụ xử lý dữ liệu: Sử dụng Microsoft Word, Microsoft Excel và phần mềm EViews

Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ cơ sở dữ liệu Trademap của Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), Ngân hàng Quốc gia Hàn Quốc, Bộ Công Thương Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Thế giới (WB), Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về xuất khẩu và xuất khẩu nông sản

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết về hoạt động xuất khẩu, bản chất kinh tế và đặc điểm riêng biệt của mặt hàng nông sản (tính thời vụ, phụ thuộc tự nhiên, tính đặc trưng vùng miền, phương thức lưu thông phân tán - tập trung, tính chất tươi sống, dễ hư hỏng và yêu cầu cao về vệ sinh an toàn thực phẩm).

Tác giả phân tích kinh nghiệm quốc tế trong phát triển xuất khẩu nông sản từ hai quốc gia có điều kiện tương đồng:

• Kinh nghiệm của Trung Quốc:
  • Đất canh tác chỉ chiếm 10,8% diện tích tự nhiên, bình quân 0,11 ha/người.
  • Áp dụng chiến lược kết hợp giữa khai thác thị trường hiện có và tìm kiếm thị trường mới dựa trên thuyết "bổ khuyết". Khu vực APEC chiếm 80% giá trị nông sản xuất khẩu của Trung Quốc.
  • Giai đoạn 2008–2014, 10 đối tác lớn chiếm 62% kim ngạch xuất khẩu nông sản Trung Quốc (thị trường Mỹ chiếm 16%); tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nông sản đạt 9,37%/năm.
  • Thực hiện các chính sách khoa học kỹ thuật thông qua "Chương trình Đốm lửa" và "Chương trình Bó đuốc"; tính đến cuối năm 2014 đã có 54 khu kỹ thuật cao cấp Nhà nước với khoảng 12.000 doanh nghiệp.
  • Thiết lập mạng lưới xúc tiến với 222 cơ quan thương vụ ở nước ngoài và phát hành báo cáo thường niên về tiếp cận thị trường từ năm 2003.
• Kinh nghiệm của Thái Lan:
  • Diện tích canh tác 19,62 triệu ha (gấp 2,62 lần Việt Nam), dân số 67 triệu người (năm 2014), đất canh tác bình quân gấp 4 lần Việt Nam.
  • Ngành nông nghiệp đóng góp 13% GDP (lĩnh vực trồng trọt chiếm 68% giá trị nông nghiệp). Kim ngạch xuất khẩu nông sản năm 2014 đạt 20,14 tỷ USD (đứng thứ 6 thế giới).
  • Xuất khẩu 5 mặt hàng chủ lực: gạo, sắn, ngô (4–5 triệu tấn/năm), cao su và rau quả.
  • Chiến lược đa dạng hóa thị trường kết hợp mở rộng 10 thị trường trọng điểm; triển khai đề án "Thái Lan là bếp ăn của thế giới" và tích cực tham gia các FTA, EPA (tính đến năm 2014 tham gia 5 FTA song phương, 2 FTA khu vực, 4 EPA song phương, 1 EPA khu vực).

Từ kinh nghiệm của Trung Quốc và Thái Lan, chương 1 rút ra bài học cho Việt Nam về quy hoạch vùng chuyên canh, đầu tư công nghệ chế biến sâu, xây dựng thương hiệu quốc gia và mở rộng hệ thống xúc tiến thương mại quốc tế.

---

Chương 2: Thực trạng xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc trong bối cảnh thực hiện Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Hàn Quốc

Chương 2 tập trung phân tích các cam kết trong VKFTA, đặc điểm thị trường Hàn Quốc và số liệu xuất khẩu thực tế của nông sản Việt Nam giai đoạn 2015–2020.

Tổng quan cam kết VKFTA đối với nông sản:

• Hàn Quốc xóa bỏ/cắt giảm 363 dòng thuế áp dụng cho các mặt hàng nông sản của Việt Nam:

STT	Nhóm ngành hàng nông sản	Số dòng thuế cắt giảm
1	Nhóm dệt may	24 dòng
2	Nhóm hoa quả nhiệt đới (tươi, đóng hộp)	18 dòng
3	Nhóm tỏi, gừng (khô, đông lạnh)	7 dòng
4	Nhóm rau quả và nông sản	50 dòng
5	Mật ong	1 dòng
6	Các hàng hóa khác (cà phê, hóa chất, thực phẩm chế biến)	263 dòng
Tổng	Toàn bộ nhóm hàng nông sản cam kết	363 dòng

• Hạn ngạch thuế quan (TRQ): Hàn Quốc duy trì hạn ngạch thuế quan đối với 227 dòng thuế nông sản (theo mã HS 10 số năm 2016). Mức thuế trong hạn ngạch từ 0%–50%, trong khi thuế ngoài hạn ngạch rất cao (ví dụ thuế sắn ngoài hạn ngạch lên đến 887,4%). Cơ chế hạn ngạch được điều hành bởi 24 tổ chức/hiệp hội sản xuất của Hàn Quốc.
• Quy tắc xuất xứ (ROO): Yêu cầu xuất xứ thuần túy, sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu nội khối hoặc đáp ứng quy tắc cụ thể (RVC tối thiểu thường trên 40%, chuyển đổi mã HS 2, 4 hoặc 6 số). Quy định đặc biệt cho hàng hóa tại Khu công nghiệp Khai Thành (nguyên liệu không có xuất xứ không vượt quá 40% giá trị FOB). Cho phép miễn nộp C/O cho lô hàng có trị giá hải quan dưới 600 USD (trị giá FOB).

Đặc điểm thị trường nhập khẩu Hàn Quốc:

• Dân số hơn 51 triệu người (2018), GDP đạt trên 1.600 tỷ USD (đứng thứ 12 thế giới, thứ 4 châu Á), GDP bình quân đầu người từ 33.000 đến trên 40.000 USD/năm.
• Đất đai đồi núi chiếm 70%, nông nghiệp chỉ đóng góp 2,2% - 2,3% GDP. Đất canh tác nông nghiệp có 737.673 ha (năm 2017 giảm 2,3%). Người dân tiêu thụ trên 200 kg rau/người/năm (bình quân thế giới 130 kg) và 60 kg trái cây/người/năm.
• Tổng kim ngạch nhập khẩu nông sản của Hàn Quốc tăng từ 32 tỷ USD lên 37,1 tỷ USD giai đoạn 2011–2018. 5 đối tác xuất khẩu nông sản lớn nhất vào Hàn Quốc gồm: Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU, Australia và Việt Nam.

Kim ngạch nhập khẩu các nhóm nông sản chính của Hàn Quốc (2016–2020): (Đơn vị: Triệu USD - Nguồn: Trademap)

• Mã HS 10 (Ngũ cốc): 3.212,1 (2016); 3.084,5 (2017); 3.490,5 (2018); 3.662,1 (2019); 3.761,2 (2020).
• Mã HS 08 (Quả, quả hạch ăn được, chi cam quýt, dưa): 1.600,4 (2016); 1.749,4 (2017); 1.920,9 (2018); 1.719,2 (2019); 1.666,9 (2020).
• Mã HS 12 (Hạt dầu, ngũ cốc, hạt, trái cây): 1.473,3 (2016); 1.566,4 (2017); 1.518,5 (2018); 1.528,2 (2019); 1.551,2 (2020).
• Mã HS 20 (Chế phẩm từ rau, trái cây): 969,1 (2016); 1.045,4 (2017); 1.147,2 (2018); 1.181,6 (2019); 1.210,1 (2020).
• Mã HS 17 (Đường): 1.163,5 (2016); 1.289,9 (2017); 1.074,1 (2018); 1.080,1 (2019); 1.098,6 (2020).
• Mã HS 09 (Cà phê, trà, gia vị): 662,5 (2016); 745,2 (2017); 720,1 (2018); 754,1 (2019); 836,1 (2020).
• Mã HS 07 (Rau và một số loại củ, thân củ, rễ ăn được): 716,5 (2016); 683,2 (2017); 699,6 (2018); 654,1 (2019); 692,5 (2020).

Tình hình xuất khẩu các mặt hàng nông sản cụ thể của Việt Nam:

• Mặt hàng rau củ: Việt Nam là đối tác xuất khẩu rau củ lớn thứ hai sang Hàn Quốc (sau Trung Quốc). Kim ngạch tăng từ 31 triệu USD (2015) lên 42,7 triệu USD (2020). Chi tiết kim ngạch xuất khẩu một số nhóm rau củ từ Việt Nam sang Hàn Quốc (2017–2019):

Mã HS	Tên mặt hàng rau củ	Năm 2017 (Triệu USD)	Năm 2018 (Triệu USD)	Năm 2019 (Triệu USD)
0714	Rễ, củ sắn, dong riềng, salep, khoai lang...	17,53	20,08	21,78
0709	Các loại rau khác tươi hoặc ướp lạnh	4,11	11,01	6,86
0710	Rau đông lạnh (chưa nấu chín hoặc luộc/hấp)	9,62	4,65	3,84
0706	Cà rốt, củ cải, củ cải đường làm salad	1,62	2,43	2,54
0712	Rau khô (nguyên củ, cắt lát, bột...)	0,16	0,26	0,30
0705	Xà lách và rau diếp xoăn	0,12	0,39	0,14
0703	Hành tây, hẹ tây, tỏi, tỏi tây	0,12	0,09	0,13
0711	Rau bảo quản tạm thời (ngâm muối, khí SO2)	0,24	0,08	0,12
0704	Bắp cải, súp lơ trắng, su hào, cải xoăn	0,81	0,10	0,029
0713	Rau đậu khô có vỏ hoặc tách vỏ	0,009	0,007	0,004

• Mặt hàng trái cây: Kim ngạch rau quả xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng gần 7 lần, từ 18,9 triệu USD (năm 2012) lên 131,8 triệu USD (năm 2019). Năm 2020, Hàn Quốc chiếm 4,4% cơ cấu thị trường xuất khẩu rau quả của Việt Nam, Việt Nam đứng thứ 8 trong các nước xuất khẩu rau quả sang thị trường này.
• Hiện có 5 loại quả tươi chính thức được phép xuất khẩu sang Hàn Quốc: Dừa, dứa, thanh long, xoài, chuối.
• So sánh thị phần một số loại trái cây nhập khẩu vào Hàn Quốc năm 2018:
  • Dừa: Hàn Quốc nhập 6,9 triệu USD; từ Việt Nam 0,9 triệu USD (Việt Nam là nguồn cung lớn thứ 3 sau Thái Lan và Mỹ).
  • Dứa: Hàn Quốc nhập 64 triệu USD; từ Việt Nam 0,01 triệu USD.
  • Xoài: Hàn Quốc nhập 68,8 triệu USD; từ Việt Nam đạt 2 triệu USD (ước tính cả năm đạt hơn 3 triệu USD).
  • Chuối: Hàn Quốc nhập 360,1 triệu USD; từ Việt Nam 4,6 triệu USD (90% chuối tại Hàn Quốc nhập từ Philippines).
  • Thanh long: Quý 1/2020 kim ngạch đạt 859 nghìn USD (giảm 34,3% so với 2019 do Covid-19); Việt Nam đang xúc tiến cấp phép thêm thanh long ruột đỏ.

---

Chương 3: Định hướng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Hàn Quốc trong điều kiện thực thi VKFTA

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho hai nhóm chủ thể:

1. Về phía doanh nghiệp xuất khẩu:

• Nâng cao chất lượng nông sản, chuyển đổi quy trình canh tác và chế biến theo tiêu chuẩn chất lượng VietGAP, GlobalGAP nhằm đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh thực phẩm của Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc (MFDS).
• Kiểm soát nghiêm ngặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRL), thực hiện kiểm dịch thực vật và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo chuỗi.
• Tận dụng quy tắc xuất xứ VKFTA: nghiên cứu kỹ các tiêu chí RVC (tối thiểu 40%) và quy tắc chuyển đổi mã hàng (CTC) để nâng tỷ lệ sử dụng C/O ưu đãi.
• Đẩy mạnh đầu tư công nghệ bảo quản sau thu hoạch, phát triển chế biến sâu các sản phẩm sắn, rau củ sấy, trái cây chế biến đóng hộp nhằm gia tăng giá trị.
• Tăng cường nghiên cứu thị hiếu tiêu dùng người Hàn Quốc, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ quốc tế và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam.

2. Về phía Chính phủ và các cơ quan quản lý:

• Tăng cường tuyên truyền, phổ biến thông tin cam kết biểu thuế, hạn ngạch thuế quan và quy định SPS/TBT của thị trường Hàn Quốc cho cộng đồng doanh nghiệp.
• Tiếp tục đàm phán mở cửa thị trường kiểm dịch thực vật cho các loại trái cây tươi khác ngoài 5 loại quả đã được cấp phép.
• Hỗ trợ kinh phí, xây dựng cơ sở hạ tầng chuỗi logistics nông sản, quy hoạch vùng chuyên canh tập trung phục vụ xuất khẩu.
• Phát huy vai trò của các cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc trong việc kết nối giao thương, hỗ trợ pháp lý và giải quyết rào cản kỹ thuật.

---

Kết quả và đóng góp

• Tổng hợp số liệu thực chứng: Phản ánh rõ nét bức tranh thương mại nông sản hai chiều Việt Nam - Hàn Quốc giai đoạn 2015–2020. Kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Hàn Quốc tăng trưởng từ 18,9 triệu USD (2012) lên 131,8 triệu USD (2019). Nhóm rau củ tăng từ 31 triệu USD (2015) lên 42,7 triệu USD (2020).
• Chỉ ra tỷ lệ tận dụng ưu đãi chưa tương xứng: Văn bản làm rõ sự chênh lệch lớn trong việc khai thác FTA: Trong khi 90% hàng hóa từ Hàn Quốc vào Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan, thì ở chiều ngược lại, chỉ có 47% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc tận dụng được mức thuế ưu đãi VKFTA. Kim ngạch nhóm nông - lâm - thủy sản Việt Nam tại Hàn Quốc năm 2018 đạt 2,145 tỷ USD, chỉ chiếm gần 6% trên tổng quy mô 35,2 tỷ USD nhập khẩu của thị trường này (trong đó 6 tháng đầu năm 2019 đạt khoảng 760 triệu USD).
• Đóng góp về mặt giải pháp: Luận văn hệ thống hóa cơ chế hạn ngạch thuế quan 227 dòng thuế, các rào cản kỹ thuật và đề xuất các nhóm giải pháp xuất phát từ thực trạng năng lực sản xuất trong nước và yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt của phía Hàn Quốc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Do giới hạn về nguồn dữ liệu và phạm vi thời gian nghiên cứu (chủ yếu tập trung đến năm 2020 khi dịch Covid-19 bùng phát làm gián đoạn chuỗi cung ứng), một số mặt hàng thế mạnh khác như hạt tiêu, cà phê, cao su chưa được đào sâu dữ liệu chuỗi giá trị và phân tích định lượng tác động thuế quan ở mức độ kinh tế lượng nâng cao.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tiếp tục mở rộng đánh giá định lượng tác động dài hạn của VKFTA kết hợp với Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và RCEP đối với năng lực cạnh tranh nông sản Việt Nam; nghiên cứu sâu hành vi tiêu dùng nông sản hữu cơ tại các đô thị lớn của Hàn Quốc.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên các ngành Kinh tế quốc tế, Kinh tế đối ngoại, Thương mại quốc tế làm đề tài nghiên cứu về thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và xuất khẩu nông sản.
• Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản tham khảo biểu cam kết cắt giảm 363 dòng thuế nông sản của Hàn Quốc, các quy định kỹ thuật SPS, quy tắc xuất xứ và hạn ngạch thuế quan để định hướng chiến lược kinh doanh.
• Các cơ quan hoạch định chính sách tham khảo trong công tác xúc tiến thương mại và đàm phán mở cửa các mặt hàng nông sản mới vào thị trường Đông Á.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hàn Quốc đã cam kết cắt giảm bao nhiêu dòng thuế đối với mặt hàng nông sản của Việt Nam trong VKFTA?
Hàn Quốc cam kết xóa bỏ/cắt giảm thuế quan đối với 363 dòng thuế nông sản của Việt Nam, bao gồm 50 dòng rau quả và nông sản, 24 dòng dệt may, 18 dòng hoa quả nhiệt đới tươi và đóng hộp, 7 dòng tỏi/gừng, 1 dòng mật ong và 263 dòng hàng hóa khác (cà phê, thực phẩm chế biến...).

2. Hiện nay có bao nhiêu loại trái cây tươi của Việt Nam được cấp phép xuất khẩu chính thức sang thị trường Hàn Quốc?
Việt Nam có 5 loại quả tươi chính thức được phép xuất khẩu sang Hàn Quốc gồm: dừa, dứa, thanh long, xoài và chuối. Đối với thanh long, Việt Nam đang hoàn tất các bước để được phê duyệt thêm thanh long ruột đỏ.

3. Mức thuế ngoài hạn ngạch mà Hàn Quốc áp dụng đối với mặt hàng sắn nhập khẩu là bao nhiêu?
Hàn Quốc áp dụng cơ chế hạn ngạch thuế quan nghiêm ngặt với nông sản, trong đó mức thuế ngoài hạn ngạch đối với mặt hàng sắn lên tới 887,4%.

4. Tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan của hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Hàn Quốc đạt mức nào?
Theo số liệu trong văn bản, chỉ có 47% hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Hàn Quốc tận dụng được ưu đãi thuế quan, thấp hơn rất nhiều so với mức 90% hàng hóa Hàn Quốc nhập khẩu vào Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế.

5. Cơ quan nào của Hàn Quốc chịu trách nhiệm chính trong việc thực thi các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm?
Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc (MFDS) là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc thực thi các quy định của Luật Vệ sinh thực phẩm và kiểm soát các sản phẩm thực phẩm nhập khẩu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Tào Phương Thảo đã cung cấp bức tranh toàn diện và hệ thống về thực trạng xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc trong giai đoạn 2015–2020 dưới tác động của Hiệp định VKFTA. Công trình chỉ rõ tiềm năng to lớn đi kèm các rào cản kỹ thuật khắt khe, đồng thời phản ánh thực tế tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan của doanh nghiệp Việt Nam còn ở mức khiêm tốn. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, gắn liền với việc đổi mới quy trình canh tác, chế biến sâu và hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU VÀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN 1. Cơ sở lí luận về xuất khẩu 1. Khái niệm về xuất khẩu Tại Khoản 1 Điều 28 Luật Thương mại 2005 quy định: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ quốc gia hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ quốc gia được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật” Xuất khẩu là hoạt động cơ bản của hoạt động ngoại thương. Nó đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử phát triển của xã hội và ngày càng phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu.

Hình thức sơ khai của chúng chỉ là hoạt động trao đổi hàng hoả nhưng cho đến nay nó đã phát triển rất mạnh và được biểu hiện dưới nhiều hình thức. Hoạt động xuất khẩu diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện của nền kinh tế, tử xuất khẩu hàng tiêu dùng cho đến tư liệu sản xuất, máy móc hàng hoá thiết bị công nghệ cao, Tất cả các hoạt động này đều nhằm mục tiêu đem lại lợi ích cho quốc gia nói chung và các doanh nghiệp tham gia nói riêng. Hoạt động xuất khẩu diễn ra rất rộng về không gian và thời gian. Nó có thể diễn ra trong thời gian rất ngắn song cũng có thể kéo dài hàng năm, có thể được diễn ra trên phạm vi một quốc gia hay nhiều quốc gia khác nhau.

Xuất khẩu hàng hoá là hoạt động kinh doanh buôn bán ở phạm vi quốc tế Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là cả một hệ thống các quan hệ mua bán trong một nền thương mại có tổ chức cả bên trong và bên ngoài hai quốc gia. Họ bán sản phẩm, hàng hoá sản xuất trong nước ra nước ngoài thu ngoại tệ qua đó đẩy mạnh sản xuất hàng hóa phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, từng bước cải thiện đời sống người lao động. Kinh doanh xuất khẩu cũng chính là hoạt động kinh doanh quốc tế đầu tiên của một doanh nghiệp. Hoạt động này được tiếp tục ngay cả khi doanh nghiệp đã đa dạng hóa hoạt động kinh doanh của mình.

Xuất khẩu hàng hóa nằm trong lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa của một quá trình tái sản xuất mở rộng, nhằm mục đích lien kết sản xuất và tiêu dùng của nước này với nước khác. Nền sản xuất xã hội phát triển như thế nào phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động kinh doanh này. Các hình thức xuất khẩu Trong thực tế, xuất khẩu hàng hóa được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau bao gồm xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu qua trung gian, xuất khẩu tại chỗ, tái 5 xuất khẩu và gia công xuất khẩu. Tương tự như vậy, nông sản cũng được xuất khẩu theo những cách thức này.

- Xuất khẩu trực tiếp: Là hình thức xuất khẩu, trong đó người bán (người sản xuất, người cung cấp) và người mua liên hệ trực tiếp với nhau (bằng cách gặp mặt, qua thư từ, điện tín). Sau khi gặp mặt họ sẽ bàn bạc, thỏa thuận về hàng hóa, giá cả và các điều kiện giao dịch khác. - Xuất khẩu qua trung gian: Là hình thức mua bán quốc tế được thực hiện nhờ sự giúp đỡ của trung gian, và người thứ ba này sẽ được hưởng một khoản tiền hoa hồng nhất định. Người trung gian phổ biến trong các giao dịch là các đại lý và môi giới.

- Xuất khẩu tại chỗ: Là hình thức xuất khẩu ngay tại đất nước mình. Đó là việc bán hàng và thực hiện các dịch vụ cho người nước ngoài. Hàng xuất khẩu tại chỗ có thể dùng ngay tại chỗ hoặc được người mua đem ra nước ngoài. - Hình thức tái xuất khẩu: Là hình thức thực hiện xuất khẩu trở lại sang các nước mua khác những hàng hóa đã mua ở nước ngoài nhưng chưa qua chế biến ở nước tái xuất.

Mục đích của việc thực hiện giao dịch tái xuất khẩu là mua hàng hóa ở nước này và bán với giá cao hơn ở nước khác và thu về số vốn lớn hơn số vốn bỏ ra ban đầu. Hoạt động tái xuất khẩu có thể chia làm hai hình thức: hình thức tạm nhập tái xuất và hình thức chuyển khẩu, trong đó: ✓ Hình thức tạm nhập - tái xuất được hiểu là việc mua hàng của một nước để bản cho nước khác trên cơ sở hợp đồng mua bán ngoại thương làm thủ tục nhập khẩu hàng hóa vào, rồi sau đó làm thủ tục xuất khẩu mà không qua gia công, chế biến. ✓ Hình thức chuyển khẩu: Hàng hóa chuyển khẩu được chia thành hai loại. Một là, hàng hóa sau khi nhập cảnh xin với hải quan cho vận chuyển đến một địa điểm hải quan khác để làm thủ tục hải quan nhập khẩu.

Hai là, hàng hóa ở nơi vận chuyển ban đầu đã làm thủ tục hải quan xuất nhập khẩu vận chuyển đến một nơi xuất cánh, do hải quan nơi xuất cảnh giám sát quản lý cho qua. - Gia công xuất khẩu: Là phương thức xuất khẩu, trong đó người đặt hàng gia công ở nước ngoài cung cấp máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu hoặc bán thành phẩm theo mẫu và theo định mức cho trước. Người nhận gia công trong nước tổ chức quá trình sản xuất sản phẩm theo nhu cầu của khách. Toàn bộ sản phẩm làm ra người nhận gia công sẽ giao lại cho người đặt gia công để nhận tiền công.

Vai trò của xuất khẩu: Xuất khẩu là hoạt động kinh tế đối ngoại cơ bản và là phương tiện thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Mục đích của xuất khẩu là khai thác lợi thế của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế, nhằm mang lại lợi ích cho quốc gia tham gia vào hoạt động xuất khẩu. Vì vậy xuất khẩu không chỉ là bộ phận cấu thành trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế mà còn là hoạt động liên quan đến cân bằng xuất nhập khẩu quốc gia, đến cuộc sống và khả năng nâng cao đời sống của người dân, đặc biệt là Việt Nam. Vai trò của xuất khẩu thể hiện ở những điểm cụ thể như sau: *Đối với nền kinh tế thế giới: Thế giới ngày nay là một thể thống nhất, trong đó các quốc gia là những đơn vị độc lập, tự chủ, nhưng phụ thuộc vào nhau về kinh tế và khoa học- công nghệ.

Sự phụ thuộc giữa các quốc gia bắt nguồn từ những yếu tố khách quan. Do điều kiện địa lý, do sự phân bố không đều tài nguyên thiên nhiên và trong xu thế toàn cầu hóa, không một quốc gia nào có khả năng tự đảm bảo các sản phẩm cơ bản. Mọi quốc gia đều phụ thuộc vào nước ngoài với những mức độ khác nhau. Lịch sử thế giới chứng minh không một quốc gia nào có thể phát triển nếu thực hiện chính sách tự cung tự cấp.

Vì vậy, việc tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế là điều kiện cần thiết cho mỗi quốc gia thông qua các hoạt động trao đổi, mua bán nhằm thỏa mãn nhu cầu. Như vậy hoạt động xuất khẩu đã góp phần quan trọng vào sự phát triển hay suy thoái, lạc hậu của quốc gia so với thế giới. Thông qua hoạt động xuất khẩu, các quốc gia tham gia vào sự phân công lao động quốc tế. Các quốc gia sẽ tập trung vào sản xuất những hàng hóa dịch vụ mà mình không có lợi thế.

Xét trên tổng thể nên kinh tế thế giới thi chuyên môn hóa sản xuất và xuất khác sẽ làm cho việc su dung các nguồn lực có hiệu quả hơn và tổng sản phẩm và hội trên toàn thế giới tăng lên. Bà cạnh đó xuất khẩu gọn nhan thật chặt thêm quan hệ quốc tế giữa các quốc gia với nhau, *Đối với nền kinh tế quốc dân: Xuất khẩu tạo điều kiện cho các quốc gia tận dụng lợi thế so sánh của mình. Mỗi quốc gia có những lợi thế khác nhau và theo thương mại quốc tế thì mỗi quốc gia nên tập trung chuyên môn hóa sản xuất sản phẩm mà mình có lợi thế so sánh sau đó trao đổi với quốc gia khác. Nông sản là một trong những sản phẩm nông nghiệp không thể thiếu được trong nhu cầu sống của con người.

Tuy nhiên, tùy vào điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia mà có quốc gia thuận lợi cho phát triển nông nghiệp nhưng lại có quốc gia không đủ điều kiện để phát triển nông nghiệp. Do đó nảy sinh nhu cầu trao đổi nông sản giữa các quốc gia với nhau. Nước ta được thiên nhiên rất ưu đãi để phát triển một nền nông nghiệp đa dạng, sản phẩm 7 phong phú, bên cạnh đó nguồn nhân lực dồi dào và giàu kinh nghiệm. do đó xuất khẩu nông sản giúp nước ta tận dụng, khai thác được tối đa những nguồn lực sẵn có để tạo ra được những sản phẩm có lợi thế so sánh cao.

Hoạt động xuất khẩu sẽ tạo nguồn vốn quan trọng, chủ yếu để tích lũy phát triển phục vụ cho công cuộc CNH - HĐH đất nước. Đẩy mạnh xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng quy mô sản xuất, mở rộng nhiều nghành nghề mới đó là yếu tố quan trọng kích thích đổi mới trang thiết bị, công nghệ sản xuất là cơ sở để tăng trưởng kinh tế. Xuất khẩu tạo khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ, cung cấp đầu vào cho sản xuất, khai thác tối đa các nguồn lực sản xuất trong nước. Bên cạnh đó xuất khẩu tạo tiền đề về kỹ thuật nhằm cải tạo và nâng cao năng lực sản xuất trong nước, là phương tiện quan trọng tạo vốn, tiếp thu khoa học kỹ thuật và công nghệ tiên tiến từ thế giới bên ngoài vào trong nước nhằm hiện đại hóa nền kinh tế của đất nước, tạo ra năng lực sản xuất mới.

Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Xuất khẩu cũng có nghĩa là bán hàng ra nước ngoài, xuất khẩu nông sản là bán hàng nông sản ra nước ngoài. Điều đó cũng có nghĩa muốn bán được nhiều hàng thì việc sản xuất hàng hóa nông sản phải theo nhu cầu của thị trường của người tiêu dùng. Hàng hóa sản xuất ra phải có tính cạnh tranh cao, chất lượng tốt, giá thành cạnh tranh, mẫu mã sản phẩm đa dạng, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Do đó khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa nói chung và xuất khẩu hàng nông sản nói riêng phát triển thì nó có tác động ngược trở lại đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng thị trường, hiện đại, chuyển từ sản xuất tự túc tự cấp sang sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường.