Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, công nghệ thông tin dần thay thế các phương thức kinh doanh truyền thống. Theo số liệu thống kê được nhóm tác giả trích dẫn tính đến tháng 12/2018, tỷ lệ người dùng tại Việt Nam sử dụng điện thoại thông minh đạt 43% và tỷ lệ sử dụng máy tính để bàn, laptop cũng ở mức 43% (nguồn Dammio.com ghi nhận tỷ lệ sở hữu smartphone lên đến 72%). Đồng thời, số liệu từ Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế số chỉ ra rằng giai đoạn 2016 – 2018, tốc độ tăng trưởng trung bình của thương mại điện tử Việt Nam luôn duy trì trên 25%/năm và báo cáo của Google & Temasek dự báo có thể đạt mức tăng trưởng 43%/năm vào năm 2025.

Sự gia tăng nhanh chóng về tỷ lệ sở hữu thiết bị thông minh kéo theo nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm linh kiện, phụ kiện kèm theo (như ốp lưng, kính cường lực, cáp sạc, tai nghe, chuột, bàn phím) gia tăng rõ rệt. Tuy nhiên, việc kinh doanh phụ kiện qua các kênh bán lẻ truyền thống gặp nhiều trở ngại do chi phí mặt bằng cao, sản phẩm đa dạng và giá cả biến động nhanh. Đối với các hệ thống thương mại điện tử mới hình thành như Shopphukiengiare.com (bắt đầu đưa vào hoạt động thử nghiệm từ tháng 05/2019), doanh nghiệp gặp các rào cản thực tế về năng lực quản lý người dùng, quản trị danh mục sản phẩm, cập nhật giá thành, liên kết nhà sản xuất và tạo dựng lòng tin với khách hàng trực tuyến.

Từ thực tiễn đó, đề tài khóa luận tốt nghiệp "Xây dựng website và kế hoạch kinh doanh cho hệ thống thương mại điện tử Shopphukiengiare.com" được nhóm sinh viên ngành Thương mại điện tử, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể:

  1. Phân tích thực trạng thị trường thương mại điện tử mảng phụ kiện công nghệ tại Việt Nam và khu vực TP.HCM.
  2. Xây dựng kế hoạch kinh doanh tổng thể cho hệ thống Shopphukiengiare.com (tiếp thị, bán hàng, nhân sự, vận hành, quản trị rủi ro và dự toán tài chính giai đoạn 2019 – 2021).
  3. Đặc tả thiết kế kỹ thuật, triển khai và vận hành hệ thống website thương mại điện tử đáp ứng đầy đủ các quy trình nghiệp vụ mua bán trực tuyến.
  • Đối tượng nghiên cứu: Tình hình thực tiễn của ngành thương mại điện tử mảng phụ kiện điện thoại, máy tính, laptop; quy trình xây dựng website và lập kế hoạch kinh doanh cho hệ thống bán lẻ trực tuyến.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Không gian: Thị trường Thành phố Hồ Chí Minh, trọng tâm là phân khúc khách hàng học sinh, sinh viên tại khu vực Quận 9, Quận Thủ Đức (Làng Đại học) và các khu vực lân cận.
    • Thời gian: Kế hoạch triển khai thực hiện từ tháng 02/2019 đến tháng 07/2019; dự phóng tài chính cho giai đoạn 3 năm 2019 – 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài vận dụng tổng hợp các mô hình phân tích quản trị kinh doanh, lý thuyết marketing hiện đại và công cụ phân tích kỹ thuật công nghệ thông tin:

  • Khung lý thuyết và mô hình ứng dụng:
    • Mô hình PESTLE: Đánh giá môi trường vĩ mô qua 6 yếu tố: Chính trị (Political), Kinh tế (Economic), Xã hội (Social), Công nghệ (Technological), Pháp lý (Legal - bao gồm Thông tư 47/2014/TT-BCT của Bộ Công Thương về quản lý website TMĐT), Môi trường (Environmental).
    • Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter: Đánh giá áp lực từ Khách hàng, Nhà cung cấp, Đối thủ cạnh tranh trực tiếp, Đối thủ tiềm năng và Sản phẩm thay thế.
    • Ma trận SWOT: Phân tích điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) để hoạch định các chiến lược kết hợp (SO, ST, WO, WT).
    • Mô hình chiến lược STP: Phân khúc thị trường (Segmentation), Lựa chọn thị trường mục tiêu (Targeting), Định vị thương hiệu (Positioning).
    • Chiến lược Marketing Mix (4P): Thiết kế chính sách Sản phẩm (Product), Giá (Price), Phân phối (Place), Xúc tiến thương mại (Promotion).
  • Phương pháp nghiên cứu:
    • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp số liệu từ Tổng cục Thống kê, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Internetworldstats, Google Trends, Appota, Vietnam Report và VietnamWorks.
    • Phương pháp nghiên cứu định lượng: Khảo sát bằng bảng câu hỏi với quy mô mẫu $n = 200$ người (gồm sinh viên đại học năm 4, khách hàng thân thiết và người tiêu dùng quan tâm đến sản phẩm công nghệ).
    • Phương pháp phân tích so sánh đối thủ: Lập bảng đối sánh tính năng giao diện, nội dung và chức năng của Shopphukiengiare.com với 4 website cạnh tranh trực tiếp (phukienahai.vn, phukiengiare.com, phukien.vn, webphukien.vn).
    • Phương pháp mô hình hóa hệ thống: Sử dụng Unified Modeling Language (UML) gồm sơ đồ Use Case, sơ đồ Lớp (Class Diagram), sơ đồ Tuần tự (Sequence Diagram) và sơ đồ Quan hệ Thực thể (ER Diagram).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu sơ lược về hệ thống website Shopphukiengiare.com

Chương 1 trình bày nguồn gốc hình thành ý tưởng xuất phát từ nhu cầu thực tế của sinh viên đối với phụ kiện công nghệ và việc ứng dụng kiến thức chuyên ngành Thương mại điện tử.

  • Thông tin nhận diện dự án: Website https://shopphukiengiare.com, trụ sở tại 484 Lê Văn Việt, Quận 9, TP.HCM; số vốn điều lệ ban đầu là 15.000.000 VNĐ do 3 thành viên sáng lập đóng góp.
  • Danh mục sản phẩm kinh doanh: Gồm 3 nhóm chính:
    1. Phụ kiện iOS: Kính cường lực, bao da, ốp lưng, cáp sạc Lightning, củ sạc, tai nghe EarPods, Airpods 1, đế sạc không dây chuẩn Qi.
    2. Phụ kiện Android: Miếng dán cường lực 9H (Samsung, Xiaomi), ốp lưng dẻo, cáp Type-C, thẻ nhớ Micro SD, tai nghe AKG.
    3. Phụ kiện Laptop và sản phẩm khác: Chuột gaming có dây/không dây Logitech (G102, G304), bàn phím K120/K380, RAM DDR4 Kingston 8GB, tai nghe Sony ExtraBass, pin sạc dự phòng Xiaomi/eSaver, gậy selfie.
  • Nguồn cung ứng: Nhập sỉ trực tiếp từ Phụ kiện Tuấn Lê (Quận Thủ Đức, TP.HCM) và hợp tác làm cộng tác viên chiết khấu 10% với JAV Shop (Cầu Giấy, Hà Nội).
  • Lộ trình thực hiện: Kế hoạch triển khai chia làm 5 giai đoạn từ 15/02/2019 đến 03/07/2019 (Chuẩn bị, Tiến hành kỹ thuật, Bán hàng thử nghiệm 60 ngày trên Website/Fanpage/Shopee, Đánh giá kết quả và Điều chỉnh).

Chương 2: Phân tích thị trường

Chương 2 tập trung phân tích môi trường vĩ mô, vi mô và nghiên cứu thực nghiệm hành vi khách hàng:

Yếu tố phân tích Nội dung và phát hiện chính trong báo cáo
Google Trends (6/2018 - 6/2019) Xu hướng tìm kiếm "phụ kiện điện thoại" và "phụ kiện laptop" đạt đỉnh vào tháng 4 đến tháng 9 (giai đoạn nghỉ hè của học sinh, sinh viên).
Môi trường PESTLE GDP bình quân đầu người 2018 đạt 2.540 USD; tỷ lệ sử dụng Internet đạt 67% dân số (64 triệu người); quy định quản lý TMĐT qua Thông tư 47/2014/TT-BCT.
5 Áp lực cạnh tranh Khách hàng còn e ngại về chất lượng khi mua online; nhà cung cấp đòi hỏi đơn hàng tối thiểu; đối thủ trực tiếp đa dạng; nguy cơ hàng thay thế tích hợp AI/IoT.
Khảo sát thị trường ($n=200$) 100% người được khảo sát có sử dụng phụ kiện công nghệ; 99% (199/201) mua phụ kiện cho bản thân; 79,6% (160 người) ưu tiên mua qua sàn TMĐT; 90,5% chọn hình thức COD; mức chi tiêu phổ biến từ 100.000 đến 500.000 VNĐ.

Ma trận SWOT được xác lập để định vị doanh nghiệp: khai thác lợi thế chi phí đầu tư thấp và sản phẩm đa dạng (S), khắc phục điểm yếu chưa có thương hiệu và kinh nghiệm vận hành (W), tận dụng cơ hội dân số trẻ am hiểu công nghệ (O) và đối phó với áp lực cạnh tranh cùng tâm lý e ngại chất lượng của người mua trực tuyến (T).

Chương 3: Kế hoạch thực hiện

Chương 3 xây dựng chi tiết các kế hoạch tác nghiệp để đưa hệ thống vào vận hành:

  • Chiến lược Marketing và Bán hàng: Triển khai Marketing Mix 4P; thực hiện tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO), chạy quảng cáo Google Ads, xây dựng nội dung Fanpage Facebook, tiếp thị qua Instagram và bán hàng đa kênh liên kết sàn thương mại điện tử Shopee.
  • Kế hoạch nhân sự và tổ chức: Phân chia trách nhiệm rõ ràng giữa 3 thành viên phụ trách mảng kỹ thuật website, quản trị tài chính - marketing, và quản lý vận hành - đơn hàng.
  • Kế hoạch vận hành và Quản trị rủi ro: Xây dựng quy trình xử lý đơn hàng, đóng gói, liên kết dịch vụ giao nhận thu tiền hộ (COD), chính sách đổi trả hàng hóa, tuân thủ trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) và pháp lý thương mại điện tử.
  • Kế hoạch tài chính: Dự toán nguồn vốn khởi điểm 15 triệu VNĐ phân bổ cho tên miền, hosting, nhập hàng mẫu, marketing và chi phí bảo trì; xây dựng bảng dự phóng doanh thu, giá vốn và kết quả kinh doanh cho 3 năm 2019 – 2021.

Chương 4: Đặc tả thiết kế hệ thống của hệ thống website – Hạn chế và hướng phát triển trong tương lai

Chương 4 mô tả toàn diện khía cạnh kỹ thuật phần mềm, cấu trúc dữ liệu, giao diện chức năng và lộ trình nâng cấp hệ thống website Shopphukiengiare.com.


Thiết kế và triển khai hệ thống

Đồ án xây dựng hệ thống website thương mại điện tử hoàn chỉnh phục vụ kinh doanh bán lẻ trực tuyến với các thông số kỹ thuật và kiến trúc cụ thể:

1. Kiến trúc và thông số kỹ thuật hệ thống

  • Nền tảng phát triển: Hệ quản trị nội dung WordPress kết hợp plugin thương mại điện tử WooCommerce.
  • Môi trường máy chủ và quản trị: Sử dụng hosting quản trị qua cPanel; cấu hình tài nguyên gồm ổ cứng thể rắn SSD, bộ vi xử lý CPU, thông số vào/ra dữ liệu IOPS và giới hạn tiến trình xử lý Entry Process (EP).
  • Cơ sở dữ liệu: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL/SQL lưu trữ thông tin sản phẩm, danh mục, đơn hàng, khách hàng và cấu hình hệ thống WooCommerce.
  • An ninh và bảo mật: Cài đặt chứng chỉ bảo mật SSL/HTTPS đảm bảo an toàn đường truyền, tích hợp hệ thống phát hiện xâm nhập (IDs) và tính năng tự động sao lưu - khôi phục dữ liệu định kỳ trên cPanel.

2. Đặc tả chức năng và mô hình hóa hệ thống

Hệ thống được thiết kế theo các sơ đồ hướng đối tượng chuẩn UML:

  • Tác nhân (Actors): Khách vãng lai (Guest), Khách hàng thành viên (Customer), và Quản trị viên hệ thống (Admin).
  • Sơ đồ Use Case: Bao gồm các nhóm chức năng chính:
    • Quản lý người dùng: Đăng ký tài khoản, đăng nhập, quản lý thông tin cá nhân.
    • Mua sắm và đặt hàng: Tìm kiếm sản phẩm, lọc theo danh mục, xem chi tiết sản phẩm, thêm/sửa/xóa giỏ hàng, đặt hàng trực tuyến.
    • Thanh toán và vận chuyển: Lựa chọn phương thức thanh toán tiền mặt khi nhận hàng (COD) hoặc chuyển khoản ngân hàng; quy trình giao hàng, tiếp nhận bảo hành và xử lý đổi trả sản phẩm.
    • Quản trị hệ thống: Quản lý danh mục sản phẩm, cập nhật giá và chương trình khuyến mãi, quản lý trạng thái đơn hàng, theo dõi báo cáo doanh thu.
  • Sơ đồ Tuần tự (Sequence Diagrams): Mô hình hóa chi tiết 5 luồng xử lý:
    1. Quy trình đăng ký thành viên.
    2. Quy trình đăng nhập hệ thống.
    3. Quy trình mua hàng trực tuyến.
    4. Quy trình chỉnh sửa đơn hàng.
    5. Quy trình xóa sản phẩm/đơn hàng.
  • Sơ đồ Thực thể Liên kết (ERD) & Sơ đồ Lớp (Class Diagram): Thiết lập cấu trúc dữ liệu chặt chẽ giữa các thực thể Người dùng, Đơn hàng, Sản phẩm, Chi tiết đơn hàng, Danh mục và Đánh giá.

3. Đánh giá và kiểm thử hệ thống

  • Kiểm tra toàn diện giao diện hiển thị trên trình duyệt máy tính để bàn và thiết bị di động (Responsive Web Design).
  • Đo lường điểm số tốc độ tải trang của shopphukiengiare.com trên cả hai nền tảng máy tính và điện thoại.
  • Thực hiện quy trình đặt hàng thử nghiệm thực tế trên website và đồng bộ sản phẩm lên gian hàng Shopee.

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả nghiên cứu và thực nghiệm

  • Dữ liệu nghiên cứu thị trường: Khảo sát $n=200$ đối tượng cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng về hành vi tiêu dùng phụ kiện: người dùng có xu hướng mua phụ kiện với tần suất định kỳ, ngân sách ưa chuộng từ 100.000 – 500.000 VNĐ, phương thức thanh toán COD chiếm ưu thế tuyệt đối (90,5%) do tâm lý muốn kiểm tra chất lượng hàng hóa trước khi thanh toán.
  • Sản phẩm hệ thống thực tế: Xây dựng và vận hành thành công website thương mại điện tử Shopphukiengiare.com trên nền tảng WordPress/WooCommerce, tích hợp đầy đủ công cụ lọc sản phẩm, giỏ hàng, thanh toán, quản lý cPanel và tối ưu hóa SEO.
  • Mô hình kinh doanh hoàn chỉnh: Thiết lập kênh bán hàng đa kênh (Omnichannel) kết hợp giữa Website chính thức, Fanpage Facebook, Instagram và sàn TMĐT Shopee; xây dựng kế hoạch phân bổ dòng vốn 15.000.000 VNĐ hợp lý.

2. Đóng góp của đề tài

  • Cung cấp mô hình tích hợp giữa lý thuyết quản trị kinh doanh thương mại điện tử (STP, Marketing 4P, tài chính) với kỹ thuật thiết kế, triển khai phần mềm website thực tế.
  • Đưa ra giải pháp phân phối phụ kiện chi phí thấp cho đối tượng khởi nghiệp với quy mô vốn nhỏ thông qua mô hình kết hợp nhập sỉ và cộng tác viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

1. Hạn chế

  • Nguồn lực tài chính ban đầu: Quy mô vốn khởi điểm 15 triệu VNĐ còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng nhập hàng dự trữ số lượng lớn và ngân sách chạy quảng cáo.
  • Thời gian xử lý chuỗi cung ứng: Hình thức cộng tác viên với nhà cung cấp tại Hà Nội (JAV Shop) yêu cầu gom đơn trong 3 ngày, dẫn đến thời gian giao hàng kéo dài từ 3 – 6 ngày, làm giảm trải nghiệm của khách hàng.
  • Quy mô khảo sát: Mẫu khảo sát định lượng dừng ở mức 200 người, tập trung chủ yếu vào đối tượng sinh viên năm cuối, chưa bao quát toàn bộ các nhóm thu nhập khác nhau tại TP.HCM.
  • Mức độ nhận diện: Website mới đi vào hoạt động (từ 05/2019) nên số lượng đánh giá, nhận xét thực tế từ khách hàng trên trang còn ít, chưa tạo được độ tin cậy tuyệt đối so với các trang TMĐT lớn.

2. Hướng phát triển tiếp theo

  • Tìm kiếm thêm các nhà cung cấp phụ kiện theo mô hình cộng tác viên trực tiếp tại khu vực TP.HCM để rút ngắn thời gian giao nhận hàng hóa.
  • Tích hợp thêm các công nghệ trải nghiệm mới lên website như trình diễn hình ảnh/video sản phẩm dạng 3D.
  • Mở rộng các cổng thanh toán điện tử trực tuyến, nâng cao các giao thức bảo mật dữ liệu và mở rộng quy mô tiếp thị trên nhiều nền tảng mạng xã hội.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo thực tế dành cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Thương mại điện tử, Hệ thống thông tin quản lý, Quản trị kinh doanh: Tham khảo cấu trúc một đồ án tốt nghiệp tích hợp giữa lập kế hoạch kinh doanh và xây dựng hệ thống website TMĐT thực tế.
  • Cá nhân, nhóm khởi nghiệp kinh doanh phụ kiện công nghệ: Tham khảo phương pháp phân tích thị trường bằng công cụ Google Trends, quy trình khảo sát nhu cầu người dùng, bảng ma trận phân tích đối thủ cạnh tranh và cách thiết lập website bán hàng bằng WordPress/WooCommerce với chi phí tối ưu.

Câu hỏi thường gặp

Đề tài giải quyết bài toán kinh doanh nào và nguồn vốn khởi điểm là bao nhiêu?

Đề tài giải quyết bài toán kinh doanh phụ kiện điện thoại, máy tính, laptop trực tuyến giá rẻ nhắm vào đối tượng học sinh, sinh viên tại TP.HCM trong bối cảnh thị trường bán lẻ truyền thống có chi phí cao. Tổng số vốn khởi điểm được 3 thành viên sáng lập đóng góp là 15.000.000 VNĐ.

Nhóm tác giả lấy nguồn hàng từ những nhà cung cấp nào?

Sản phẩm được cung ứng từ 2 nguồn chính: nhập sỉ trực tiếp từ Phụ kiện Tuấn Lê (Quận Thủ Đức, TP.HCM) và làm cộng tác viên hưởng chiết khấu 10% với JAV Shop (Cầu Giấy, Hà Nội) đối với các dòng tai nghe, loa và phụ kiện laptop.

Hệ thống website Shopphukiengiare.com được xây dựng bằng công nghệ gì?

Website được xây dựng trên nền tảng mã nguồn mở WordPress kết hợp plugin thương mại điện tử WooCommerce, sử dụng cơ sở dữ liệu MySQL, lưu trữ trên hosting quản lý qua cPanel, tích hợp chứng chỉ bảo mật SSL/HTTPS và hệ thống bảo mật IDs.

Kết quả khảo sát 200 người dùng cho thấy hành vi mua sắm phụ kiện trực tuyến như thế nào?

100% đối tượng khảo sát có sử dụng phụ kiện công nghệ, 99% mua cho bản thân, 79,6% chọn mua qua các website/sàn TMĐT, 90,5% ưu tiên hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD) và mức ngân sách phổ biến nhất dao động trong khoảng 100.000 – 500.000 VNĐ.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Xây dựng website và kế hoạch kinh doanh cho hệ thống thương mại điện tử Shopphukiengiare.com" của nhóm sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đã hoàn thành trọn vẹn mục tiêu kết hợp giữa nghiên cứu thị trường, lập kế hoạch kinh doanh và xây dựng hệ thống công nghệ thông tin. Đề tài đã phân tích thực trạng ngành phụ kiện công nghệ, khảo sát hành vi tiêu dùng của 200 khách hàng và thiết kế hoàn chỉnh website thương mại điện tử trên nền tảng WordPress/WooCommerce. Kết quả nghiên cứu và mô hình vận hành thử nghiệm là tài liệu thực tiễn có giá trị tham khảo tốt cho sinh viên ngành Thương mại điện tử và các dự án khởi nghiệp quy mô vừa và nhỏ.