Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý kinh doanh đã trở thành yêu cầu thiết yếu đối với các doanh nghiệp bán lẻ. Phương thức vận hành thủ công dựa trên giấy tờ bộc lộ nhiều hạn chế về chi phí nhân lực, thời gian xử lý và độ chính xác của thông tin. Để tối ưu hóa quy trình bán hàng và quảng bá sản phẩm trên quy mô toàn quốc, việc xây dựng các nền tảng thương mại điện tử chuyên biệt đóng vai trò quyết định.

Đề tài được xây dựng nhằm giải quyết bài toán thực tế tại thương hiệu thời trang LANIE CLOTHING. Đây là một đơn vị kinh doanh mới, chưa có độ phủ thị trường cao, hệ thống website ban đầu còn sơ khai, giao diện chưa tối ưu và thiếu tính thân thiện với người dùng. Báo cáo thực tập tốt nghiệp của sinh viên Giang Ứng Hùng (Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Điện Lực) dưới sự hướng dẫn của ThS. Phạm Đức Hồng đã xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

  1. Mục tiêu dài hạn: Nghiên cứu và xây dựng hệ thống website thương mại điện tử hỗ trợ quản lý tập trung toàn diện các thông tin về sản phẩm, nhân viên và khách hàng.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Phát triển website bán hàng trực tuyến hỗ trợ thao tác mua sắm, đặt hàng và tra cứu thuận tiện cho khách hàng.
    • Xây dựng phân hệ quản trị (Admin) đáp ứng đầy đủ các nghiệp vụ quản lý sản phẩm, đơn hàng, tài khoản, nhân viên và báo cáo doanh thu.
  3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
    • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình quản lý bán hàng thời trang và kiến trúc phần mềm hướng đối tượng trên nền tảng Web.
    • Đơn vị thực hiện và chủ trì: Công ty Cổ phần Giải pháp và Công nghệ số APUS.
    • Thời gian thực hiện: Từ ngày 04/01/2024 đến ngày 27/03/2024 (tổng thời gian 3 tháng 23 ngày).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Nghiên cứu áp dụng quy trình phát triển phần mềm kết hợp giữa khảo sát thực tế quy trình nghiệp vụ và phương pháp phân tích thiết kế hướng đối tượng (OOAD) sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất UML (Unified Modeling Language).

  • Phương pháp thu thập và phân tích yêu cầu: Tiến hành khảo sát cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc, Phòng Kinh doanh, Phòng Kế toán và Bộ phận Bán hàng; mô hình hóa luồng nghiệp vụ mua bán từ lúc khách hàng duyệt sản phẩm, tạo đơn hàng, xác nhận thông tin đến khâu giao vận và đối soát kế toán.
  • Phương pháp mô hình hóa hệ thống:
    • Xây dựng các biểu đồ Use Case tổng quát và chi tiết để xác định tương tác của các tác nhân (Actor).
    • Sử dụng biểu đồ hoạt động (Activity Diagram) và biểu đồ luồng để trực quan hóa luồng dữ liệu nghiệp vụ.
    • Sử dụng biểu đồ trình tự (Sequence Diagram) để mô tả chi tiết sự tương tác theo thời gian giữa người dùng, giao diện, bộ xử lý điều khiển và cơ sở dữ liệu.
    • Xây dựng biểu đồ lớp (Class Diagram) và biểu đồ triển khai (Deployment Diagram) để cấu trúc hóa kiến trúc ứng dụng.
  • Nguồn dữ liệu: Dữ liệu khảo sát thực tế từ quy trình bán lẻ thời trang của LANIE CLOTHING và các yêu cầu kỹ thuật do Công ty APUS phê duyệt.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế theo mô hình kiến trúc phân lớp hiện đại nhằm phân tách độc lập giữa giao diện người dùng, tầng xử lý logic và tầng lưu trữ dữ liệu.

Công nghệ phát triển và môi trường hệ thống

Thành phần Công nghệ / Môi trường sử dụng
Giao diện người dùng (Frontend) Next.js
Nền tảng xử lý logic (Backend) NestJS
Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MongoDB
Công cụ phát triển & Quản trị Visual Studio Code, GitHub, Trello, Microsoft Excel
Yêu cầu phần cứng Intel Core i5-8400 trở lên (Vận hành tối thiểu: Core i3 2.2 GHz, RAM 2GB)
Yêu cầu hệ điều hành Microsoft Windows 10 trở lên (Hỗ trợ: Windows 7, 8, 8.1, 10, Windows Server 2018)

Các phân hệ chức năng chính

Hệ thống phân quyền truy cập thành ba tác nhân chính với các chức năng tương ứng:

  1. Phân hệ Người quản lý (Admin): Toàn quyền cấu hình hệ thống, quản lý tài khoản, thêm/sửa/xóa/tìm kiếm nhân viên, quản lý danh mục sản phẩm, theo dõi đơn hàng, quản lý kho hàng và trích xuất báo cáo thống kê doanh thu theo tuần, quý, năm.
  2. Phân hệ Nhân viên: Điểm danh ca làm việc, tra cứu và quản lý thông tin khách hàng, cập nhật và quản lý kho hàng hóa, lập và xử lý hóa đơn, xuất in hóa đơn bán hàng.
  3. Phân hệ Khách hàng (Client): Xem danh mục sản phẩm, tìm kiếm sản phẩm theo tên/mã, chọn sản phẩm vào giỏ hàng, thực hiện đặt hàng trực tuyến, tích điểm thành viên và lựa chọn hình thức thanh toán (tiền mặt hoặc thẻ ngân hàng).

Kiểm thử và đảm bảo chất lượng

Quy trình kiểm thử được triển khai chặt chẽ qua các module chức năng (đăng nhập, khách hàng, đơn hàng, danh mục sản phẩm, nhân viên, sản phẩm). Các tiêu chuẩn hiệu năng và độ tin cậy được thiết lập trong kế hoạch bảo đảm chất lượng:

  • Thời gian lưu trữ thông tin hợp đồng/hóa đơn vào cơ sở dữ liệu đạt dưới 3 giây.
  • Thời gian lưu trữ bài đăng/sản phẩm vào hệ thống dưới 5 giây.
  • Kiểm tra tính hợp lệ dữ liệu trong vòng 5 giây.
  • Khả năng xử lý dữ liệu ổn định với quy mô lưu trữ trên 5.000 bản ghi dữ liệu.
  • Hỗ trợ xử lý đa luồng nhằm giải quyết tranh chấp dữ liệu khi nhiều người dùng cùng truy cập và cập nhật một sản phẩm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Triển khai và thực hiện dự án

Chương 1 trình bày toàn bộ kế hoạch triển khai dự án phần mềm theo tiêu chuẩn quản lý dự án công nghệ thông tin. Tác giả xây dựng đề cương chi tiết, dự toán chi phí, phân công nhân sự và thiết lập kế hoạch quản trị rủi ro.

1. Ước lượng chi phí và phân công nhân lực

Tổng ngân sách dự án được xác định là 75.000.000 VNĐ, phân bổ theo các hạng mục:

  • Kinh phí website: 35.000.000 VNĐ
  • Kinh phí dữ liệu: 15.000.000 VNĐ
  • Kinh phí quản lý (giám sát, nghiệm thu): 15.000.000 VNĐ
  • Kinh phí dự phòng: 10.000.000 VNĐ

Tổng khối lượng công việc được tính toán là 75,5 ngày công, chia theo các chức danh và giai đoạn thực hiện:

STT Chức vụ Nhân sự đảm nhiệm Ký hiệu / Cấp bậc Mức lương/ngày (VNĐ)
1 Leader Giang Ứng Hùng LE (Level 5) 500.000
2 BA Nguyễn Mai Anh ME1 (Level 4) 350.000
3 Developer Giang Ứng Hùng ME2 (Level 4) 350.000
4 Tester Nguyễn Thị Hồng ME3 (Level 4) 350.000
STT Giai đoạn công việc Nhân sự xử lý Số ngày công Chi phí công (VNĐ)
1 Lập kế hoạch dự án ME1 10 5.000.000
2 Xác định yêu cầu LE, ME2 8 5.000.000
3 Phân tích thiết kế hệ thống LE, ME1 23 7.000.000
4 Hiện thực các chức năng LE, ME1, ME2 39 50.000.000
5 Tích hợp và kiểm thử ME3 10 4.000.000
6 Tài liệu kết thúc dự án LE, ME1 1 1.000.000
7 Cài đặt và triển khai ME2, ME3 2 3.000.000

2. Kế hoạch quản lý chất lượng và rủi ro

Chương 1 đề ra 5 mốc đánh giá chất lượng (từ ngày 16/02/2024 đến 25/02/2024), tương ứng với các giai đoạn lập kế hoạch, thu thập yêu cầu, phân tích thiết kế, lập trình và kiểm thử. Danh mục rủi ro được chia thành ba nhóm chính (rủi ro kế hoạch, rủi ro nội bộ, rủi ro thực hiện) kèm xác suất phát sinh từ 1% đến 10%, đi cùng 22 chiến lược phòng ngừa và ứng phó cụ thể do Giám đốc dự án và Chuyên viên phân tích thiết kế trực tiếp điều phối.

Chương 2: Phân tích thiết kế hệ thống

Chương 2 tập trung vào việc mô hình hóa các yêu cầu nghiệp vụ thành các sơ đồ kỹ thuật chi tiết.

  • Mô hình tác nhân (Actor): Xác định 3 tác nhân chính gồm Quản lý (Admin), Nhân viên và Khách hàng với ranh giới trách nhiệm rõ ràng.
  • Phân tích Use Case và sơ đồ tương tác:
    • Chức năng đăng nhập: Đặc tả luồng sự kiện chính, sự kiện phụ khi đăng nhập thành công/thất bại; xây dựng biểu đồ hoạt động và biểu đồ trình tự 13 bước mô tả quá trình gửi thông tin từ form đăng nhập, đối soát với cơ sở dữ liệu MongoDB và trả thông báo kết quả.
    • Chức năng quản lý hóa đơn: Đặc tả luồng xử lý 5 chức năng con gồm thêm, sửa, xóa, tìm kiếm và in hóa đơn; thiết kế chi tiết biểu đồ hoạt động và biểu đồ luồng cho từng chức năng.
    • Chức năng quản lý nhân viên: Mô hình hóa luồng tiếp nhận, cập nhật, xóa và phân quyền thông tin nhân sự.
    • Chức năng quản lý hàng hóa: Thiết lập biểu đồ hoạt động và biểu đồ trình tự cho các thao tác thêm, sửa, xóa, tra cứu theo mã hàng và cập nhật số lượng tồn kho.
  • Thiết kế cấu trúc và triển khai: Xây dựng biểu đồ lớp tổng quát xác định quan hệ giữa các thực thể dữ liệu và biểu đồ triển khai hệ thống phần mềm trên môi trường máy chủ.

Chương 3: Cơ sở dữ liệu và giao diện trang web

Chương 3 trình bày kết quả hiện thực hóa thiết kế cấu trúc dữ liệu và giao diện ứng dụng:

  • Thiết kế cơ sở dữ liệu: Xây dựng mô hình cơ sở dữ liệu tổng quát trên hệ quản trị MongoDB, tối ưu hóa các bộ sưu tập (collections) cho sản phẩm, tài khoản, khách hàng, nhân viên và đơn đặt hàng.
  • Hiện thực giao diện người dùng:
    • Giao diện Client: Trang hiển thị chi tiết sản phẩm, giỏ hàng trực tuyến và form đặt hàng.
    • Giao diện Admin: Bố cục quản trị trực quan với các trang quản lý sản phẩm, trang xử lý đơn hàng, trang quản lý nhân viên và trang quản lý phân quyền tài khoản.

Kết quả và đóng góp

Báo cáo thực tập tốt nghiệp đã hoàn thành đầy đủ các mục tiêu đề ra theo đúng tiến độ dự án từ ngày 04/01/2024 đến ngày 27/03/2024:

  • Kết quả kỹ thuật:
    • Xây dựng hoàn chỉnh hệ thống phần mềm bán hàng thời trang với đầy đủ hai phân hệ Client và Admin.
    • Áp dụng thành công các công nghệ Next.js, NestJS và MongoDB vào việc xây dựng web hiện đại, đảm bảo tốc độ phản hồi lưu trữ dưới 3–5 giây.
    • Hoàn thiện bộ tài liệu phân tích thiết kế hướng đối tượng gồm biểu đồ Use Case, Activity, Sequence, Class và Deployment diagrams.
  • Đóng góp về mặt quản lý: Cung cấp mô hình quản lý dự án công nghệ thông tin bài bản với hệ thống dự toán ngân sách (75 triệu đồng), kế hoạch phân bổ 75,5 ngày công, ma trận đánh giá chất lượng và khung quản trị 22 rủi ro thực tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Hệ thống được thiết kế dựa trên quy mô và yêu cầu nghiệp vụ cụ thể của cửa hàng thời trang LANIE CLOTHING trong khuôn khổ đợt thực tập tốt nghiệp, chưa tích hợp các cổng thanh toán trung gian phức tạp và các giải pháp đồng bộ đa chi nhánh quy mô lớn.
  • Hướng phát triển: Tiếp tục mở rộng các tính năng phân tích dữ liệu nâng cao, tối ưu hóa giao diện đa nền tảng và kết nối thêm các dịch vụ vận chuyển tự động bên ngoài.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm và Hệ thống thông tin:

  • Cung cấp mẫu báo cáo thực tập tốt nghiệp chuẩn mực về cấu trúc và phương pháp luận.
  • Đóng vai trò tài liệu mẫu về cách thức lập hồ sơ dự án phần mềm, ước tính chi phí ngày công và thiết lập kế hoạch kiểm soát chất lượng.
  • Hỗ trợ tham khảo quy trình phân tích thiết kế hệ thống thương mại điện tử sử dụng UML và triển khai thực tế trên bộ công nghệ Next.js, NestJS, MongoDB.

Câu hỏi thường gặp

1. Dự án website bán quần áo Lanie được triển khai trong thời gian bao lâu và do đơn vị nào chủ trì?
Dự án được triển khai trong tổng thời gian 3 tháng 23 ngày, bắt đầu từ ngày 04/01/2024 và kết thúc vào ngày 27/03/2024, do Công ty Cổ phần Giải pháp và Công nghệ số APUS chủ trì và thực hiện.

2. Công nghệ nào được sử dụng để xây dựng hệ thống website Lanie Clothing?
Dự án sử dụng Next.js cho tầng giao diện người dùng (Frontend), NestJS cho tầng xử lý logic phía máy chủ (Backend), MongoDB làm hệ quản trị cơ sở dữ liệu, Visual Studio Code làm công cụ lập trình, cùng các công cụ quản lý GitHub, Trello và Microsoft Excel.

3. Tổng dự toán chi phí và khối lượng công việc của dự án được tính toán như thế nào?
Tổng chi phí ước lượng của dự án là 75.000.000 VNĐ (gồm 35 triệu kinh phí website, 15 triệu kinh phí dữ liệu, 15 triệu kinh phí quản lý và 10 triệu kinh phí dự phòng). Tổng khối lượng công việc là 75,5 ngày công với sự tham gia của 3 nhân sự đảm nhiệm 4 vị trí: Leader (500.000 VNĐ/ngày), BA, Developer và Tester (350.000 VNĐ/ngày).

4. Hệ thống có những phân hệ người dùng (Actor) nào và đảm nhiệm chức năng gì?
Hệ thống gồm 3 tác nhân: Quản lý (toàn quyền quản trị nhân sự, sản phẩm, đơn hàng và báo cáo doanh thu), Nhân viên (điểm danh, quản lý khách hàng, kho hàng và lập/in hóa đơn) và Khách hàng (tìm kiếm sản phẩm, quản lý giỏ hàng, đặt hàng và tích điểm).

Kết luận

Báo cáo thực tập tốt nghiệp "Xây dựng website bán quần áo và quản lý sản phẩm Lanie Clothing" của sinh viên Giang Ứng Hùng đã phản ánh toàn diện quy trình phát triển một sản phẩm phần mềm trong thực tế. Đề tài kết hợp chặt chẽ giữa việc quản lý dự án công nghệ thông tin, phân tích thiết kế hệ thống hướng đối tượng bằng UML và lập trình ứng dụng trên nền tảng Next.js, NestJS cùng cơ sở dữ liệu MongoDB. Kết quả nghiên cứu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu quản lý bán hàng thực tế tại doanh nghiệp, đồng thời là tài liệu học thuật có giá trị tham khảo cao cho sinh viên ngành Công nghệ phần mềm.