Xây Dựng Sàn Giao Dịch Công Nghệ Theo Mô Hình Doanh Nghiệp Để Phát Triển Thị Trường Công Nghệ

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp để phát triển thị trường công nghệ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Lưu Hoàng Long
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Văn Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp để phát triển thị trường công nghệ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SÀN GIAO DỊCH CÔNG NGHỆ THEO MÔ HÌNH DOANH NGHIỆP
• 1.1. Cơ sở lý luận về sàn giao dịch công nghệ
• 1.1.1. Khái niệm thị trường công nghệ
• 1.1.2. Khái niệm sàn giao dịch công nghệ
• 1.1.3. Chức năng của sàn giao dịch công nghệ
• 1.1.4. Cơ sở lý luận về doanh nghiệp khoa học và công nghệ
• 1.1.4.1. Khái niệm doanh nghiệp và doanh nghiệp xã hội
• 1.1.4.2. Khái niệm doanh nghiệp khoa học và công nghệ
• 1.1.4.3. Vai trò của doanh nghiệp khoa học và công nghệ
• 1.1.4.4. Vai trò của Nhà nước đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Hình thức tổ chức sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp
• 1.1.5. Sàn giao dịch công nghệ Offline
• 1.1.6. Sàn giao dịch công nghệ Online
• 1.1.7. Khung lý thuyết xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp
• 1.1.7.1. Lý thuyết hệ thống
• 1.1.7.2. Lý thuyết “khoa học và công nghệ đẩy” và lý thuyết “thị trường kéo”. Lý thuyết “Thị trường công nghệ theo tiềm năng” và “Thị trường công nghệ theo nhu cầu”
• 1.1.8. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA SÀN GIAO DỊCH CÔNG NGHỆ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về tổ chức và hoạt động của sàn giao dịch công nghệ tại Việt Nam
• 2.2. Nguồn cung công nghệ tại sàn giao dịch công nghệ
• 2.2.1. Nguồn cung công nghệ tại sàn giao dịch công nghệ trung ương
• 2.2.2. Nguồn cung công nghệ tại sàn giao dịch công nghệ địa phương
• 2.3. Nhu cầu về công nghệ của doanh nghiệp
• 2.4. Nhu cầu về thông tin công nghệ
• 2.4.1. Doanh nghiệp tìm kiếm công nghệ qua thông tin về công nghệ
• 2.5. Những khó khăn trong tổ chức và hoạt động của sàn giao dịch công nghệ
• 2.5.1. Về nguồn cung công nghệ
• 2.5.2. Về liên kết thông tin công nghệ
• 2.5.3. Về nhân lực phục vụ sàn giao dịch công nghệ
• 2.6. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG SÀN GIAO DỊCH CÔNG NGHỆ THEO MÔ HÌNH DOANH NGHIỆP ĐỂ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CÔNG NGHỆ
• 3.1. Tổ chức sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp
• 3.1.1. Nguyên tắc tổ chức sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp
• 3.1.2. Thiết chế điều chỉnh mối quan hệ giữa các chủ thể tham gia sàn giao dịch công nghệ
• 3.1.3. Mô hình quản lý sàn giao dịch công nghệ
• 3.1.4. Hoạt động của sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp
• 3.1.4.1. Thu thập “nhu cầu của doanh nghiệp”
• 3.1.4.2. Thiết lập quan hệ với các tổ chức cung công nghệ
• 3.1.4.3. Nguồn thông tin sở hữu công nghiệp
• 3.1.5. Hoạt động hỗ trợ sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp
• 3.1.5.1. Trao đổi thông tin giữa các sàn giao dịch công nghệ
• 3.1.5.2. Hoạt động đánh giá công nghệ tham gia sàn giao dịch công nghệ
• 3.1.5.3. Hoạt động đánh giá khả năng đầu tư của công nghệ tham gia sàn giao dịch công nghệ
• 3.1.6. Các giải pháp để xây dựng sàn giao dịch công nghệ
• 3.1.6.1. Chính sách xây dựng sàn giao dịch công nghệ
• 3.1.6.2. Liên kết các nguồn lực cho hoạt động của sàn giao dịch công nghệ. Chuẩn bị các điều kiện cho hoạt động của sàn giao dịch công nghệ trong Cách mạng Công nghiệp 4.0
• 3.1.7. Tiểu kết Chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU THAM VẤN Ý KIẾN CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ KIỂM TRA TRÙNG LẶP TÀI LIỆU
• LỜI CAM ĐOAN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Sàn Giao Dịch Công Nghệ Tại VN

Thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển thị trường công nghệ là một vấn đề lớn, khó khăn, và là một nút thắt của ngành khoa học và công nghệ Việt Nam. Nếu các kết quả nghiên cứu không thể ứng dụng vào thực tế, sẽ không có đủ kinh phí để tiếp tục đầu tư cho nghiên cứu và hệ quả là nền khoa học và công nghệ sẽ kém phát triển hoặc thậm chí lụi bại. Chính sách của nhà nước về phát triển thị trường công nghệ là một chính sách rõ ràng và đầy quyết tâm. Tuy nhiên, chúng ta chưa thực sự có được một thị trường về công nghệ ở Việt Nam, đồng thời cũng chưa có được các lượng giao dịch về công nghệ phù hợp về quy mô, trong khi nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp là nhu cầu cấp thiết và khách quan. Hiện nay trên địa bàn cả nước có 13 sàn giao dịch công nghệ đang hoạt động, tuy nhiên hầu hết đều đánh giá hoạt động của các sàn giao dịch này chưa đáp ứng được kỳ vọng đề ra.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Thương Mại Hóa Công Nghệ

Việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của khoa học và công nghệ. Nếu các nghiên cứu không được ứng dụng, sẽ không tạo ra giá trị kinh tế và do đó, không có nguồn lực để tái đầu tư vào các hoạt động nghiên cứu tiếp theo. Điều này dẫn đến một vòng luẩn quẩn, kìm hãm sự tiến bộ của khoa học và công nghệ. Theo Trần Văn Hải (2012), yếu tố tiên quyết của thị trường là phải có hàng hóa, xét trên khía cạnh SHTT thì công nghệ có thể là hàng hóa. Vì vậy, việc xây dựng một sàn giao dịch công nghệ hiệu quả là vô cùng quan trọng.

1.2. Thực Trạng Hoạt Động Của Sàn Giao Dịch Hiện Nay

Hiện nay, các sàn giao dịch công nghệ tại Việt Nam vẫn chưa phát huy được hết tiềm năng. Hầu hết các sàn giao dịch này hoạt động theo mô hình truyền thống, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Số lượng giao dịch thành công còn hạn chế, chưa tạo ra được một thị trường công nghệ sôi động và hiệu quả. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp đột phá để cải thiện hoạt động của các sàn giao dịch hiện tại.

II. Vấn Đề Thách Thức Của Sàn Giao Dịch Công Nghệ VN

Các nghiên cứu chủ yếu xem xét về mặt lý thuyết cơ bản, hoặc một số khía cạnh chính sách cụ thể về thương mại hoá các kết quả nghiên cứu, hoặc theo hướng xúc tiến chuyển giao công nghệ như mô hình sàn giao dịch, chợ công nghệ, kết nối R&D - sản xuất - thị trường. Một số nghiên cứu có đề cập đến sàn giao dịch công nghệ, tuy nhiên chỉ nói về thực trạng, các vấn đề tồn tại và những kiến nghị về chính sách liên quan. Các nghiên cứu trên còn chưa đầy đủ về mặt lý thuyết lẫn thực tế về sàn giao dịch công nghệ. Còn có nhiều khiếm khuyết khi nghiên cứu về sàn giao dịch công nghệ ở Việt Nam, cũng như mô hình sàn giao dịch khác trên thế giới và Việt Nam.

2.1. Hạn Chế Trong Nghiên Cứu Lý Thuyết và Thực Tế

Các nghiên cứu hiện tại còn thiếu sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tế trong việc xây dựng sàn giao dịch công nghệ. Phần lớn các nghiên cứu tập trung vào lý thuyết hoặc chỉ đưa ra các giải pháp chung chung, thiếu tính khả thi và ứng dụng thực tiễn. Cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn, dựa trên khảo sát thực tế và phân tích dữ liệu, để đưa ra những giải pháp cụ thể và phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

2.2. Thiếu Mô Hình Sàn Giao Dịch Công Nghệ Khả Thi

Hiện nay, vẫn chưa có một mô hình sàn giao dịch công nghệ nào được chứng minh là hiệu quả và phù hợp với Việt Nam. Các mô hình hiện tại còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp và nhà nghiên cứu. Cần có một mô hình mới, linh hoạt và sáng tạo, có khả năng kết nối cung và cầu công nghệ một cách hiệu quả. Vấn đề nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp trong thực tiễn hoạt động hiện nay chưa có nghiên cứu nào.

2.3. Khó Khăn Trong Thương Mại Hóa Kết Quả Nghiên Cứu

Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các nhà nghiên cứu thường thiếu kinh nghiệm và kỹ năng trong việc đưa sản phẩm của mình ra thị trường. Doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm và đánh giá các công nghệ phù hợp. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức trung gian để kết nối cung và cầu công nghệ, đồng thời cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ cần thiết.

III. Giải Pháp Xây Dựng Sàn Giao Dịch Công Nghệ Doanh Nghiệp

Để phát triển thị trường công nghệ Việt Nam, cần xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp. Mô hình này sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới, đồng thời đáp ứng được nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Theo Lu Hoàng Long, luận văn tập trung giải quyết một mô hình sàn giao dịch công nghệ cụ thể có thể áp dụng khả thi tại Việt Nam để phát triển thị trường công nghệ tại Việt Nam.

3.1. Mô Hình Doanh Nghiệp Cho Sàn Giao Dịch Công Nghệ

Mô hình doanh nghiệp sẽ giúp sàn giao dịch công nghệ hoạt động hiệu quả hơn, có tính tự chủ cao hơn và đáp ứng được nhu cầu của thị trường. Sàn giao dịch sẽ hoạt động như một doanh nghiệp thực thụ, có bộ máy quản lý chuyên nghiệp, có nguồn thu ổn định và có khả năng tự đầu tư vào các hoạt động phát triển. Mô hình này đòi hỏi sự thay đổi về tư duy và cách tiếp cận, từ chỗ hoạt động theo kiểu hành chính sang hoạt động theo kiểu kinh doanh.

3.2. Tạo Môi Trường Cạnh Tranh Và Đổi Mới Sáng Tạo

Một môi trường cạnh tranh sẽ khuyến khích các sàn giao dịch công nghệ không ngừng cải thiện chất lượng dịch vụ và đưa ra những sản phẩm mới. Điều này sẽ thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ, giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Cần có những chính sách khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào thị trường công nghệ.

3.3. Đáp Ứng Nhu Cầu Thực Tế Của Doanh Nghiệp

Sàn giao dịch công nghệ cần tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, cung cấp các dịch vụ tư vấn, hỗ trợ và kết nối hiệu quả. Sàn giao dịch cần chủ động tìm kiếm và đánh giá các công nghệ phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời cung cấp các thông tin hữu ích về thị trường và đối thủ cạnh tranh. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa sàn giao dịch công nghệ và doanh nghiệp để đảm bảo rằng các công nghệ được chuyển giao và ứng dụng thành công.

IV. Nguyên Tắc Tổ Chức Sàn Giao Dịch Công Nghệ Doanh Nghiệp

Tổ chức sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp cần tuân thủ các nguyên tắc nhất định. Các nguyên tắc này sẽ đảm bảo tính hiệu quả, minh bạch và bền vững của sàn giao dịch. Cần có sự thống nhất về quan điểm và cách tiếp cận giữa các bên liên quan, từ nhà nước, doanh nghiệp đến nhà nghiên cứu.

4.1. Tính Hiệu Quả Minh Bạch và Bền Vững

Sàn giao dịch công nghệ cần hoạt động hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và nhà nghiên cứu. Mọi hoạt động của sàn giao dịch cần được thực hiện một cách minh bạch, đảm bảo tính công bằng và khách quan. Sàn giao dịch cần có một nguồn thu ổn định, có khả năng tự duy trì và phát triển trong dài hạn.

4.2. Sự Thống Nhất Giữa Các Bên Liên Quan

Cần có sự thống nhất về quan điểm và cách tiếp cận giữa các bên liên quan, từ nhà nước, doanh nghiệp đến nhà nghiên cứu. Nhà nước cần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi, đồng thời cung cấp các chính sách hỗ trợ phù hợp. Doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào các hoạt động của sàn giao dịch công nghệ, đồng thời chia sẻ thông tin và kinh nghiệm. Nhà nghiên cứu cần tập trung vào việc phát triển các công nghệ có tính ứng dụng cao, đồng thời hợp tác với doanh nghiệp để đưa sản phẩm của mình ra thị trường.

4.3. Thiết Chế Điều Chỉnh Mối Quan Hệ Tham Gia

Cần xây dựng các thiết chế để điều chỉnh mối quan hệ giữa các chủ thể tham gia sàn giao dịch công nghệ. Thiết chế cần đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các bên, đồng thời giải quyết các tranh chấp phát sinh. Các thiết chế có thể bao gồm các quy định pháp lý, các thỏa thuận hợp tác và các cơ chế giải quyết tranh chấp.

V. Hoạt Động Của Sàn Giao Dịch Công Nghệ Mô Hình DN

Hoạt động của sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp cần tập trung vào việc thu thập nhu cầu của doanh nghiệp, thiết lập quan hệ với các tổ chức cung công nghệ, và cung cấp thông tin sở hữu công nghiệp. Theo Lu Hoàng Long, sàn giao dịch cần hoạt động hỗ trợ, đánh giá công nghệ và khả năng đầu tư vào công nghệ.

5.1. Thu Thập Nhu Cầu Công Nghệ Của Doanh Nghiệp

Sàn giao dịch công nghệ cần chủ động thu thập thông tin về nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp. Thông tin này có thể được thu thập thông qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn, hội thảo và các sự kiện kết nối. Thông tin cần được phân tích và tổng hợp để xác định các nhu cầu công nghệ ưu tiên.

5.2. Thiết Lập Quan Hệ Với Tổ Chức Cung Cấp Công Nghệ

Sàn giao dịch công nghệ cần thiết lập quan hệ với các tổ chức cung cấp công nghệ, bao gồm các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Quan hệ cần được xây dựng trên cơ sở hợp tác, chia sẻ thông tin và lợi ích.

5.3. Hỗ Trợ Đánh Giá Công Nghệ Khả Năng Đầu Tư

Sàn giao dịch công nghệ cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đánh giá công nghệ và khả năng đầu tư. Sàn giao dịch có thể cung cấp các dịch vụ tư vấn, đánh giá và thẩm định công nghệ, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tìm kiếm nguồn vốn và đối tác đầu tư.

VI. Chính Sách Liên Kết Nguồn Lực Cho Sàn Giao Dịch CN

Để xây dựng sàn giao dịch công nghệ thành công, cần có chính sách hỗ trợ từ nhà nước và sự liên kết các nguồn lực. Cần chuẩn bị các điều kiện cho hoạt động của sàn giao dịch công nghệ trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0.

6.1. Chính Sách Xây Dựng Sàn Giao Dịch Công Nghệ

Nhà nước cần ban hành các chính sách khuyến khích và hỗ trợ xây dựng sàn giao dịch công nghệ. Các chính sách này có thể bao gồm các ưu đãi về thuế, phí, tín dụng và đất đai, đồng thời hỗ trợ trong việc đào tạo nguồn nhân lực và phát triển cơ sở hạ tầng.

6.2. Liên Kết Các Nguồn Lực Cho Hoạt Động Sàn Giao Dịch

Cần liên kết các nguồn lực cho hoạt động của sàn giao dịch công nghệ, bao gồm nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực, nguồn thông tin và nguồn công nghệ. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và các tổ chức khác để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

6.3. Chuẩn Bị Cho Cách Mạng Công Nghiệp 4.0

Cần chuẩn bị các điều kiện cho hoạt động của sàn giao dịch công nghệ trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0. Điều này đòi hỏi việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, Internet of Things và blockchain để nâng cao hiệu quả hoạt động và cung cấp các dịch vụ mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển thị trường công nghệ là một trong những thách thức lớn của ngành khoa học và công nghệ tại Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ, đến cuối năm 2019, cả nước có 13 sàn giao dịch công nghệ đang hoạt động, tuy nhiên hiệu quả hoạt động của các sàn này chưa đáp ứng kỳ vọng, với số lượng hợp đồng chuyển giao công nghệ trung bình qua các sàn chỉ đạt khoảng 129 hợp đồng trong giai đoạn 2015-2018. Nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp là cấp thiết, nhưng thị trường công nghệ vẫn chưa phát triển tương xứng, dẫn đến tình trạng các kết quả nghiên cứu chưa được ứng dụng rộng rãi, gây lãng phí nguồn lực và hạn chế sự phát triển của khoa học công nghệ.

Luận văn thạc sĩ này nhằm mục tiêu đề xuất giải pháp xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp để phát triển thị trường công nghệ tại Việt Nam, tập trung khảo sát thực trạng tổ chức và hoạt động của các sàn giao dịch công nghệ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2011-2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế dựa trên tri thức, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết hệ thống: Xem sàn giao dịch công nghệ như một hệ thống bao gồm các phân hệ cung công nghệ, cầu công nghệ và các tổ chức trung gian, hoạt động trong môi trường pháp luật, kinh tế - xã hội và khoa học công nghệ. Mối quan hệ tương tác giữa các phân hệ và môi trường quyết định hiệu quả hoạt động của sàn.

• Lý thuyết “Khoa học và công nghệ đẩy” và “Thị trường kéo”: Phân tích sự khác biệt giữa việc phát triển công nghệ dựa trên nghiên cứu khoa học (đẩy) và phát triển dựa trên nhu cầu thị trường (kéo). Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết của mô hình thị trường kéo, tức là phát triển sàn giao dịch dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

• Khái niệm doanh nghiệp khoa học và công nghệ: Doanh nghiệp KH&CN là tổ chức sử dụng kiến thức khoa học và công nghệ để sản xuất hàng hóa hoặc dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đóng vai trò trung tâm trong việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển thị trường công nghệ.

• Khái niệm sàn giao dịch công nghệ: Là nơi tổ chức các hoạt động giới thiệu, kết nối, thương mại hóa công nghệ dưới các hình thức online và offline, phục vụ nhu cầu cung - cầu công nghệ của các bên tham gia.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, các sàn giao dịch công nghệ, cơ sở dữ liệu cung - cầu công nghệ Techmart Online, cùng với dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 5 đơn vị cung và cầu công nghệ, 2 sàn giao dịch công nghệ, 5 đơn vị dịch vụ trung gian và 2 đơn vị quản lý nhà nước tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp phân tích hệ thống, phân tích chính sách và phân tích định lượng qua bảng so sánh, biểu đồ để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp. Phương pháp tham vấn chuyên gia được sử dụng để thu thập ý kiến chuyên môn nhằm hoàn thiện mô hình đề xuất.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung khảo sát dữ liệu trong giai đoạn 2011-2018, với các hoạt động thu thập, phân tích và tham vấn diễn ra trong năm 2019-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả hoạt động của các sàn giao dịch công nghệ còn thấp: Trong giai đoạn 2015-2018, các sàn giao dịch công nghệ chỉ thực hiện thành công 129 hợp đồng chuyển giao công nghệ, trong khi số lượng nhu cầu công nghệ được tiếp nhận lên tới 760 loại nhu cầu và hơn 3.100 thông tin cung cấp công nghệ. Tỷ lệ chuyển đổi từ nhu cầu sang giao dịch thành công chỉ khoảng 17%.

2. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực còn hạn chế: Các sàn giao dịch công nghệ hiện nay thiếu cơ sở dữ liệu công nghệ đầy đủ, phần mềm hỗ trợ giao dịch còn yếu kém, đường truyền internet chưa ổn định, nhân lực chuyên môn về thị trường công nghệ và môi giới còn thiếu và chưa chuyên nghiệp.

3. Mô hình tổ chức chưa phù hợp với chức năng sàn giao dịch công nghệ: Đa số các sàn được tổ chức dưới dạng đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Khoa học và Công nghệ, chưa có cơ chế tự chủ tài chính, chưa thu hút được doanh nghiệp và viện nghiên cứu tham gia tích cực, dẫn đến hoạt động kém hiệu quả.

4. Liên kết giữa các bên cung, cầu và tổ chức trung gian còn yếu: Các tổ chức tư vấn sở hữu trí tuệ, định giá công nghệ, hỗ trợ đổi mới sáng tạo chưa được kết nối chặt chẽ với sàn giao dịch, thiếu cơ chế phối hợp và hỗ trợ đồng bộ, làm giảm khả năng thúc đẩy giao dịch công nghệ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hiệu quả thấp là do mô hình tổ chức và cơ chế hoạt động chưa phù hợp với đặc thù thị trường công nghệ, thiếu sự chủ động và linh hoạt trong quản lý, vận hành. So với các nghiên cứu quốc tế về công viên công nghệ và sàn giao dịch công nghệ tại Australia và các nước phát triển, mô hình doanh nghiệp với cơ chế tự chủ tài chính và quản lý chuyên nghiệp được xem là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Việc thiếu liên kết giữa các bên cung, cầu và tổ chức trung gian làm giảm khả năng kết nối nhu cầu và nguồn cung công nghệ, dẫn đến tình trạng “cung không gặp cầu”. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật yếu kém cũng hạn chế khả năng mở rộng và phát triển sàn giao dịch công nghệ theo xu hướng công nghiệp 4.0.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ chuyển đổi giao dịch thành công so với tổng nhu cầu công nghệ, bảng so sánh mô hình tổ chức và hiệu quả hoạt động giữa các sàn trong nước và quốc tế, giúp minh họa rõ nét các điểm mạnh, yếu và cơ hội cải tiến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng mô hình sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp tự chủ: Thiết lập sàn giao dịch công nghệ hoạt động theo mô hình doanh nghiệp xã hội, không phụ thuộc ngân sách nhà nước, có cơ chế tài chính linh hoạt, thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các Sở KH&CN địa phương.

2. Nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật và phát triển nền tảng giao dịch trực tuyến hiện đại: Đầu tư hệ thống cơ sở dữ liệu công nghệ, phần mềm hỗ trợ giao dịch, tích hợp công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và Big Data để nâng cao khả năng kết nối cung - cầu công nghệ. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ KH&CN, các nhà cung cấp công nghệ thông tin.

3. Tăng cường đào tạo và phát triển đội ngũ chuyên gia môi giới, tư vấn công nghệ chuyên nghiệp: Xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về thị trường công nghệ, kỹ năng môi giới và tư vấn, nhằm nâng cao năng lực phục vụ doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức đào tạo nghề.

4. Xây dựng cơ chế liên kết chặt chẽ giữa các bên cung, cầu và tổ chức trung gian: Thiết lập mạng lưới hợp tác giữa sàn giao dịch, các tổ chức tư vấn sở hữu trí tuệ, định giá công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm và các hiệp hội doanh nghiệp để tạo hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho thương mại hóa công nghệ. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ KH&CN, các tổ chức trung gian, hiệp hội doanh nghiệp.

5. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ phát triển sàn giao dịch công nghệ: Ban hành các chính sách ưu đãi về thuế, hỗ trợ tài chính, đơn giản hóa thủ tục chuyển giao công nghệ, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động sàn giao dịch. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ KH&CN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng chính sách phát triển thị trường công nghệ, hoàn thiện hệ thống sàn giao dịch công nghệ phù hợp với điều kiện Việt Nam.

2. Các doanh nghiệp khoa học và công nghệ: Giúp hiểu rõ vai trò và cơ hội tham gia vào thị trường công nghệ, cách thức tiếp cận và khai thác các dịch vụ của sàn giao dịch công nghệ để đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức trung gian và môi giới công nghệ: Cung cấp mô hình tổ chức và giải pháp phát triển dịch vụ môi giới, tư vấn, định giá công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu công nghệ.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý khoa học và công nghệ: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết hệ thống, mô hình doanh nghiệp khoa học công nghệ, cũng như phương pháp nghiên cứu thực tiễn trong lĩnh vực phát triển thị trường công nghệ.

Câu hỏi thường gặp

1. Sàn giao dịch công nghệ là gì và vai trò của nó trong phát triển thị trường công nghệ?
   Sàn giao dịch công nghệ là nơi tổ chức các hoạt động kết nối, giới thiệu, thương mại hóa công nghệ giữa các bên cung và cầu. Vai trò chính là thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế dựa trên tri thức.

2. Tại sao mô hình doanh nghiệp được đề xuất cho sàn giao dịch công nghệ?
   Mô hình doanh nghiệp cho phép sàn hoạt động tự chủ tài chính, linh hoạt trong quản lý và vận hành, thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Đây là mô hình đã được chứng minh hiệu quả ở nhiều quốc gia phát triển, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.

3. Những khó khăn chính hiện nay của các sàn giao dịch công nghệ tại Việt Nam là gì?
   Bao gồm cơ sở hạ tầng kỹ thuật yếu kém, thiếu đội ngũ chuyên gia môi giới chuyên nghiệp, mô hình tổ chức chưa phù hợp, thiếu liên kết giữa các bên cung cầu và tổ chức trung gian, cũng như khung pháp lý chưa hoàn chỉnh.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động của sàn giao dịch công nghệ?
   Cần nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, phát triển đội ngũ chuyên gia, xây dựng cơ chế liên kết chặt chẽ giữa các bên, hoàn thiện khung pháp lý và áp dụng mô hình doanh nghiệp tự chủ để tăng tính linh hoạt và hiệu quả.

5. Sàn giao dịch công nghệ có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa như thế nào?
   Sàn cung cấp dịch vụ kết nối công nghệ, tư vấn đổi mới sáng tạo, hỗ trợ tiếp cận nguồn công nghệ mới với chi phí thấp, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến sản phẩm và mở rộng thị trường.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích cơ sở lý luận và thực trạng tổ chức, hoạt động của các sàn giao dịch công nghệ tại Việt Nam, chỉ ra những hạn chế về mô hình tổ chức, cơ sở hạ tầng và hiệu quả hoạt động.
• Đề xuất xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp xã hội, tự chủ tài chính, phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường công nghệ.
• Nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, phát triển đội ngũ chuyên gia môi giới và tư vấn công nghệ là các giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Cần hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phát triển thị trường công nghệ.
• Tiếp theo, cần triển khai thí điểm mô hình doanh nghiệp sàn giao dịch công nghệ tại các địa phương trọng điểm, đồng thời xây dựng kế hoạch đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn cao.

Hành động ngay hôm nay để góp phần phát triển thị trường công nghệ Việt Nam bền vững và hiệu quả!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn dojgc chia thanh 3 chojong: - Chgjong 1. Cơ sở lý luận về sàn giao dịch công nghệ theo mô hìnhdoanh nghiệp; - Chgjong 2. Thuc trang tô chức và hoạt động của sàn giao dịch công nghệ tại Việt Nam; - Chơjơng 3. Giải pháp xây dựng sàn giao dịch công nghệ theo mô hình doanh nghiệp đề phát triển thị troyờng công nghệ.

CO SO LY LUAN VE SAN GIAO DICH CONG NGHE THEO MO HINH DOANH NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về sàn giao dịch công nghệ 1. Khái niệm thị tròng công nghệ Khi bàn về thị troJờng công nghệ tiếp cận từ pháp luật về sở hữu trí tuệ, Trần Văn Hải (2012) cho rằng yếu tố tiên quyết của thị trojiờng là phải có hàng hóa, xét trên khía cạnh SHTTT thì khoa học không thể là hàng hóa (ví dụ không thể mua bán, trao đổi phát minh khoa học, không thể mua bán kết quả nghiên cứu cơ bản trong cả 6 lĩnh vực KH&CN.), ngojợc lại có thể mua bán, trao đổi công nghệ, nhơi vậy công nghệ có thê là hàng hóa. Trong luận văn này, tác giả không sử dụng thuật ngữ “thị troờng KH&CN” mà chỉ sử dụng thuật ngữ “thị trơiờng công nghệ”.! Thị troJờng công nghệ đojợc tô chức thông qua nhiều hình thức, trong đó @& sàn giao dịch công nghệ (Techmart) hay “chợ công nghệ”, có thể hiểu đó là nơi ngơjời bán trong ra các công nghệ mà mình có, ngojời mua đi tìm mua công nghệ mà mình cần, sau mỗi kỳ tổ chức Techmart mà số loJợng giao dịch ít hơn so với nhu cầu, tức là đã có nhiều hàng hóa công nghệ bị “ế”.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó có nguyên nhân chủ yếu là Techmart đơiợc tô chức theo hình thức “thị trơjờng tiềm năng”. Khái niệm sàn giao dịch công nghệ Công nghệ đdotới dạng vô hình có thể chuyên giao, đặc biệt là các sáng chế, giải pháp hữu ích về quy trình, phần mềm, công thức, bí quyết kỹ thuật, thông tin ! Trong luận văn này, tác giả xin phép không phân tích thuật ngữ “thị troờng KH&CN” đang là chủ đề tranh luận trên điễn đàn khoa học. 15 công nghệ và các tài liệu công nghệ có giá trị thơJơng mại nhơi bản mô tả quy trình chế tác, bản vẽ thiết kế kỹ thuật, công thức pha chế. Công nghệ ở dạng dịch vụ kỹ thuật, bao gồm dịch vụ đo kiểm, lắp dat, toy van, quan tri,van hanh, đào tạo, nghiên cứu, huấn luyện, điều chỉnh, cải tiến công nghệ theo yêu cầu.

Công nghệ dojới dạng hữu hình có thể chuyển giao, ví dụ máy móc, thiết bị, hệ thống thiết bị. Tùy theo hình thức tồn tại và đặc điểm kỹ thuật của từng loại hàng hóa công nghệ để lựa chọn cách thức đơia lên SGDCN. Có thể trình bày dơjới dạng thông tin mô tả chỉ tiết, hình ảnh, mô hình, sản phẩm mẫu trong bày, giới thiệu tại SGVDCN thực hoặc SGDCN ảo. Các yếu tố đề tồn tại SGDCN, bao gồm: a.

Cơ sở hạ tầng phục vụ giao dịch công nghệ: Cơ sở hạ tầng bao gồm: văn phòng, địa điểm giao dịch, các bộ phận hỗ trợ, địa điểm và phojơng tiện troỊng bày, giới thiệu hàng hóa công nghệ, nơi tô chức các phiên dau giá, phiên chợ công nghệ, tổ chức sự kiện giới thiệu công nghệ theo từng chuyên ngành. Hạ tầng cơ sở về tin học (mạng Internet, máy tính, phần mềm quản trị). Cơ sở dữ liệu thông tin liên quan đến hàng hóa công nghệ và các chủ thể tham gia vào giao dịch mua bán công nghệ (bên cung, bên cầu). Các chủ thể tham gia quá trình giao dịch công nghệ: Các chủ thể này có thể bao gồm bến loại chính sau: - Các tô chức và cá nhân cung cấp hàng hóa công nghệ.

- Các tổ chức và cá nhân có nhu cầu tìm mua hàng hóa công nghệ. - Các tô chức và cá nhân hỗ trợ, trung gian, tơi vấn côngnghệ. - Các tổ chức quan tri san giao dich. Cơ chế quản lý và điều hành SGDCN 16 Văn bản pháp luật, điều lệ tổ chức hoạt động, quy chế điều hành, thể lệ, quy định về trình tự, thủ tục và trách nhiệm các bên tham gia giao dịch công nghệ tai San giao dịch công nghệ nhơi Bộ luật dân sự, Luật khoa học và công nghệ, Luật chuyền giao công nghệ, Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hơiớng dẫn liên quan, Điều lệ SGDCN, quy chế thực hiện giao dịch tại SGDCN.

Ngoài các yếu tố chung về nguồn cung, nguồn cầu công nghệ, các tổ chức cung cấp dịch vụ trung gian hỗ trợ thị troiờng nhơi bất cứ một hình thức tổ chức thị trojờng công nghệ nào khác (đã đơjợc nghiên cứu tại nhiều đề tài, đề án nghiên cứu), thì để thành lập và vận hành SGDCN còn cần nhiều các điều kiện cụ thê khác. Đề thúc đây việc thơJơng mại hóa các thành tựu KH&CN, hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất lao động, thúc day tang trojong kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội, Nhà noJớc chủ trolơng phát triển thị trơiờng công nghệ, đặc biệt là các SGDCN - hình thức tổ chức tập trung, chuyên nghiệp của thị tro|ờng công nghệ. Quy định các chính sách hỗ trợ, øịu đãi đối với hoạt động của SGDCN: dịu đãi thuế, cung cấp nguồn thông tin, hỗ trợ hoạt động hợp tác quốc tế,. Thực hiện các chính sách, biện pháp làm tăng nguồn cung cũng nhơi nguồn cầu cho SGDCN: tăng cojờng đầu tơi cho nghiên cứu và phá triển, khuyến khích hoạt động chuyền giao công nghệ ở các tổ chức khoa học và công nghệ, khuyến khích hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tơi đổi mới công nghệ, thành lập các Quỹ phát triển KH&CN,.

Thực hiện các biện pháp khuyến khích phát triển các tổ chức môi giới, định giá, xúc tiến chuyền giao công nghệ,. Sàn giao dịch công nghệ trong Luận văn này đojợc tổ chức theo mô hình doanh nghiệp không phải là đơn vị sự nghiệp, với các tiêu chí sau đây: - Nhân lực làm việc tại sàn giao dịch công nghệ không hoiởng quy chế theo quy định của Luật Viên chức; - Sàn giao dịch công nghệ không sử dụng kinh phí từ ngân sách nhà ngiớc. Chức năng của sàn giao dịch công nghệ Chức năng của sàn giao dịch công nghệ gồm: - Thúc đây thojơng mại hóa thành quả KH&CN và phát triển thị trojong công nghệ. - Phục vụ đáp ứng nhu cầu đổi mới công nghệ, thúc đẩy - hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển sản xuất theo hojớng hiện đại hóa.

- Hỗ trợ doanh nghiệp (trơjớc hết là doanh nghiệp nhỏ và vừa) trở thành những đối tác trong mạng lojới CGCN, cung cấp cho doanh nghiệp những giải pháp về đối mới công nghệ, không vì mục tiêu lợi nhuận. - Cung cấp dịch vụ ở mức cao nhọ liên kết hợp tác tô chức thành công các liên minh bao gồm: Viện nghiên cứu & Trơjờng đại học + Đơn vị tơi vấn + Tài chính + Nhà ngiớc. để thực hiện các dự án đầu tơi, đổi mới công nghệ có quy mô lớn và phức tạp Các hình thức thojơng mại hóa sản phâm KH&CN tai sàn giao dịch công nghệ bao gồm: - Chuyên nhojợng giấy phép sáng chế - Hợp tác nghiên cứu và sản xuất - Góp vốn công nghệ - Truyền thông công nghệ - Liên minh chuyên giao Các nội dung cơ bản của hoạt động thojơng mại hóa công nghệ bao gồm: - Tổ chức hệ thống thông tin về công nghệ có thể chuyền giao. Phát hành ấn phẩm thông tin định kỳ giới thiệu các dự án công nghệ tổng hợp định kỳ; - Xây dựng hệ thống hỗ trợ triển khai từ thông tin sản phẩm KH&CN đến hợp đồng CGCN; 18 - Hỗ trợ sau kết nối: đánh giá, định giá, SHTT, đầu tơ tài chính.

Theo Bùi Văn Quyền (2014). Cơ sé lý luận về doanh nghiệp khoa học và công nghệ 1. Khai niệm doanh nghiệp và doanh nghiệp xã hội Doanh nghiệp (Enterprise) là một tổ chức kinh tế hoạt động sản xuất/kinh doanh trên trị trojiờng theo quy định của pháp luật. Pháp luật Việt Nam định nghĩa doanh nghiệp tại Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2014, trong đó mục đích tồn tại của doanh nghiệp là kinh doanh, định nghĩa này không đề cập đến lợi nhuận nhơi một mục tiêu tồn tại của doanh nghiệp.

Bởi vậy, ngoài khái niệm doanh nghiệp nói chung thì còn tồn tại thuật ngữ doanh nghiệp xã hội theo quy định tại Điều 10 Luật Doanh nghiệp năm 2014, trong đó quy định mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp xã hội nhằm giải quyết vấn đề xã hội, môi trojờng vì lợi ích cộng đồng, doanh nghiệp xã hội sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận hằng năm của doanh nghiệp đề tái đầu to nhằm thực hiện mục tiêu xã hội, môi trojờng. (2008), doanh nghiệp xã hội (Social enterprise or social business) đơjợc định nghĩa là một doanh nghiệp có các mục tiêu xã hội cụ thể phục vụ cho mục đích tồn tại của nó. Doanh nghiệp xã hội tìm lợi nhuận để tối đa hóa lợi ích cho xã hội và môi trơjờng (profits while maximizing benefits to society and the environment). Loi nhuận của chúng chủ yếu dgjoc st dung dé tai trợ cho các chơjơng trình xã hội (Their profits are principally used to fund social programs).

Doanh nghiệp xã hội có các đặc điểm chính nhơ| sau: - Đặt mục tiêu, sứ mệnh xã hội đề tồn tại và phát triển; - Sử dụng các hoạt động kinh doanh là phoJơng tiện để đạt mục tiêu xã hội; 19 - Sử dụng phần lớn lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh để đầu tơi cho sự phát triển của xã hội, trong đó có mục tiêu về KH&CN. Với nghĩa doanh nghiệp xã hội nhơỊ vừa nêu, luận văn này hiểu “mô hình doanh nghiệp” để xây dựng sàn giao dịch công nghệ là mô hình doanh nghiệp xã hội, không đặt hoàn toàn mục tiêu hoạt động của mình là lợi nhuận, mà đặt mục tiêu chính cho tồn tại và phát triển vì KH&CN, vì tìm kiếm và chuyên giao công nghệ cho nhu cầu của các doanh nghiệp sản xuất/kinh doanh. Khái niệm doanh nghiệp khoa học và công nghệ Doanh nghiệp KH&CN có nguồn gốc từ thuật ngữ “doanh nghiệp có nền tảng công nghệ (technology-based enterprises).