Chương 1: Cơ sở lý luận của xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước. Chương 2: Thực trạng xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình Chương 3: Giải pháp hoàn thiện xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình trong thời gian tới. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1. Những khái niệm cơ bản 1.
Khái niệm, đặc điểm công chức, công chức hành chính nhà nước 1. Công chức Công chức “là công bộc của dân”(1), có trách nhiệm xây dựng mối liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, tận tụy phục vụ Nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của Nhân dân. Hiện nay khái niệm công chức được sử dụng theo quy định tại Luật cán bộ công chức Công chức là “Công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. (Khoản 2 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức năm 2008 được sửa đổi, bổ sung tại khoản 1 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019 của Chính phủ) Trong hoạt động công vụ, căn cứ vào vị trí công tác, thường phân loại công chức gồm hai loại là: Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý; Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý.
Công chức hành chính nhà nước Nền hành chính nhà nước là hệ thống các yếu tố hợp thành một thiết chế về tổ chức bộ máy, nguồn lực công và cơ chế hoạt động để thực thi quyền hành pháp. Theo đó, cấu trúc nền hành chính của mỗi quốc gia được thiết lập trên cơ sở các yếu tố: 1) Thể chế hành chính nhà nước; 2) Tổ chức bộ máy hành chính 8 nhà nước; 3) Đội ngũ công chức hành chính; 4) Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất kỹ thuật. Công chức hành chính nhà nước là những công dân được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một vị trí trong bộ máy hành chính nhà nước; được sử dụng quyền lực nhà nước trong thực thi công vụ để quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội, bảo đảm việc hiện thực hóa các mục tiêu định hướng của đảng cầm quyền. Đội ngũ cán bộ, công chức là lực lượng vận hành bộ máy nhà nước, giúp cho hoạt động của Nhà nước thông suốt từ Trung ương đến địa phương.
Như vậy, trong đề tài này, học viên tiếp cận hoạt động công vụ của công chức hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình chính là đội ngũ công chức đang thực thi nhiệm vụ ở cấp xã và các công chức hành chính ở các cơ quan chuyên môn thuộc cấp huyện. Theo Điều 6, Nghị định 06/2010/NĐ-CP, ngày 25/01/2010 của Chính phủ quy định những người là công chức thì công chức trong cơ quan hành chính ở cấp huyện, gồm: - Ở cấp huyện: + Chánh Văn phòng, Phó Chánh Văn phòng và người làm việc trong Văn phòng HĐND và UBND; + Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND quận, huyện, Chánh Văn phòng, Phó Chánh Văn phòng và người làm việc trong Văn phòng UBND quận, huyện nơi thí điểm không tổ chức HĐND; + Người giữ chức vụ cấp trưởng, cấp phó và người làm việc trong cơ quan chuyên môn thuộc UBND. - Ở cấp xã Tại Điểm 3, Điều 4, Luật Cán bộ, công chức nêu rõ: Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức cấp xã, do làm việc ở cơ quan hành chính nhà nước cấp xã - ủy 9 ban nhân dân cấp xã - vì vậy cũng thuộc phạm vi xem xét trong khái niệm công chức hành chính nhà nước.
Tại điểm 3, Điều 61 Luật Cán bộ, công chức, công chức cấp xã có các chức danh sau: + Trưởng Công an (áp dụng đối với xã, thị trấn chưa tổ chức công an chính quy theo quy định của Luật Công an nhân dân số 37/2018/QH14); + Chỉ huy trưởng Quân sự; + Văn phòng - thống kê; + Địa chính - xây dựng – đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường (đối với xã); + Tài chính - kế toán; + Tư pháp - hộ tịch; + Văn hóa - xã hội. Đặc điểm của công chức hành chính nhà nước - Là chủ thể của nền công vụ Trong quá trình thực thi nhiệm vụ của nền hành chính, thì đội ngũ công chức hành chính có vị trí và vai trò quan trọng. Việc thực hiện các chức năng hành chính và phát triển tổ chức hành chính phụ thuộc và đội ngũ công chức hành chính. Đây là đội ngũ cơ bản, chủ chốt nhất trong các yếu tố cấu thành của nền công vụ mà không thể thay thế được.
Đội ngũ công chức hành chính có nhiệm vụ thực thi pháp luật, thực hiện các hoạt động chấp hành và điều hành trong hoạt động công vụ. Quá trình thực hiện hoạt động công vụ có hiệu quả phụ thuộc vào các công chức hành chính nhà nước, đây là lực lượng tiên phong trong quá trình thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, thực thi pháp luật và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Vì thế, trong xây dựng đội ngũ công chức, khâu bố trí, sử dụng là rất quan trọng. Việc bố trí và sử dụng đúng người đúng việc sẽ 10 phát huy tốt các tiềm năng, lợi thế và năng lực của đội ngũ công chức hành chính, đồng thời còn khích lệ, động viên đội ngũ công chức hành chính cống hiến trí tuệ và sức lực cho việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức.
Do đó, cần bố trí, sử dụng công chức xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của vị trí việc làm trong công vụ của cơ quan, đơn vị phù hợp với trình độ, năng lực công chức; đảm bảo nguyên tắc khách quan, dân chủ; lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân làm thước đo mức độ hoàn thành công vụ - Là lực lượng lao động chuyên nghiệp, có tính chuyên môn hóa cao Việc hoàn thành các nhiệm vụ, mục tiêu của cơ quan tổ chức đòi hỏi phải có lực lượng lao động chuyên nghiệp và có tính chuyên môn hóa cao, lực lượng này chính là đội ngũ công chức hành chính. Trong quá trình thực hiện công vụ, nguồn tuyển dụng tương xứng với yêu cầu xây dựng đội ngũ công chức cho nền hành chính sẽ tạo ra hiệu quả trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Các cơ quan tuyển dụng cần dự báo trước nguồn tuyển dụng ở đâu, sẽ giúp cho các cơ quan chủ động tìm kiếm được lực lượng lao động chuyên nghiệp, có tính chuyên môn hóa cao. Việc thực hiện thống nhất nguồn đầu vào công chức cho các cơ quan hành chính ở Trung ương và địa phương sẽ đảm bảo sự ổn định, tăng chất lượng đầu vào cho tuyển dụng và tiết kiệm chi phí cho cả cá nhân, tổ chức.
Việc thực hiện tốt khâu này sẽ giúp cho quá trình tổ chức thực thi nhiệm vụ không có sai sót, đem lại chất lượng, hiệu quả trong xử lý các công việc. Quá trình chuyên nghiệp và chuyên môn hóa cao không chỉ thể hiện trong quá trình được đào tạo bài bản, quá trình thực thi công vụ hiệu quả mà còn sự năng động, nhiệt tình, sáng tạo với tư duy đột phá nhằm đưa nền công vụ phát triển đáp ứng yêu cầu và tình hình mới trong giai đoạn hiện nay. Ngoài ra, tính chuyên nghiệp và chuyên môn hóa cao của đội ngũ công chức hành chính được thể hiện thông qua trình độ năng lực và thời gian công tác của công chức. Điều này được quy định trong các văn bản pháp lý khác nhau.
- Là đội ngũ tương đối ổn định, mang tính kế thừa 11 Trong quá trình thực thi nhiệm vụ công vụ, các công chức hành chính nhà nước thường gắn bó suốt đời với các công việc công vụ đó, điều này thể hiện tính ổn định trong quá trình thực thi công vụ. Hơn nữa, hoạt động công vụ thường ổn định, ít có biến động, gắn chặt với các mục tiêu phát triển chung của đất nước, vì thế các công chức hành chính nhà nước thường được bảo hộ bởi các quy định pháp lý về chế độ công vụ. Hơn nữa, trong lịch sử phát triển của nền công vụ thường gắn với các yếu tố hành chính, vì thế hoạt động này có tình kế thừa rất cao, sự kết thừa đó quy định cả ở nội dung và hình thức. Việc kế thừa các nội dung trong quá trình thực thi công vụ giúp cho việc thực hiện các công việc liên quan được thuận lợi khách quan và khoa học.
- Hoạt động của công chức hành chính nhà nước diễn ra thường xuyên, liên tục Hoạt động công vụ được thực hiện và triển khai trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, từ các vấn đề chính trị, văn hóa, tư tưởng, đến các vấn đề cụ thể như tư pháp, hộ tịch, hình sự, dân sự, tài chính, đất đai…vì thế hoạt động của công chức hành chính nhà nước diễn ra thường xuyên và liên tục nhằm đáp ứng được các yêu cầu của đối tượng quản lý và của đông đảo nhân dân. Để giúp công chức hoàn thành tốt nhiệm vụ, ngoài việc đảm bảo các quyền theo quy định pháp luật, cần cải cách chế độ tiền lương, cải thiện môi trường làm việc, hiện đại hóa công sở, xây dựng bầu không khí làm việc dân chủ, hiệu quả. Đồng thời, khuyến khích, động viên công chức nêu cao trách nhiệm, tận tâm, sáng tạo trong công việc thông qua việc bố trí, sử dụng, đánh giá, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức. Quá trình này cần sự tham gia thường xuyên, có trách nhiệm của các chủ thể mới tạo được động lực thực sự cho công chức.
- Đội ngũ công chức hành chính nhà nước phải am hiểu và tôn trọng luật pháp và thông lệ quốc tế Trong điều kiện hội nhập quốc tế và kỷ nguyên công nghệ 4.