Luận văn an ninh truyền thông tại kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam

Phân tích thực trạng và giải pháp bảo đảm an ninh truyền thông tại Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên số.

• Tác giả: Phạm Văn Tö
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Phan Bá Toản
• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Quản lý Báo chí và Truyền thông
• Đề tài: Vấn đề an ninh truyền thông ở Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan an ninh truyền thông tại Truyền hình Quốc phòng

Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam giữ vai trò then chốt trong hệ thống truyền thông quốc gia. Kênh thực hiện nhiệm vụ chính trị và tuyên truyền đường lối bảo vệ Tổ quốc. An ninh truyền thông tại kênh truyền hình này là một mắt xích đặc biệt quan trọng của an ninh quốc gia. Khái niệm này không chỉ giới hạn ở việc bảo vệ trang thiết bị hay tín hiệu phát sóng. An ninh truyền thông bao quát toàn bộ quy trình thu thập, xử lý, kiểm duyệt và lan tỏa thông điệp chính luận. Trong bối cảnh truyền thông số, các mối đe dọa diễn ra phức tạp hơn. Mạng lưới truyền thông phải đối mặt với nguy cơ xâm nhập mạng, sai lệch thông tin và phá hoại tư tưởng. Việc giữ vững an toàn thông tin giúp củng cố niềm tin của nhân dân đối với Quân đội nhân dân Việt Nam. Cơ quan truyền thông quân sự cần kết hợp chặt chẽ giữa kỷ luật nghiệp vụ và công nghệ hiện đại. Sự đồng bộ này tạo nên lá chắn vững chắc trước các cuộc tấn công thông tin từ bên ngoài.

1.1. Khái niệm và phạm vi của an ninh truyền thông

An ninh truyền thông bao gồm tính toàn vẹn, bảo mật và khả năng sẵn sàng của hệ thống truyền dẫn. Yếu tố cốt lõi là việc bảo vệ thông tin trước các hành vi can thiệp trái phép. Phạm vi an ninh trải dài từ khâu ghi hình thực địa, biên tập tiền kỳ đến quy trình phát sóng trực tiếp. Mỗi giai đoạn đều tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ dữ liệu quân sự tối mật. Ngoài ra, an ninh truyền thông còn đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối về mặt chính trị và tư tưởng trong từng khung hình. Kiểm soát chặt chẽ quy trình giúp ngăn ngừa sai sót nghiệp vụ và giữ vững uy tín của cơ quan báo chí.

1.2. Vị thế chiến lược của Kênh Truyền hình Quốc phòng

Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam là kênh truyền hình thiết yếu quốc gia phục vụ nhiệm vụ chính trị. Kênh phản ánh toàn diện hoạt động quân sự, quốc phòng và đời sống của lực lượng vũ trang. Lượng khán giả theo dõi kênh luôn nằm trong nhóm đầu trên các nền tảng truyền hình. Vì vậy, mọi sự cố thông tin tại kênh đều có thể gây tác động sâu rộng đến dư luận xã hội. Vị thế chiến lược đòi hỏi kênh phải duy trì các tiêu chuẩn an ninh nghiêm ngặt nhất. Mỗi tác phẩm phát sóng phải là nguồn tin chính thống, đáng tin cậy và có tính định hướng tư tưởng cao.

II. Thực trạng an ninh truyền thông ở Kênh Truyền hình Quốc phòng

Thực trạng an ninh truyền thông tại Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức phức tạp. Quá trình số hóa sản xuất chương trình tạo ra nhiều điểm kết nối mở. Các hệ thống lưu trữ và truyền dẫn dựa trên nền tảng công nghệ thông tin dễ bị tổn thương trước mã độc và gián điệp mạng. Tội phạm công nghệ cao liên tục phát triển các phương thức tấn công tinh vi. Chúng nhắm vào máy chủ dữ liệu, đường truyền tín hiệu và cổng thông tin trực tuyến. Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, quy trình kiểm soát nội dung cũng chịu áp lực lớn từ yêu cầu phát sóng nhanh và trực tiếp. Khối lượng tin tức quân sự khổng lồ khiến việc sàng lọc thông tin nhạy cảm trở nên khó khăn. Một sai sót nhỏ về hình ảnh vũ khí hoặc vị trí chiến lược có thể làm lộ bí mật quân sự. Tình hình này đòi hỏi công tác giám sát phải diễn ra liên tục 24/7.

2.1. Nguy cơ từ không gian mạng và công nghệ phát sóng số

Môi trường mạng là không gian diễn ra nhiều hoạt động phá hoại thông tin. Kẻ tấn công sử dụng mã độc tống tiền, tấn công từ chối dịch vụ và cài cắm phần mềm gián điệp vào hệ thống biên tập. Hệ thống truyền hình số phụ thuộc vào mạng máy tính nội bộ và kết nối Internet. Do đó, các lỗ hổng phần mềm chưa được vá luôn là đích ngắm của tin tặc. Sự cố gián đoạn tín hiệu phát sóng hoặc chèn sóng trái phép sẽ gây hậu quả nghiêm trọng về mặt chính trị và trật tự an toàn thông tin quốc gia.

2.2. Thách thức trong kiểm duyệt và bảo mật bí mật quân sự

Quy trình sản xuất tin tức quân sự đòi hỏi sự cẩn trọng đặc biệt. Biên tập viên phải xử lý nhiều hình ảnh khí tài, căn cứ và hoạt động tác chiến bí mật. Việc thiếu kiểm duyệt chặt chẽ dễ dẫn đến việc vô tình để lộ thông tin quốc phòng trên sóng truyền hình. Ngoài ra, tốc độ phát triển của mạng xã hội tạo áp lực cạnh tranh thông tin. Phóng viên đôi khi vội vã đưa tin mà bỏ qua các bước thẩm tra kỹ lưỡng. Thách thức này đòi hỏi sự kỷ luật nghiêm túc từ từng cá nhân.

III. Giải pháp bảo đảm an ninh truyền thông Kênh Quốc phòng Việt Nam

Giải pháp bảo đảm an ninh truyền thông ở Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam cần được tiến hành đồng bộ trên cả phương diện kỹ thuật lẫn quản trị con người. Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội cần xây dựng quy trình kiểm soát nội dung đa tầng, phân quyền rõ ràng từ phóng viên đến tổng biên tập. Mọi hình ảnh và dữ liệu nhạy cảm phải trải qua khâu thẩm duyệt của chuyên gia quân sự trước khi lên sóng. Về mặt kỹ thuật, hệ thống phải áp dụng các giải pháp tường lửa thế hệ mới, phân tách mạng nội bộ với mạng Internet bên ngoài. Các thiết bị lưu trữ dữ liệu cần được mã hóa chuẩn quân đội để chống đánh cắp thông tin. Bên cạnh đó, việc diễn tập ứng phó sự cố an ninh mạng định kỳ giúp đội ngũ kỹ thuật phản ứng linh hoạt khi bị tấn công. Đào tạo liên tục về kỹ năng tác nghiệp an toàn cho cán bộ cũng là chìa khóa then chốt.

3.1. Hoàn thiện quy trình kiểm duyệt và kỷ luật phát sóng

Quy trình kiểm duyệt cần chia thành nhiều cấp độ với trách nhiệm cá nhân cụ thể. Ban biên tập áp dụng cơ chế phê duyệt điện tử có xác thực danh tính hai lớp. Mỗi video tư liệu quân sự phải được kiểm tra kỹ các thông số hình ảnh để tránh lộ vị trí tọa độ hoặc thông tin tác chiến. Hệ thống phát sóng chậm từ ba mươi đến sáu mươi giây đối với các chương trình trực tiếp giúp xử lý kịp thời sự cố bất ngờ. Sự chuẩn mực này loại bỏ rủi ro sai sót trước khi tín hiệu đến khán giả.

3.2. Hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật và bảo mật dữ liệu

Hạ tầng công nghệ thông tin của đài truyền hình cần thiết lập mô hình phòng thủ theo chiều sâu. Mạng máy tính phục vụ dựng phim phải cách ly hoàn toàn với mạng Internet công cộng. Hệ thống sao lưu dữ liệu tự động đặt tại các địa điểm bí mật đảm bảo khôi phục phát sóng ngay sau thảm họa. Việc sử dụng các phần mềm quét mã độc bản quyền và rà quét lỗ hổng định kỳ ngăn chặn tin tặc xâm nhập. Hệ thống kỹ thuật an toàn là nền tảng giữ vững chủ quyền truyền thông.

IV. Kết luận và định hướng phát triển an ninh truyền thông bền vững

Bảo đảm an ninh truyền thông ở Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam là nhiệm vụ chiến lược lâu dài và xuyên suốt. Trong kỷ nguyên truyền thông số, việc bảo vệ an toàn thông tin chính là bảo vệ chủ quyền tư tưởng của quốc gia. Kênh Truyền hình Quốc phòng không chỉ đơn thuần là đơn vị báo chí mà còn là pháo đài tư tưởng vững chắc của quân đội. Sự kết hợp giữa năng lực công nghệ tự chủ và quy chế quản lý kỷ luật thép sẽ xây dựng một kênh truyền hình quân sự kiểu mẫu. Các giải pháp an ninh áp dụng tại đây có giá trị tham khảo lớn cho toàn bộ hệ thống báo chí cách mạng Việt Nam. Ứng dụng công nghệ bảo mật cao giúp kênh tự tin mở rộng phát sóng trên nhiều nền tảng số mới. Nhờ đó, kênh tiếp tục hoàn thành xuất sắc sứ mệnh tuyên truyền, giáo dục quốc phòng và định hướng dư luận xã hội.

4.1. Nâng cao nhận thức và năng lực đội ngũ làm báo quân đội

Con người là yếu tố trung tâm quyết định sự thành bại của an ninh thông tin. Các phóng viên, biên tập viên cần thường xuyên trau dồi bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức nghề báo. Các khóa đào tạo về an ninh mạng và kỹ năng bảo mật tác nghiệp cần được tổ chức định kỳ. Đội ngũ nhân sự phải hiểu rõ các thủ đoạn tấn công mạng và phương pháp phòng tránh lừa đảo số. Tinh thần trách nhiệm cao của người làm báo quân đội sẽ triệt tiêu các nguy cơ từ bên trong.

4.2. Xây dựng môi trường truyền thông số an toàn và vững chắc

Ứng dụng chuyển đổi số phải đi liền với xây dựng môi trường mạng an toàn và đáng tin cậy. Kênh Quốc phòng cần chủ động sản xuất các nội dung chính luận sắc bén trên không gian số để đấu tranh chống quan điểm sai trái. Việc kết hợp chặt chẽ giữa an ninh truyền thông và an ninh mạng quốc gia tạo nên thế trận phòng thủ vững chắc. Kênh Truyền hình Quốc phòng tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột truyền thông thiết yếu, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, danh mục Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng I: Nhận thức cơ bản và những vấn đề có liên quan đến an ninh truyền thông ở Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam. Chƣơng II: Thực trạng công tác bảo đảm an ninh truyền thông ở Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam. Chƣơng III: Dự báo và một số giải pháp bảo đảm an ninh truyền thông ở Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam. 11 CHƢƠNG I: NHẬN THỨC CƠ BẢN VÀ NHỮNG YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN AN NINH TRUYỀN THÔNG 1.

Nhận thức cơ bản về An ninh truyền thông 1. Một số khái niệm liên quan đến an ninh truyền thông 1. Khái niệm về An toàn thông tin Hệ thống thông tin là thành phần thiết yếu trong mọi cơ quan, tổ chức đặc biệt là đối với cơ quan báo chí truyền thông, nơi mà thông tin chính là tài sản lớn nhất, quan trọng nhất, mang lại những giá trị gia tăng, lợi thế cạnh tranh nhƣng cũng luôn ẩn chứa những rủi ro. Đối với hệ thống thông tin hoạt động trên nền tảng công nghệ thông tin (IT-Base), do máy tính đƣợc phát triển với tốc độ rất nhanh để đáp ứng nhiều yêu cầu của ngƣời dùng, các phiên bản đƣợc phát hành liên tục với các tính năng mới đƣợc thêm vào ngày càng nhiều, điều này làm cho các phần mềm không đƣợc kiểm tra kỹ trƣớc khi phát hành và bên trong chúng chứa rất nhiều lỗ hổng có thể dễ dàng bị lợi dụng.

Thêm vào đó là việc phát triển của hệ thống mạng, cũng nhƣ sự phân tán của hệ thống thông tin, làm cho ngƣời dùng truy cập thông tin dễ dàng hơn và tin tặc cũng có nhiều mục tiêu tấn công dễ dàng hơn. Đặc biệt, theo số liệu tổng kết và kinh nghiệm của các chuyên gia bảo mật, các thông tin càng đƣợc giao tiếp bởi nhiều ngƣời truy cập sử dụng thì càng dễ bị tấn công. Chính vì vậy, hệ thống thông tin IT-Base luôn có những nguy cơ không an toàn. Hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về nội hàm của các khái niệm về trạng thái đảm bảo an toàn thông tin cho hệ thống mạng, nhƣ “an toàn, an ninh thông tin” (Information Security), “an ninh mạng” (Cyber Security, Network Security), “bảo mật mạng máy tính”, “bảo mật Router, switch” (phần cứng), “bảo mật server” (OS), “bảo mật từng ứng dụng web, email.

Trong đó, khái niệm phổ biến là “Information Security”, “Network Security” hay “Cyber Security” có nội hàm là bảo đảm an toàn mạng và an toàn thông tin trong quá trình khởi tạo, truyền và lƣu trữ dữ liệu trên máy tính cá nhân, trên mạng và trên điện toán đám mây (Cloud). 12 An toàn thông tin là các hoạt động nhằm bảo vệ tài sản thông tin và là một lĩnh vực rộng lớn, phức tạp, nhạy cảm. An toàn thông tin là sự bảo vệ thông tin và các hệ thống thông tin tránh bị truy nhập, sử dụng, tiết lộ, gián đoạn, sửa đổi hoặc phá hoại trái phép nhằm bảo đảm tính nguyên vẹn, tính bảo mật và tính khả dụng của thông tin (Khoản 23, Điều 3, Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 của Chính phủ về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng). Trong cơ quan báo chí truyền thông, an toàn thông tin là sự duy trì, bảo vệ hệ thống thông tin tránh bị truy nhập, sử dụng, tiết lộ, gián đoạn, sửa đổi hoặc phá hoại trái phép thông tin, tài nguyên, dữ liệu, nhằm đảm bảo tính nguyên vẹn, tính bảo mật và tính khả dụng của thông tin, tài nguyên, dữ liệu.

An toàn thông tin liên quan đến hai khía cạnh đó là an toàn về mặt vật lý và an toàn về mặt kỹ thuật. Về mặt vật lý, là sự bảo đảm cho tài liệu (giấy tờ, sổ sách, băng đĩa…) và hệ thống thiết bị IT-Base phục vụ xử lý, lƣu trữ, truyền dẫn thông tin hoạt động tin cậy, ổn định trong môi trƣờng tiêu chuẩn, có sự cách ly cần thiết về mặt vật lý để giảm thiểu tác động không mong muốn từ các nguyên nhân khách quan (thiên tai, sét đánh, chập điện, cháy nổ, thiết bị phần cứng bị hƣ hỏng…) và chủ quan (các phần tử phá hoại nhƣ nhân viên xấu bên trong và kẻ trộm bên ngoài) làm ảnh hƣởng tới quá trình vận hành hệ thống. Về mặt kỹ thuật, là sự thiết kế, lắp đặt, đấu nối để hệ thống thông tin hoạt động đủ công suất, ổn định, hiệu quả, có tính dự phòng, đƣợc bảo mật và xây dựng những quy trình nhằm ngăn chặn các truy cập trái phép, lấy cắp, hiệu chỉnh, xóa thông tin,. đồng thời, đảm bảo cho các truy cập hợp pháp có thể khai thác thông tin hiệu quả.

Khái niệm về An ninh thông tin Nhƣ đã đề cập, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và đặc biệt là công nghệ thông tin - truyền thông, mạng Internet đã vƣợt xa ý nghĩa ban đầu thƣờng dành để phục vụ quân sự, trở thành nguyên nhân, động lực, môi trƣờng, chất xúc tác cho hàng loạt các thay đổi căn bản trên các mặt đời sống xã hội loài ngƣời 13 [33]. Tự do thông tin và bùng nổ thông tin gần nhƣ không thể kiểm soát theo các phƣơng cách truyền thống dẫn đến giảm quyền lực, chi phối của chính phủ, chính quyền các nƣớc đối với xã hội dân sự, các tổ chức phi chính phủ và tăng rất nhanh khả năng thâm nhập, thẩm thấu, lan truyền các tƣ tƣởng, giá trị về chính trị, pháp lý, tôn giáo,. giữa các quốc gia, các cộng đồng dân cƣ. Xã hội thông tin, công nghệ số cũng đƣa đến khả năng gia tăng tác động, phản ứng dây chuyền của các sự kiện kinh tế, chính trị - xã hội nhạy cảm xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên thế giới đến tình hình kinh tế, chính trị, an ninh, xã hội của các nƣớc.

Ví dụ, việc một số báo chí, đảng phái chính trị ở phƣơng Tây (Đan Mạch, Pháp, Anh, Đức,.) cho đăng các bức biếm họa nhà tiên tri Mohammed (năm 2006) đã làm cho cộng đồng ngƣời Hồi giáo khắp thế giới phẫn nộ; nổ ra nhiều cuộc biểu tình, tuần hành, tấn công các trụ sở ngoại giao, kinh tế của các nƣớc phƣơng Tây; nổ ra các hoạt động khác đe dọa đến an ninh, an toàn đối với các hoạt động ngoại giao, thƣơng mại, kinh tế ở nhiều quốc gia trên thế giới. Cùng với sự hỗ trợ của các mạng xã hội trên Internet, chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan, vấn đề nhà nƣớc Hồi giáo tự xƣng IS chỉ trong một thời gian ngắn đã thu hút, tập hợp đƣợc lực lƣợng rất lớn, kể cả công dân Mỹ, công dân các nƣớc châu Âu tham gia, trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đến an ninh, hòa bình không chỉ riêng ở Trung Đông mà trên phạm vi toàn cầu. Sự phát triển của công nghệ thông tin - truyền thông và Internet còn làm xuất hiện loại tội phạm mới, tội phạm công nghệ cao; làm xuất hiện loại hình chiến tranh mới, "chiến tranh không gian mạng" hay "chiến tranh mạng". Thông tin về các vụ gián điệp mạng, tấn công mạng máy tính của các quốc gia, tổ chức ở nhiều nƣớc (ngay cả ở những quốc gia có tiềm lực nhất về bảo đảm an ninh thông tin) bị tiết lộ thời gian qua cho thấy, rất nhiều mối hiểm họa lớn, có tác động lan truyền trên phạm vi toàn cầu là do những hiệu ứng của công nghệ thông tin, mạng Internet mang lại.

Ngày nay, trong xã hội thông tin hiện đại, con ngƣời tiếp nhận và xử lý thông tin nhanh chóng, thuận tiện, hiệu quả phần lớn bằng các thiết bị công nghệ thông tin và thông qua hệ thống mạng Internet. Với tính áp đảo trong sử dụng và hiệu ứng lan tỏa nhanh chóng của mạng máy tính, các vấn đề an ninh thông tin của một quốc gia 14 đang đƣợc hiểu chính là an ninh mạng, mặc dù nếu bóc tách về ngữ nghĩa nội hàm, ngoại diên, hai khái niệm này không thể đồng nhất với nhau. Ngoài những lợi thế không thể phủ nhận mà Internet mang lại, các quốc gia trên thế giới đã ý thức đƣợc mức độ nguy hiểm của Internet. Trên trang BBC đăng tải ngày 30/5/2009 về việc Mỹ thành lập Cục An ninh mạng Internet, Tổng thống đƣơng nhiệm của Mỹ lúc đó là B.

Obama đã phát biểu đủ cho ta có cái nhìn khái quát nhất về sự thay đổi trong nhận thức của các quốc gia: "Đe dọa về an ninh mạng trở thành một trong các thách thức về kinh tế và an ninh quốc gia nguy hiểm nhất đối với nƣớc Mỹ" và "Internet hiện giờ trở thành vũ khí hủy diệt hàng loạt". Sự thừa nhận về môi nguy hiểm nhất đối với an ninh của một cƣờng quốc có tiềm lực quốc phòng hùng mạnh nhất thế giới cũng đủ cho chúng ta thấy sự thay đổi nhận thức ấy sâu sắc đến mức nào. Thậm chí, từ năm 2013 đến nay, các mối đe dọa từ không gian mạng đƣợc xác định là "đe dọa chiến lƣợc số 1" một đối với nƣớc Mỹ, lần đầu tiên đƣợc xếp trên mối đe dọa về khủng bố kể từ thảm họa ngày 11/9/2001 tại Mỹ. Ngày 08/01/2018, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng Việt Nam đã tổ chức Lễ công bố Quyết định thành lập Bộ Tƣ lệnh Tác chiến không gian mạng.

Chúng ta nhận thức rằng, trong chiến tranh hiện đại, không gian mạng đƣợc coi là môi trƣờng tác chiến thứ 5 gắn kết chặt chẽ với các phƣơng thức tác chiến trên không, trên bộ, trên biển và trong không gian vũ trụ. Tác chiến không gian mạng đã trở thành một phƣơng thức tác chiến cơ bản giữ vai trò quan trọng trong các cuộc chiến tranh có áp dụng các vũ khí công nghệ cao. Trong chiến lƣợc bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Đảng ta đã đề cao trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, nhận định nguy cơ xảy ra chiến tranh mạng, mất an ninh thông tin ngày càng tăng và đặt ra mục tiêu phải chủ động phòng ngừa, ngăn chặn có hiệu quả chiến tranh mạng. An ninh thông tin là việc bảo đảm thông tin trên mạng không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, bí mật nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân (Khoản 24, Điều 3, Nghị định số 72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 của Chính phủ về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng).