phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương và 9 tiết. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC XÃ HỘI ĐỐI VỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ 1. Mối quan hệ giữa tổ chức xã hội với hệ thống chính trị 1. Khái niệm, đặc trưng của tổ chức xã hội * ổ xã ộ Tổ chức xã hội là khái niệm được dùng với nhiều nghĩa khác nhau, trong các ngành khoa học khác nhau và trong cuộc sống hàng ngày.
Theo từ nguyên chữ Hán thì "Tổ" là sự tập hợp, gom góp lại những gì riêng rẽ, còn "Chức" là đan dệt nên, cấu trúc sắp xếp theo một trật tự nhất định những gì được gom lại để thực hiện một chức năng nhất định. Tổ chức ra đời do yêu cầu khách quan của sự tồn tại và phát triển của con người và xã hội. Người ta tự tìm đến nhau, liên kết với nhau để chống chọi lại với thiên tai, thú dữ, chống lại nạn xâm chiếm của các thế lực và do yêu cầu của xã hội hóa sản xuất. Khi tập hợp lại với nhau thành một tổ chức thì họ cần phải thương lượng, thỏa thuận và thống nhất với nhau để hình thành nên những quy định chung.
Những quy định này ra đời và mọi người trong tổ chức hành động một cách tự nguyện theo những quy định ấy, đồng thời không được làm những gì vượt ra ngoài khuôn khổ của những quy định chung. Sự ra đời của các tổ chức xã hội xuất phát từ chính nhu cầu vật chất và tinh thần của con người trong một xã hội dân chủ. Sự phát triển của chúng phản ánh mức độ tiến bộ về dân trí và dân chủ trong xã hội, chúng tổ chức và hoạt động theo tinh thần tự nguyện trong khuôn khổ pháp luật của Nhà nước nhưng không phải là những cơ quan mang tính quyền lực nhà nước. Chính vì thế, các tổ chức xã hội còn được gọi là các tổ chức phi chính phủ (tiếng Anh là Non govermental Organization- NGO).
Thuật ngữ tổ chức phi Chính phủ bắt đầu được dùng từ năm 1945 sau khi Liên Hợp quốc được thành lập. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo cách hiểu như vậy, hoạt động của tổ chức xã hội đã phát triển ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Sự phát triển của các tổ chức xã hội trong giai đoạn hiện nay còn được mở rộng với những khái niệm khác nhau của nhiều nhà nghiên cứu, thể hiện sự đa dạng và vai trò to lớn của các tổ chức xã hội. Sau đây, chúng ta sẽ nghiên cứu những khái niệm khác nhau về tổ chức xã hội theo từng góc độ tiếp cận: - Theo từ điển Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, xã hội dân sự, trong đó các tổ chức xã hội là bộ phận chủ yếu được hiểu là một mảng của đời sống xã hội có tổ chức, mang tính tự nguyện, (hầu như) tự tái tạo, tự tài trợ, độc lập với nhà nước, gắn bó với nhau bằng một trật tự pháp lý hay một số nguyên tắc chung.
Các tổ chức xã hội do người dân tự tổ chức để phát huy năng lực sáng tạo, hiện thực hóa các ý tưởng để tương tác với nhà nước nhằm đạt tới một nền quản trị quốc gia minh bạch, hiệu quả và có trách nhiệm. - Theo Liên minh Thế giới vì sự tham gia của công dân (CIVICUS), các tổ chức xã hội (dân sự) là diễn đàn giữa gia đình, nhà nước và thị trường, nơi mà mọi con người bắt tay nhau để thúc đẩy quyền lợi chung. Theo đó, muốn cải thiện tính hiệu quả của Nhà nước cần phải dựa vào sức mạnh tương đối của thị trường và các tổ chức xã hội, các tổ chức xã hội có thể vừa là cộng sự vừa là đối thủ cạnh tranh trong việc cung ứng các dịch vụ công cộng; các tổ chức này có thể gây áp lực có ích đối với chính quyền để cải thiện việc cung cấp và chất lượng các dịch vụ công cộng. Hann và Elizabeth Dunn, các tổ chức xã hội được xem là lĩnh vực tư, tách biệt với nhà nước, là không gian mà nhà nước không thể can thiệp; và hơn thế nữa, nó đối lập với nhà nước, trở thành một lực lượng độc lập tham gia vào quá trình giám sát các hoạt động của nhà nước và giải quyết những vấn đề thuộc lĩnh vực "dân sự" mà ở đó nhà nước không đủ nguồn lực và cơ sở xã hội để thực hiện.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Theo Marlies Glasius, David Lewis và Hakan Sekinelgin, các tổ chức xã hội được lập nên bởi cộng đồng dựa trên cơ sở tự nguyện, nằm ngoài phạm vi nhà nước; tổ chức và hoạt động của các tổ chức xã hội phụ thuộc vào chế độ chính trị, cấu trúc của hệ thống quyền lực chính trị của quốc gia và các yếu tố văn hóa, dân tộc. - Theo Larry Diamond, các tổ chức xã hội là lĩnh vực của đời sống xã hội có tổ chức, mang tính tự nguyện, tự trang trải, độc lập với nhà nước và chịu sự rằng buộc bởi trật tự pháp luật hoặc hệ thống luật lệ chung do cộng đồng đặt ra. Các tổ chức xã hội là thực thể trung gian, nằm giữa môi trường tư và công (nhà nước), bao gồm một dải rộng các tổ chức độc lập chính thức và không chính thức ở nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, thông tin, giáo dục. và các vấn đề khác như lợi ích của các thành viên trong tổ chức, phát triển xã hội.
- Theo Gerassimos Fourlanos, các tổ chức xã hội được hiểu là tổng thể các tổ chức, thiết chế xã hội tự nguyện, không phụ thuộc vào hình thức pháp lý, cùng tự nguyện tham gia vào các hoạt động vì những giá trị, mục tiêu, lợi ích chung. Khái quát lại, từ những khái niệm trên chúng ta có thể hiểu tổ chức xã hội là p ợp ộ ã e ề p, ổ, ở , ớ ằ p ầ ạ ầ ớp ư p, è y , ộ ặ, úp ỡ ộ ộ , ạ ó , ể , ị , xã ộ , ừ C ú ó y ớ ỏ , ó ổ ướ , ở ấ ị p ươ ặ ổ ươ ư ũ ó ữ ổ ỉ ạ ộ p ạ ị p ươ ặ ơ ở Ở nước ta, chỉ tính riêng từ sau khi thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đến nay, các tổ chức xã hội đã phát triển rất phong phú và đa dạng. Các tổ chức xã hội là những bộ phận cấu thành của hệ thống chính trị, được hình thành trên các nguyên tắc tự nguyện, tự quản của người dân được tổ chức theo điều lệ hay theo các 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quy định của nhà nước, nhân danh tổ chức mình khi tham gia vào quản lý nhà nước, quản lý xã hội nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng của các thành viên mà nó đại diện. Hoạt động quản lý nhà nước được tiến hành không chỉ bởi các cơ quan nhà nước mà còn được hình thành bởi các tổ chức xã hội và cá nhân.
Là một bộ phận của hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội đã góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động. Các tổ chức xã hội rất đa dạng về hình thức, tên gọi, chủng loại như: Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội Trọng tài kinh tế, Hội Nhà văn, Hội Nhà báo, Hội Luật gia. và nhiều tổ chức khác. * Đặ ư ổ xã ộ Các tổ chức xã hội do người dân tự tổ chức để phát huy năng lực sáng tạo, hiện thực hóa ý tưởng để tương tác với nhà nước nhằm đạt tới một nền quản trị quốc gia minh bạch, hiệu quả và có trách nhiệm.
Do đó, các tổ chức xã hội có những đặc trưng riêng và cơ bản như sau: ấ , đó là các tổ chức ngoài nhà nước, phi chính phủ, bao gồm các quan hệ và tổ chức không mang dấu hiệu quyền lực công. , đó là các tổ chức hoạt động chủ yếu không nhằm mục tiêu lợi nhuận (khác với các doanh nghiệp là các khoản lợi nhuận, nếu có, không được chia với mục đích tư lợi). b , các tổ chức xã hội được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự quản, tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình, dân chủ, công khai, minh bạch, đề cao sự đồng thuận, chia sẻ về lợi ích nhằm đạt đến sự cân bằng, hài hòa các lợi ích tư và lợi ích công. ư, các tổ chức xã hội đa dạng về cách thức và hình thức tổ chức, phong phú về nhu cầu và lợi ích, mục tiêu cụ thể.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com , các tổ chức xã hội chứa đựng nhiều mâu thuẫn và tranh chấp trong từng quan hệ, từng tổ chức và giữa các quan hệ, các tổ chức, mà sự giải quyết nhờ tính tự nguyện, đồng thuận, dân chủ của các thành viên, hội viên và sự tác động đúng đắn, thích hợp của Nhà nước pháp quyền. , các chức năng chủ yếu của tổ chức xã hội là tập hợp nhu cầu cá nhân, nhóm, tổ chức, cộng đồng để hình thành nên các nhu cầu xã hội, nhu cầu chính sách; tạo môi trường xã hội thuận lợi để hội viên, thành viên hình thành và phát triển tri thức, kỹ năng quản lý xã hội; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của thành viên, hội viên; phát huy và thực hành dân chủ, tham gia xây dựng và giám sát, phản biện xã hội đối với cơ chế, chính sách, pháp luật của nhà nước; tham gia cung ứng các dịch vụ công, hoạt động từ thiện, nhân đạo, khắc phục những hậu quả của thiên tai, bảo vệ môi trường. Ngoài những đặc trưng chung của các tổ chức xã hội ở nhiều nước trên thế giới, các tổ chức xã hội ở Việt Nam còn có những đặc trưng riêng như: - Hầu hết các tổ chức xã hội ở Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản cầm quyền và tích cực phối hợp hoạt động với các cơ quan nhà nước.