Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Nhà nước đối với hoàn thiện môi trường cạnh tranh của các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam. Chương 2: Thực trạng vai trò của Nhà nước đối với việc hoàn thiện môi trường cạnh tranh của các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam. Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm phát huy vai trò của Nhà nước đối với hoàn thiện môi trường cạnh tranh cho các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOÀN THIỆN MÔI TRƢỜNG CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỄN THÔNG VIỆT NAM 1.
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VÀ MÔI TRƢỜNG CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP VIỄN THÔNG. Quan niệm về cạnh tranh và cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh là hiện tượng phổ biến và có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế ở các quốc gia. Việc nghiên cứu quan hệ cạnh tranh đã xuất hiện từ rất sớm với các các trường phái nổi tiếng như: lý thuyết cạnh tranh cổ điển, lý thuyết cạnh tranh tân cổ điển và lý thuyết cạnh tranh hiện đại.
Có thể tóm lược một số nội dung cơ bản về lý thuyết cạnh tranh trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay như sau: - Cạnh tranh là hiện tượng phổ biến, là một quy luật khách quan trong nền kinh tế thị trường. - Cạnh tranh có tính chất hai mặt: tác động tích cực và tác động tiêu cực. Cạnh tranh là động lực mạnh mẽ thúc đẩy các chủ thể kinh doanh hoạt động hiệu quả hơn trên cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả vì sự sống còn và phát triển của mình. Tuy nhiên, cạnh tranh cũng có nguy cơ dẫn đến cạnh tranh, giành giật, khống chế lẫn nhau… tạo nguy cơ gây rối loạn và thậm chí đổ vỡ lớn.
Để phát huy được mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực, cần duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, hợp pháp và kiểm soát độc quyền, xử lý cạnh tranh không lành mạnh giữa các chủ thể kinh doanh. Cạnh tranh nảy sinh khi hai bên hay nhiều bên cố gắng giành lấy thứ mà không phải ai cũng có thể giành được. Theo định nghĩa của Từ điển Tiếng Việt: cạnh tranh là sự tranh đua giữa những cá nhân, tập thể có chức năng như nhau, nhằm dành phần hơn, phần thắng về mình. Theo từ điển Thuật ngữ kinh tế học 6 “cạnh tranh - sự đấu tranh đối lập giữa các cá nhân, tập đoàn hay quốc gia”.
Từ điển Kinh tế thị trường cũng đưa ra định nghĩa “Cạnh tranh hữu hiệu là một phương thức thích ứng với thị trường của xí nghiệp, mà mục đích là giành được hiệu quả hoạt động thị trường làm cho người ta tương đối thoả mãn nhằm đạt được lợi nhuận bình quân vừa đủ để có lợi cho việc kinh doanh bình thường và thù lao cho những rủi ro trong việc đầu tư, đồng thời hoạt động của đơn vị sản xuất cũng đạt được hiệu suất cao, không có hiện tượng quá dư thừa về khả năng sản xuất trong một thời gian dài, tính chất sản phẩm đạt trình độ hợp lý”. Ngày nay, hầu hết các nước trên thế giới đều thừa nhận cạnh tranh và coi cạnh tranh không những là môi trường và động lực của sự phát triển mà còn là một yếu tố quan trọng làm lành mạnh hoá các quan hệ xã hội, tạo động lực cho sự phát triển. Do đó quan điểm đầy đủ về cạnh tranh có thể được nhìn nhận như sau: Cạnh tranh là cuộc đấu tranh gay gắt, quyết liệt giữa các chủ thể kinh tế khi tham gia vào thị trường nhằm giành giật lợi ích tối đa cho mình. Phân loại cạnh tranh * Xét theo chủ thể cạnh tranh - Cạnh tranh giữa người bán và người mua - Cạnh tranh giữa những người mua với nhau - Cạnh tranh giữa những người bán với nhau * Xét theo tính chất của cạnh tranh - Cạnh tranh hoàn hảo hay gọi là cạnh tranh thuần túy - Cạnh tranh không hoàn hảo * Xét về phương diện luật pháp và ảnh hưởng của cạnh tranh đối với sự phát triển kinh tế: - Cạnh tranh lành mạnh - Cạnh tranh không lành mạnh * Xét theo cấp độ của cạnh tranh: 7 - Cạnh tranh của nền kinh tế - Cạnh tranh của sản phẩm - Cạnh tranh của doanh nghiệp Cạnh tranh của doanh nghiệp là cuộc đấu tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp trên thị trường nhằm giành giật những ưu thế trong sản xuất, lưu thông và uy tín thương hiệu của doanh nghiệp.
Tất nhiên động lực sâu sa của các doanh nghiệp trong quan hệ cạnh tranh bao giờ cũng là tối đa hóa lợi nhuận. Trong điều kiện hiện nay, các doanh nghiệp nhìn chung chuyển từ quan điểm cạnh tranh đối kháng sang cạnh tranh trên cơ sở hợp tác, cạnh tranh không phải là khi nào cũng đồng nghĩa với việc tiêu diệt lẫn nhau, triệt hạ nhau. Trên thực tế, các thủ pháp mà doanh nghiệp sử dụng trong cạnh tranh hiện nay dựa trên cơ sở cải tiến và nâng cao chất lượng sản phẩm, mẫu mã, các dịch vụ hỗ trợ và giảm giá bán sản phẩm. Xu thế chung là cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm ngày càng tăng vì thế các doanh nghiệp phải luôn quan tâm đến việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, cải tiến quản lý và phương thức sản xuất kinh doanh.
Như vậy là cạnh tranh đã khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ mới, hiện đại, tạo sức ép buộc các doanh nghiệp phải sử dụng có hiệu quả nguồn lực trong phạm vi doanh nghiệp để giảm giá thành qua đó giảm giá bán và nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo hoạt động có hiệu quả, giành được ưu thế trên thị trường. Môi trƣờng cạnh tranh của doanh nghiệp viễn thông 1. Môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp: quan niệm và các yếu tố cấu thành Trước hết cần phải khẳng định, môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp là một bộ phận cấu thành môi trường kinh doanh của doanh nghiệp. Trong kinh tế học, môi trường kinh doanh là một thuật ngữ được đề cập và nghiên cứu từ lâu, song ở nước ta từ khi chuyển sang kinh tế thị trường thì vấn đề môi trường kinh doanh mới được quan tâm nghiên cứu nhiều hơn và việc tạo lập môi trường kinh doanh được đặt ra như là một yêu cầu cấp bách cho công cuộc đổi mới nền kinh tế.
Có thể hình dung quan hệ giữa doanh nghiệp và môi trường kinh 8 doanh như thể cá với nước. Nước là môi trường sống của cá, vì vậy, để sống, để tồn tại nước phải đảm bảo được những điều kiện về ô xi, về chất dinh dưỡng. cần thiết để cho sự sinh trưởng và phát triển của cá. Đối với doanh nghiệp cũng vậy, muốn tồn tại và phát triển được đòi hỏi phải có một môi trường kinh doanh thuận lợi, môi trường đó phải đảm bảo được các yếu tố cần thiết về kinh tế, chính trị, pháp luật, thị trường v.
cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, môi trường kinh doanh của doanh nghiệp là tổng thể các yếu tố và điều kiện khách quan và chủ quan bên ngoài và bên trong doanh nghiệp, có mối quan hệ tương tác lẫn nhau, có ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến hoạt động sản xuât và kinh doanh của doanh nghiệp. Còn môi trường cạnh tranh là thuộc tính của kinh tế thị trường, không có cạnh tranh có nghĩa là không có kinh tế thị trường. Môi trường cạnh tranh bao trùm lên không gian bán, không gian mua, thúc đây doanh nghiệp tranh thủ điều kiện sản xuất và tiêu thụ để thúc đẩy mua bán song phương, xoay quanh giá trị và chất lượng hàng hoá mà tiến hành đọ sức.
Trong thị trường cạnh tranh, cạnh tranh thực hiện tốt thông qua việc phân phối vốn. Thông qua cạnh tranh khiến cho vốn từ chỗ hiệu quả thấp di chuyển sang nơi có hiệu quả cao, bởi vì do một bộ phận cung vượt quá cầu nên đã xuất hiện sự mất cân đối cung cầu, từ đó khiến cho việc phân phối vốn đạt rất tốt. Đối với hàng hoá, cạnh tranh vừa là áp lực lại vừa là động lực thúc đẩy. Nó buộc người tham gia cạnh tranh cần phải tốn nhiều công sức để nghiên cứu tình hình thị trường, nâng cao chất lượng hàng hoá, hạ thấp giá thành sản phẩm, do đó làm tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Về lý thuyết, cạnh tranh là vô tình, không có “ô bảo hộ”, nó vận hành theo nguyên tắc tốt dùng, xấu bỏ, khiến cho mỗi mặt hàng đều đứng trước hai khả năng hoặc là thành công hoặc là thất bại. Tuy nhiên, cạnh tranh là bình đẳng, quyền lợi và địa vị pháp nhân của mỗi xí nghiệp đều có sự bình đẳng. Trách nhiệm của chính phủ là tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, tạo ra quy chế cạnh tranh tốt, là người phục vụ và là trọng tài. Chỉ có cạnh tranh bình đẳng, bảo hộ cạnh tranh thì cơ chế tốt dùng, xấu bỏ mới hình thành trên toàn xã hội được.
9 Có thể hiểu, môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp là tổng hòa các yếu tố tác động đến doanh nghiệp, tạo không gian, sân chơi buộc doanh nghiệp phải thường xuyên lao vào cuộc đấu tranh gay gắt với các doanh nghiệp khác trên thị trường vì sự sống còn của doanh nghiệp mình. Cạnh tranh trong nền kinh tế nói chung và cạnh tranh doanh nghiệp nói riêng đã được nghiên cứu từ rất lâu. Tuy nhiên, việc nghiên cứu môi trường cạnh tranh một cách có hệ thống lại bắt đầu khá muộn và chỉ mới từ những năm 1980 đến nay. Điều quan trọng trong tạo lập môi trường cạnh tranh đối với các doanh nghiệp là phải tạo được động lực để cho doanh nghiệp vươn lên.
Các yếu tố cấu thành môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp bao gồm: các đối thủ cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các đối thủ; luật pháp và chính sách của nhà nước; các yếu tố thị trường; trình độ phát triển của nền kinh tế; các yếu tố chính trị; văn hóa, xã hội, con người và yếu tố quốc tế. Các đối thủ cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các đối thủ: Số lượng, tiềm lực của các đối thủ cạnh tranh là yếu tố đầu tiên quan trọng nhất cấu thành môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì sao đối thủ cạnh tranh là yếu tố đầu tiên cần đề cập đến trong môi trường cạnh tranh của doanh nghiệp? Bởi vì những lợi thế vượt trội của đối thủ cạnh tranh luôn luôn tạo ra những rào cản cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện chiến lược kinh doanh của mình.