Tổng quan nghiên cứu

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) tại Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, trong đó có sự đóng góp tích cực của các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN). Tại huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk, tính đến tháng 8 năm 2019, toàn huyện đã đạt 264/285 tiêu chí NTM, chiếm tỷ lệ 92,6%, với bình quân 17,6 tiêu chí/xã. Thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 45 triệu đồng/năm, trong khi tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 5,18%. Tuy nhiên, công tác tham gia thực hiện chính sách xây dựng NTM của Hội LHPN huyện vẫn còn nhiều hạn chế như sự phối hợp chưa đồng bộ, năng lực cán bộ còn hạn chế, và nguồn kinh phí hỗ trợ còn thấp.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng sự tham gia của Hội LHPN huyện Cư Mgar trong thực hiện chính sách xây dựng NTM giai đoạn 2014-2020, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tham gia của Hội. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk, tập trung vào các hoạt động của Hội LHPN trong việc vận động, tuyên truyền, hỗ trợ hội viên phụ nữ thực hiện các tiêu chí NTM, đặc biệt thông qua Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện chính sách, nâng cao vai trò của Hội LHPN trong xây dựng NTM, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các cấp, ngành và tổ chức chính trị - xã hội khác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tập trung vào các lý thuyết về chính sách công và quản lý công trong lĩnh vực phát triển nông thôn. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng gồm:

  1. Mô hình tham gia thực hiện chính sách công: Nhấn mạnh vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc cụ thể hóa, vận động và giám sát thực thi chính sách, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng NTM.

  2. Mô hình phát triển cộng đồng dựa vào nguồn lực địa phương: Tập trung vào việc huy động sự tham gia của phụ nữ và cộng đồng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống văn hóa.

Các khái niệm chính bao gồm: chính sách xây dựng nông thôn mới, Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, vai trò của Hội LHPN trong quản lý nhà nước và vận động xã hội, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của Hội LHPN trong thực hiện chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp thu thập dữ liệu định tính và định lượng:

  • Nguồn dữ liệu: Bao gồm tài liệu, báo cáo, văn bản pháp luật liên quan đến chính sách xây dựng NTM; số liệu thống kê từ Hội LHPN huyện Cư Mgar; khảo sát, phỏng vấn sâu cán bộ Hội và hội viên phụ nữ; quan sát thực tế tại địa bàn huyện.

  • Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích để đảm bảo đại diện cho các nhóm phụ nữ dân tộc thiểu số và đa dạng các xã trong huyện.

  • Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả để đánh giá mức độ tham gia, so sánh các chỉ tiêu trước và sau khi thực hiện chính sách; phân tích nội dung các văn bản pháp luật và kế hoạch thực hiện; phân tích so sánh với các nghiên cứu tương tự trong nước.

  • Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2014 đến tháng 6 năm 2020, phù hợp với các kế hoạch và chương trình xây dựng NTM tại huyện Cư Mgar.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Mức độ tham gia của Hội LHPN trong xây dựng NTM: Hội LHPN huyện Cư Mgar đã tổ chức 71 buổi truyền thông, 39 lớp tập huấn, thu hút hơn 311.700 lượt hội viên phụ nữ tham gia từ năm 2014 đến 2020. Có 26.279 hộ gia đình phụ nữ (chiếm 69,4%) đăng ký thực hiện 8 tiêu chí của Cuộc vận động “5 không, 3 sạch”.

  2. Hiệu quả tuyên truyền và vận động: Tỷ lệ hộ nghèo do phụ nữ dân tộc thiểu số làm chủ hộ tái nghèo giảm đáng kể, tuy nhiên vẫn còn khoảng 5,18% hộ nghèo trên địa bàn. Việc vận động phụ nữ hiến đất, góp công xây dựng cơ sở hạ tầng được thực hiện tích cực, góp phần nâng cao thu nhập bình quân đầu người lên khoảng 45 triệu đồng/năm.

  3. Phối hợp giữa Hội LHPN và các cơ quan liên quan: Hội đã ký kết chương trình phối hợp với 13 ban, ngành, đoàn thể để thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM, tuy nhiên sự phối hợp chưa đồng bộ, một số hoạt động còn mang tính hình thức, hiệu quả chưa cao.

  4. Năng lực cán bộ và tổ chức bộ máy: Tổng số cán bộ chuyên trách từ huyện đến cơ sở là 21 người, quản lý hơn 22.700 hội viên, trong đó gần 11.000 là phụ nữ dân tộc thiểu số. Trình độ và năng lực cán bộ còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả vận động và tổ chức thực hiện chính sách.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Hội LHPN huyện Cư Mgar đóng vai trò quan trọng trong việc vận động, tuyên truyền và hỗ trợ hội viên phụ nữ tham gia xây dựng NTM, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Số liệu về tỷ lệ hộ nghèo giảm và thu nhập bình quân tăng phản ánh hiệu quả tích cực của các hoạt động Hội phối hợp thực hiện.

Tuy nhiên, hạn chế về nguồn lực, năng lực cán bộ và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan liên quan là nguyên nhân chính làm giảm hiệu quả thực thi chính sách. So sánh với các nghiên cứu trong nước cho thấy tình trạng này phổ biến ở nhiều địa phương miền núi, nơi có tỷ lệ phụ nữ dân tộc thiểu số cao và trình độ dân trí còn thấp.

Việc tuyên truyền chủ yếu theo hình thức một chiều, chưa phát huy được sự tương tác và sáng tạo của hội viên, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số không thông thạo tiếng phổ thông. Điều này làm giảm khả năng tiếp thu và thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng buổi tuyên truyền, lớp tập huấn theo năm, biểu đồ tỷ lệ hộ nghèo giảm theo thời gian, và bảng so sánh mức độ phối hợp giữa Hội LHPN với các ban ngành qua các năm.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Hội: Nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng vận động, quản lý cho cán bộ Hội từ huyện đến cơ sở trong vòng 1-2 năm tới, nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách xây dựng NTM.

  2. Đổi mới hình thức tuyên truyền, vận động: Áp dụng các phương pháp tương tác, sử dụng ngôn ngữ phù hợp với phụ nữ dân tộc thiểu số, tăng cường sử dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội để mở rộng phạm vi tiếp cận trong 1 năm tới, do Hội LHPN các cấp chủ trì.

  3. Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa Hội LHPN với các ban, ngành, đoàn thể để triển khai đồng bộ các hoạt động xây dựng NTM, đảm bảo trách nhiệm rõ ràng, trong vòng 6 tháng đến 1 năm, do UBND huyện và Ban Chỉ đạo xây dựng NTM chủ trì.

  4. Huy động nguồn lực tài chính và vật chất: Đề xuất cấp trên tăng cường hỗ trợ kinh phí cho Hội LHPN thực hiện các hoạt động xây dựng NTM, đồng thời vận động các nguồn lực xã hội hóa, trong vòng 1-3 năm, do Hội LHPN huyện phối hợp với các tổ chức tài trợ thực hiện.

  5. Phát triển các mô hình kinh tế hợp tác và hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp: Tập trung phát triển các mô hình kinh tế hợp tác, hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp cận vốn, kỹ thuật, thị trường, góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững, trong 2-3 năm tới, do Hội LHPN và các cơ quan liên quan phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Đặc biệt là các phòng ban liên quan đến xây dựng NTM, phát triển kinh tế - xã hội, để hiểu rõ vai trò của Hội LHPN trong thực hiện chính sách, từ đó phối hợp hiệu quả hơn trong công tác quản lý và triển khai.

  2. Lãnh đạo và cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Nhằm nâng cao nhận thức, năng lực tổ chức, vận động hội viên phụ nữ tham gia xây dựng NTM, đồng thời áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả hoạt động.

  3. Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực quản lý công và phát triển nông thôn: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn quý giá để nghiên cứu sâu hơn về vai trò của tổ chức chính trị - xã hội trong phát triển nông thôn.

  4. Các tổ chức phi chính phủ, tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực phát triển cộng đồng và bình đẳng giới: Tham khảo để xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp, góp phần thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

  1. Hội LHPN huyện Cư Mgar đã thực hiện những hoạt động gì để tham gia xây dựng nông thôn mới?
    Hội tổ chức các buổi tuyên truyền, lớp tập huấn, vận động hội viên thực hiện Cuộc vận động “5 không, 3 sạch”, vận động hiến đất, góp công xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ vay vốn phát triển kinh tế. Ví dụ, từ 2014-2020 đã có hơn 311.700 lượt hội viên tham gia các hoạt động này.

  2. Những khó khăn chính trong việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới của Hội LHPN là gì?
    Khó khăn gồm năng lực cán bộ còn hạn chế, phối hợp liên ngành chưa đồng bộ, nguồn kinh phí hỗ trợ thấp, hình thức tuyên truyền chưa phù hợp với phụ nữ dân tộc thiểu số, dẫn đến hiệu quả thực hiện chưa cao.

  3. Vai trò của Hội LHPN trong việc giảm nghèo tại huyện Cư Mgar như thế nào?
    Hội vận động phụ nữ phát triển kinh tế, hỗ trợ vay vốn, xây dựng mô hình kinh tế hợp tác, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn khoảng 5,18%. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nghèo ở phụ nữ dân tộc thiểu số vẫn còn cao, cần có giải pháp hỗ trợ đặc thù.

  4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Hội LHPN và các cơ quan liên quan?
    Cần thiết lập cơ chế phối hợp rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể, tổ chức các cuộc họp định kỳ, chia sẻ thông tin và nguồn lực, đồng thời tăng cường sự quan tâm, hỗ trợ từ các cấp chính quyền.

  5. Các giải pháp đổi mới hình thức tuyên truyền được đề xuất là gì?
    Đổi mới bằng cách sử dụng ngôn ngữ phù hợp với dân tộc thiểu số, tăng cường tương tác trong các buổi tuyên truyền, sử dụng mạng xã hội, video clip, tài liệu trực quan, tổ chức sinh hoạt nhóm để nâng cao hiệu quả tiếp nhận thông tin.

Kết luận

  • Hội LHPN huyện Cư Mgar đã có đóng góp tích cực trong thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của phụ nữ và cộng đồng.
  • Mức độ tham gia của phụ nữ qua các hoạt động tuyên truyền, vận động và hỗ trợ kinh tế được duy trì ổn định với hơn 69% hộ gia đình phụ nữ đăng ký thực hiện các tiêu chí.
  • Hạn chế về năng lực cán bộ, phối hợp liên ngành và nguồn lực tài chính là những thách thức cần được khắc phục.
  • Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao năng lực cán bộ, đổi mới hình thức tuyên truyền, tăng cường phối hợp và huy động nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.
  • Giai đoạn tiếp theo cần triển khai các giải pháp trong vòng 1-3 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn địa phương.

Luận văn kêu gọi các cấp, ngành và tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục quan tâm, phối hợp chặt chẽ để phát huy vai trò của Hội LHPN trong xây dựng nông thôn mới, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội tại huyện Cư Mgar và các địa phương tương tự.