Tìm hiểu vai trò của công tác xã hội trong dồn điền đổi thửa

Chuyên khảo phân tích Luận văn vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Lê Văn Đáng
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Mai Hồng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Vai Trò Của Công Tác Xã Hội Trong Công Tác Dồn Điền Đổi Thửa Tại Huyện Ba Vì, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Các khái niệm công cụ
• 1.2. Công tác xã hội và vai trò của công tác xã hội
• 1.3. Công tác dồn điền đổi thửa
• 1.4. Truyền thông và kỹ năng của truyền thông
• 1.5. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.5.1. Lý thuyết vai trò xã hội
• 1.5.2. Lý thuyết nhận thức hành vi
• 1.5.3. Thuyết nhu cầu của Maslow
• 1.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.6.1. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa ở Việt Nam
• 1.6.2. Khái quát chung về huyện Ba Vì
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG CÔNG TÁC DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA TẠI HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì
• 2.1.1. Phương án dồn điền đổi thửa
• 2.1.2. Thành lập tiểu ban dồn điền đổi thửa
• 2.1.3. Nội dung phương án dồn điền đổi thửa
• 2.1.4. Phương pháp dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì
• 2.1.5. Kết quả công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì
• 2.1.6. Những tồn tại trong công tác dồn điền đổi thửa
• 2.1.7. Nguyên nhân của những tồn tại trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì
• 2.2. Thực trạng vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
• 2.2.1. Vai trò vận động, kết nối nguồn lực
• 2.2.2. Vai trò tư vấn, tham vấn
• 2.2.3. Vai trò trợ giúp xây dựng và thực hiện kế hoạch cộng đồng
• 2.2.4. Vai trò tuyên truyền, vận động chính sách
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG CÔNG TÁC DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA TẠI HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Những giải pháp chung
• 3.2. Vận dụng kỹ năng truyền thông nhằm nâng cao vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Kỹ năng truyền thông trong công tác dồn điền đổi thửa ở huyện Ba Vì
• 3.2.2. Xây dựng mô hình truyền thông nhằm nâng cao vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về công tác xã hội và dồn điền đổi thửa

Công tác xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách phát triển nông thôn, đặc biệt là trong công tác dồn điền đổi thửa. Công tác xã hội không chỉ đơn thuần là việc hỗ trợ người dân mà còn là việc kết nối các nguồn lực, tư vấn và tham vấn để người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc dồn điền đổi thửa. Theo nghiên cứu, công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì đã đạt được nhiều thành công nhờ vào sự tham gia tích cực của các cán bộ làm công tác xã hội. Việc này đã giúp nâng cao hiệu quả và tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng. Một trong những mục tiêu chính của công tác này là tạo ra một hệ thống quản lý đất đai hợp lý và hiệu quả, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của nông thôn.

1.1 Khái niệm về công tác xã hội

Công tác xã hội được hiểu là một lĩnh vực chuyên môn nhằm hỗ trợ cộng đồng và cá nhân giải quyết các vấn đề xã hội. Trong bối cảnh dồn điền đổi thửa, công tác xã hội không chỉ là việc hỗ trợ tư liệu sản xuất mà còn là việc xây dựng niềm tin giữa chính quyền và người dân. Vai trò của công tác xã hội trong quá trình này thể hiện rõ qua việc tư vấn, hỗ trợ và tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các quyết định liên quan đến đất đai. Điều này không chỉ giúp người dân nâng cao nhận thức mà còn tạo ra sự đồng thuận trong việc thực hiện các chính sách dồn điền đổi thửa.

II. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì

Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì cho thấy nhiều tiến bộ nhưng cũng tồn tại không ít khó khăn. Quản lý đất đai chưa thật sự hiệu quả, dẫn đến tình trạng đất đai hoang hóa và khiếu kiện giữa các hộ dân. Nhiều xã chưa hoàn thành các chỉ tiêu nông thôn mới do vướng mắc trong công tác dồn điền đổi thửa. Theo số liệu thống kê, khoảng 4,1% diện tích đất nông nghiệp vẫn chưa được dồn điền đổi thửa. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp mạnh mẽ hơn trong việc thực hiện công tác này. Phát triển nông thôn không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề xã hội, đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân.

2.1 Những khó khăn trong công tác dồn điền đổi thửa

Trong quá trình thực hiện công tác dồn điền đổi thửa, nhiều khó khăn đã xuất hiện, đặc biệt là sự phản ứng của người dân. Nhiều hộ dân không đồng tình với phương án dồn điền do lo ngại về quyền lợi của mình. Sự thiếu minh bạch trong quá trình thực hiện cũng là một nguyên nhân dẫn đến sự mất niềm tin của người dân đối với chính quyền. Hỗ trợ cộng đồng cần được tăng cường để giải quyết những vấn đề này. Cần có những chương trình truyền thông hiệu quả để người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc dồn điền đổi thửa, từ đó tạo ra sự đồng thuận và hợp tác.

III. Vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa

Vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì rất quan trọng. Công tác xã hội không chỉ giúp người dân hiểu rõ về lợi ích của việc dồn điền đổi thửa mà còn tạo ra cầu nối giữa chính quyền và cộng đồng. Các cán bộ làm công tác xã hội đã tham gia tích cực trong việc tư vấn, hỗ trợ và thúc đẩy sự tham gia của người dân vào các quyết định liên quan đến đất đai. Điều này đã góp phần tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng và nâng cao hiệu quả của công tác dồn điền đổi thửa.

3.1 Vai trò vận động và kết nối nguồn lực

Công tác xã hội đã đóng vai trò quan trọng trong việc vận động và kết nối các nguồn lực phục vụ cho công tác dồn điền đổi thửa. Các cán bộ xã hội đã giúp xây dựng mối quan hệ giữa người dân và các cơ quan chức năng, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các chính sách liên quan đến đất đai. Chính sách đất đai cần được thực hiện công khai, minh bạch để người dân có thể tham gia đóng góp ý kiến. Sự tham gia này không chỉ giúp người dân cảm thấy được tôn trọng mà còn giúp chính quyền điều chỉnh các chính sách cho phù hợp với thực tiễn.

IV. Giải pháp nâng cao vai trò của công tác xã hội trong dồn điền đổi thửa

Để nâng cao vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng cho các cán bộ làm công tác xã hội. Điều này sẽ giúp họ có đủ năng lực để thực hiện các nhiệm vụ được giao. Bên cạnh đó, cần xây dựng các mô hình truyền thông hiệu quả nhằm nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của việc dồn điền đổi thửa. Chính sách hỗ trợ xã hội cũng cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

4.1 Xây dựng mô hình truyền thông hiệu quả

Xây dựng mô hình truyền thông hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa. Các mô hình này cần được thiết kế để phù hợp với đặc điểm của từng địa phương, từ đó tạo ra sự gắn kết giữa chính quyền và người dân. Cải cách chính sách cũng cần được thực hiện để đảm bảo quyền lợi của người dân trong quá trình dồn điền đổi thửa, từ đó tạo ra sự đồng thuận và hợp tác trong cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác dồn điền đổi thửa (DĐĐT) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm khắc phục tình trạng manh mún, phân tán ruộng đất, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại hóa và công nghiệp hóa. Tại thành phố Hà Nội, từ năm 2012 đến 2014, đã thực hiện DĐĐT trên diện tích khoảng 73 nghìn ha đất nông nghiệp, đạt tỷ lệ 97,11% tổng diện tích đất nông nghiệp của thành phố. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 4,1% diện tích (khoảng 3.128 ha) chưa hoàn thành do nhiều khó khăn, trong đó huyện Ba Vì là một trong những địa phương điển hình với nhiều thuận lợi và thách thức trong quá trình triển khai.

Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, giai đoạn từ năm 2011 đến nay. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng công tác DĐĐT, vai trò của công tác xã hội trong việc vận động, tư vấn, hỗ trợ cộng đồng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 4 xã điển hình: Châu Sơn, Tản Hồng, Phú Phương và Đồng Thái.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao hiệu quả công tác DĐĐT, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, đồng thời làm rõ vai trò của công tác xã hội trong việc tạo sự đồng thuận, giảm thiểu mâu thuẫn, khiếu kiện liên quan đến đất đai. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển nông thôn mới và công tác xã hội tại địa phương và các vùng tương tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng ba lý thuyết chính để phân tích vai trò công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa:

• Lý thuyết vai trò xã hội: Nhấn mạnh vai trò là tập hợp các hành vi chuẩn mực gắn với vị thế xã hội của cá nhân, bao gồm vai trò vận động, tư vấn, trợ giúp và tuyên truyền trong cộng đồng. Lý thuyết giúp hiểu rõ các chức năng và mối quan hệ giữa cá nhân, tổ chức và cộng đồng trong quá trình DĐĐT.

• Lý thuyết nhận thức hành vi: Giải thích quá trình thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của người dân thông qua học tập và tương tác xã hội. Lý thuyết này hỗ trợ công tác xã hội trong việc điều chỉnh nhận thức của người dân về lợi ích và quy trình DĐĐT, từ đó thúc đẩy sự đồng thuận và tham gia tích cực.

• Thuyết nhu cầu của Maslow: Phân loại nhu cầu của con người theo bậc thang từ nhu cầu sinh lý, an toàn, giao tiếp xã hội, tôn trọng đến tự hoàn thiện. Lý thuyết giúp nhân viên công tác xã hội xác định nhu cầu thực sự của người dân trong quá trình DĐĐT, từ đó xây dựng các giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng và thỏa mãn các nhu cầu này.

Ba lý thuyết này được kết hợp để làm rõ vai trò đa chiều của công tác xã hội trong việc vận động, tư vấn, hỗ trợ cộng đồng và truyền thông chính sách trong công tác DĐĐT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích tài liệu, phỏng vấn sâu và quan sát thực địa:

• Phân tích tài liệu: Thu thập và phân tích các văn bản pháp luật, nghị quyết, kế hoạch của Chính phủ, Thành phố Hà Nội và huyện Ba Vì liên quan đến công tác DĐĐT và công tác xã hội. Các tài liệu bao gồm báo cáo, giáo trình, báo chí và các văn bản chính thức.

• Phỏng vấn sâu: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp 20 người dân tại 4 xã nghiên cứu (Châu Sơn, Tản Hồng, Phú Phương, Đồng Thái), 4 cán bộ chính quyền cấp xã và 4 cán bộ làm công tác xã hội, giảm nghèo, an sinh xã hội và dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì. Phỏng vấn nhằm thu thập quan điểm, tâm tư, nguyện vọng, cũng như đánh giá hiệu quả và khó khăn trong công tác DĐĐT.

• Quan sát thực địa: Tham gia trực tiếp vào hoạt động sản xuất và quan sát thái độ, hành vi của người dân trong quá trình DĐĐT để thu thập thông tin xác thực, phục vụ cho việc đánh giá thực trạng và vai trò công tác xã hội.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 28 người đại diện cho các nhóm đối tượng liên quan, được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính, tổng hợp và so sánh các quan điểm, số liệu thực tế để rút ra kết luận.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì: Tính đến năm 2014, huyện Ba Vì đã hoàn thành dồn điền đổi thửa trên diện tích lớn, góp phần tạo ra các ô thửa lớn, thuận lợi cho cơ giới hóa và phát triển sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn một số xã như Đồng Thái gặp nhiều khó khăn, khiếu kiện kéo dài do chưa đạt được sự đồng thuận của người dân. Tỷ lệ hoàn thành DĐĐT tại các xã nghiên cứu dao động từ 70% đến trên 90%.

2. Vai trò vận động, kết nối nguồn lực của công tác xã hội: Nhân viên công tác xã hội đã tích cực vận động người dân tham gia DĐĐT, kết nối các nguồn lực hỗ trợ cải tạo giao thông, thủy lợi nội đồng. Khoảng 85% người dân được phỏng vấn đánh giá vai trò vận động của công tác xã hội là cần thiết và hiệu quả trong việc tạo sự đồng thuận.

3. Vai trò tư vấn, tham vấn và trợ giúp xây dựng kế hoạch cộng đồng: Công tác xã hội đã hỗ trợ người dân hiểu rõ các quy định pháp luật, quyền lợi và nghĩa vụ trong DĐĐT, giúp giảm thiểu mâu thuẫn và tranh chấp. Khoảng 75% người dân cho biết đã nhận được tư vấn trực tiếp hoặc gián tiếp từ nhân viên công tác xã hội.

4. Vai trò tuyên truyền, vận động chính sách: Công tác xã hội đã thực hiện nhiều hoạt động truyền thông, phổ biến chính sách DĐĐT qua các cuộc họp dân, tờ rơi, và các phương tiện truyền thông địa phương. Tỷ lệ người dân tiếp cận thông tin chính sách đạt khoảng 80%, góp phần nâng cao nhận thức và sự đồng thuận trong cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thành công công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì. Việc vận dụng lý thuyết vai trò xã hội giúp nhân viên công tác xã hội thực hiện hiệu quả các chức năng vận động, tư vấn và truyền thông. Lý thuyết nhận thức hành vi giải thích quá trình thay đổi nhận thức và hành vi của người dân qua các hoạt động truyền thông và tư vấn, từ đó nâng cao sự đồng thuận và giảm thiểu xung đột.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác, như Thừa Thiên Huế và Hải Dương, vai trò công tác xã hội tại Ba Vì được thể hiện rõ nét hơn nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và các tổ chức xã hội, cũng như sự đầu tư về nguồn lực và kỹ năng truyền thông. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những khó khăn như năng lực cán bộ công tác xã hội chưa đồng đều, một số xã chưa thực hiện tốt công tác tuyên truyền, dẫn đến khiếu kiện và bức xúc trong nhân dân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hoàn thành DĐĐT theo xã, biểu đồ đánh giá vai trò các chức năng của công tác xã hội và bảng tổng hợp các khó khăn, tồn tại trong quá trình thực hiện. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ ràng mức độ ảnh hưởng của công tác xã hội đến hiệu quả DĐĐT.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ công tác xã hội: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ năng truyền thông, tư vấn và giải quyết xung đột cho nhân viên công tác xã hội tại huyện Ba Vì. Mục tiêu nâng cao năng lực chuyên môn trong vòng 12 tháng, do Sở Lao động Thương binh và Xã hội phối hợp với UBND huyện thực hiện.

2. Phát triển mô hình truyền thông đa kênh, đa dạng: Xây dựng và triển khai mô hình truyền thông kết hợp họp dân, phát tờ rơi, sử dụng mạng xã hội và các phương tiện truyền thông đại chúng để phổ biến chính sách DĐĐT. Mục tiêu tăng tỷ lệ người dân tiếp cận thông tin lên trên 90% trong 2 năm tới, do Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện chủ trì.

3. Tăng cường vai trò của cộng đồng trong quá trình DĐĐT: Khuyến khích sự tham gia của người dân trong việc xây dựng phương án DĐĐT, tổ chức các cuộc họp dân chủ, công khai minh bạch thông tin. Mục tiêu giảm thiểu khiếu kiện xuống dưới 5% trong 3 năm, do UBND xã và các tổ chức đoàn thể thực hiện.

4. Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các phòng ban, tổ chức chính trị xã hội và nhân viên công tác xã hội để đồng bộ trong công tác vận động, tư vấn và giải quyết các vấn đề phát sinh. Mục tiêu hoàn thiện cơ chế trong 6 tháng, do UBND huyện chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về nông nghiệp và phát triển nông thôn: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách, kế hoạch triển khai công tác dồn điền đổi thửa hiệu quả, giảm thiểu mâu thuẫn xã hội.

2. Nhân viên công tác xã hội và các tổ chức xã hội: Tài liệu giúp nâng cao nhận thức về vai trò, kỹ năng truyền thông, tư vấn và vận động cộng đồng trong các chương trình phát triển nông thôn mới.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành công tác xã hội, phát triển cộng đồng: Luận văn là nguồn tham khảo quý giá về ứng dụng lý thuyết xã hội học, tâm lý học trong thực tiễn công tác xã hội tại địa phương.

4. Người dân và cộng đồng tại các vùng nông thôn: Giúp hiểu rõ hơn về quá trình dồn điền đổi thửa, quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó tham gia tích cực và có trách nhiệm trong các chương trình phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác xã hội đóng vai trò gì trong công tác dồn điền đổi thửa?
   Công tác xã hội giúp vận động, tư vấn, truyền thông và hỗ trợ cộng đồng trong quá trình DĐĐT, tạo sự đồng thuận và giảm thiểu mâu thuẫn. Ví dụ, nhân viên công tác xã hội tổ chức các buổi họp dân để giải thích chính sách và lắng nghe ý kiến người dân.

2. Tại sao công tác dồn điền đổi thửa lại gặp nhiều khó khăn?
   Do liên quan trực tiếp đến quyền lợi đất đai của người dân, có nhiều vấn đề như hoán đổi ruộng xấu, ruộng tốt, ruộng xa gần, khiếu kiện và mâu thuẫn nội bộ. Ngoài ra, năng lực cán bộ và công tác tuyên truyền chưa đồng đều cũng là nguyên nhân.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác dồn điền đổi thửa?
   Cần tăng cường đào tạo cán bộ, phát triển truyền thông đa kênh, nâng cao vai trò cộng đồng và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả. Ví dụ, tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng truyền thông cho cán bộ xã hội.

4. Vai trò của người dân trong công tác dồn điền đổi thửa như thế nào?
   Người dân là chủ thể trực tiếp, cần tham gia xây dựng phương án, đóng góp ý kiến và thực hiện các bước DĐĐT. Sự đồng thuận và hợp tác của người dân quyết định thành công của công tác này.

5. Công tác xã hội có thể áp dụng những kỹ năng truyền thông nào trong DĐĐT?
   Các kỹ năng như làm quen, giới thiệu, nghe, hỏi, trình bày, tổ chức họp, chia nhóm và viết bài truyền thông được áp dụng để nâng cao hiệu quả truyền đạt thông tin và vận động người dân.

Kết luận

• Công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững và xây dựng nông thôn mới.
• Công tác xã hội đóng vai trò then chốt trong việc vận động, tư vấn, truyền thông và hỗ trợ cộng đồng, góp phần nâng cao sự đồng thuận và giảm thiểu mâu thuẫn trong quá trình DĐĐT.
• Năng lực cán bộ công tác xã hội và công tác truyền thông cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác DĐĐT.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào đào tạo, phát triển truyền thông đa kênh, tăng cường vai trò cộng đồng và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu để hoàn thiện hơn các giải pháp và chính sách hỗ trợ công tác dồn điền đổi thửa trong tương lai.

Các cơ quan chức năng và tổ chức công tác xã hội cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp. Đề nghị các nhà nghiên cứu và cán bộ thực tiễn tiếp tục khai thác và ứng dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả công tác dồn điền đổi thửa trên địa bàn thành phố Hà Nội và các vùng lân cận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài. Chương 2: Thực trạng công tác dồn điền đổi thửa và vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của công tác xã hội trong công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội. Footer Page 18 of 107. 10 Header Page 19 of 107.

NỘI DUNG CHÍNH CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Các khái niệm công cụ 1.1 Vai trò “Vai trò là tập hợp hành vi hoặc các mô hình hành vi gắn với vị thế cá nhân để khẳng định bản sắc cá nhân và thuộc phạm trù của một quá trình tương tác giữa cá nhân và cấu trúc xã hội” [28]. Trong các khoa học xã hội nói chung và xã hội học nói riêng, có bốn hướng tiếp cận lí thuyết về vai trò. Theo hướng tiếp cận tâm lí học xã hội của MAISONNEUVE Jean (1973), khi bàn đến vai trò thì cần bàn đến ba khía cạnh hay ba cấp độ: (1) cấp độ thiết chế; (2) cấp độ cá nhân và (3) cấp độ tương tác giữa thiết chế và cá nhân. Ở cấp độ thiết chế, “vai trò là toàn thể các hành vi mang tính chuẩn mực của một tác nhân khi tác nhân ấy có một địa vị xã hội.

Những chuẩn mực hành vi ấy phù hợp với các biến số tuổi, giới tính, nghề nghiệp, vị thế gia đình và vị thế chính trị”. Dựa vào định nghĩa vai trò ở cấp độ thiết chế như vậy, tác giả này phân biệt vai trò mang tính thiết chế và vai trò mang tính chức năng. Ở nghĩa vai trò mang tính thiết chế, tác giả nhấn mạnh yếu tố chuẩn mực hành vi trong thiết chế của các chủ thể, trong khi đó, ở nghĩa vai trò mang tính chức năng, tác giả nhấn mạnh đến hoạt động của các tác nhân ở trong các nhóm xã hội thuộc thiết chế. Trên cơ sở này, Bales đã mô tả mô hình hành vi của các tác nhân trong các nhóm nhỏ là thường định hướng hoạt động của mình theo nhiệm vụ chung của nhóm.

Trong trường hợp ấy, vai trò mang tính chức năng thường được phân tích ở cấp độ liên cá nhân, ở cấp độ xúc cảm tích cực hay tiêu cực. Bên cạnh đó, một vài tác giả khác như BENNET và SHEATS tập trung phân tích định hướng hành vi của các tác nhân đến nhiệm vụ của nhóm Footer Page 19 of 107. 11 Header Page 20 of 107. mà họ là thành viên để duy trì sự cố kết nhóm và mức độ đáp ứng nhu cầu cho các thành viên nhóm Ở cấp độ cá nhân, nhờ có vai trò mà cá nhân có thể diễn đạt được nhân cách và bản sắc của bản thân.

Ở cấp độ tương tác giữa cấu trúc xã hội và cá nhân, MAISONNEUVE nêu lên khái niệm vai trò kì vọng và sự tiến triển bên trong của vai trò. Trên cơ sở ấy, “vai trò kì vọng là quá trình mường tượng trước các mô hình hành vi của tác nhân khác theo các vị thế xã hội và tình huống xã hội. Căn cứ theo quá trình phát triển các tương tác giữa cá nhân và cấu trúc xã hội, có thể có sự biến đổi mô hình hành vi hướng đến người khác. Theo hướng tiếp cận chức năng trong xã hội học của FILLOUX, vai trò được hiểu theo cách của MERTON như sau: “Cấu trúc xã hội là sự sắp xếp các vai trò và vị thế, tức là tổng thể vai trò và vị thế gắn kết với nhau và những chuỗi hành vi được sinh ra từ sự gắn kết ấy”.

Cũng trên tinh thần ấy, khi bàn đến nền tảng văn hóa của con người, LINTON đã đưa ra quan niệm như sau về vai trò: “Vai trò là khái niệm để chỉ thái độ, giá trị và hành vi mà xã hội gán cho một người có một địa vị”. Cũng cần phải lưu ý rằng, ở một địa vị xã hội tương đương với không ch một vai trò, mà là nhiều chuỗi vai trò phối hợp. Như vậy, vai trò thể hiện tính chức năng và luôn luôn động. Theo tiếp cận tích hợp tâm lí học xã hội và xã hội học của CHAPUIS và THOMAS (1995), những tác giả rất bị ảnh hưởng của JAMES, BALDWIN, LINTON, MEAD, MORENO, GOFFMAN, vai trò gắn với ba nhóm ch báo gồm nhân cách, chuẩn mực và giá trị.

“Vai trò là tổng thể các mô hình hành vi văn hóa tích hợp ở một địa vị xã hội. Đây là quá trình nhập tâm hay nội hóa các giá trị chung của xã hội và của các nhóm thuộc tính cho phép cá nhân phối hợp các hoạt động khác nhau”. Các tác giả này phân biệt ba cấp độ vai trò: Footer Page 20 of 107. 12 Header Page 21 of 107.

Vai trò được quy định hoặc vai trò gán cho tương ứng với vai trò kì vọng; Vai trò chủ quan hay quan niệm của chủ thể về vai trò và đánh giá của chủ thể về hoạt động thực hiện vai trò của mình theo kì vọng; Vai trò thực tiễn hay vai trò khách quan. Do cá nhân có nhiều vai trò nên khả năng xuất hiện xung đột các vai trò là rất cao bởi vì vào cùng một thời gian và không gian, cá nhân khó có thể hài hòa được mọi vai trò của mình. Hơn nữa, đặt trong chiều cạnh động học, vai trò luôn luôn tiến triển nên nó bị ảnh hưởng bởi các tâm tính văn hóa khác. CHAPUIS và THOMAS đã dẫn lại định nghĩa vai trò của ROCHEBLAVE- SPENLÉ như sau: “Vai trò là một mô hình hành vi có tổ chức tương ứng với vị thế của cá nhân trong một tập hợp tương tác”.

Như vậy, định nghĩa này biểu hiện một sự thỏa hiệp giữa một bên là vai trò “gán cho , vai trò quy định đối với một địa vị xã hội và bên kia là cá nhân tìm cách hành động phù hợp với mô hình hành vi chuẩn mực ấy. ROCHBLAVE-SPENTÉ không ch nhấn mạnh đến sự tiến triển của các vai trò do có những biến đổi kinh tế - xã hội, mà tác giả này còn phân tích những biến đổi chuẩn mực và giá trị xã hội do có những thay đổi vai trò. Ở một khía cạnh khác, khi đề cập đến mối quan hệ giữa địa vị và vai trò, CHAPUIS và THOMAS cho rằng, địa vị là yếu tố cốt lõi của quá trình tổ chức các quan hệ xã hội và vai trò là yếu tố cốt lõi của quá trình tiến triển tâm tính và giá trị văn hóa. Thực vậy, các vai trò bị ảnh hưởng bởi hệ quả của khủng hoảng các nền văn minh.

Hướng tiếp cận lí thuyết thứ tư mang tính chất tương tác theo quan niệm của MONTMOLLIN. Vai trò có ba ngữ nghĩa rất rõ: (1) “Vai trò là tổng thể những đòi hỏi và quy định (chuẩn mực, kì vọng, trách nhiệm, sự gán cho…) xuất phát từ cấu trúc xã hội và được tích hợp ở một vị thế nào đó trong cấu trúc xã hội”; (2) “Vai trò là toàn thể hành vi mà cá nhân thực hiện Footer Page 21 of 107. 13 Header Page 22 of 107. với tư cách là cá nhân ấy có một vị thế trong một cấu trúc xã hội”; (3) “Vai trò là định hướng và quan niệm về hành động mà một cá nhân có được khi cá nhân ấy là thành viên của một tổ chức, tức là hệ thống thái độ và giá trị của cá nhân ấy”.

Theo GOFFMAN, vai trò tương ứng với một mô hình hành động được quy định trước: “Vai trò là quá trình cập nhật quyền và nghĩa vụ gắn với một địa vị xã hội”. Từ các hướng tiếp cận ấy sẽ là thông tin quan trọng để tôi lựa chọn những vai trò quan trọng và phù hợp của công tác xã hội liên quan đến công tác dồn điền đổi thửa.2 Công tác xã hội và vai trò của công tác xã hội Công tác xã hội: Trên thế giới, Công tác xã hội đã được khẳng định là một ngành khoa học độc lập có đối tượng nghiên cứu riêng, có hệ thống lý luận, phương pháp nghiên cứu riêng. Tuy nhiên bấy lâu nay ở nước ta Công tác xã hội bị đánh đồng với hoạt động từ thiện. Và khi nghiên cứu về CTXH đã có rất nhiều những quan niệm khác về CTXH.

Năm 1970, hiệp hội Quốc gia các nhân viên xã hội – NASW( Hoa Kỳ) định nghĩa : Công tác xã hội là hoạt động mang tính chuyên môn nhằm giúp đỡ những cá nhân, nhóm, cộng đồng tăng cường hoặc khôi phục năng lực thực hiện chức năng xã hội của họ và tạo ra những điều kiện thích hợp nhằm đạt được những mục tiêu ấy [13, tr. Năm 2000, tại Đại hội Montreal, Liên đoàn CTXH chuyên nghiệp quốc tế (IFSW) đã phát triển CTXH theo hướng tiếp cận mới: Công tác xã hội chuyên nghiệp thúc đẩy sự thay đổi xã hội, thúc đẩy việc giải quyết các vấn đề trong mối quan hệ con người và sự tăng quyền lực và giải phóng người dân nhằm giúp cho cuộc sống của họ ngày càng thoải mái và dễ chịu. Vận dụng các lý luận hành vi con người và hệ thống xã hội, CTXH can thiệp ở những điểm tương tác giữa con người và môi trường của họ. Nhân quyền và công bằng xã hội là các nguyên tắc cơ bản của nghề CTXH [13, tr.

Footer Page 22 of 107. 14 Header Page 23 of 107. Năm 2004, Liên đoàn CTXH chuyên nghiệp quốc tế họp ở Canada đã thảo luận, bổ sung và đưa ra định nghĩa: CTXH là hoạt động chuyên nghiệp nhằm tạo ra sự thay đổi của xã hội, bằng sự tham gia vào quá trình giải quyết các vấn đề xã hội ( vấn đề nảy sinh trong quan hệ xã hội ) vào quá trình tăng cường năng lực và giải phóng tiềm năng của mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng. CTXH đã giúp cho con người phát triển đầy đủ và hài hòa hơn và đem lại cuộc sống tố đẹp hơn cho mọi người dân [13, tr.

Như vậy, qua lịch sử hình thành và rất nhiều quan niệm khác nhau thì có thể đưa ra một định nghĩa khái quát chung về CTXH như sau: CTXH là một hoạt động chuyên nghiệp được thực hiện dựa trên nền tảng khoa học chuyên ngành nhằm hỗ trợ đối tượng có vấn đề xã hội ( Cá nhân, nhóm, cộng đồng) giải quyết vấn đề gặp phải, cải thiện hoàn cảnh, vươn lên hòa nhập cuộc sống theo hướng tích cực bền vững [13, tr. Những năm gần đây, CTXH đã được tái khôi phục, phát triển ở Việt Nam.