Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động dạy học ứng dụng ict phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường trung học phổ thông tỉnh điện biên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng ICT trong dạy học nhằm phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh trung học phổ thông tại Điện Biên.

• Tác giả: Nguyễn Thùy Dương
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Bích Liễu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Ứng Dụng ICT Phát Triển Năng Lực Sáng Tạo Cho Học Sinh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ ỨNG DỤNG ICT TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT
• 1.1. Các khái niệm công cụ
• 1.2. Ứng dụng ICT trong hoạt động dạy học
• 1.3. Biện pháp quản lý
• 1.4. Phát triển năng lực sáng tạo
• 1.5. Các đặc điểm của dạy học ứng dụng ICT trong thế kỷ 21
• 1.6. Mục tiêu, nội dung
• 1.7. Hình thức, phương pháp
• 1.8. Các phương tiện ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 1.9. Đặc điểm của dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 1.10. Giới thiệu các phần mềm phát triển năng lực sáng tạo và cách sử dụng
• 1.11. Quản lý ứng dụng ICT trong dạy học và dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 1.12. Quản lý theo tiếp cận chức năng và phương pháp quản lý
• 1.13. Quản lý theo tiếp cận quá trình dạy học
• Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÍ DẠY HỌC ỨNG DỤNG ICT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 2.1. Giới thiệu chung các trường tham gia khảo sát, điều kiện cơ sở vật chất và phương tiện ICT
• 2.2. Trường THPT thành phố Điện Biên Phủ
• 2.3. Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn
• 2.4. Trường THPT Thanh Chăn
• 2.5. Mục tiêu và nội dung đánh giá thực trạng
• 2.6. Các phương pháp đánh giá
• 2.7. Điều tra bằng phiếu hỏi
• 2.8. Phỏng vấn
• 2.9. Kết quả đánh giá thực trạng
• 2.10. Nhận thức về ứng dụng ICT trong giờ dạy và trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 2.11. Kiến thức, kỹ năng sử dụng ICT trong dạy học của giáo viên
• 2.12. Thực trạng quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường THPT tỉnh Điện Biên
• 2.13. Những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động ứng dụng ICT phát huy năng lực sáng tạo của học sinh và nguyên nhân
• 2.14. Đánh giá chung về công tác quản lý hoạt động ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường THPT tỉnh Điện Biên
• 2.15. Ưu điểm và lý do
• 2.16. Hạn chế và lý do
• Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG ICT TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.5. Nguyên tắc phối hợp hài hòa các lợi ích
• 3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính chất lượng và hiệu quả
• 3.7. Đưa mục tiêu phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh và ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh vào kế hoạch giáo dục của nhà trường
• 3.8. Nâng cao nhận thức ứng dụng ICT trong dạy học và trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 3.9. Hướng dẫn giáo viên khai thác các phần mềm sáng tạo và sử dụng trong dạy học
• 3.10. Bồi dưỡng các kỹ năng ICT cho giáo viên, cán bộ quản lý trường học
• 3.11. Đảm bảo các điều kiện ICT cho dạy học và dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 3.12. Tiếp tục khuyến khích ứng dụng ICT trong dạy học và dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 3.13. Phát huy vai trò của những giáo viên tiên phong và thúc đẩy việc trao đổi kinh nghiệm
• 3.14. Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của biện pháp
• 3.15. Mục tiêu, nội dung của khảo nghiệm
• 3.16. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.17. Kết quả khảo nghiệm
• Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng ICT trong giáo dục sáng tạo

Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong giáo dục đã trở thành một xu hướng quan trọng trong việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. ICT không chỉ giúp giáo viên truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả mà còn tạo ra môi trường học tập tương tác, khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học. Việc tích hợp ICT vào giảng dạy giúp học sinh phát triển các kỹ năng cần thiết cho thế kỷ 21, bao gồm khả năng tư duy phản biện, sáng tạo và hợp tác.

1.1. Khái niệm về ICT trong giáo dục

ICT trong giáo dục đề cập đến việc sử dụng các công nghệ thông tin và truyền thông để hỗ trợ quá trình dạy và học. Điều này bao gồm việc sử dụng máy tính, phần mềm giáo dục, internet và các thiết bị di động để tạo ra các trải nghiệm học tập phong phú hơn.

1.2. Lợi ích của việc ứng dụng ICT trong giảng dạy

Việc ứng dụng ICT trong giảng dạy mang lại nhiều lợi ích, bao gồm việc nâng cao sự tương tác giữa giáo viên và học sinh, tạo ra các cơ hội học tập linh hoạt và cá nhân hóa, cũng như giúp học sinh phát triển kỹ năng công nghệ cần thiết cho tương lai.

II. Thách thức trong việc ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc ứng dụng ICT trong giáo dục cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như cơ sở vật chất hạn chế, thiếu hụt kỹ năng ICT của giáo viên và học sinh, cũng như sự kháng cự đối với việc thay đổi phương pháp giảng dạy truyền thống là những rào cản lớn.

2.1. Cơ sở vật chất và thiết bị ICT

Nhiều trường học, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vẫn chưa được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất và thiết bị ICT cần thiết để triển khai các phương pháp giảng dạy hiện đại. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ứng dụng ICT trong lớp học.

2.2. Kỹ năng ICT của giáo viên và học sinh

Kỹ năng sử dụng ICT của giáo viên và học sinh còn hạn chế, đặc biệt là ở những giáo viên lớn tuổi. Việc thiếu hụt kỹ năng này làm giảm hiệu quả của việc ứng dụng ICT trong giảng dạy và học tập.

III. Phương pháp giảng dạy sáng tạo với ICT

Để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo kết hợp với ICT. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

3.1. Phương pháp học tập dựa trên dự án

Phương pháp học tập dựa trên dự án khuyến khích học sinh làm việc nhóm để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Việc sử dụng ICT trong phương pháp này giúp học sinh dễ dàng truy cập thông tin và tài liệu cần thiết.

3.2. Sử dụng phần mềm giáo dục

Các phần mềm giáo dục như Unleash Creativity hay Mind Tools có thể hỗ trợ học sinh trong việc phát triển ý tưởng và thực hiện các dự án sáng tạo. Những công cụ này giúp học sinh kết hợp giữa lý thuyết và thực hành một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc ứng dụng ICT trong giáo dục không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn giúp học sinh phát triển năng lực sáng tạo. Các trường học đã áp dụng thành công các phương pháp giảng dạy sáng tạo với ICT và đạt được những kết quả tích cực.

4.1. Kết quả từ các trường học tiên tiến

Các trường học tiên tiến đã áp dụng ICT vào giảng dạy và ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong khả năng sáng tạo của học sinh. Học sinh có cơ hội tham gia vào các hoạt động học tập phong phú và đa dạng hơn.

4.2. Nghiên cứu về hiệu quả của ICT trong giáo dục

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng ICT trong giáo dục không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển các kỹ năng mềm như làm việc nhóm và tư duy phản biện.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Việc ứng dụng ICT trong giáo dục để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện đại. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ các cấp quản lý để nâng cao hiệu quả của việc ứng dụng này.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan chức năng để đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo kỹ năng ICT cho giáo viên và học sinh.

5.2. Tương lai của giáo dục sáng tạo

Tương lai của giáo dục sáng tạo sẽ phụ thuộc vào khả năng ứng dụng ICT một cách hiệu quả. Việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thế kỷ 21, năng lực sáng tạo được xem là yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. Theo ước tính, việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh trung học phổ thông (THPT) là nhiệm vụ cấp thiết của nền giáo dục hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh ứng dụng Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICT) ngày càng phổ biến. Tỉnh Điện Biên, với đặc thù vùng khó khăn, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý và ứng dụng ICT nhằm phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường THPT tỉnh Điện Biên, từ đó đề xuất các biện pháp thúc đẩy hiệu quả ứng dụng ICT trong dạy học.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba trường THPT tiêu biểu trên địa bàn tỉnh Điện Biên, khảo sát trong giai đoạn năm 2014-2015. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Các chỉ số đánh giá bao gồm mức độ nhận thức về ICT, kỹ năng sử dụng ICT của giáo viên và học sinh, cũng như hiệu quả quản lý ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý giáo dục và lý thuyết phát triển năng lực sáng tạo trong giáo dục ứng dụng ICT. Lý thuyết quản lý giáo dục tập trung vào các chức năng quản lý gồm lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đảm bảo hiệu quả hoạt động dạy học. Lý thuyết phát triển năng lực sáng tạo nhấn mạnh vai trò của môi trường học tập tích cực, sự hỗ trợ của công nghệ và phương pháp dạy học sáng tạo để kích thích tiềm năng sáng tạo của học sinh.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: ICT (Information and Communication Technology), năng lực sáng tạo (khả năng tạo ra ý tưởng mới có giá trị), biện pháp quản lý (cách thức tổ chức và điều hành hoạt động dạy học), và dạy học phát triển năng lực sáng tạo (phương pháp dạy học nhằm phát huy tối đa khả năng sáng tạo của học sinh).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ khảo sát thực tiễn tại ba trường THPT tỉnh Điện Biên, với cỡ mẫu gồm 6 cán bộ quản lý, 60 giáo viên và 150 học sinh đại diện các khối lớp. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng nghiên cứu. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng phỏng vấn sâu với 3 hiệu trưởng, 6 giáo viên và 30 học sinh để làm rõ các vấn đề chuyên sâu.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm xử lý thống kê mô tả bằng phần mềm SPSS để tính tỷ lệ phần trăm, phân tích so sánh và tổng hợp kết quả. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2014 đến tháng 6/2015, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, xử lý và phân tích kết quả, cũng như khảo nghiệm các biện pháp đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo: Khoảng 85% cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức rõ vai trò quan trọng của ICT trong việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. Tuy nhiên, chỉ khoảng 60% học sinh cảm thấy được khuyến khích sáng tạo thông qua các hoạt động ứng dụng ICT.

2. Kỹ năng sử dụng ICT của giáo viên và học sinh: Kết quả khảo sát cho thấy 70% giáo viên có kỹ năng cơ bản về ICT, nhưng chỉ 45% trong số đó tự tin vận dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. Đối với học sinh, khoảng 55% có kỹ năng sử dụng các phần mềm hỗ trợ học tập sáng tạo.

3. Thực trạng quản lý ứng dụng ICT trong dạy học: Các trường THPT ở Điện Biên còn thiếu đồng bộ về cơ sở vật chất ICT, với chỉ khoảng 50% phòng học được trang bị đầy đủ thiết bị cần thiết. Công tác quản lý chưa có các quy trình, hướng dẫn cụ thể và thiếu sự kiểm tra, đánh giá hiệu quả ứng dụng ICT trong dạy học.

4. Hạn chế và nguyên nhân: Hơn 40% giáo viên lớn tuổi còn e ngại đổi mới phương pháp dạy học ứng dụng ICT. Ngoài ra, điều kiện kinh tế khó khăn của học sinh vùng sâu vùng xa làm hạn chế khả năng tiếp cận và sử dụng ICT. Các chính sách hỗ trợ và đào tạo kỹ năng ICT cho giáo viên chưa được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh thực trạng chung của nhiều địa phương vùng khó khăn khi ứng dụng ICT trong giáo dục phát triển năng lực sáng tạo. Nguyên nhân chủ yếu là do hạn chế về cơ sở vật chất, năng lực sử dụng ICT của giáo viên và học sinh, cũng như thiếu sự quản lý chặt chẽ và đồng bộ từ phía nhà trường và các cơ quan quản lý giáo dục. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức độ ứng dụng ICT tại Điện Biên còn thấp hơn khoảng 20-30% so với các tỉnh thành phố lớn.

Việc thiếu môi trường ICT thuận lợi và kỹ năng sử dụng ICT hạn chế đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phát triển năng lực sáng tạo của học sinh. Các biểu đồ phân tích có thể minh họa tỷ lệ kỹ năng ICT của giáo viên và học sinh theo độ tuổi và trình độ, cũng như mức độ trang bị thiết bị ICT tại các trường khảo sát. Bảng tổng hợp các hạn chế và nguyên nhân cũng giúp làm rõ các điểm cần cải thiện.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để các nhà quản lý giáo dục xây dựng các chính sách, kế hoạch đào tạo và đầu tư phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện tại các trường THPT tỉnh Điện Biên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và kỹ năng ICT cho giáo viên và cán bộ quản lý: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo, tập trung vào kỹ năng sử dụng phần mềm sáng tạo và phương pháp dạy học tích cực. Mục tiêu đạt 90% giáo viên thành thạo ICT trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên phối hợp với các trung tâm đào tạo.

2. Đầu tư cơ sở vật chất ICT đồng bộ và hiện đại: Trang bị đầy đủ máy tính, máy chiếu, bảng tương tác và phần mềm hỗ trợ dạy học sáng tạo cho các phòng học tại các trường THPT, ưu tiên các trường vùng sâu vùng xa. Mục tiêu hoàn thành trong 24 tháng. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh Điện Biên và các nhà tài trợ.

3. Xây dựng quy trình quản lý và đánh giá hiệu quả ứng dụng ICT trong dạy học: Thiết lập bộ tiêu chí đánh giá, quy trình kiểm tra định kỳ và báo cáo kết quả ứng dụng ICT nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Mục tiêu áp dụng thí điểm trong 6 tháng và nhân rộng trong 18 tháng tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu các trường phối hợp với Sở GD&ĐT.

4. Khuyến khích và phát huy vai trò giáo viên tiên phong: Tạo điều kiện cho giáo viên có năng lực ICT và sáng tạo được thử nghiệm các phương pháp dạy học mới, đồng thời tổ chức các diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến kinh nghiệm về ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo. Mục tiêu tăng tỷ lệ giáo viên áp dụng phương pháp sáng tạo lên 50% trong 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu các trường và tổ chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp quản lý ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo, từ đó xây dựng chính sách và kế hoạch phù hợp.

2. Giáo viên THPT: Nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng dụng ICT trong giảng dạy, áp dụng các phương pháp dạy học sáng tạo để phát huy năng lực học sinh.

3. Nhà nghiên cứu giáo dục và sinh viên cao học: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến quản lý giáo dục và ứng dụng công nghệ trong dạy học.

4. Các tổ chức, đơn vị đào tạo và phát triển giáo viên: Là tài liệu tham khảo để thiết kế các chương trình bồi dưỡng kỹ năng ICT và phương pháp dạy học sáng tạo cho giáo viên.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo?
   Ứng dụng ICT giúp tạo môi trường học tập tương tác, cung cấp công cụ hỗ trợ sáng tạo và phát triển kỹ năng số cho học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả phát triển năng lực sáng tạo. Ví dụ, phần mềm MindMap giúp học sinh hệ thống ý tưởng một cách trực quan.

2. Những khó khăn chính khi ứng dụng ICT tại các trường THPT tỉnh Điện Biên là gì?
   Khó khăn gồm hạn chế về cơ sở vật chất, kỹ năng sử dụng ICT của giáo viên và học sinh còn thấp, cũng như thiếu sự quản lý và hỗ trợ đồng bộ từ nhà trường và cơ quan quản lý.

3. Làm thế nào để nâng cao kỹ năng ICT cho giáo viên?
   Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, tập huấn thực hành, đồng thời khuyến khích giáo viên tham gia các diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và áp dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học sáng tạo.

4. Các biện pháp quản lý nào hiệu quả trong việc thúc đẩy ứng dụng ICT?
   Xây dựng quy trình quản lý rõ ràng, đánh giá định kỳ, đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ và phát huy vai trò giáo viên tiên phong là những biện pháp thiết thực và hiệu quả.

5. Ứng dụng ICT có ảnh hưởng thế nào đến kết quả học tập của học sinh?
   ICT giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động, kích thích sự tò mò và sáng tạo, từ đó cải thiện khả năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề, góp phần nâng cao thành tích học tập.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng quản lý ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh THPT tỉnh Điện Biên.
• Phát hiện nhiều hạn chế về kỹ năng ICT của giáo viên, cơ sở vật chất và công tác quản lý chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển năng lực sáng tạo.
• Đề xuất các biện pháp thiết thực gồm nâng cao kỹ năng ICT, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng quy trình quản lý và phát huy vai trò giáo viên tiên phong.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục sáng tạo tại các trường THPT vùng khó khăn.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường triển khai các giải pháp trong vòng 1-2 năm tới để đạt hiệu quả bền vững.

Các trường THPT và Sở Giáo dục tỉnh Điện Biên cần phối hợp triển khai các biện pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi ứng dụng ICT trong giáo dục sáng tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý ứng dụng ICT trong hoạt động dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh THPT. Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh THPT ở các trƣờng THPT tỉnh Điện Biên Chƣơng 3. Biện pháp thúc đẩy ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trƣờng THPT tỉnh Điện Biên. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ ỨNG DỤNG ICT TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT 1.

Nước ngoài Ứng dụng ICT trong dạy học để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh đƣợc nhiều quốc gia quan tâm, đầu tƣ và đã mang lại những kết quả cụ thể. Nhiều nƣớc, nhiều tổ chức và cá nhân đã phát triển các dự án cung cấp các nguồn tài liệu số, các phần mềm phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh (ví dụ, các phần mềm Pocket Generator of Ideas, CPS Cheat Sheet, The 100 What’s of Creativity, 100 câu hỏi giả tƣởng “if, Second life, phần mềm viết sáng tạo ifiction, Pasifika, Beatbugs. hay các trang web có chứa các nguồn thông tin và các sản phẩm sáng tạo của học sinh nhƣ http://www.au/secondary/creativearts hay http://www.nz/e/community/ict/. Vấn đề ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu (Ainley, Jarvis, McKeo và các đồng nghiệp, Bakhshi và Rarh; Bruns và Brien; Chinthammit và Thomas; Dunmill và Arslanagic.

Trong các công trình này các tác giả đã bàn về các lợi ích của ICT đối với việc dạy và học và phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh nhờ các tƣơng tác số và nhờ các chức năng hình ảnh, lời nói, bài viết và âm thanh đƣợc kết hợp trong các phần mềm ICT giúp học sinh phát triển sự tò mò, tƣởng tƣợng và tƣ duy sáng tạo khi các em khám phá các nguồn thông tin, ghép ảnh hay sử dụng các sơ đồ, biểu tƣợng để hình ảnh hóa thông tin, khi các em tƣ duy để tạo ra các ý tƣởng mới. Bên cạnh đó, các tác giả cũng nghiên cứu và phản ánh các kết quả ứng dụng ICT để phát triển năng lực cho học sinh trong một số môn học cụ thể. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Dựa trên các dự án sử dụng ICT trong sáng tạo nghệ thuật (âm nhạc, tạo hình và múa) ở New Zealand, Úc, Anh Quốc và Mĩ, Dunmill M and Arslanagic A,(2006) cho rằng, các sáng tạo trong lĩnh vực nghệ thuật nhờ có ứng dụng ICT đã mang lại những lợi ích thiết thực vì nó phát triển các kĩ năng thế kỉ 21 cho học sinh, một số ý tƣởng sản phẩm nghệ thuật đã có tác dụng góp phần phát triển kinh tế và xã hội của các nƣớc. Các tác giả cũng cho thấy tác dụng của ICT (blog, wiki, các trang mạng xã hội, trò chơi) đối với hứng thú học tập và phát triển năng lực sáng tạo trong môn lịch sử.

Hay đối với môn toán, ICT giúp các em chơi với các trò chơi về con số, phép tính, các thƣớc đo. từ đó ứng dụng kiến thức vào giải quyết các bài toán thực tế và phát triển các cách giải bài toán khác nhau.Bakhshi và Rarh, (2012) cho thấy các tác dụng của ICT trong dạy học môn hóa học giúp các em củng cố nắm chắc kiến thức một cách dễ dàng, phát triển năng lực tƣởng tƣợng và giải quyết vấn đề. Tác giả Loveless, (2002) đã đánh giá những tác động của ICT đối với phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh qua các môn học trong chƣơng trình cho thấy ICT đã giúp học sinh phát triển đƣợc các tiềm năng sáng tạo trong tất cả các môn học nhờ có ứng dụng ICT. Bà cũng chỉ ra sự cần thiết phải sử dụng ICT trong dạy học cho tất cả các môn học.

Các tác giả (Margaret Cox và các đồng nghiệp, 2003; Ainley, Jarvis, McKeo., 2012; Loveless, 2006 và một số tác giả khác) cũng chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa thành tích học tập của học sinh, sự phát triển các kĩ năng sáng tạo của các em trong mối quan hệ với khả năng sử dụng ICT của các em và của giáo viên, các chỉ dẫn của giáo viên hỗ trợ cho học sinh, cho rằng khi việc sử dụng ICT gắn với mục tiêu dạy học sẽ cho những kết quả tốt nhất. Theo Loveless, (2006), những ngƣời có năng lực sử dụng ICT có nhiều kĩ năng sử dụng các loại phƣơng tiện số khác nhau và quan trọng hơn là họ hiểu các lí do vì sao các phƣơng tiện kĩ thuật đó phù hợp với những thao tác và tình huống cụ thể giúp họ có đƣợc những lựa chọn có cơ sở, đánh giá đƣợc các tác động của chúng và đón nhận những khả năng, những sự phát triển mới. Trong nghiên cứu của Margaret Cox (2003) ở các trƣờng học 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] của nƣớc Anh cho rằng, khi giáo viên kết hợp các kiến thức về môn học với kĩ năng sử dụng ICT một cách thành thạo thì sẽ giúp học sinh đạt đƣợc thành tích học tập cao nhất. Dunmill and Arslanagic, (2006) chỉ ra các đặc trƣng của dạy học ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho ngƣời học.

Bàn về khía cạnh quản lí, các tác giả (Loveless, 2006; Dunmill and Arslanagic, 2006) cho rằng, yếu tố quan trọng nhất giúp các trƣờng học phát triển đƣợc năng lực sáng tạo cho học sinh là tầm nhìn của ngƣời lãnh đạo nhà trƣờng. Theo các tác giả, muốn sử dụng ICT trong dạy học để phát triển năng lực của học sinh thì cần có các điều kiện cần thiết về chính sách, cơ sở hạ tầng, thiết bị ICT và đặc biệt là các phần mềm ICT, các tƣ liệu số liên quan đến lĩnh vực môn học cần phát triển năng lực cho các em. Các nghiên cứu cho thấy, trong thực tế, việc ứng dụng ICT trong dạy học gặp rất nhiều khó khăn: sự hạn chế của học sinh và giáo viên về kĩ năng sử dụng ICT là rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng ICT, nhận thức không đầy đủ, đôi khi có sự lệch lạc về tác dụng của ICT đối với việc học tập và phát triển của học sinh; khả năng và sự thuận tiện của việc truy cập các nguồn thông tin trên Intenet và cách sử dụng chúng. Điều này đòi hỏi lãnh đạo nhà trƣờng phải có sự đầu tƣ về cơ sở hạ tầng và thiết bị ICT.

Quan trọng hơn lãnh đạo nhà trƣờng cần trang bị cho giáo viên các kĩ năng sử dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, đặt mục tiêu phát triển năng lực cho học sinh trong kế hoạch phát triển của nhà trƣờng. Các nghiên cứu trên cũng chỉ ra tầm quan trọng của văn hóa tổ chức đối với việc khuyến khích sự sáng tạo. Muốn giáo viên và học sinh sáng tạo thì môi trƣờng đó phải chấp nhận và ủng hộ những ý tƣởng mới. Lãnh đạo nhà trƣờng cần xây dựng một nhà trƣờng có văn hóa khuyến khích sự sáng tạo.

Tóm lại, để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, lãnh đạo các nhà trƣờng cần có sự đầu tƣ, có kế hoạch và có sự quản lí một cách hiệu quả, đảm bảo các điều kiện ICT và các kĩ năng sử dụng ICT thì mới có thể phát triển đƣợc năng lực sáng tạo cho học sinh. Và quan trọng nhất là lãnh đạo nhà 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trƣờng xây dựng đƣợc một tầm nhìn/viễn cảnh về phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. Bên cạnh đó, môi trƣờng ICT và các chính sách của quốc gia, của các trƣờng học cũng là những điều kiện để giúp các trƣờng học ứng dụng có hiệu quả ICT vào công tác dạy học. Do vậy mà các quốc gia trên thế giới đã ban hành các chiến lƣợc và chính sách để phát triển sự sáng tạo của các cá nhân và toàn xã hội.

Chính phủ Úc (6 May 2004) công bố đầu tƣ 308 triệu đô la Úc để phát triển các sáng kiến trong lĩnh vực ICT, trong đó tổng số 5,3 tỉ đô la Úc dùng để thực hiện kế hoạch “Xây dựng năng lực cơ sở cho tƣơng lai của nƣớc Úc thông qua khoa học và sáng kiến”. Chuyển sang giáo dục phát triển sự sáng tạo cho học sinh, các nhà lãnh đạo Nhật Bản nhấn mạnh: “Thay cho việc dạy các công dân cách làm việc trong các bộ trang phục của các nhà máy, chúng tôi cần trong tƣơng lai Nhật Bản có thể hoàn toàn phát triển sự sáng tạo của cá nhân mỗi học sinh và với cách định hƣớng này chúng tôi đảm bảo sự phát triển bền vững của nƣớc Nhật” (Videoclip, How Japan Introduced 21st-century Global Skills); Singapore: Đầu tƣ ICT là cơ sở để giao lƣu, truy cập thông tin và phát triển sáng tạo. Lãnh đạo các trƣờng học thiết lập các chính sách và cơ chế, xây dựng nền văn hóa khuyến khích sự sáng tạo trong trƣờng học. Trong nƣớc Ở Việt Nam, nhiều công trình nghiên cứu, dự án đều đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sử dụng ICT trong dạy học và sử dụng ICT trong dạy học trở thành chiến lƣợc, chủ trƣờng quốc gia đƣợc Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai trong nhiều năm qua.

Nhiều bài viết, ấn phẩm của các tác giả Ngô Quang Sơn, Phó Đức Hòa (Phó Đức Hoà – Ngô Quang Sơn (2008), Ứng dụng CNTT trong dạy học tích cực, Nxb Giáo dục Hà Nội; Trần Thị Bích Liễu, 2013, Một số minh chứng về tác động của một số phương tiện ICT đối với kiến thức và kĩ năng của giáo viên và học sinh ở các trường THPT Hà Nội, Tạp chí Thiết bị giáo dục; Công nghệ thông tin truyền thông với việc hiện thực hóa phƣơng 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] châm”Lấy ngƣời học làm trung tâm”, Tạp chí giáo dục, 2011.); các đề tài nghiên cứu khoa học của các nhóm nghiên cứu Viện Khoa học Giáo dục (Đào Thái Lai (2007), Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường phổ thông Việt Nam, Viện chiến lƣợc và chƣơng trình giáo dục) của Đại học Quốc gia Hà Nội (Trần Thị Bích Liễu (2012) (chủ nhiệm), Đánh giá tác động của công nghệ thông tin truyền thông (ICT) sử dụng trong dạy học đối với kiến thức và kĩ năng của giáo viên và học sinh các trường trung học phổ thông ở Việt Nam, Đề tài trọng điểm Đại học Quốc gia Hà Nội, 7/2010- 7/2012).