Dự Án Tư Vấn Lồng Ghép Về Sức Khỏe Tình Dục và Sức Khỏe Sinh Sản

Tư vấn lồng ghép sức khỏe tình dục và sinh sản là một phương pháp quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức… 286 trang · Hà Nội · 2008.

• Trường học: Hà Nội
• Đề tài: Tư Vấn Lồng Ghép Sức Khỏe Tình Dục và Sinh Sản
• Loại tài liệu: Tài liệu
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Giới thiệu cho giảng viên
• 1.3. Bài 1 Làm quen và giới thiệu
• 1.4. Bài 2 Cây vấn đề - Nguyên nhân và hậu quả của các vấn đề SKSSTD
• 1.5. Bài 3 Hồ sơ khách hàng với các vấn đề về SKSSTD
• 1.6. Bài 4 Khái niệm sức khoẻ sinh sản, sức khoẻ tình dục và tư vấn lồng ghép SKSSTD
• 1.7. Bài 5 Vì sao phải nói chuyện với khách hàng về tính dục?
• 1.8. Bài 6 Quá trình học hỏi và phát triển tình dục
• 1.9. Bài 7 Giới và vai trò giới
• 1.10. Bài 8 Tình dục lành mạnh và an toàn hơn
• 1.11. Bài 9 Hỗ trợ Khách hàng ra quyết định tự nguyện trên cơ sở có đầy đủ thông tin
• 1.12. Bài 10 Đáp ứng quyền khách hàng trong các bước tư vấn
• 1.13. Bài 11 Xây dựng mối quan hệ với khách hàng Lưu ý với khách hàng là nam giới và vị thành niên, Thực hành tư vấn G1
• 1.14. Bài 12 Đặt vấn đề cho việc trao đổi chủ đề tình dục với khách hàng - Thực hành tư vấn G1
• 1.15. Bài 13 Đặt câu hỏi mở
• 1.16. Bài 14 Sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu đối với khách hàng
• 1.17. Bài 15 Tìm hiểu tình trạng các mối quan hệ tình dục của khách hàng
• 1.18. Bài 16 Đánh giá nguy cơ và giúp khách hàng tự đánh giá nguy cơ
• 1.19. Bài 17 Thực hành tư vấn G2
• 1.20. Bài 18 Kỹ năng lắng nghe và Diễn giải
• 1.21. Bài 19 Cung cấp thông tin trong tư vấn lồng ghép SKSSTD
• 1.22. Bài 20 Sử dụng hình ảnh hỗ trợ để giải thích về giải phẫu và sinh lý sinh sản/tình dục
• 1.23. Bài 21 Thực hành tư vấn G3 (Giới thiệu)
• 1.24. Bài 22 Trình bày hồ sơ khách hàng và phân lại nhóm
• 1.25. Bài 23 Tác động của mất cân bằng quyền lực trong việc đưa ra các quyết định liên quan đến SKSSTD
• 1.26. Bài 24 Giúp khách hàng ra quyết định - Thực hành tư vấn G4
• 1.27. Bài 25 Giúp khách hàng thực hiện quyết định - Thực hành tư vấn G5 (Giải thích)
• 1.28. Bài 26 Giúp khách hàng xây dựng kỹ năng thương thuyết với bạn tình và sử dụng bao cao su
• 1.29. Bài 27 Tổng Thực hành
• 1.30. Bài 28 Đáp ứng nhu cầu của người CCDV và khắc phục những rào cản đối với TVLG SKSSTD
• 1.31. Bài 29 Kế hoạch cá nhân cho việc áp dụng những điều đã học trong khóa tập huấn
• 1.32. Bài 30 Theo dõi, giám sát sau tập huấn
• 1.33. Bài 31 Đánh giá lớp học và kết thúc
• 1.34. Phụ lục A Mẫu chương trình tập huấn
• 1.35. Phụ lục B Khởi động Hàng ngày và kết thúc một ngày học
• 1.36. Phụ lục C Bài kiểm tra trước và sau khoá học
• 1.37. Phụ lục D Mẫu đánh giá của học viên
• 1.38. Phụ lục E Sử dụng giáo cụ trực quan để Giải thích giải phẫu sinh lý về SKSS
• 1.39. Phụ lục F Công cụ giám sát
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tư Vấn Lồng Ghép Sức Khỏe Tình Dục và Sinh Sản

Tư vấn lồng ghép sức khỏe tình dục và sinh sản là một phương pháp quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Phương pháp này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe sinh sản mà còn nâng cao nhận thức về sức khỏe tình dục. Dự án Sức khỏe sinh sản (SKSS) đã triển khai nhiều chương trình nhằm hỗ trợ chính phủ trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện. Việc lồng ghép này giúp giải quyết các vấn đề sức khỏe một cách đồng bộ, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.1. Khái Niệm Về Sức Khỏe Tình Dục và Sinh Sản

Sức khỏe tình dục và sinh sản bao gồm các khía cạnh như quyền lợi, trách nhiệm và các dịch vụ liên quan đến sức khỏe. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp người cung cấp dịch vụ có thể tư vấn hiệu quả hơn cho khách hàng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Tư Vấn Lồng Ghép

Tư vấn lồng ghép giúp kết nối các dịch vụ sức khỏe, từ đó tạo ra một hệ thống chăm sóc toàn diện. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn giảm thiểu tình trạng bỏ sót các vấn đề sức khỏe của khách hàng.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Tư Vấn Sức Khỏe Tình Dục

Mặc dù tư vấn lồng ghép sức khỏe tình dục và sinh sản mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như sự thiếu hụt kiến thức, định kiến xã hội và sự nhạy cảm của các chủ đề liên quan đến tình dục thường gây khó khăn cho người cung cấp dịch vụ. Đặc biệt, việc thiếu thông tin và kỹ năng giao tiếp có thể dẫn đến việc tư vấn không hiệu quả.

2.1. Định Kiến Xã Hội Về Sức Khỏe Tình Dục

Định kiến xã hội về tình dục có thể cản trở việc tư vấn hiệu quả. Người cung cấp dịch vụ cần phải nhận thức và vượt qua những rào cản này để có thể giao tiếp tốt hơn với khách hàng.

2.2. Thiếu Kiến Thức và Kỹ Năng Giao Tiếp

Nhiều người cung cấp dịch vụ không được đào tạo đầy đủ về sức khỏe tình dục, dẫn đến việc thiếu tự tin trong tư vấn. Cần có các chương trình đào tạo để nâng cao kỹ năng và kiến thức cho họ.

III. Phương Pháp Tư Vấn Lồng Ghép Hiệu Quả

Để tư vấn lồng ghép sức khỏe tình dục và sinh sản đạt hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Việc sử dụng các công cụ và tài liệu hỗ trợ trong quá trình tư vấn là rất cần thiết. Ngoài ra, việc tạo ra một môi trường thoải mái cho khách hàng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng tư vấn.

3.1. Sử Dụng Công Cụ Hỗ Trợ Tư Vấn

Các công cụ hỗ trợ như tài liệu, hình ảnh và mô hình có thể giúp người cung cấp dịch vụ giải thích rõ ràng hơn về các vấn đề sức khỏe tình dục và sinh sản.

3.2. Tạo Môi Trường Thoải Mái Cho Khách Hàng

Một môi trường tư vấn thoải mái giúp khách hàng dễ dàng chia sẻ các vấn đề nhạy cảm. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc tạo không gian riêng tư và sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tư Vấn Lồng Ghép

Tư vấn lồng ghép sức khỏe tình dục và sinh sản đã được áp dụng thành công tại nhiều cơ sở y tế. Các chương trình này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn cải thiện chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Kết quả cho thấy, việc lồng ghép này đã giúp giảm tỷ lệ bệnh lây truyền qua đường tình dục và nâng cao sức khỏe sinh sản cho cộng đồng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Các Cơ Sở Y Tế

Nghiên cứu cho thấy rằng việc lồng ghép tư vấn sức khỏe tình dục và sinh sản đã giúp cải thiện đáng kể chất lượng dịch vụ tại các cơ sở y tế, từ đó nâng cao sức khỏe cộng đồng.

4.2. Các Mô Hình Tư Vấn Thành Công

Nhiều mô hình tư vấn lồng ghép đã được triển khai thành công, giúp nâng cao nhận thức và cải thiện sức khỏe cho người dân. Các mô hình này có thể được nhân rộng và áp dụng tại nhiều địa phương khác nhau.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Tư Vấn Lồng Ghép

Tư vấn lồng ghép sức khỏe tình dục và sinh sản là một phương pháp cần thiết trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Tương lai của phương pháp này phụ thuộc vào việc cải thiện kỹ năng và kiến thức cho người cung cấp dịch vụ. Cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức để phát triển và mở rộng mô hình tư vấn này.

5.1. Hướng Đi Tương Lai Cho Tư Vấn Lồng Ghép

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các chương trình đào tạo để nâng cao kỹ năng cho người cung cấp dịch vụ. Điều này sẽ giúp cải thiện chất lượng tư vấn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

5.2. Vai Trò Của Chính Phủ và Các Tổ Chức

Chính phủ và các tổ chức cần hỗ trợ tài chính và kỹ thuật để phát triển các chương trình tư vấn lồng ghép. Sự hợp tác này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng.

Nội dung chính

TỔNG QUAN VỀ GIÁO TRÌNH

Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo

Bộ giáo trình "Tư vấn lồng ghép về sức khoẻ tình dục và sức khỏe sinh sản – Tài liệu dành cho giảng viên" do Dự án Sức khoẻ sinh sản (Dự án SKSS) xuất bản tại Hà Nội năm 2008. Dự án là chương trình phối hợp liên ngành giữa Bộ Y tế Việt Nam và ba tổ chức quốc tế: Pathfinder International, EngenderHealth và Ipas, triển khai hỗ trợ tại 15 tỉnh trên toàn quốc.

Tài liệu này giữ vị trí trọng tâm trong chương trình đào tạo liên tục và bồi dưỡng nghiệp vụ y khoa thuộc lĩnh vực Y tế công cộng, Y học lâm sàng, Sản phụ khoa và Chăm sóc sức khỏe sinh sản (SKSS). Giáo trình được thiết kế nhằm chuẩn hóa năng lực tư vấn cho đội ngũ cán bộ y tế cơ sở, giảng viên tuyến tỉnh và nhân viên quản lý dịch vụ y tế.

Mục tiêu học tập (Learning Outcomes)

Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo dựa trên giáo trình, người học đạt được các chuẩn đầu ra cụ thể:

• Về kiến thức: Phân tích được bản chất của sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục (SKTD) và mô hình tư vấn lồng ghép (TVLG); nhận diện các mối liên hệ giữa hành vi tình dục với các nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (NTLQĐTD), HIV/AIDS và mang thai ngoài ý muốn.
• Về thái độ: Hình thành thái độ không phán xét, tôn trọng tính riêng tư và bảo đảm đầy đủ quyền khách hàng; nhạy cảm trước các vấn đề bình đẳng giới và sự đa dạng văn hóa - xã hội của từng nhóm đối tượng.
• Về kỹ năng: Thực hiện thành thạo 4 nhiệm vụ tư vấn cốt lõi:
  1. Hỗ trợ khách hàng tự đánh giá nguy cơ và nhu cầu dịch vụ SKSSTD toàn diện.
  2. Cung cấp thông tin chính xác, khách quan bằng ngôn ngữ dễ hiểu và sử dụng giáo cụ trực quan.
  3. Trợ giúp khách hàng ra quyết định tự nguyện trên cơ sở đầy đủ thông tin (informed decision-making).
  4. Hướng dẫn khách hàng rèn luyện kỹ năng thực hiện quyết định, bao gồm kỹ năng thương thuyết với bạn tình và sử dụng bao cao su đúng cách.

Cấu trúc và cách tiếp cận

Tài liệu gồm phần hướng dẫn sư phạm dành cho giảng viên, 31 bài giảng chuyên đề chi tiết và 6 phụ lục công cụ (từ Phụ lục A đến Phụ lục F). Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận lấy khách hàng làm trung tâm (client-centered approach) và phương pháp giáo dục có sự tham gia (participatory learning). Mỗi bài học được cấu trúc thống nhất thành 6 phần: Mục tiêu, Phương tiện, Chuẩn bị trước, Khung thời gian, Các ý chính và Hoạt động đào tạo chi tiết.

Điểm đặc sắc của giáo trình

Điểm đặc sắc của giáo trình là việc tích hợp yếu tố tình dục và tính dục vào quy trình tư vấn chăm sóc sức khỏe sinh sản tổng thể. Phương pháp này khắc phục tình trạng phân mảnh của mô hình y tế chuyên khoa theo ngành dọc, liên kết các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ), chăm sóc trước sinh, phòng chống NTLQĐTD/HIV và phá thai an toàn vào một quy trình chăm sóc liền mạch.

---

NỘI DUNG KIẾN THỨC CỐT LÕI

Các chương/chủ đề chính

• Bài 2: Cây vấn đề – Nguyên nhân và hậu quả của các vấn đề SKSSTD: Cung cấp công cụ tư duy hình ảnh để giải cấu trúc các vấn đề y tế. Thân cây biểu thị vấn đề sức khỏe; rễ cây đại diện cho các nguyên nhân gốc rễ (y tế, kinh tế, văn hóa, định kiến xã hội, hành vi cá nhân); cành lá thể hiện hậu quả đối với cá nhân, gia đình và cộng đồng.
• Bài 3 & Bài 22: Xây dựng và phân tích Hồ sơ khách hàng: Phương pháp nghiên cứu tình huống điển hình. Hồ sơ thu thập thông tin nhân khẩu học (Phần I) và chi tiết đời sống quan hệ tình dục, nguy cơ, yếu tố giới (Phần II) để người học đóng vai và lập kế hoạch can thiệp xuyên suốt khóa học.
• Bài 4 & Bài 5: Bản chất của SKSSTD và Lý do thảo luận về tính dục: Phân định các khái niệm theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Phân tích dữ liệu thực nghiệm cho thấy một đời người có trung bình 4.000 – 6.000 lần quan hệ tình dục, trong đó quan hệ vì mục đích sinh sản chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, từ đó chứng minh sự cần thiết phải đề cập đến đời sống tình dục trong tư vấn y tế.
• Bài 6: Quá trình học hỏi và phát triển tình dục: Sử dụng bài tập hồi tưởng cá nhân có hướng dẫn nhằm giúp cán bộ y tế nhận diện các rào cản tâm lý, cảm xúc ngượng ngùng và chuẩn mực xã hội hình thành từ thời thơ ấu, tạo sự đồng cảm với khách hàng.
• Bài 7 & Bài 23: Giới, vai trò giới và tác động của mất cân bằng quyền lực: Đánh giá sự bất bình đẳng quyền lực trong việc đàm phán quan hệ an toàn, kiểm soát chi tiêu y tế và quyền tự quyết thân thể của phụ nữ và các nhóm yếu thế.
• Bài 9 & Bài 10: Quyền khách hàng và Ra quyết định tự nguyện: Thiết lập các nguyên tắc tôn trọng quyền được bảo mật thông tin, quyền được tiếp cận dịch vụ không phân biệt đối xử và quyền đưa ra lựa chọn dựa trên cơ sở thông tin minh bạch.
• Bài 11 đến Bài 27: Chuỗi thực hành kỹ năng tư vấn theo tiến trình (G1 – G5): Rèn luyện các kỹ năng giao tiếp bổ trợ gồm đặt câu hỏi mở (Bài 13), sử dụng ngôn ngữ thông dụng (Bài 14), lắng nghe chủ động và diễn giải (Bài 18), sử dụng hình ảnh giải phẫu sinh lý (Bài 20, Phụ lục E), kỹ năng thương thuyết sử dụng bao cao su (Bài 26) và buổi Tổng thực hành (Bài 27).
• Bài 28 đến Bài 30: Vượt qua rào cản dịch vụ và Giám sát sau tập huấn: Hướng dẫn lập Kế hoạch hành động cá nhân áp dụng tại cơ sở và quy trình đánh giá kết quả thực địa.

TIẾN TRÌNH RÈN LUYỆN NĂNG LỰC TƯ VẤN (G1 - G5)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Khung pháp lý và chính sách quốc tế - quốc gia: Tích hợp các nguyên tắc định hướng từ Hội nghị Quốc tế về Dân số và Phát triển (ICPD Cairo, 1994), Hội nghị Phụ nữ Thế giới lần thứ IV (Bắc Kinh, 1995) và Mục tiêu 7 trong Chiến lược SKSS Quốc gia của Việt Nam.
• Lý thuyết về Tính dục và Hoạt động tình dục (WHO): Tiếp cận tính dục như một thể thống nhất bao gồm sinh học, tâm lý, định hướng tình dục, vai trò giới, sự gắn bó và khoái cảm, tách biệt với hoạt động tình dục thuần túy.
• Khung phân tích dịch vụ y tế lồng ghép: Khái niệm hóa mối liên hệ hữu cơ giữa tư vấn lồng ghép (tương tác hai chiều giữa người cung cấp dịch vụ và khách hàng) và dịch vụ lồng ghép (kết nối chuyển tuyến các chuyên khoa trong và ngoài cơ sở y tế).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật y khoa và truyền thông: Năng lực giải thích các cơ chế giải phẫu, sinh lý sinh sản và sinh lý tình dục bằng hệ thống giáo cụ trực quan; kỹ thuật hướng dẫn thao tác cơ học đối với các biện pháp tránh thai và phòng ngừa NTLQĐTD.
• Kỹ năng phân tích lâm sàng và hành vi: Năng lực nhận diện các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn; phân tích chuỗi nguyên nhân - hậu quả dựa trên khung Cây vấn đề; đánh giá các rào cản giới và xung đột quyền lực trong mối quan hệ bạn tình.
• Năng lực tư vấn thực hành: Khả năng sử dụng các câu hỏi mở, phản hồi không phán xét, kỹ thuật diễn giải làm rõ (clarification), đàm phán hành vi an toàn và điều phối quy trình hỗ trợ ra quyết định.

---

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP

CẤU TRÚC PHƯƠNG PHÁP SƯ PHẠM CÓ SỰ THAM GIA

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình áp dụng triệt để phương pháp sư phạm tương tác và cùng tham gia. Giảng viên không đóng vai trò thuyết giảng một chiều mà đóng vai trò người điều phối, tạo dựng môi trường an toàn, bảo mật để học viên cởi mở thảo luận các chủ đề nhạy cảm về tình dục và định kiến xã hội.

Bài tập tình huống và hồ sơ khách hàng

Phương pháp "Hồ sơ khách hàng" là trục thực hành xuyên suốt của khóa học. Học viên tự xây dựng các nhân vật giả định mang đầy đủ các đặc tính xã hội, văn hóa, kinh tế và bệnh lý từ Bài 3. Hồ sơ này liên tục được bổ sung các biến số mới qua từng bài giảng để học viên rèn luyện khả năng giải quyết vấn đề trong các tình huống thực tế phức tạp.

Thực hành mô phỏng và bài tập trải nghiệm

• Đóng vai (Role-play): Học viên luân phiên đảm nhận ba vai trò: người cung cấp dịch vụ, khách hàng và người quan sát đánh giá. Hoạt động này được chuẩn hóa qua các phiên G1, G2, G3, G4, G5 và phiên Tổng thực hành ở Bài 27.
• Bài tập hồi tưởng (Bài 6): Cung cấp không gian tĩnh lặng để học viên tự suy ngẫm về các dấu mốc phát triển tâm sinh lý và thông điệp xã hội về tình dục mà bản thân tiếp nhận từ nhỏ, qua đó giải tỏa định kiến cá nhân.

Phương pháp đánh giá

Hệ thống đánh giá được tổ chức ở nhiều cấp độ:

• Đánh giá trước và sau khóa học (Pre/Post-test): Sử dụng bộ câu hỏi chuẩn hóa trong 30 phút (Phụ lục C) để đo lường mức độ thay đổi về kiến thức lý thuyết và thái độ chuyên môn.
• Đánh giá quá trình: Thực hiện qua hoạt động tổng kết 15 phút cuối mỗi ngày học (Phụ lục B) và phiếu phản hồi khóa học (Phụ lục D).
• Đánh giá tác động sau tập huấn: Sử dụng Công cụ giám sát chuẩn hóa (Phụ lục F) để quan sát lâm sàng trực tiếp và phỏng vấn khách hàng tại cơ sở y tế ở thời điểm 3 đến 6 tháng sau đào tạo.

Hướng dẫn tự học và quản lý tài liệu

Tài liệu phát tay (Handouts) được in rời theo từng bài học và chỉ phát sau khi kết thúc phần thảo luận nhằm kích thích tư duy phản biện. Học viên được trang bị cặp lưu trữ tài liệu (file folder) để tự sắp xếp hệ thống tài liệu phục vụ công tác tra cứu lâm sàng sau khóa học.

---

ĐIỂM NỔI BẬT VÀ CẬP NHẬT

Thích ứng và bản địa hóa từ chuẩn mực quốc tế

Bộ giáo trình được chuyển thể từ chương trình đào tạo chuẩn của tổ chức EngenderHealth (đã qua thử nghiệm và chuẩn hóa tại 4 quốc gia: Bangladesh, Ghana, Jordan và Kenya năm 2003). Khi đưa vào Việt Nam, tài liệu đã được điều chỉnh để tương thích hoàn toàn với hệ thống "Chuẩn quốc gia và Hướng dẫn về Chăm sóc sức khỏe sinh sản" do Bộ Y tế ban hành năm 2002.

Dữ liệu thử nghiệm thực địa

Giáo trình đã trải qua giai đoạn thử nghiệm thực địa quy mô lớn vào đầu năm 2005 với sự tham gia của đội ngũ giảng viên nòng cốt tại 8 tỉnh dự án. Toàn bộ hệ thống bài tập, ngôn ngữ tư vấn và các tình huống ca bệnh đều được tinh chỉnh dựa trên phản hồi của học viên y tế tuyến cơ sở.

Khắc phục khoảng trống trong thực hành lâm sàng

Tài liệu giải quyết khoảng trống đào tạo nghiêm trọng được EngenderHealth khảo sát năm 2001: các tài liệu y khoa truyền thống hầu như không đề cập đến hành vi tình dục và mối liên hệ y tế của nó. Giáo trình thiết lập phương pháp luận giúp cán bộ y tế tự tin khai thác tiền sử tình dục mà không gây cảm giác xấu hổ hay xúc phạm khách hàng.

---

ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH

PHÂN HỆ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO ĐỐI TƯỢNG

Phân loại đối tượng đào tạo

1. Cán bộ y tế cung cấp dịch vụ trực tiếp (CCDV): Bác sĩ chuyên khoa Phụ sản, Da liễu, Truyền nhiễm; Y sĩ sản nhi; Cử nhân Hộ sinh và Điều dưỡng phụ trách phòng khám thai, KHHGĐ, điều trị NTLQĐTD, tư vấn HIV/AIDS.
2. Cán bộ quản lý và giám sát chương trình: Lãnh đạo trung tâm chăm sóc SKSS, trạm trưởng y tế, cán bộ phụ trách mạng lưới chăm sóc bà mẹ - trẻ em tuyến tỉnh và huyện.
3. Nhân viên tiếp đón và hành chính y tế: Nhân viên tiếp nhận bệnh nhân, nhân viên làm thủ tục hành chính tại các phòng khám y tế công lập và tư nhân.
4. Học viên chuyên ngành y khoa: Sinh viên năm cuối, học viên sau đại học các ngành Y đa khoa, Y tế công cộng, Y học dự phòng sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về tư vấn sức khỏe.

Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites)

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về giải phẫu học, sinh lý học hệ sinh dục người, dịch tễ học các bệnh lây truyền qua đường tình dục và các phương pháp kế hoạch hóa gia đình nền tảng.

Hướng dẫn dành cho giảng viên

Giảng viên phụ trách chương trình bắt buộc phải có kinh nghiệm thực hành tư vấn lâm sàng, nắm vững kiến thức chuyên sâu về giới, tính dục và có kỹ năng điều phối lớp học theo phương pháp giáo dục có sự tham gia.

---

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

1. Giáo trình này được xây dựng phù hợp cho nhóm đối tượng nào?

Giáo trình phục vụ toàn bộ nhân sự làm việc tại các cơ sở y tế có cung cấp dịch vụ SKSSTD, từ nhân viên tiếp đón (khóa 2 ngày), cán bộ quản lý/giám sát (khóa 3 ngày) đến các nhân viên cung cấp dịch vụ lâm sàng trực tiếp (khóa 4 đến 6 ngày).

2. Người học cần đáp ứng các yêu cầu kiến thức nền tảng nào?

Học viên cần có kiến thức y khoa đại cương về giải phẫu - sinh lý sinh sản và các nguyên tắc khám chữa bệnh cơ bản. Đối với học viên thiếu hụt kiến thức này, giảng viên cần bố trí học phần định hướng bổ trợ trước khi bước vào các bài học kỹ năng chuyên sâu.

3. Điểm khác biệt cốt lõi giữa giáo trình này và các tài liệu tư vấn y tế truyền thống là gì?

Tài liệu truyền thống thường tiếp cận bệnh lý riêng lẻ theo từng chuyên khoa và né tránh yếu tố tình dục. Giáo trình này lồng ghép sức khỏe tình dục vào sức khỏe sinh sản, coi tư vấn là công cụ xác định nhu cầu toàn diện và giải quyết các yếu tố rễ cây phi y tế (văn hóa, kinh tế, định kiến xã hội, quyền lực giới).

4. Khóa đào tạo có cấp chứng chỉ năng lực ngay sau khi kết thúc lớp học không?

Theo khuyến cáo chuyên môn của EngenderHealth, khóa học không cấp chứng chỉ xác nhận năng lực chuyên môn ngay khi bế mạc. Năng lực thực tế của học viên chỉ được xác nhận sau khi họ triển khai Kế hoạch hành động tại cơ sở và được đánh giá độc lập thông qua Công cụ giám sát (Phụ lục F) tại hiện trường sau 3 đến 6 tháng. Cơ sở đào tạo có thể cấp chứng nhận tham gia khóa học.

5. Những tài liệu và công cụ hỗ trợ nào được tích hợp kèm theo giáo trình?

Bộ tài liệu bao gồm:

• Sách hướng dẫn chi tiết dành cho giảng viên và tập tài liệu phát tay dành cho học viên.
• Hệ thống 6 phụ lục: Khung thời gian mẫu (Phụ lục A), Hoạt động khởi động/kết thúc (Phụ lục B), Bài kiểm tra chuẩn hóa Pre/Post-test (Phụ lục C), Phiếu đánh giá của học viên (Phụ lục D), Giáo cụ trực quan giải phẫu sinh lý (Phụ lục E), Công cụ giám sát thực địa (Phụ lục F).
• Danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành và mạng lưới hỗ trợ đồng đẳng theo nghiên cứu của Kim và cộng sự (2000).

---

KẾT LUẬN

Bộ giáo trình "Tư vấn lồng ghép về sức khoẻ tình dục và sức khỏe sinh sản – Tài liệu dành cho giảng viên" cung cấp một khung năng lực chuẩn mực và toàn diện về truyền thông y tế và chăm sóc sức khỏe sinh sản - tình dục tại Việt Nam. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý luận y khoa quốc tế và Chuẩn quốc gia của Bộ Y tế, tài liệu đã chuẩn hóa quy trình tư vấn lâm sàng từ khâu đánh giá nhu cầu, cung cấp thông tin đến hỗ trợ ra quyết định và thương thuyết hành vi an toàn.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu bằng việc tham gia khóa tập huấn tập trung (4 – 6 ngày), triển khai Kế hoạch hành động cá nhân tại cơ sở y tế công tác, tham gia mạng lưới hỗ trợ đồng đẳng và hoàn thiện năng lực qua các kỳ giám sát hỗ trợ kỹ thuật định kỳ tại thực địa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề cho việc trao đổi chủ đề tình dục với khách hàng - Thực hành tư vấn G1. 81 Bài 13 Đặt câu hỏi mở. 87 Bài 14 Sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu đối với khách hàng. 91 Bài 15 Tìm hiểu tình trạng các mối quan hệ tình dục của khách hàng.

95 Bài 16 Đánh giá nguy cơ và giúp khách hàng tự đánh giá nguy cơ. 101 Bài 17 Thực hành tư vấn G2. 113 Bài 18 Kỹ năng lắng nghe và Diễn giải. 119 Bài 19 Cung cấp thông tin trong tư vấn lồng ghép SKSSTD.

129 Bài 20 Sử dụng hình ảnh hỗ trợ để giải thích về giải phẫu và sinh lý sinh sản/tình dục. 133 Bài 21 Thực hành tư vấn G3 (Giới thiệu). 141 Bài 22 Trình bày hồ sơ khách hàng và phân lại nhóm. 147 Bài 23 Tác động của mất cân bằng quyền lực trong việc đưa ra các quyết định liên quan đến SKSSTD.

151 Bài 24 Giúp khách hàng ra quyết định - Thực hành tư vấn G4. 163 Bài 25 Giúp khách hàng thực hiện quyết định - Thực hành tư vấn G5 (Giải thích). 171 Bài 26 Giúp khách hàng xây dựng kỹ năng thương thuyết với bạn tình và sử dụng bao cao su. 179 Bài 27 Tổng Thực hành.

189 Bài 28 Đáp ứng nhu cầu của người CCDV và khắc phục những rào cản đối với TVLG SKSSTD. 195 Bài 29 Kế hoạch cá nhân cho việc áp dụng những điều đã học trong khóa tập huấn. 203 Bài 30 Theo dõi, giám sát sau tập huấn. 207 Bài 31 Đánh giá lớp học và kết thúc.

211 Phụ lục A Mẫu chương trình tập huấn. 213 Phụ lục B Khởi động Hàng ngày và kết thúc một ngày học. 227 Phụ lục C Bài kiểm tra trước và sau khoá học. 233 Phụ lục D Mẫu đánh giá của học viên.

241 Phụ lục E Sử dụng giáo cụ trực quan để Giải thích giải phẫu sinh lý về SKSS. 245 Phụ lục F Công cụ giám sát. 255 Tài liệu tham khảo. 269 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BCS Bao cao su NTLQĐTD Nhiễm trùng lây qua đường tình dục BMTE/KHHGĐ Bà mẹ trẻ em/Kế hoạch hóa gia đình CCDV Cung cấp dịch vụ DCTC Dụng cụ tử cung DV Dịch vụ KH Khách hàng KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình NKĐSS Nhiễm khuẩn đường sinh sản SKSS Sức khỏe sinh sản SKSSTD Sức khỏe sinh sản tình dục SKTD Sức khỏe tình dục TVLG Tư vấn lồng ghép VNĐSS Viêm nhiễm đường sinh sản Dự án SKSS  Tư vấn lồng ghép sức khỏe sinh sản - tình dục – Tài liệu dành cho giảng viên iii GIỚI THIỆU CHO GIẢNG VIÊN Tổng quan Một điều được nhận thấy thông qua các chuyến giám sát và quan sát lâm sàng của Dự án SKSS là có một sự phân tách trong cung cấp dịch vụ tại các cơ sở y tế Việt Nam.

Các dịch vụ được tổ chức theo ngành dọc và khách hàng được đưa đến các phòng chuyên biệt để điều trị, do đó các vấn đề sức khoẻ chung của khách hàng thường bị bỏ sót. Bằng chứng là không ít khách hàng đến để điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục (NTLQĐTD) không được tư vấn hay được cung cấp các dịch vụ về kế hoạch hoá gia đình. Phụ nữ đến để khám thai và chăm sóc trước sinh không được tư vấn về NTLQĐTD/HIV hay những vấn đề về tình dục. Thanh niên đến để phá thai có thể không nhận được thông tin đầy đủ và cũng không được tư vấn về bảo vệ kép NTLQĐTD/HIV.

Trước những nhu cầu trên, Dự án SKSS tìm kiếm một phương pháp tiếp cận mới về tư vấn lồng ghép SKSSTD.