Khám Phá Tư Tưởng Quyền Con Người Trước Cách Mạng Tháng 8/1945

Khám phá tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh và Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh trước Cách mạng tháng 8 năm 1945.

• Tác giả: Nguyễn Trọng Hoàng
• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Thị Kim Quế
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật về quyền con người
• Đề tài: Tư tưởng quyền con người trước Cách mạng 1945
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NỘI DUNG CƠ BẢN VÀ GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG QUYỀN CON NGƯỜI CỦA PHAN BỘI CHÂU, PHAN CHÂU TRINH
• 1.1. Sự chuyển biến của xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX
• 1.2. Tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu
• 1.3. Thân thế, sự nghiệp của Phan Bội Châu
• 1.4. Tư tưởng quyền con người của Phan Châu Trinh
• 1.5. Thân thế, sự nghiệp của Phan Châu Trinh
• 1.6. Giá trị tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh
• 1.6.1. Đối với giai đoạn đấu tranh giành độc lập dân tộc
• 1.6.2. Đối với giai đoạn hiện nay
• 1.7. Những hạn chế trong tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh
• 1.7.1. Những hạn chế tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu
• 1.7.2. Những hạn chế trong tư tưởng quyền con người của Phan Châu Trinh
• 1.8. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CƠ BẢN VÀ GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC - HỒ CHÍ MINH TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG 8/1945
• 2.1. Thân thế, sự nghiệp của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh
• 2.2. Tư tưởng quyền con người của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trước Cách mạng Tháng 8/1945
• 2.2.1. Quyền con người là quyền tự nhiên và phải gắn với độc lập của dân tộc
• 2.2.2. Quyền con người gắn liền với cuộc đấu tranh giai cấp và với chủ nghĩa Mác - Lênin
• 2.2.3. Quyền con người là sự kế thừa tư tưởng quyền con người của nhân loại và tư tưởng của dân tộc Việt Nam
• 2.2.4. Quyền con người phải được Nhà nước thừa nhận và có biện pháp đảm bảo thực hiện
• 2.3. Giá trị tư tưởng quyền con người của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trước cách mạng tháng 8/1945
• 2.3.1. Đối với công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
• 2.3.2. Đối với công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện nay
• 2.4. Sự kế thừa tư tưởng quyền con người của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trong các bản Hiến pháp và pháp luật
• 2.5. Kết luận Chương 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tư tưởng quyền con người trước Cách mạng 1945

Tư tưởng quyền con người ở Việt Nam trước Cách mạng 1945 đã hình thành trong bối cảnh xã hội đầy biến động. Cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Việt Nam chịu sự áp bức của thực dân Pháp. Các phong trào yêu nước nổ ra mạnh mẽ, phản ánh khát vọng tự do, độc lập và quyền con người. Những tư tưởng này không chỉ là phản ứng trước sự áp bức mà còn là sự tiếp thu các giá trị nhân quyền từ phương Tây.

1.1. Bối cảnh lịch sử và xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX

Cuối thế kỷ XIX, xã hội Việt Nam trải qua nhiều biến động lớn. Thực dân Pháp áp đặt chính sách khai thác thuộc địa, dẫn đến sự phân hóa xã hội và sự ra đời của nhiều phong trào yêu nước. Những tư tưởng về quyền con người bắt đầu được tiếp thu từ các học thuyết phương Tây, tạo nền tảng cho các cuộc đấu tranh sau này.

1.2. Tư tưởng quyền con người của các nhà yêu nước

Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh là hai nhân vật tiêu biểu trong việc phát triển tư tưởng quyền con người. Họ đã đưa ra những quan điểm về quyền tự do, bình đẳng và nhân phẩm, phản ánh khát vọng giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị thực dân.

II. Vấn đề và thách thức trong tư tưởng quyền con người

Mặc dù tư tưởng quyền con người đã được hình thành, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Sự áp bức của thực dân Pháp và các chính sách hà khắc đã khiến cho quyền con người không được thực thi. Các phong trào đấu tranh gặp nhiều khó khăn, nhưng vẫn không ngừng phát triển.

2.1. Những thách thức từ chính quyền thực dân

Chính quyền thực dân Pháp đã áp đặt nhiều chính sách nhằm bóp nghẹt các phong trào yêu nước. Những cuộc đàn áp mạnh mẽ đã khiến cho nhiều nhà yêu nước bị bắt giam hoặc lưu đày, làm giảm sức mạnh của các phong trào đấu tranh.

2.2. Sự phân hóa trong phong trào yêu nước

Phong trào yêu nước ở Việt Nam không đồng nhất, dẫn đến sự phân hóa trong tư tưởng và phương pháp đấu tranh. Một số nhà yêu nước theo đuổi con đường cải cách, trong khi những người khác chọn con đường cách mạng vũ trang, tạo ra sự mâu thuẫn trong nội bộ.

III. Phương pháp và giải pháp trong tư tưởng quyền con người

Để đối phó với các thách thức, các nhà yêu nước đã đưa ra nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Họ không chỉ tập trung vào việc đấu tranh vũ trang mà còn chú trọng đến việc tuyên truyền, giáo dục về quyền con người.

3.1. Tuyên truyền và giáo dục về quyền con người

Các nhà yêu nước đã sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về quyền con người. Họ tổ chức các buổi diễn thuyết, viết báo và phát hành tài liệu nhằm khơi dậy tinh thần yêu nước và khát vọng tự do.

3.2. Hợp tác quốc tế trong đấu tranh cho quyền con người

Nhiều nhà yêu nước đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế và các phong trào cách mạng trên thế giới. Họ đã kết nối với các nhà cách mạng ở các nước khác để học hỏi kinh nghiệm và nhận được sự ủng hộ trong cuộc đấu tranh giành quyền con người.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền con người

Tư tưởng quyền con người của các nhà yêu nước đã có ảnh hưởng lớn đến các phong trào cách mạng sau này. Những giá trị này không chỉ được ghi nhận trong lịch sử mà còn tiếp tục được phát triển trong bối cảnh hiện đại.

4.1. Tác động đến phong trào cách mạng Việt Nam

Tư tưởng quyền con người đã trở thành nguồn cảm hứng cho các phong trào cách mạng sau này. Những giá trị này đã được kế thừa và phát triển trong cuộc đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nước.

4.2. Giá trị tư tưởng quyền con người trong thời đại hiện nay

Ngày nay, tư tưởng quyền con người vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Các giá trị này được thể hiện rõ trong các chính sách và luật pháp của Nhà nước Việt Nam hiện nay.

V. Kết luận và tương lai của tư tưởng quyền con người

Tư tưởng quyền con người trước Cách mạng 1945 đã để lại những bài học quý giá cho thế hệ sau. Việc nghiên cứu và phát triển những giá trị này là cần thiết để xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.

5.1. Những bài học từ tư tưởng quyền con người

Các nhà yêu nước đã để lại những bài học quý giá về việc đấu tranh cho quyền con người. Những giá trị này cần được tiếp tục phát huy trong bối cảnh hiện đại.

5.2. Tương lai của quyền con người ở Việt Nam

Trong tương lai, việc bảo vệ và phát huy quyền con người sẽ tiếp tục là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước và xã hội. Cần có những chính sách và biện pháp cụ thể để đảm bảo quyền lợi cho mọi công dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền con người là một trong những giá trị thiết yếu nhất của xã hội hiện đại, đồng thời cũng là nền tảng pháp lý và đạo đức cho mọi hệ thống nhà nước. Tại Việt Nam cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, dưới ách đô hộ và áp bức của thực dân Pháp cùng bộ máy phong kiến độc đoán, quyền con người trở thành vấn đề cấp bách, khát khao của toàn dân. Các nhà sỹ phu yêu nước tiêu biểu như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và sau này là Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã có những đóng góp tư tưởng quan trọng về quyền con người, làm nền tảng lý luận cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn trước Cách mạng Tháng 8/1945, phân tích sâu sắc những nội dung, giá trị và những hạn chế trong tư tưởng quyền con người của ba nhân vật lịch sử nêu trên. Qua đó, luận văn hướng đến làm rõ ảnh hưởng của các giá trị tư tưởng này đối với việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo vệ quyền con người Việt Nam hiện nay.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong các tư tưởng quyền con người được thể hiện qua các tác phẩm và hoạt động cách mạng của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trước năm 1945, gắn liền với bối cảnh chính trị-xã hội Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX. Số liệu thống kê từ các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX cho thấy hàng trăm thanh niên tham gia phong trào Đông Du, hơn 60 đơn vị hoạt động của đội “Sĩ tử Cần Vương”, và hàng nghìn người tham gia các phong trào đòi dân chủ, chống thực dân Pháp. Những con số này chứng minh sức lan tỏa và tầm ảnh hưởng mạnh mẽ của tư tưởng quyền con người trong thời kỳ đó.

Tư tưởng này không chỉ có ý nghĩa quan trọng với lịch sử cách mạng Việt Nam mà còn đóng vai trò như kim chỉ nam trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, bảo đảm quyền con người trong mọi lĩnh vực. Nghiên cứu góp phần tạo cơ sở khoa học để hoàn thiện pháp luật, đồng thời bảo vệ và phát huy quyền con người trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng khung lý thuyết dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Qua đó làm rõ mối quan hệ giữa quyền con người với đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển xã hội.

Mô hình tư tưởng quyền con người được phân tích qua ba khái niệm chính:

1. Quyền con người như quyền tự nhiên và phổ quát: được thể nghiệm qua quyền sống, quyền tự do, bình đẳng, được phản ánh qua các tư tưởng của Phan Bội Châu và Nguyễn Ái Quốc, nhấn mạnh quyền này là thiên phú và bất khả xâm phạm.

2. Quyền công dân và quyền làm chủ của nhân dân: tập trung vào quyền dân chủ trực tiếp và gián tiếp trong quản lý nhà nước, như trong tư tưởng của Phan Châu Trinh và khái quát theo tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền làm chủ của nhân dân.

3. Mối quan hệ giữa quyền con người và nghĩa vụ công dân, quốc quyền: gồm sự gắn kết mật thiết giữa quyền cá nhân và cộng đồng, giữa nhân dân và nhà nước, tránh bị lạm dụng quyền lực hành chính, đặc biệt được thể hiện sâu sắc trong quan điểm của Phan Bội Châu về giám sát hoạt động chính phủ.

Ngoài ra, luận văn còn tham chiếu các chuẩn mực quốc tế về quyền con người (như Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền 1948), cũng như các văn kiện pháp luật Việt Nam hiện đại để làm cơ sở so sánh và đánh giá giá trị.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp bao gồm:

• Phân tích chuyên sâu: phân tích nội dung các tác phẩm, bài viết của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh nhằm làm rõ tư tưởng quyền con người trong bối cảnh lịch sử cụ thể.

• Phương pháp so sánh lịch sử – lý luận: đối chiếu các tư tưởng về quyền con người giữa các nhân vật nghiên cứu, với các trào lưu nhân quyền trên thế giới và trong lịch sử Việt Nam.

• Phân tích tổng hợp và đối chiếu thực tiễn: so sánh các giá trị tư tưởng với hiện trạng pháp luật bảo vệ quyền con người tại Việt Nam ngày nay, kết hợp nguồn tài liệu pháp lý và báo cáo của các tổ chức quốc tế.

• Thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp: dựa trên sách, công trình nghiên cứu, tài liệu pháp luật, báo cáo công tác nhân quyền; đồng thời sử dụng số liệu thống kê từ các phong trào cách mạng, các sự kiện lịch sử.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các tác phẩm, bài báo, tuyên ngôn, tài liệu pháp luật có liên quan được xuất bản chính thức, đồng thời kết hợp các báo cáo từ quá trình nghiên cứu lịch sử cách mạng Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu theo tiêu chí toàn diện và đại diện nhằm đảm bảo tính khách quan và sâu sắc.

Timeline nghiên cứu trải dài gần từ năm 2013 đến 2014, tập trung vào khảo sát tài liệu gốc, phân tích, tổng hợp và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự đồng nhất giữa quyền con người và quyền dân tộc trong tư tưởng các sỹ phu yêu nước: Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh đều nhấn mạnh rằng quyền con người gắn liền với quyền tự do, độc lập của dân tộc. Ví dụ, Phan Bội Châu từng viết: “Dân quyền mà được đề cao thì dân được tôn trọng và nước mạnh” cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa dân quyền và quốc quyền. Phong trào Đông Du đã đưa hơn 300 thanh niên Việt Nam ra nước ngoài học tập, minh chứng cho sự cụ thể hóa tư tưởng này.

2. Nâng cao dân trí là nền tảng của quyền con người: Cả Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh đều xác định “khai dân trí”, “chấn dân khí” là tiền đề để công dân thực thi quyền làm chủ chính mình. Phan Châu Trinh đã tổ chức hơn 10 trường học ở Trung Kỳ phục vụ việc truyền bá kiến thức khoa học thực dụng và chữ Quốc ngữ. Đây là bước đột phá trong tư tưởng nhân quyền của Việt Nam.

3. Quyền con người không thể tách rời nghĩa vụ công dân và vai trò giám sát của nhân dân với nhà nước: Phan Bội Châu nhấn mạnh quyền và nghĩa vụ phải song hành, dân là chủ thể và phải giám sát chính quyền; điều này được cụ thể hóa trong quan điểm xây dựng chính quyền dân chủ cộng hòa. Sự kiện phong trào đòi thả Phan Bội Châu năm 1925 với hàng nghìn người biểu tình là minh chứng rõ nét cho thực tiễn ý tưởng này.

4. Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển hệ thống tư tưởng quyền con người hướng tới giải phóng giai cấp, dân tộc và con người: Người đã đưa tư tưởng nhân quyền lên tầm vĩ mô, khi kết nối quyền con người với chủ nghĩa Mác - Lênin và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Ví dụ, Bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 của Việt Nam đã thể hiện rõ các giá trị quyền con người, quyền dân tộc tự quyết và quyền công dân.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tư tưởng quyền con người của ba nhân vật có tính kế thừa, phát triển và bổ sung qua từng giai đoạn cách mạng. Trong khi Phan Bội Châu tập trung vào dân quyền gắn với độc lập dân tộc và sự giám sát của nhân dân, Phan Châu Trinh đặt nặng vai trò của dân trí và phát triển kinh tế xã hội như cơ sở quyền con người. Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, với đường lối cách mạng vô sản, đã hoàn chỉnh khung tư tưởng quyền con người có tính hệ thống, vừa phản ánh quyền cá nhân vừa là quyền tập thể của nhân dân trong đấu tranh giải phóng và xây dựng đất nước.

So sánh với các nghiên cứu thế giới cho thấy, tư tưởng các sỹ phu Việt Nam tiếp thu có chọn lọc các giá trị nhân quyền của Pháp, Mỹ, và phương Tây, nhưng đồng thời cũng bổ sung các giá trị truyền thống và điều kiện lịch sử đặc thù của Việt Nam như quyền tự do dân tộc, quyền làm chủ.

Kết quả nghiên cứu đề xuất việc thể hiện các dữ liệu này qua bảng so sánh thể hiện tư tưởng cốt lõi của từng nhân vật về quyền con người, cùng các biểu đồ thể hiện xu hướng phát triển tư tưởng và mức độ ảnh hưởng đến phong trào đấu tranh dân tộc. Việc này lý giải vì sao tư tưởng nhân quyền của Việt Nam mang dấu ấn độc đáo, vừa phù hợp với các chuẩn mực quốc tế nhưng vẫn gắn bó chặt chẽ với thực tiễn lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục nâng cao dân trí về quyền con người trong hệ thống giáo dục quốc dân: Áp dụng khuyến nghị của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh về việc “khai dân trí”, nâng cao nhận thức sâu rộng về quyền con người trong các trường học từ tiểu học đến đại học. Mục tiêu tăng 20% tỷ lệ học sinh, sinh viên biết và hiểu quyền con người trong vòng 5 năm, do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì thực hiện.

2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo vệ quyền con người gắn liền với đặc thù lịch sử – văn hóa Việt Nam: Xây dựng và sửa đổi văn bản luật nhằm tăng cường bảo vệ quyền công dân đồng thời đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước theo nguyên tắc dân chủ xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu đến năm 2027 hoàn chỉnh ít nhất 5 đạo luật quan trọng, do Quốc hội phối hợp Bộ Tư pháp triển khai.

3. Phát huy vai trò giám sát của nhân dân trong thực thi quyền con người: Thiết lập cơ chế tiến bộ, minh bạch để người dân đóng vai trò giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, như các mô hình hội đồng nhân dân, phản biện xã hội. Mục tiêu nâng cao chỉ số hài lòng của người dân về dịch vụ công lên 80% trong 3 năm tới, do ban nhân dân và Mặt trận Tổ quốc phối hợp thực hiện.

4. Mở rộng hợp tác quốc tế về bảo vệ và thúc đẩy quyền con người: Tiếp tục thúc đẩy Việt Nam tham gia các công ước quốc tế, duy trì mối quan hệ đối thoại nhân quyền với các tổ chức Liên hợp quốc và ASEAN để học hỏi kinh nghiệm. Mục tiêu ký kết và thực hiện ít nhất 3 công ước quốc tế bổ sung trong 4 năm tới, do Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp đảm trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành Luật và Khoa học Chính trị: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển tư tưởng quyền con người trong lịch sử Việt Nam, phục vụ giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.

2. Cán bộ, nhân viên các cơ quan xây dựng pháp luật và quản lý nhà nước: Hiểu rõ quan điểm nhân quyền trong lịch sử nhằm xây dựng chính sách phù hợp với bối cảnh Việt Nam, bảo đảm tính kế thừa và phát triển hệ thống pháp luật.

3. Các tổ chức xã hội dân sự, tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực nhân quyền: Emphasize các giá trị lịch sử và tư tưởng nhân quyền Việt Nam để vận động, tuyên truyền và bảo vệ quyền con người phù hợp văn hóa và pháp luật quốc gia.

4. Sinh viên và học viên cao học nghiên cứu về lịch sử cách mạng và quyền con người: Có tài liệu tham khảo toàn diện, hệ thống, tài liệu gốc phong phú giúp nắm bắt tri thức chuyên sâu về chủ đề và tiếp cận quan điểm đa chiều.

Câu hỏi thường gặp

1. Tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh có gì khác biệt?
Phan Bội Châu nhấn mạnh quyền con người gắn với độc lập dân tộc, dân quyền phải được người dân giám sát nhà nước. Phan Châu Trinh tập trung vào phát triển dân trí, cải thiện đời sống và kinh tế để bảo vệ quyền con người lâu dài.

2. Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã phát triển tư tưởng quyền con người như thế nào?
Ông kết hợp tư tưởng nhân quyền với chủ nghĩa Mác - Lênin, mở rộng quyền con người qua giải phóng giai cấp và dân tộc, thể hiện trong Bản Tuyên ngôn Độc lập 1945 với nguyên lý “Tất cả quyền lợi đều thuộc về nhân dân”.

3. Tại sao nâng cao dân trí lại được xem là nền tảng thực thi quyền con người?
Dân trí cao giúp người dân nhận thức rõ quyền của mình, biết vận dụng và giám sát quyền lực nhà nước, tránh bị lạm quyền. Đây là quan điểm tâm huyết được thể hiện rõ ở Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh.

4. Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện đại có kế thừa tư tưởng quyền con người này không?
Hiến pháp 2013 và các văn bản luật hiện hành đã tiếp nhận và phát triển tư tưởng nhân quyền của các nhà cách mạng tiền bối, bảo đảm quyền con người trong khung pháp luật một cách đầy đủ và phù hợp.

5. Luận văn này có thể áp dụng thế nào trong thực tiễn xây dựng pháp luật?
Giúp nhận thức rõ giá trị lịch sử tư tưởng nhân quyền Việt Nam, từ đó xây dựng các chính sách, đạo luật phù hợp với bối cảnh lịch sử, văn hóa, đồng thời tăng cường quyền làm chủ và giám sát của nhân dân.

Kết luận

• Tư tưởng quyền con người của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh là nền tảng vững chắc định hướng đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng nhà nước pháp quyền.
• Giá trị cốt lõi là sự kết hợp giữa quyền con người với quyền dân tộc, quyền làm chủ của nhân dân và nghĩa vụ công dân.
• Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng cho việc phát triển pháp luật bảo vệ quyền con người ở Việt Nam hiện đại.
• Việc nâng cao dân trí và phát triển kinh tế xã hội được khẳng định là phương thức hiệu quả để thực thi quyền con người.
• Tiếp tục triển khai nghiên cứu và vận dụng tư tưởng nhân quyền trong công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, cũng như trong giáo dục chính trị - xã hội trong thời gian tới.

Khuyến nghị tiếp theo là thúc đẩy chương trình nâng cao dân trí và hoàn thiện pháp luật về quyền con người nhằm phát huy tối đa quyền làm chủ nhân dân toàn diện.

Hành động thiết thực hôm nay là tích cực tham gia các khóa học, nghiên cứu pháp luật nhân quyền và xây dựng chính sách bảo vệ quyền con người tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NỘI DUNG CƠ BẢN VÀ GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG QUYỀN CON NGƯỜI CỦA PHAN BỘI CHÂU, PHAN CHÂU TRINH 1. Sự chuyển biến của xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX Những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu phân hóa rất mạnh mẽ. Đặc biệt là khi khi thực dân Pháp đang tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất ở Đông Dương, bóc lột nặng nề người dân An Nam bằng sưu cao thuế nặng và phu dịch. Như một lẽ tất yếu, các phong trào đấu tranh cách mạng phát triển mạnh mẽ hơn lúc nào hết.

Cũng trong giai đoạn này, các trào lưu, tư tưởng bắt đầu xâm nhập và ảnh hưởng sâu rộng trong xã hội Việt Nam. Trào lưu tư tưởng dân chủ tư sản phương Tây, đó là đấu tranh vì quyền tự quyết của con người, của dân tộc, vì tự do, độc lập bắt đầu truyền bá vào Việt Nam bằng nhiều con đường khác nhau và có ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội Việt Nam. Các học thuyết về nhân quyền và dân quyền của Rousseau, Montesquieu, Voltaire. thông qua các nhà cách mạng, sỹ phu yêu nước, các nhà hoạt động vì dân chủ, nhân quyền trong và ngoài nước với những tác phẩm của mình đã được những nhà hoạt động cách mạng Việt Nam tiếp thu.

Bên cạnh đó đất nước Trung Quốc cũng trải qua biến cố lịch sử quan trọng với cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911, lãnh tụ Tôn Trung Sơn (Tôn Văn, Tôn Giật Tiên), lãnh đạo giai cấp tư sản lật đổ triều đại phong kiến Mãn Thanh, xây dựng đất nước Trung Hoa theo đường lối dân chủ tư sản, như một cơn địa chấn lớn trong cả khu vực châu Á, trong đó có Việt Nam. Thông qua các tân thư, tân văn Trung Quốc, các học thuyết về nhân quyền và dân quyền từng bước được các sỹ phu đến với các sĩ phu yêu nước Việt 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tân thư, tân văn cùng với ảnh hưởng của cuộc Duy tân ở Nhật Bản và chiến thắng của Nhật Bản trong cuộc chiến tranh Nga - Nhật (từ năm 1901 đến năm 1905) đã tác động mạnh mẽ đến phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, cách mạng của Việt Nam. Những sự kiện này như sự động viên, cổ vũ và hơn hết là như một hồi chuông thức tỉnh những con người tâm huyết vì sự nghiệp cách mạng giải phóng đất nước, giải phóng dân tộc, giải phóng con người của nhân dân Việt Nam.

Những chuyển biến chính trong lòng xã hội Việt Nam, cùng sự ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ từ các sỹ phu yêu nước tiếp thu từ bên ngoài thể hiện qua các ấn phẩm từng bước truyền bá vào Việt Nam đã từng bước hình thành nếp nghĩ dân chủ tư sản, trong đó đặt vai trò con người là trung tâm trong xã hội có nhà nước. Như một thành quả tất yếu, các phong trào đấu tranh đòi dân chủ, đòi đảm bảo thực hiện quyền con người đã nhen nhóm như phong trào chống sưu thuế ở Trung Kỳ (năm 1908), Việt Nam Quang phục Hội (từ năm 1912 đến năm 1917). Cùng với đó là các phong trào Đông du (từ năm 1904 đến năm 1908), phong trào Duy tân (từ năm 1905 đến năm 1908), Đông Kinh nghĩa thục (năm 1907), và các phong trào yêu nước khác phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Khác với các sỹ phu nho học, Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quốc lại lên tàu buôn sang tìm đến các nước phương Tây như Anh, Pháp, Mỹ, các nước Châu Phi, Đông Âu.

để mong chọn cho dân tộc mình một con đường sáng giá nhất để giải phóng đất nước. Dù cách tiếp cận khác nhau, với những con đường đi khác nhau, nhưng cả Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh cùng chung một chí hướng: Canh tân, giải phóng đất nước dưới sự áp bức bóc lột của thực dân, phong kiến, xây dựng xã hội ngày càng cường thịnh, dân chủ, vì con người, giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột của đế quốc, phong kiến. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ngay sau khi xâm lược Việt Nam, Pháp đã triển khai ký kết các Hiệp ước nhằm hợp pháp hóa sự xâm lược này. Năm 1883, triều đình nhà Nguyễn ký với thực dân Pháp hiệp ước Harmand và một năm sau đó, năm 1884, nhà Nguyễn tiếp tục ký Hiệp ước Patenôtre.

Nói là ký Hiệp ước, nhưng thực chất, nhà Nguyễn đã đầu hàng thực dân Pháp. Khi áp đặt sự đô hộ của mình lên Việt Nam và sau đó là cả Đông Dương, Pháp thực thi chính sách quản lý nghiêm ngặt và hà khắc với mục đích bót nghẹt tất cả mọi phong trào dân chủ, nhân quyền, đấu tranh giải phóng dân tộc từ trong trứng nước. Mặt khác thực dân Pháp lập ra ngân sách chung cho 5 xứ. Nguồn thu của ngân sách này do nguồn lợi của các loại thuế.

Mọi thứ thuế tồn tại từ thời phong kiến đều tăng vọt, nhiều thứ thuế mới được đặt ra. Trên chiếc lưng cao su của người An Nam, nhà nước tha hồ kéo dài mức thuế co dãn [6, tr. Nhưng, đối với người Việt Nam, càng áp bức thì dường như những phong trào đấu tranh lại phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Phản kháng đầu tiên dưới sự áp bức, bóc lột, sự hà khắc của thực dân Pháp phải kể đến phong trào Cần Vương giai đoạn 1885 - 1896.

Đây là một phong trào đấu tranh vũ trang do Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết phát động. Ban đầu chỉ là các cuộc tiến công trại lính Pháp ở cạnh kinh thành Huế (1885), sau đó lan rộng ra nhiều tỉnh, thành và với các hoạt động phản kháng khác nhau trở thành cao trào tiêu biểu đầu tiên trong hoạt động của người Việt chống lại việc áp đặt ách thống trị của thực dân Pháp. Việc tấn công bị bại lộ, thực dân Pháp truy tìm ráo riết buộc Tôn Thất Thuyết phải đưa Hàm Nghi chạy ra Tân Sở - Quảng Trị, hạ chiếu Cần Vương kêu gọi toàn dân đứng lên chống lại thực dân Pháp. Mặc dù sau đó Hàm Nghi bị bắt, nhưng phong trào Cần Vương vẫn phát triển, nhất là ở Bắc Kỳ và Bắc Trung Kỳ, tiêu biểu là các cuộc khởi 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nghĩa: Ba Đình của Phạm Bành và Đinh Công Tráng (1881 - 1887), Bãi Sậy của Nguyễn Thiện Thuật (1883 - 1892) và Hương Khê của Phan Đình Phùng (1885 - 1895) [32, tr.

Cùng thời gian này còn nổ ra cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo, kéo dài đến năm 1913. Nhưng tất cả đều chưa chiến thắng, chưa đủ mạnh để giải phóng hoàn toàn đất nước. Trước những thất bại của các cuộc khởi nghĩa ở trong nước đã đặt ra nhiều vấn đề cho các chí sỹ cách mạng, đặc biệt là những sỹ phu yêu nước. Tại sao thất bại luôn là câu hỏi thường trực với những nhà yêu nước chân chính mong muốn có những con đường để cứu nước, giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước khỏi sự áp bức, bóc lột của thực dân Pháp.

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất mặc dù còn nhiều hạn chế về số lượng, về thế lực kinh tế và chính trị, nhưng với tinh thần dân tộc, dân chủ, nhân dân Việt Nam, đặc biệt là giai cấp tư sản và tầng lớp trí thức nho học đã bắt đầu vươn lên vũ đài đấu tranh với thực dân Pháp bằng một số cuộc đấu tranh cụ thể với những hình thức khác nhau. Năm 1919 - 1923, phong trào quốc gia cải lương của bộ phận tư sản và địa chủ lớp trên đã diễn ra bằng việc vận động chấn hưng nội hoá bài trừ ngoại hoá, chống độc quyền thương cảng Sài Gòn, chống độc quyền khai thác lúa gạo ở Nam Kỳ, đòi thực dân Pháp phải mở rộng các viện dân biểu cho tư sản Việt Nam tham gia. Năm 1925 - 1926 đã diễn ra phong trào yêu nước dân chủ công khai của tiểu tư sản thành thị và tư sản lớp dưới, với nhiều tổ chức chính trị được tập hợp và thành lập như Việt Nam Nghĩa đoàn, Phục Việt (1925), Hưng Nam, Thanh niên cao vọng (1926); thành lập nhiều nhà xuất bản như Nam Đồng thư xã (Hà Nội), Cường học thư xã (Sài Gòn), Quan hải tùng thư (Huế). Trong phong trào này đã tổ chức xuất bản các ấn phẩm báo chí nhằm tuyên 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] truyền và đưa tiếng nói của mình đến với quần chúng nhân dân như Chuông rạn (La Cloche fêlée), Người nhà quê (Le Nhaque), An Nam trẻ (La jeune Annam).

Hoạt động này vừa đòi quyền tự do dân chủ cho con người, vừa đòi các quyền tự do khác như quyền tự do ngôn luận, quyền hội họp, biểu tình, quyền được bình đẳng và thật sự tạo nên phong trào dân chủ công khai, rộng lớn nhất tại Việt Nam trong những năm 20 của thế kỷ XX. Bước sang năm 1925, 1926 có hai phong trào quy tụ được sự tham gia của mọi tầng lớp trong khắp cả nước đó là phong trào đòi thả Phan Bội Châu và phong trào đổi để tang cụ Phan Châu Trinh. Ban đầu là các tầng lớp tri thức tiểu tư sản bức xúc trước những hành xử vô nhân đạo của thực dân Pháp. Sau đó đã đã lan rộng ra khắp cả nước và quy tụ được dân chúng ở các giai tầng khác nhau trong xã hội Việt Nam thời bấy giờ.

Cùng với phong trào đấu tranh chính trị, nhân dân ta còn tiến hành cuộc vận động vì văn hóa tiến bộ, đặc biệt là tuyên truyền rộng rãi quyền tự do dân chủ của con người theo hướng dân chủ của các quốc gia tiến tiến trên thế giới. Tuy nhiên, càng về sau, cùng sự thay đổi của điều kiện lịch sử, phong trào trên đây ngày càng bị phân hoá mạnh. Có bộ phận đi sâu hơn nữa vào khuynh hướng chính trị tư sản như Nam Đồng thư xã, có bộ phận chuyển dần sang quỹ đạo cách mạng vô sản, tiêu biểu là Phục Việt, Hưng Nam. Những năm 1927 - 1930, phong trào cách mạng quốc gia tư sản gắn liền với sự ra đời và hoạt động của Việt Nam Quốc dân Đảng, mà lãnh tụ là Nguyễn Thái Học sáng lập và lãnh đạo cùng Phạm Tuấn Tài, Nguyễn Khắc Nhu, Phó Đức Chính tổ chức những sự kiện nhằm gây tiếng vang như ngày 9/2/1929, Đảng viên Quốc dân Đảng ám sát tên trùm mộ phu Bazin tại Hà Nội.

Thực dân Pháp điên cuồng khủng bố phong trào yêu nước. Việt Nam Quốc dân Đảng bị tổn thất nặng nề nhất. Trong tình thế hết sức bị động, các lãnh tụ của Đảng quyết định dốc toàn bộ lực lượng vào một trận chiến đấu 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.