ĐẶT VẤN ĐỀ Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), “Trải nghiệm của người bệnh” (TNCNB) là sự phản ánh tương tác của người bệnh (NB) với các dịch vụ cung ứng của các cơ sở y tế (CSYT), bao gồm từ kế hoạch chăm sóc của CSYT so với thực tế, đến tương tác với các bác sĩ (BS), điều dưỡng (ĐD), và các nhân viên y tế (NVYT) khác trong bệnh viện (BV), cả về thực hành của thầy thuốc và các tiện ích phục vụ NB, cơ sở hạ tầng của BV (1). Hiện nay với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, mức sống của người dân ngày càng được cải thiện kéo theo nhu cầu về nâng cao chất lượng khám chữa bệnh thể hiện qua kết quả sức khỏe được hồi phục (2). Và trải nghiệm tích cực của NB thường tương quan thuận với tuân thủ điều trị, dẫn đến kết quả sức khỏe tốt hơn. TNCNB liên quan đến kết quả của quá trình CSSK và đã trở thành một chỉ số chất lượng quan trọng trong CSSK và gắn liền với an toàn NB và hiệu quả lâm sàng (3).
Đo lường và phân tích TNCNB giúp hỗ trợ cải thiện quản lý chất lượng CSSK, minh bạch thông tin với công luận và giúp NB lựa chọn hợp lí nhà cung cấp dịch vụ y tế (4-7). Các nhà hoạch định chính sách và quản lý y tế trên thế giới ngày càng quan tâm đến thu thập dữ liệu TNCNB để đánh giá chất lượng dịch vụ CSSK tại cơ sở (8). Năm 2009, theo kết quả công bố cùa tạp chí Health Leaders Media về đánh giá TNCNB với trên 200 nhà lãnh đạo, quản lý cấp cao tại các CSYT tham gia. Kết quả cho thấy có khoảng 33,5% nhà lãnh đạo cho rằng TNCNB là ưu tiên số một của họ, 54,5% xếp TNCNB vào nhóm 5 ưu tiêu hàng đầu.
45% các nhà lãnh đạo đồng ý TNCNB sẽ trở thành ưu tiên số một tại cơ sở của họ trong vòng 5 năm tới và 50,5% khẳng định TNCNB sẽ nằm trong số năm yếu tố phát triển được ưu tiên (9). Nghiên cứu của tác giả Rebecca Anhang Price và cộng sự năm 2014 về mối liên hệ giữa TNCNB với các dịch vụ CSSK. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi NB có trải nghiệm tốt hơn sẽ dẫn đến mức độ tuân thủ các quy trình phòng ngừa và điều trị được khuyến nghị cao hơn (10). Tại Việt Nam, những nghiên cứu về khảo sát TNCNB tại các CSYT chưa phổ biến rộng rãi.
Tuy nhiên, việc nâng cao cải thiện chất lượng dịch vụ CSSK dựa trên TNCNB đã được quan tâm thông qua các văn bản quy định về hướng dẫn chăm sóc NB (11, 12). 2 Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã yêu cầu các BV trực thuộc báo cáo TNCNB trong thời gian điều trị nội trú tại BV định kì 2 lần/ năm (13). Kết quả điều tra TNCNB tại TP. Hồ Chí Minh vào 06 tháng cuối năm 2019 đã phát hiện các khâu cần ưu tiên khắc phục là thời gian thực hiện các thủ tục nhập viện, hỗ trợ NB có hoàn cảnh khó khăn tại khoa lâm sàng, thời gian được BS khám bệnh khi mới vào khoa lâm sàng và thời gian thực hiện thủ tục xuất viện (14).
Bệnh viện đa khoa (BVĐK) Thành phố Cần Thơ là BV hạng I trực thuộc Sở Y tế Cần Thơ, là trung tâm khám chữa bệnh của thành phố và các vùng lân cận. Việc cải thiện và phát triển chất lượng dịch vụ chăm sóc và điều trị cũng như nâng cao thái độ phục vụ NB luôn được lãnh đạo quan tâm. Khoa Ngoại Chấn thương Chỉnh Hình (CTCH) – Bỏng là một trong những khoa lớn tại BV với số lượng bệnh đông luôn trong tình trạng quá tải và đặc thù là khoa liên quan đến phẫu thuật với nhiều thủ tục và quy trình. Và đặc biệt thời gian nằm viện của NB thường kéo dài và chi phí điều trị khá tốn kém.
Do đặc điểm bệnh lý nên NB phải trải qua quá trình chăm sóc và điều trị với rất nhiều giai đoạn vì vậy NB sẽ được trải nghiệm phần lớn các dịch vụ CSSK và có sự tương tác với NVYT rất nhiều cũng như những cảm nhận về không gian và cơ sở vật chất của BV. Câu hỏi đặt ra là TNCNB tại khoa Ngoại CTCH – Bỏng như thế nào?, và yếu tố nào thật sự ảnh hưởng đến TNCNB?. Từ đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Trải nghiệm của người bệnh nội trú và một số yếu tố ảnh hưởng tại Khoa Ngoại Chấn thương Chỉnh hình – Bỏng, Bệnh viện đa khoa Thành phố Cần Thơ năm 2021” nhằm đề ra các giải pháp cải tiến chất lượng và nâng cao kết quả CSSK tại khoa Ngoại CTCH- BVĐK TP. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Mô tả trải nghiệm của người bệnh nội trú tại khoa ngoại Chấn Thương Chỉnh Hình – Bỏng, Bệnh viện đa khoa Thành phố Cần Thơ năm 2021. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến trải nghiệm của người bệnh nội trú tại khoa Ngoại Chấn Thương Chỉnh Hình – Bỏng, Bệnh viện đa khoa Thành phố Cần Thơ năm 2021. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm và công cụ đo lường trải nghiệm của người bệnh: 1.
Khái niệm về trải nghiệm của người bệnh Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), “Trải nghiệm của người bệnh” là sự phản ánh tương tác của NB với các dịch vụ cung ứng của các CSYT, bao gồm từ kế hoạch chăm sóc của CSYT so với thực tế, đến tương tác với các BS, ĐD, và các NVYT khác trong BV, cả về thực hành của thầy thuốc và các tiện ích phục vụ NB, cơ sở hạ tầng của BV. TNCNB là một quá trình và phản ánh các khía cạnh giữa các cá nhân của chất lượng chăm sóc nhận được. Bao gồm các khía cạnh: hiệu quả của truyền thông, tôn trọng và nhân phẩm, hỗ trợ tinh thần (1). Theo Cơ quan nghiên cứu chất lượng của Hoa Kỳ (AHRQ - Agency for Healthcare Research and Quality), “Trải nghiệm của người bệnh” là sự tương tác giữa NB và các CSYT bao gồm các quy trình chăm sóc, khám bệnh điều trị của BS, ĐD và NVYT khác trong BV, các dịch vụ tiện ích và cơ sở vật chất trong BV là một phần không thể thiếu trong CSSK người bệnh.
TNCNB gồm một số khía cạnh trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ CSSK mà NB đánh giá khi họ tiếp nhận dịch vụ chăm sóc như được NVYT tôn trọng và đồng cảm, giao tiếp hiệu quả, sự liên tục trong chăm sóc và điều trị, lên lịch hẹn khám và phẫu thuật đúng hẹn cũng như dễ dàng tiếp cận các thông tin về giá viện phí và các dịch vụ chăm sóc (15). Viện Berly cũng định nghĩa TNCNB là tổng hợp tất cả các tương tác giữa NB và CSYT, được hình thành bởi văn hóa của tổ chức, ảnh hưởng đến nhận thức của NB trong quá trình CSSK (16). Các khía cạnh trải nghiệm của người bệnh Khía cạnh giao tiếp và thông tin của NVYT với người bệnh: giao tiếp là một khía cạnh hết sức quan trọng trong cách mà NB trải nghiệm sự chăm sóc của chính bản thân họ (17, 18). Và là sự trao đổi qua lại cũng như tôn trọng, hợp tác lẫn nhau giữa NB và NVYT.
Ngoài ra, thông tin là cấu phần không thể thiếu trong giao tiếp. TNCNB với các thông tin mà họ mong muốn tiếp cận trong suốt thời gian nằm viện như những thông tin về chế độ và quyền lợi của NB, chẩn đoán và điều trị, chế độ dinh dưỡng, chi phí, quá 5 trình điều trị và tuân thủ phác đồ điều trị, v.v… (19) Khía cạnh về chất lượng dịch vụ và môi trường bệnh viện: là sự trải nghiệm của NB về chất lượng dịch vụ, cách sắp xếp, bố trí phòng ốc, nhà vệ sinh và các dịch vụ tiện ích (20) Khía cạnh về tôn trọng và đồng cảm: bao gồm sự cảm thông chia sẻ và quan tâm của NVYT đối với NB và người nhà NB. Còn NB sự lo âu, sợ hải khi vô viện là các yếu tố trải nghiệm quan trọng khi điều trị và chăm sóc trong qua trình cung cấp dịch vụ của NVYT (20). Khía cạnh về chăm sóc và điều trị: bao gồm tiếp cận chăm sóc và điều trị cũng như sự liên tục trong chăm sóc.
NB lúc nào cũng mong muốn được đáp ứng với các dịch vụ chăm sóc cần thiết một cách nhanh nhất (19). Thời gian chờ đợi thăm khám cũng như việc bố trí phòng và giường bệnh cũng tạo ra các trải nghiệm kém tích cực cho NB. Sự điều trị và chăm sóc liên tục rất quan trọng với những NB nặng, người cao tuổi và những NB gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Để giúp cho NB có được sự an tâm điều trị và trải nghiệm tốt thì NVYT cần cung cấp và giải thích rõ ràng chi tiết và các thủ tục hành chính tránh phiền hà cho NB, chế độ chăm sóc, ăn uống, nghỉ ngơi.
Bên cạnh đó, tư vấn cho NB xuất viện giúp NB tuân thủ điều trị và chăm sóc tốt khi về nhà (19). Khía cạnh tham gia của người bệnh và người nhà người bệnh: sự tham gia vào việc tuân thủ điều trị cũng như chăm sóc của NB và người nhà trong về sự CSSK của bản thân họ. Cấu phần này chú trọng đến việc cùng tham gia vào quá trình điều trị, đề xuất giải pháp và quản lý sức khỏe cho bản thân NB (19). Người nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hỗ trợ và chia sẻ kinh nghiệm trong điều trị.
Chính vì vậy trong quá trình NB điều trị tại BV, họ phải được đối xử tôn trọng được cung cấp thông tin đầy đủ để tham gia hỗ trợ khi cần thiết (19) Bên cạnh đó, trong một số nghiên cứu về TNCNB còn đề cập đến thêm một vài khía cạnh như quản lý đau, hỗ trợ tâm lý,… (19, 20). Phân biệt trải nghiệm và sự hài lòng của người bệnh Ở trong nghiên cứu này chúng tôi muốn làm rõ sự giống nhau và khác nhau để tránh sự nhầm lẫn. Khái niệm TNCNB và sự hài lòng của NB đôi khi lại dùng thay đổi 6 cho nhau nhưng hai khái niệm này có nhiều điểm không giống nhau. TNCNB là một quá trình cung cấp dịch vụ CSSK cho NB đang xảy ra trong thực tế có xảy ra thường xuyên hay không, theo chiều hướng tích cực hay tiêu cực.
Còn, sự hài lòng của NB là về việc NB có được đáp ứng theo mong đợi của họ hay không. Chẳng hạn hai người cùng nhận chung một dịch vụ sức khỏe giống nhau nhưng mong đợi của họ về cách thức thực hiện dịch vụ đó thì không giống nhau nên việc xếp hạng sự hài lòng sẽ khác nhau (15).