Luận văn trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường trường hợp tại công ty cổ phần sữa việt nam vinamilk

Ô nhiễm môi trường, hệ sinh thái suy thoái và biến đổi khí hậu gây ra những thiệt hại lớn. 85 trang · Học Viện Chính Sách Và Phát Triển · 2021.

• Tác giả: Phan Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Công Hòa
• Trường học: Học Viện Chính Sách Và Phát Triển
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp Đối Với Môi Trường: Nghiên Cứu Tại Vinamilk
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG
• 1.1. Một số vấn đề về môi trường
• 1.2. Khái niệm về môi trường
• 1.3. Các nhân tố hợp thành môi trường tự nhiên
• 1.4. Vì sao phải bảo vệ môi trường?
• 1.5. Cơ sở lý luận về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường
• 1.5.1. Khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN SỮA VIỆT NAM VINAMILK
• 2.1. Sơ lược về Công ty Cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk
• 2.2. Tình hình thực hiện trách nhiệm xã hội đối với môi trường của công ty Vinamilk
• 2.2.1. Quan điểm thực hiện trách nhiệm xã hội của Công ty Vinamilk
• 2.2.2. Đánh giá việc thực hiện trách nhiệm xã hội tại công ty Vinamilk
• 2.2.3. Tổng quan chung về tình hình thực hiện trách nhiệm xã hội của Công ty Vinamilk
• 2.2.4. Tuân thủ quy định về sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và biến đổi khí hậu
• 2.2.5. Chú trọng đạo đức trong kinh doanh
• 2.2.6. Đẩy mạnh công tác hỗ trợ cộng đồng trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI TẠI CÔNG TY VINAMILK TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
• 3.1. Cơ hội và thách thức khi thực hiện trách nhiệm xã hội của công ty Vinamilk đối với môi trường
• 3.1.1. Về thách thức
• 3.2. Một số giải pháp thúc đẩy và nâng cao hiệu quả trách nhiệm xã hội tại công ty Vinamilk trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
• 3.2.1. Đối với Nhà nước
• 3.2.2. Đối với các doanh nghiệp nói chung
• 3.2.3. Đối với công ty Vinamilk
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về CSR Môi Trường Nghiên Cứu Vinamilk

Ô nhiễm môi trường, hệ sinh thái suy thoái và biến đổi khí hậu gây ra những thiệt hại lớn. Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề, với mực nước biển tăng, đất nông nghiệp nhiễm mặn, ảnh hưởng đến kinh tế và lương thực. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2019, thiên tai gây thiệt hại ước tính 6,2 nghìn tỷ đồng. Tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt, rừng bị thu hẹp, khoáng sản khai thác quá mức. Nguyên nhân từ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp và ý thức người dân. Lượng lớn rác thải sinh hoạt không qua xử lý. Công nghiệp nặng gây ra nhiều sự cố môi trường. Nhân loại tìm kiếm phát triển bền vững, thân thiện với môi trường. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đóng vai trò quan trọng. Vinamilk là một trong số ít doanh nghiệp Việt Nam thực hiện tốt trách nhiệm xã hội, đặc biệt là vấn đề môi trường. Khóa luận tập trung khai thác trách nhiệm xã hội của Vinamilk. Đây là một trong những công ty, doanh nghiệp tại Việt Nam mà đang thực hiện tốt các trách nhiệm xã hội nói chung cũng như vấn đề môi trường nói riêng.

1.1. Khái niệm và vai trò của CSR môi trường

CSR (Corporate Social Responsibility) môi trường, hay trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường, là cam kết của doanh nghiệp trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Vai trò của CSR môi trường rất quan trọng trong bối cảnh phát triển bền vững. Nó không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái, mà còn nâng cao uy tín thương hiệu, thu hút đầu tư, và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về sản phẩm xanh và thân thiện với môi trường. Các công ty ngày càng coi CSR môi trường là một phần không thể thiếu trong chiến lược kinh doanh của mình. Vinamilk đang có những bước tiến trong việc thực hiện CSR.

1.2. Phát triển bền vững và mối liên hệ với CSR

Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Nó bao gồm ba trụ cột chính: kinh tế, xã hội và môi trường. CSR là một công cụ quan trọng để đạt được phát triển bền vững, đặc biệt là trụ cột môi trường. Doanh nghiệp thực hiện CSR giúp giảm thiểu ô nhiễm, sử dụng hiệu quả tài nguyên, và bảo tồn đa dạng sinh học. Các hoạt động CSR môi trường đóng góp vào mục tiêu chung của phát triển bền vững. Đây là một sự kết hợp tất yếu.

1.3. Tính cấp thiết của nghiên cứu CSR môi trường tại VN

Nghiên cứu về CSR môi trường tại Việt Nam là rất cấp thiết. Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức môi trường như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, suy thoái đất, và biến đổi khí hậu. Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các thách thức này. Nghiên cứu CSR môi trường giúp đánh giá thực trạng, xác định các rào cản, và đề xuất giải pháp để doanh nghiệp thực hiện tốt hơn trách nhiệm của mình. Nghiên cứu trường hợp Vinamilk sẽ mang lại những bài học kinh nghiệm quý báu cho các doanh nghiệp khác.

II. Thách Thức Trong CSR Môi Trường Bài Học Từ Vinamilk

Khóa luận xác định mục tiêu hoàn thiện chính sách thúc đẩy trách nhiệm xã hội của Vinamilk đối với môi trường. Cụ thể, hệ thống hóa lý thuyết về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường, đánh giá thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội của Vinamilk đối với môi trường và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả. Đối tượng nghiên cứu là trách nhiệm xã hội của Vinamilk trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Phạm vi nghiên cứu là công ty Cổ phần sữa Vinamilk trong giai đoạn 2015-2020. Sử dụng phương pháp thu thập, xử lý và tổng hợp tài liệu. Sử dụng phương pháp bảng, đồ thị để biểu diễn số liệu và đánh giá hiệu quả thực hiện CSR. Đề tài bổ sung lý luận về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và việc thực hiện trách nhiệm tại Vinamilk trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Đề xuất giải pháp nâng cao CSR trong việc tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường tại Vinamilk.

2.1. Rào cản và khó khăn khi triển khai CSR môi trường

Triển khai CSR môi trường gặp nhiều rào cản. Chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ xanh và quy trình sản xuất sạch có thể cao. Thiếu nhận thức và cam kết từ ban lãnh đạo và nhân viên cũng là một trở ngại. Các quy định pháp luật về môi trường chưa hoàn thiện và thiếu sự giám sát chặt chẽ. Áp lực cạnh tranh và lợi nhuận ngắn hạn khiến doanh nghiệp ưu tiên các mục tiêu kinh tế hơn là môi trường. Giải quyết những rào cản này đòi hỏi sự nỗ lực từ cả doanh nghiệp, chính phủ, và cộng đồng.

2.2. Tác động môi trường của Vinamilk Nhận diện Đánh giá

Tác động môi trường của Vinamilk đến từ nhiều khía cạnh. Quá trình sản xuất sữa tạo ra chất thải, nước thải, và khí thải. Hoạt động chăn nuôi bò sữa có thể gây ô nhiễm đất và nước. Sử dụng năng lượng và tài nguyên cũng ảnh hưởng đến môi trường. Cần có đánh giá toàn diện về tác động môi trường để xác định các điểm nóng và ưu tiên các biện pháp giảm thiểu. Phân tích vòng đời sản phẩm (LCA) là một công cụ hữu ích để đánh giá tác động môi trường từ khâu sản xuất đến tiêu dùng và thải bỏ.

2.3. Thách thức duy trì cam kết phát triển bền vững lâu dài

Duy trì cam kết phát triển bền vững lâu dài là một thách thức lớn. Nó đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy và văn hóa doanh nghiệp. Cần có hệ thống quản lý CSR hiệu quả, với các mục tiêu rõ ràng, chỉ số đo lường cụ thể, và cơ chế báo cáo minh bạch. Đảm bảo sự tham gia của tất cả các bên liên quan, từ nhân viên đến nhà cung cấp và khách hàng. Quan trọng nhất là cần có sự kiên trì và cam kết từ ban lãnh đạo cao nhất của doanh nghiệp.

III. Chính Sách Môi Trường Vinamilk Phân Tích Đánh Giá

Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định: “Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường, cải thiện chất lượng môi trường; sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu. Song hành cùng sự phát triển của kinh tế - xã hội thì khối lượng rác thải cần được xử lý ngày càng lớn đồng thời tình trạng ô nhiễm môi trường cũng luôn ở mức báo động. Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng môi trường đang bị ô nhiễm nghiêm trọng dẫn đến tình trạng biến đổi khí hậu, thời tiết khắc nghiệt hơn, mưa axit, nước biển dâng, sa mạc hóa. Sự nóng lên của Trái Đất sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sống của con người như: nhiệt độ tăng cao sẽ làm băng tan và mực nước biển tăng theo; hàng năm các cơn bão sẽ gia tăng, làm suy giảm tầng ozon… Bên cạnh đó, một số loài động vật không kịp thích ứng với sự thay đổi đột ngột của thời tiết có thể sẽ bị tuyệt chủng. Khi môi trường bị ô nhiễm, cuộc sống của con người sẽ bị đe dọa và ảnh hưởng nặng nề. Con người có thể sẽ mắc các bệnh về phổi, tim mạch, gan, trẻ em sẽ bị giảm trí thông minh… Ngoài ra, nó cũng là nguyên nhân gây ra các hiện tượng cháy rừng, hủy diệt môi trường sinh thái khiến kinh tế suy giảm. Vì vậy, việc cấp thiết cần thiết phải làm hiện nay đó là bảo vệ và cải thiện môi trường đang bị ô nhiễm và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp cũng không thể thiếu trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

3.1. Phân tích chi tiết chính sách môi trường Vinamilk

Chính sách môi trường của Vinamilk cần được phân tích chi tiết để đánh giá mức độ phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và quy định pháp luật Việt Nam. Các yếu tố cần xem xét bao gồm: Mục tiêu và phạm vi của chính sách, các biện pháp cụ thể để giảm thiểu tác động môi trường, hệ thống quản lý môi trường (EMS), cơ chế giám sát và báo cáo, và cam kết nguồn lực. So sánh chính sách của Vinamilk với các doanh nghiệp hàng đầu trong ngành sữa trên thế giới.

3.2. Đánh giá hiệu quả thực thi chính sách môi trường

Đánh giá hiệu quả thực thi chính sách môi trường là rất quan trọng. Sử dụng các chỉ số đo lường hiệu suất (KPI) để theo dõi tiến độ và đạt được các mục tiêu đề ra. Thu thập dữ liệu về lượng chất thải giảm, lượng nước tiết kiệm, lượng khí thải giảm, và tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo. Đánh giá độc lập từ bên ngoài để đảm bảo tính khách quan và minh bạch. Xác định các điểm mạnh và điểm yếu trong quá trình thực thi.

3.3. Báo cáo phát triển bền vững Vinamilk Ưu điểm và hạn chế

Báo cáo phát triển bền vững của Vinamilk là một công cụ quan trọng để truyền thông về cam kết và kết quả đạt được trong lĩnh vực CSR. Đánh giá tính đầy đủ, minh bạch, và tin cậy của báo cáo. So sánh báo cáo của Vinamilk với các tiêu chuẩn báo cáo quốc tế như GRI (Global Reporting Initiative). Nhận diện các ưu điểm và hạn chế trong báo cáo, và đề xuất các cải tiến để nâng cao chất lượng báo cáo.

IV. Giải Pháp Môi Trường Của Vinamilk Hiệu Quả Tiềm Năng

Doanh nghiệp là một tế bào của nền kinh tế và là một chủ thể tích cực trong xã hội, nên không thể không đặt ra vấn đề trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường và xã hội. Không nên chỉ dừng lại ở các nghĩa vụ về đạo đức hay giá trị về mặt hình ảnh, mà cần đặt trách nhiệm của doanh nghiệp với môi trường và xã hội như là trách nhiệm thực chất và nội tại. Môi trường và xã hội cung cấp các tư liệu sản xuất đầu vào và là nơi tiêu thụ các sản phẩm đầu ra của doanh nghiệp, nghĩa là doanh nghiệp tồn tại và phát triển được khi ở trong lòng môi trường xã hội như cá trong môi trường nước vậy, do đó, trách nhiệm của doanh nghiệp cần được coi là trách nhiệm của doanh nghiệp với chính mình và chủ động thực hiện với tính tự giác cao.

4.1. Các giải pháp môi trường đang được Vinamilk áp dụng

Vinamilk đang áp dụng nhiều giải pháp môi trường. Đầu tư vào công nghệ sản xuất sạch hơn để giảm thiểu chất thải và ô nhiễm. Sử dụng năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời và năng lượng sinh khối. Thực hiện các chương trình quản lý chất thải để tái chế và tái sử dụng vật liệu. Áp dụng các biện pháp tiết kiệm nước và năng lượng trong quá trình sản xuất. Hợp tác với các nhà cung cấp để thúc đẩy chuỗi cung ứng xanh.

4.2. Đánh giá hiệu quả và tính bền vững của các giải pháp

Đánh giá hiệu quả và tính bền vững của các giải pháp môi trường là rất quan trọng. Sử dụng các phương pháp đánh giá chi phí - lợi ích (CBA) và phân tích hiệu quả chi phí (CEA) để so sánh các giải pháp khác nhau. Xem xét các yếu tố kinh tế, xã hội, và môi trường để đánh giá tính bền vững của giải pháp. Đảm bảo rằng các giải pháp không chỉ mang lại lợi ích ngắn hạn mà còn đóng góp vào phát triển bền vững lâu dài.

4.3. Kinh tế tuần hoàn và ứng dụng tại Vinamilk

Kinh tế tuần hoàn là một mô hình kinh tế nhằm giảm thiểu chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Vinamilk có thể áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn bằng cách tái chế và tái sử dụng bao bì sản phẩm, sử dụng chất thải nông nghiệp làm phân bón, và phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường. Kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra cơ hội kinh doanh mới và tăng cường khả năng cạnh tranh.

V. Tương Lai CSR Môi Trường Vinamilk Cơ Hội Triển Vọng

Hiện nay, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về CSR đi từ đơn giản đến phức tạp phụ thuộc vào quan điểm, quy mô của mỗi doanh nghiệp và quốc gia. Trong các bài viết đầu tiên về CSR, nó thường được gọi là trách nhiệm xã hội (SR) hơn là CSR.

5.1. Vinamilk và bảo vệ môi trường Kế hoạch mục tiêu

Vinamilk cần xây dựng kế hoạch và mục tiêu rõ ràng về bảo vệ môi trường. Mục tiêu có thể bao gồm giảm lượng khí thải nhà kính, giảm lượng nước sử dụng, tăng tỷ lệ tái chế chất thải, và bảo tồn đa dạng sinh học. Kế hoạch cần bao gồm các hoạt động cụ thể, thời gian thực hiện, và nguồn lực cần thiết. Theo dõi và đánh giá tiến độ thực hiện kế hoạch thường xuyên.

5.2. Hoạt động CSR môi trường thúc đẩy phát triển bền vững

Hoạt động CSR môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Các hoạt động này giúp giảm thiểu tác động môi trường của doanh nghiệp, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, và cải thiện chất lượng cuộc sống của cộng đồng. Đầu tư vào CSR môi trường không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để tạo ra giá trị lâu dài cho doanh nghiệp và xã hội.

5.3. Vinamilk dẫn đầu CSR ngành sữa Bài học kinh nghiệm

Vinamilk có tiềm năng trở thành doanh nghiệp dẫn đầu về CSR trong ngành sữa. Để đạt được điều này, Vinamilk cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ xanh, thúc đẩy chuỗi cung ứng xanh, và xây dựng văn hóa doanh nghiệp bền vững. Chia sẻ kinh nghiệm và bài học với các doanh nghiệp khác trong ngành để lan tỏa các thực hành tốt nhất về CSR. Hợp tác với các tổ chức xã hội và chính phủ để giải quyết các vấn đề môi trường chung.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường: Trường hợp tại Công ty Cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk" do sinh viên Phan Thị Thu Thủy thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Hồ Công Hòa tại Học viện Chính sách và Phát triển (năm 2021). Đề tài thuộc ngành Kinh tế, chuyên ngành Kinh tế phát triển.

Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng ô nhiễm môi trường, suy thoái hệ sinh thái và cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên đang diễn ra nghiêm trọng tại Việt Nam. Tác giả dẫn chứng số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2019: các đợt thiên tai (mưa lớn, lũ quét, ngập lụt, sạt lở đất) đã làm 132 người chết và mất tích, 207 người bị thương, hơn 98,1 nghìn ha lúa và hoa màu bị hư hỏng, 1,7 nghìn ngôi nhà sập đổ/cuốn trôi và trên 68,5 nghìn ngôi nhà bị sạt lở, ngập nước, gây tổng thiệt hại ước tính 6,2 nghìn tỷ đồng. Bên cạnh đó, tình trạng suy giảm tài nguyên rừng, đất bị nhiễm mặn và sa mạc hóa, khai thác khoáng sản quá mức cùng các sự cố môi trường lớn từ hoạt động công nghiệp nặng (như sự cố xả thải của Formosa năm 2016, nhiệt điện Vĩnh Tân) đặt ra yêu cầu cấp bách về chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đóng vai trò kết nối giữa mục tiêu phát triển bền vững và giá trị cốt lõi trong hoạt động kinh doanh.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Góp phần hoàn thiện chính sách thúc đẩy trách nhiệm xã hội của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đối với môi trường.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa các vấn đề lý thuyết về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường.
   • Đánh giá thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội đối với môi trường tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk.
   • Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện trách nhiệm xã hội trong lĩnh vực bảo vệ môi trường tại Vinamilk nói riêng và các doanh nghiệp Việt Nam nói chung.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Trách nhiệm xã hội của Công ty Vinamilk trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 5 năm, từ năm 2015 đến năm 2020.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu xây dựng cơ sở lập luận dựa trên các khái niệm pháp lý và mô hình học thuật về môi trường và CSR:

• Cơ sở pháp lý về môi trường: Trích dẫn Khoản 1 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2014 và cập nhật Khoản 1, Khoản 2 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020 về định nghĩa môi trường và hoạt động bảo vệ môi trường. Phân tích 4 thành phần cơ bản của môi trường tự nhiên gồm khí quyển, thủy quyển, thạch quyển và sinh quyển.
• Các học thuyết và định nghĩa về CSR:
  • Tác phẩm khởi nguồn của Bowen (1953) "Social Responsibilities of the Businessmen".
  • Khái niệm mở rộng của Keith Davis (1973), Matten và Moon (2004), định nghĩa của Hội đồng Doanh nghiệp thế giới vì sự phát triển bền vững (WBCSD) và Nhóm Phát triển kinh tế tư nhân của Ngân hàng Thế giới (WB).
  • Mô hình "Kim tự tháp CSR" của Archie Carroll (1991, 1999) gồm 4 tầng trách nhiệm: Kinh tế (nền tảng) $\rightarrow$ Pháp lý $\rightarrow$ Đạo đức $\rightarrow$ Từ thiện.
  • Khái niệm CSR đối với môi trường và biến đổi khí hậu theo Hồ Công Hòa (2019): Bao gồm trách nhiệm tuân thủ và thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường; có đạo đức kinh doanh môi trường (đổi mới công nghệ xanh, sử dụng tài nguyên tiết kiệm); và đẩy mạnh từ thiện môi trường.
• Khung tham chiếu quốc tế:
  • 10 nguyên tắc của Hiệp ước Toàn cầu Liên Hợp Quốc (UN Global Compact), đặc biệt là nhóm nguyên tắc môi trường (Nguyên tắc 7: Phương án phòng ngừa thách thức môi trường; Nguyên tắc 8: Sáng kiến nâng cao trách nhiệm môi trường; Nguyên tắc 9: Khuyến khích phát triển và phổ biến công nghệ thân thiện môi trường).
  • Các bộ quy tắc và tiêu chuẩn quản lý: SA8000 (Social Accountability International), Hệ thống Quản lý Môi trường và Giám định EMAS (Châu Âu, 2000), ISO 14001, và Bộ tiêu chuẩn TCVN ISO 26000:2013 (Hệ thống hướng dẫn về trách nhiệm xã hội với 7 chủ đề cốt lõi).

Nhóm lĩnh vực	Nguyên tắc theo Hiệp ước Toàn cầu (UN Global Compact)
Nhân quyền	- Nguyên tắc 1: Ủng hộ và tôn trọng các Quyền con người đã được Quốc tế công bố. - Nguyên tắc 2: Cam kết không đồng lõa với việc lạm dụng nhân quyền.
Lao động	- Nguyên tắc 3: Tôn trọng tự do lập hội và thừa nhận quyền thương lượng tập thể. - Nguyên tắc 4: Loại bỏ tất cả các hình thức lao động cưỡng bức và bắt buộc. - Nguyên tắc 5: Xóa bỏ tình trạng lao động trẻ em. - Nguyên tắc 6: Loại bỏ phân biệt đối xử trong tuyển dụng và việc làm.
Môi trường	- Nguyên tắc 7: Ủng hộ các phương án phòng ngừa trước thách thức môi trường. - Nguyên tắc 8: Thực hiện các sáng kiến nâng cao trách nhiệm đối với môi trường. - Nguyên tắc 9: Khuyến khích phát triển và phổ biến công nghệ thân thiện môi trường.
Chống tham nhũng	- Nguyên tắc 10: Chống lại nạn tham nhũng dưới mọi hình thức, kể cả hối lộ và tống tiền.

• 4 nội dung CSR môi trường cốt lõi theo ISO 26000:2013:
  1. Phòng ngừa ô nhiễm (xác định nguồn thải, kiểm soát khí/nước/rác thải, công bố vật liệu nguy hại, kế hoạch ứng phó sự cố).
  2. Sử dụng tài nguyên bền vững (sử dụng năng lượng, nước hiệu quả; tái chế; sử dụng tài nguyên tái tạo).
  3. Giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu (kiểm kê phát thải khí nhà kính - GHG, tiết kiệm năng lượng, trung hòa carbon).
  4. Bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và phục hồi môi trường sống tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp thu thập và tổng hợp tài liệu: Thu thập, kế thừa cơ sở dữ liệu từ các báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững của Vinamilk, tài liệu của Tổng cục Thống kê, Tổng cục Thuế, Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Đồng Nai, tổ chức ISO, Diễn đàn CSR Nhật Bản (CSR Forum Japan) và các nghiên cứu học thuật liên quan.
• Phương pháp bảng biểu và đồ thị: Sử dụng bảng số liệu, biểu đồ thống kê để mô tả thực trạng cấp chứng chỉ ISO, mức độ áp dụng tiêu chuẩn CSR, các chỉ tiêu năng lượng, phát thải và tài nguyên nước.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về môi trường tự nhiên, bản chất của CSR và 3 nội dung trọng tâm của CSR môi trường trong doanh nghiệp: lập kế hoạch bảo vệ môi trường, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), và thực hiện khắc phục/bồi thường sự cố môi trường. Tác giả phân tích các lợi ích của CSR đối với doanh nghiệp (nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ chân người lao động, tối ưu chi phí quản trị) và đối với quốc gia (xóa đói giảm nghèo, bảo vệ tài nguyên).

Chương này dành dung lượng lớn phân tích kinh nghiệm quốc tế:

• Kinh nghiệm tại Liên minh Châu Âu (EU): EU đi đầu với 90% trong số 100 công ty hàng đầu công bố báo cáo trách nhiệm xã hội (so với 59% của Hoa Kỳ và 61% của phần còn lại thế giới). Châu Âu chiếm 30% tổng số chứng chỉ ISO 14001 toàn cầu (năm 2017). Các quốc gia Châu Âu áp dụng đồng bộ các công cụ kinh tế: nguồn thu từ thuế bảo vệ môi trường chiếm 3% - 13% GDP (trung bình 5% GDP). Điển hình:
  • Đan Mạch: Ban hành thuế cung cấp nước (Water supply tax) năm 1993, giúp giảm tỷ lệ thất thoát nước xuống 10% (so với mức 30-40% của toàn Châu Âu).
  • Đức: Ban hành thuế hàng không (Aviation Tax) năm 2011 (8 - 45 Euro/hành khách), giúp giảm 0,21 triệu tấn $CO_2$ (tương đương 0,6%) trong năm 2011.
  • Thụy Điển: Thuế carbon áp dụng từ năm 1991 ở mức 27 EUR/tấn, tăng lên 114 EUR/tấn vào năm 2011.
• Kinh nghiệm tại Nhật Bản: Khảo sát của CSR Forum Japan (2014) trên 200 công ty niêm yết lớn chỉ ra tỷ lệ áp dụng các tiêu chuẩn:

Tiêu chuẩn CSR	Sử dụng	Nhận thức được nhưng không sử dụng	Không biết / Không nhận thức được
ISO 26000	53%	34,5%	12,5%
Hiến chương Hành vi DN	55%	30%	15%
GRI	55%	22,5%	22,5%

Phân tích 2 trường hợp cụ thể tại Nhật Bản:

1. Tập đoàn Đường sắt Đông Nhật Bản (JR East Group): Đặt mục tiêu đến năm 2021 giảm 8% điện năng tiêu thụ so với năm 2011, giảm 30% phát thải $CO_2$ so với năm 1991; phát hành báo cáo CSR định kỳ từ năm 2013 (tiền thân là Báo cáo Phát triển bền vững từ năm 2002).
2. Công ty Điện lực Tohoku (Tohoku Electric Power Co., Inc): Thực hiện 4 nguyên tắc ứng xử môi trường, tham gia Hội đồng Điện lực vì một xã hội Carbon thấp với mục tiêu hệ số phát thải 0,37 kg $CO_2$/kWh đến năm 2030; năm 2017 giảm 4,6% phát thải $CO_2$ xuống còn 37.000 tấn và đạt hệ số 0,523 kg $CO_2$/kWh.

Từ kinh nghiệm quốc tế, tác giả rút ra các bài học cho Việt Nam: gắn CSR vào triết lý và tầm nhìn chiến lược; thành lập bộ phận chuyên trách CSR; kết hợp chặt chẽ giữa lãnh đạo, nhân viên, cơ quan quản lý và khách hàng; duy trì sự tự giác và đạo đức kinh doanh công bằng.

Chương 2: Thực trạng trách nhiệm xã hội đối với môi trường của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk

Chương 2 khái quát lịch sử hình thành từ năm 1976 của Vinamilk (tiền thân tiếp quản 3 nhà máy: Sữa Thống Nhất, Sữa Trường Thọ, Sữa Bột Dielac), chuyển đổi cổ phần hóa năm 2003 (Quyết định 155/2003/QĐ-BCN) và niêm yết trên sàn HOSE năm 2006. Doanh nghiệp sở hữu hệ thống 13 nhà máy trên toàn quốc cùng mạng lưới đầu tư quốc tế (Miraka tại New Zealand, Driftwood tại Mỹ, Angkormilk tại Campuchia, Vinamilk Europe tại Ba Lan).

Khóa luận phân tích thực trạng áp dụng hệ thống tiêu chuẩn quản lý tại Việt Nam làm cơ sở đối sánh:

Tên hệ thống quản lý	2015	2016	2017	2018
ISO 9001 (Chất lượng)	N/A	N/A	N/A	4.774
ISO 14001 (Môi trường)	903	N/A	597	1.449
ISO 50001 (Năng lượng)	45	60	22	75
ISO 22000 (An toàn thực phẩm)	395	374	N/A	478
ISO 26000 (Trách nhiệm xã hội)	N/A	N/A	N/A	N/A

Văn bản chỉ ra rằng số lượng chứng chỉ ISO 26000 tại Việt Nam chưa được thống kê chính thức do tính chất tự nguyện và độ phức tạp cao, trong đó Vinamilk là một trong số ít doanh nghiệp tiên phong tích hợp ISO 26000 vào vận hành.

Nội dung thực hiện CSR môi trường tại Vinamilk được đánh giá qua các khía cạnh:

• Mô hình quản trị CSR với các bên liên quan và mô hình kinh tế tuần hoàn.
• Tuân thủ quy định tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm và thích ứng biến đổi khí hậu: lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời giúp giảm thiểu $CO_2$ (số liệu năm 2019), theo dõi tiêu thụ tài nguyên nước (2018-2020) và quản lý phát thải khí nhà kính (thống kê giai đoạn 2015-2017 và 2018-2020).
• Phát triển hệ thống trang trại bò sữa Organic đạt chuẩn quốc tế.
• Đóng góp ngân sách nhà nước (nằm trong Top 10 doanh nghiệp nộp thuế TNDN lớn nhất Việt Nam năm 2018) và triển khai các chương trình hỗ trợ cộng đồng về bảo vệ tài nguyên môi trường.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả trách nhiệm xã hội tại Công ty Vinamilk trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

Chương 3 tổng hợp các cơ hội và thách thức của Vinamilk trong quá trình thực thi CSR môi trường, từ đó đưa ra nhóm giải pháp đồng bộ trên 3 cấp độ:

• Đối với Nhà nước: Hoàn thiện khung khổ pháp lý về bảo vệ môi trường; chuẩn hóa các chế tài xử phạt; xây dựng cơ chế khuyến khích kinh tế (thuế, phí, tín dụng xanh) để thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện CSR và áp dụng ISO 26000, ISO 14001; tăng cường thanh tra, kiểm tra quan trắc môi trường.
• Đối với các doanh nghiệp nói chung: Nâng cao nhận thức về phát triển bền vững; xây dựng quy chế đạo đức kinh doanh; đầu tư đổi mới công nghệ sạch, hệ thống xử lý chất thải tuần hoàn; công khai minh bạch thông tin môi trường trong báo cáo thường niên.
• Đối với Công ty Vinamilk: Nâng cao hiệu quả hệ thống xử lý nước thải và chất thải chăn nuôi tại 13 nhà máy và hệ thống trang trại; tối ưu hóa mô hình kinh tế tuần hoàn; mở rộng năng lượng tái tạo (điện mặt trời mái nhà); đẩy mạnh chuỗi giá trị trang trại hữu cơ (Organic); duy trì các sáng kiến xanh gắn liền với cộng đồng địa phương.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Khái quát bức tranh áp dụng tiêu chuẩn: Xác lập thực trạng cấp chứng chỉ quản lý môi trường tại Việt Nam giai đoạn 2015-2018, chỉ ra mức tăng trưởng của ISO 14001 (đạt 1.449 chứng chỉ năm 2018) và ISO 50001 (đạt 75 chứng chỉ năm 2018), đồng thời làm rõ tính chất tiên phong của Vinamilk khi áp dụng khung hướng dẫn ISO 26000:2013.
• Đánh giá thực nghiệm tại Vinamilk: Tổng hợp thực trạng triển khai các giải pháp giảm phát thải $CO_2$ thông qua năng lượng mặt trời (kết quả năm 2019), mô hình kinh tế tuần hoàn, quản lý nước và kiểm soát chất thải trong giai đoạn 2015 - 2020.
• Đề xuất hệ thống kiến nghị 3 cấp: Đưa ra các khuyến nghị có cơ sở thực tiễn cho cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và Vinamilk nhằm giảm thiểu ô nhiễm và hoàn thiện chính sách CSR môi trường.

Đóng góp của đề tài

1. Đóng góp về mặt lý luận: Hệ thống hóa và làm rõ mối quan hệ giữa các lý thuyết CSR kinh điển (Carroll, Bowen, Davis) với khung tiêu chuẩn hiện đại (ISO 26000:2013, Hiệp ước Toàn cầu UN Global Compact) gắn với bối cảnh kinh tế phát triển và luật pháp môi trường Việt Nam (Luật BVMT 2014, 2020).
2. Đóng góp về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực tế về nỗ lực cân bằng giữa hiệu quả sản xuất kinh doanh và trách nhiệm sinh thái tại doanh nghiệp đầu ngành sữa Việt Nam (Vinamilk), đóng vai trò tài liệu tham khảo cho việc xây dựng chiến lược CSR tại các doanh nghiệp chế biến thực phẩm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Nguồn dữ liệu nghiên cứu chủ yếu dựa trên dữ liệu thứ cấp (báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững của Vinamilk, số liệu thống kê của ISO và các cơ quan nhà nước), thiếu vắng các dữ liệu sơ cấp từ khảo sát thực địa độc lập hoặc phỏng vấn chuyên sâu đối với các bên liên quan (cộng đồng dân cư quanh nhà máy, người lao động).
  • Phạm vi nghiên cứu chỉ tập trung vào một điển cứu đơn lẻ (Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk) trong mốc thời gian 2015-2020, chưa có sự so sánh đa trường hợp với các doanh nghiệp cùng ngành sữa hoặc doanh nghiệp FDI.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát định lượng trên mẫu nhiều doanh nghiệp trong ngành chế biến thực phẩm tại Việt Nam.
  • Đo lường tác động định lượng của việc thực hiện CSR môi trường đến hiệu quả tài chính và giá trị thương hiệu của doanh nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các ngành Kinh tế, Kinh tế phát triển, Quản trị kinh doanh, Kinh tế môi trường và Quản lý tài nguyên môi trường cần tài liệu tham khảo về khung lý thuyết CSR, mô hình Kim tự tháp Carroll, và cấu trúc tiêu chuẩn ISO 26000:2013.
• Nhà nghiên cứu và người làm chính sách: Tham khảo tổng hợp số liệu về các công cụ kinh tế môi trường tại Châu Âu (thuế carbon, thuế nước, thuế hàng không), kinh nghiệm quản trị môi trường của doanh nghiệp Nhật Bản (JR East, Tohoku Electric Power), và thực trạng cấp chứng chỉ ISO tại Việt Nam.
• Doanh nghiệp: Tham khảo cách thức tiếp cận và xây dựng báo cáo phát triển bền vững, tích hợp tiêu chuẩn ISO 26000 và mô hình kinh tế tuần hoàn vào hoạt động chăn nuôi - chế biến công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các khung tham chiếu chuẩn quốc tế nào để phân tích trách nhiệm xã hội môi trường?
Tác giả sử dụng 3 khung tham chiếu chính: Mô hình Kim tự tháp CSR của Archie Carroll (1991, 1999); 10 nguyên tắc của Hiệp ước Toàn cầu Liên Hợp Quốc (UN Global Compact - đặc biệt là các nguyên tắc 7, 8, 9 về môi trường); và Tiêu chuẩn TCVN ISO 26000:2013 với 7 chủ đề cốt lõi cùng 4 nhóm nội dung môi trường cụ thể.

2. Giai đoạn nghiên cứu và phạm vi thời gian của khóa luận là bao nhiêu năm?
Khóa luận nghiên cứu trong phạm vi thời gian 5 năm, từ năm 2015 đến năm 2020, tập trung vào các hoạt động và số liệu môi trường của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk).

3. Tại sao tác giả lựa chọn Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk làm trường hợp nghiên cứu điển hình?
Vì Vinamilk là doanh nghiệp sữa đầu ngành tại Việt Nam với hệ thống 13 nhà máy, sở hữu chuỗi trang trại đạt chuẩn quốc tế, và là một trong số ít doanh nghiệp nội địa áp dụng sớm các tiêu chuẩn quản trị quốc tế (ISO 14001, ISO 50001, ISO 26000) cũng như mô hình kinh tế tuần hoàn và trang trại Organic.

4. Khóa luận phân tích những công cụ kinh tế môi trường cụ thể nào từ kinh nghiệm của các quốc gia Châu Âu?
Văn bản phân tích: Thuế cung cấp nước tại Đan Mạch (ban hành năm 1993, giúp giảm thất thoát nước xuống 10%); Thuế hàng không tại Đức (áp dụng năm 2011, mức thu 8-45 Euro/khách, giảm 0,21 triệu tấn $CO_2$); và Thuế carbon tại Thụy Điển (áp dụng từ năm 1991 ở mức 27 EUR/tấn, nâng lên 114 EUR/tấn vào năm 2011).

5. Kết quả khảo sát của CSR Forum Japan (2014) về tỷ lệ áp dụng tiêu chuẩn ISO 26000 tại các doanh nghiệp Nhật Bản là bao nhiêu?
Theo kết quả điều tra 200 công ty niêm yết lớn của CSR Forum Japan năm 2014 được trích dẫn trong khóa luận, có 53% doanh nghiệp sử dụng ISO 26000, 34,5% doanh nghiệp nhận thức được nhưng không sử dụng, và 12,5% không nhận thức được tiêu chuẩn này.

---

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Phan Thị Thu Thủy đã hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết nền tảng về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với môi trường và tổng hợp kinh nghiệm quản lý sinh thái thực tiễn từ Châu Âu và Nhật Bản. Nghiên cứu cung cấp bức tranh thực trạng về việc thực hiện CSR môi trường tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) trong giai đoạn 2015 - 2020 thông qua hệ thống tiêu chuẩn ISO, năng lượng tái tạo và mô hình kinh tế tuần hoàn. Các giải pháp đề xuất ở cả ba cấp độ (Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và Vinamilk) mang tính ứng dụng cao, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển bền vững và giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG 1. Một số vấn đề về môi trường 1. Khái niệm về môi trường Hiện nay, trên thế giới và cả Việt Nam có nhiều cách hiểu khác nhau và chưa có một định nghĩa thống nhất về môi trường. Do đó, các định nghĩa, khái niệm môi trường không hoàn toàn đồng nhất mà được thể hiện dưới những góc độ, phạm vi khác nhau, nhưng đều hướng tới việc nhận rõ môi trường trong thế giới xung quanh ta là gì, bao gồm những yếu tố nào hợp thành.

Theo Khoản 1, Điều 3, Luật BVMT năm 2014 thì “Môi trường bao gồm các yêu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”. Nhưng đến năm 2020, Luật đã được sửa đổi thành “Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên” (Khoản 1, Điều 3 Luật BVMT 2020). Từ những lý thuyết trên em có thể tự đưa ra một khái niệm về môi trường như sau: Môi trường là các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, phát triển của con người và sinh vật. Nói đến môi trường là nói đến hệ thống phức tạp, đa dạng các hoàn cảnh bên ngoài, các điều kiện tự nhiên và xã hội cung quanh cần thiết cho hoạt động sống và sự phát triển của con người.

Từ định nghĩa trên ta thấy có hai loại môi trường bao gồm: môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Môi trường tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hóa học, sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con người, nhưng cũng ít nhiều chịu tác động của con người. Đó là ánh sáng mặt trời, núi sông, biển cả, không khí, động, thực vật, đất, nước… Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất 5 để xây dựng nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con người các loại tài nguyên khoáng sản cần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng hóa các chất thải, cung cấp cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú. Tóm lại, môi trường tự nhiên là toàn bộ những hiện tượng sự vật và điều kiện tự nhiên tồn tại trong mối quan hệ tương tác qua lại và gắn bó hữu cơ với nhau trong một thể thống nhất, có liên quan và cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của con người. Đó là một hệ thống có cấu tạo phức tạp, gồm nhiều phân hệ khác nhau của phần vỏ vũ trụ, phần dưới của tầng khí quyển và tầng địa học.

Ngoài ra, cũng có thể hiểu môi trường tự nhiên là môi trường sống của con người và xã hội loài người, là điều kiện đầu tiên, thường xuyên và tất yếu của quá trình sản xuất của cải vật chất, là một trong những yếu tố cơ bản nhất của tồn tại xã hội. Môi trường xã hội là tổng thể các mối quan hệ giữa con người với con người, định hướng hoạt động của con người theo một khuôn khổ nhất định, tạo nên sức mạnh tập thể thuận lợi cho phát triển, làm cho cuộc sống của con người khác với các sinh vật khác.