Chương 1 - Nhận thức chung về TNHS, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1997), trong đó, tác giả đã đề cập đến khái niệm TNHS, xác định cơ sở của TNHS, chỉ ra mối quan hệ giữa TNHS và hình phạt, giữa chúng tồn tại mối quan hệ "mục đích và phương tiện thực hiện mục đích". Cụ thể, việc xác định mục đích của "trách nhiệm hình sự và hình phạt là phương tiện để thực hiện mục đích cho phép giải quyết đúng đắn vấn đề xây dựng hệ thống hình phạt như thế nào mới có thể đáp ứng được mục đích của trách nhiệm hình sự" [65, tr. Đặc biệt, trong nội dung phân tích về cơ sở của TNHS, tác giả đã đề cập đến các hình thức TNHS là được thể hiện trong các trường hợp khác nhau bao gồm: chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt; trong trường hợp tội phạm hoàn thành; trong đồng phạm; khi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết và trong trường hợp được miễn TNHS, miễn hình phạt [65, tr. Bên cạnh đó, trong khoa học luật hình sự còn có thuật ngữ "hình thức thực hiện trách nhiệm hình sự", tuy nhiên, cũng chỉ có công trình của GS.
Lê Văn Cảm đề cập đến với việc nêu khái niệm "hình thức thực hiện TNHS là việc thể hiện nội dung của TNHS của người phạm tội trong bản án kết tội đã có hiệu lực pháp luật trong bản án có hiệu lực pháp luật của Tòa án" và tác giả đã đưa ra hai hình thức là: 1) Hình thức thực hiện TNHS có kèm theo việc quyết định hình phạt và; 2) Hình thức thực hiện TNHS không kèm theo việc quyết định hình phạt; đồng thời chỉ ra các dạng bản án hình sự thể hiện nội dung của TNHS [15, tr. Ngoài ra, tác giả cũng nêu khái niệm "điều kiện của trách nhiệm hình sự" là "căn cứ riêng cần và đủ, có tính chất bắt buộc và do luật hình sự quy định mà chỉ khi nào có tổng hợp tất cả chúng (các căn cứ riêng đó) thì một người mới phải chịu trách nhiệm hình sự" [9, tr. Theo đó, những điều kiện cụ thể của TNHS bao gồm: Người đó phải là người có năng lực TNHS, đủ tuổi chịu TNHS và thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hành vi được thực hiện phải bị PLHS quy định là tội phạm, đồng thời người đó phải có lỗi trong việc thực hiện hành vi đó. Những điều kiện (cụ thể) của TNHS ở một góc độ chung chúng có thể được xem là đồng nhất với các đặc điểm cơ bản của tội phạm.
Như vậy, các công trình nghiên cứu khoa học trên đã đưa ra bàn luận và giải quyết các vấn đề bức xúc mà lý luận và thực tiễn áp dụng PLHS đặt ra về TNHS, đồng thời đã luận giải, kiến nghị và đề xuất hoàn thiện quy định của PLHS Việt Nam nhưng tập trung vào số chế định trong Phần chung BLHS như: khái niệm, cơ sở và những điều kiện của TNHS, hình thức thực hiện TNHS và TNHS trong các trường hợp cụ thể như: chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt, tội phạm hoàn thành, TNHS người chưa thành niên phạm tội hoặc phân tích mối quan hệ giữa TNHS với miễn TNHS, mối quan hệ giữa TNHS và hình phạt; v. Do đó, trong phạm vi luận án này, nghiên cứu sinh tiếp cận vấn đề cơ bản của TNHS theo ba nhóm tiếp cận mà GS. Lê Văn Cảm đã chỉ ra, trong đó phân tích cơ sở pháp lý của TNHS đối với các tội xâm phạm TTQLHC và tập trung là rõ những hình thức của TNHS đối với các tội phạm này theo cách tiếp cận của GS. Đỗ Ngọc Quang là hình phạt, các biện pháp tư pháp để lý giải.
Các công trình nghiên cứu đề cập đến trách nhiệm hình sự đối với các nhóm tội phạm cụ thể và đối với các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính Các công trình nghiên cứu về TNHS đối với các nhóm tội phạm cụ thể trong BLHS dưới góc độ luận án tiến sĩ luật học cũng được tiếp cận nhiều. Luận án tiến sĩ luật học với tên gọi: "Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm sở hữu" của tác giả Nguyễn Ngọc Chí (Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, 2000) [16, tr. Theo đó, luận án đã giải quyết các vấn đề cơ bản sau: Một là, khía cạnh tội phạm học của các tội xâm phạm sở hữu; hai là, chính sách và cơ sở TNHS đối với các tội xâm phạm sở hữu và ba là, hình thức TNHS đối với các tội xâm phạm sở hữu. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất hoàn thiện BLHS Việt Nam về các tội xâm phạm sở hữu, phục vụ việc sửa đổi BLHS năm 1999 và đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống các tội phạm này trong tình hình mới.
Luận án tiến sĩ luật học với tên gọi: "Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về ma túy" của tác giả Phạm Minh Tuyên (Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa học Xã hội Việt Nam, 2006). Trong luận án này, tác giả đã làm rõ các vấn đề sau đây: Một là, cơ sở lý luận của TNHS đối với các tội phạm về ma túy; hai là, đánh giá tình hình áp dụng các quy định về TNHS đối với các tội phạm về ma túy trong thực tiễn và ba là, đề xuất các giải pháp hoàn thiện các quy định về TNHS đối với các tội phạm về ma túy. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất hoàn thiện BLHS Việt Nam về các tội phạm về ma túy và phục vụ yêu cầu đấu tranh phòng, chống các tội phạm này trong tình hình mới [104, tr. Luận án tiến sĩ luật học với tên gọi: "Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trong luật hình sự Việt Nam" của tác giả Nguyễn Văn Nam (Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, 2008).
Trong luận án này, tác giả đã làm rõ các vấn đề sau đây: Một là, cơ sở lý luận của TNHS đối với các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; hai là, đánh giá tình hình áp dụng các quy định về TNHS đối với các tội phạm trật tự quản lý kinh tế và ba là, kiến nghị, đề xuất các giải pháp hoàn thiện các quy định về TNHS đối với các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất hoàn thiện BLHS Việt Nam về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và phục vụ yêu cầu đấu tranh phòng, chống các tội phạm này trong tình hình mới [57, tr. Luận án tiến sĩ luật học với tên gọi: "Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về môi trường" của tác giả Dương Thanh An (Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, 2011). Trong luận án này, tác giả đã làm rõ các vấn đề sau đây: Một là, những vấn đề lý luận về TNHS đối với các tội phạm về môi trường; hai là, thực trạng quy định TNHS đối với các tội phạm về môi trường trong luật hình sự Việt Nam và thực tiễn áp dụng và; ba là, các giải pháp nâng cao hiệu quả của TNHS đối với các tội phạm về môi trường.
Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất hoàn thiện BLHS Việt Nam về các tội phạm về môi trường và đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng đối với các tội phạm này [1, tr. Luận án tiến sĩ luật học với tên gọi: "Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân" của tác giả Nguyễn Xuân Hà (Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014). Trong luận án này, tác giả đã làm rõ các vấn đề sau đây: Một là, những vấn đề chung về TNHS đối với các tội xâm phạm quyền 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của công dân; hai là, TNHS đối với các tội xâm phạm quyền của công dân theo BLHS năm 1999 hiện hành và thực tiễn áp dụng và; ba là, kiến nghị hoàn thiện các quy định của BLHS năm 1999 hiện hành về TNHS đối với các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân và những giải pháp nâng cao hiệu quả [29, tr. Như vậy, trong các luận án đã nêu, liên quan đến vấn đề TNHS, các tác giả đã làm sáng tỏ khái niệm TNHS, tiếp cận cơ sở và các hình thức của TNHS chung để gắn với các tội phạm cụ thể - các tội xâm phạm sở hữu, các tội phạm về ma túy, các tội phạm về môi trường, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân, từ đó đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành, đề xuất hoàn thiện chính sách hình sự và BLHS nước ta về các nhóm tội phạm tương ứng.
Ngoài ra, khi nghiên cứu về TNHS đối với các tội phạm cụ thể cũng còn có một số sách chuyên khảo, tham khảo, giáo trình như: "Tìm hiểu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về tham nhũng trong luật hình sự Việt Nam" của GS. Đỗ Ngọc Quang (Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1997); "Tìm hiểu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về chức vụ" của GS. Võ Khánh Vinh (Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1996); "Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người" của ThS. Đinh Văn Quế (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999); "Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người" của PGS.
Theo đó, các công trình này ngoài tiếp cận chung về khái niệm TNHS, còn lại tập trung đi vào phân tích các dấu hiệu pháp lý hình sự và hình phạt, các trường hợp phạm tội đặc biệt đối với các tội phạm cụ thể. Trong số các công trình này, đáng chú ý cuốn sách "Tìm hiểu trách nhiệm hình sự đ ố i vớ i các tộ i phạ m về tham nhũ ng trong luậ t hình sự Việ t Nam" của GS. Đỗ Ngọc Quang đã đề cập riêng một Chương về "Nhận thức chung về trách nhiệm hình sự" [65, tr. 20] với các nội dung về khái niệm TNHS, cơ sở của TNHS, mối quan hệ giữa TNHS và hình phạt mà nghiên cứu sinh đã phân tích ở trên.
19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.