Chương 1. Những vấ n đề chung về hoa ̣t đô ̣ng sau phiên tòa xét xử vu ̣ án hình sự. Hoạt động sau phiên tòa xét xử vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003. Các giải pháp nân g cao hiê ̣u quả thi hành quy đinh ̣ của Bô ̣ luâ ̣t Tố tụng hình sự 2003 về hoa ̣t đô ̣ng sau phiên tòa xét xử vu ̣ án hiǹ h sự.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG SAU PHIÊN TÒA XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ 1. Khái niệm hoạt động sau phiên tòa xét xử vụ án hình sự Trình tự tố tụng hình sự (TTHS) bao gồ m nhiều bước, diễn ra liên tục, hỗ trợ nhau: giai đoạn khởi tố; giai đoạn điều tra; giai đoạn truy tố; giai đoạn xét xử (bao gồm xét xử sơ thẩm và xét xử phúc thẩm); giai đoạn thi hành bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án, trong đó , giai đoạn xét xử là giai đoạn trung tâm. Chính vì tầm quan trọng của xét xử như vậy , mà đối với mô ̣t vu ̣ án , dư luâ ̣n không chỉ quan tâm tới nô ̣i dung diễn biế n ta ̣i phiên tòa mà còn quan tâm tới các hoa ̣t đô ̣ng diễn ra sau phiên tòa đó. Có thể nói rằng ho ạt động sau phiên tòa xét xử vụ án hình sự là khái niệm chưa được nghiên cứu sâu và đầy đủ trong khoa học luật tố tụng hình sự Việt Nam từ trước tới nay.
Để đưa ra đươ ̣c khá i niê ̣m này , cầ n thiế t nghiên cứu mô ̣t số khái niê ̣m liên quan như : hoạt động, hoạt động tố tụng hình sự, hoạt động hành chính tư pháp. Theo Triế t ho ̣c , hoạt động là mối quan hệ tác động qua lại giữa con người và thế giới để tạo ra sản phẩm cả về thế giới và cả về phía con người. Hoạt động được Luâ ̣n văn nghiên cứu là nh ững hoạt động diễn ra sau phiên tòa xét xử các vụ án hình sự. Hiện nay, kết thúc phiên tòa xét xử có hai cách hiểu khác nhau: kết thúc phiên tòa theo lịch công việc và kết thúc phiên tòa theo bản chất công việc.
Kết thúc phiên tòa theo lịch công việc là sự kết thúc đã được định sẵn theo kế hoạch, thường được thể hiện trong lịch phiên tòa, quyết định đưa vụ án ra xét xử. Hết thời điểm được định sẵn đó, phiên tòa được coi là kết thúc. Cụ thể, đến thời điểm này, vụ án được đưa ra xét xử và kết thúc khi Tòa án ra 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một quyết định tố tụng bất kỳ (bản án, quyết định hoãn phiên tòa, quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung, .), quyết định này có thể đã giải quyết được nội dung vụ án hoặc cũng có thể chưa; sau khi kết thúc phiên tòa, vụ án có thể được xóa khỏi sổ thụ lý (trường hợp ra bản án, đình chỉ xét xử,.), nhưng cũng có thể vẫn là án tồn tại Tòa (trường hợp tạm đình chỉ, hoãn phiên tòa, .) Kết thúc phiên tòa theo bản chất công việc là sự chấm dứt hoàn toàn vụ án, được biểu hiện bằng việc đưa ra một quyết định giải quyết nội dung của vụ án như: bản án, quyết định đình chỉ, quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung, v. Lúc này, Tòa án chấm dứt việc giải quyết đối với vụ án.
Hay nói cách khác, sau khi kết thúc phiên tòa, vụ án không còn được coi là án chưa giải quyết (án tồn) tại Tòa án nữa. Như vậy, theo phân tích trên, khái niệm kết thúc phiên tòa theo bản chất công việc hẹp hơn khái niệm kết thúc phiên tòa theo lịch công việc. Thời điểm kết thúc phiên tòa được luận văn nghiên cứu được hiểu theo nghĩa thứ nhất. Theo nguyên tắ c hai cấ p xét xử đươ ̣c quy đinh ̣ trong Hiế n Pháp và Bô ̣ luâ ̣t tố tụng hình sự (BLTTHS) hiện hành, Tòa án thực hiện nguyên tắc hai cấp xét xử nên thuật ngữ “phiên tòa” được đề cập trong Luận văn là phiên tòa sơ thẩm và phiên tòa phúc thẩm xét xử vu ̣ án hình sự.
Các hoạt động sau phiên tòa xét xử vụ án hình sự bao gồm các hoạt đô ̣ng tố tụng hình sự, hoạt động hành chính tư pháp và các hoạt động khác. Hoạt động tố tụng hình sự sau phiên tòa là toàn b ộ hoạt động của các chủ thể TTHS sau phiên tòa xét xử vu ̣ án hình sự nhằ m hư ớng tới việc giải quyết cũng như kết quả vụ án khách quan, công bằng, góp phần đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm. Hoạt động hành chính tư pháp sau phiên tòa được hiểu là các quy trình, thủ tục mang tính chất hành chính hỗ trợ cho hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, giải quyết các yêu cầu của người dân sau các phiên 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tòa xét xử và các hoạt động quản lý, chỉ đạo điều hành của lãnh đạo của các cơ quan tiến hành tố tụng. Hoạt động này bao gồm các công việc như: việc tiếp dân; tiếp nhận và xử lý đơn khởi kiện, cấp sao lục bản án, quyết định của Tòa án, v.
Các hoạt động khác sau phiên tòa là hoạt động của những người bị kết án, bị cáo, người giám hộ của họ, luật sư, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kết án, bị cáo,. Trong thực tế, một vụ án mang theo sự quan tâm của rất nhiều người, của cả xã hội, vì vậy, bên cạnh các những chủ thể tiến hành tố tụng được thực hiện những hoạt động tố tụng hình sự, hoạt động hành chính tư pháp thì một bộ phận lớn các chủ thể khác: người tham gia tố tụng, cơ quan báo chí, các cá nhân, cơ quan, tổ chức xã hội khác liên quan đến vụ án. Tuy nhiên thể hiện quyền và nghĩa vụ sau phiên tòa rõ nét nhất chính là các chủ thể đã đề cập đến ở trên: người bị kết án, bị cáo, người đa ̣i diê ̣n, luật sư, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kết án, bị cáo. Từ những phân tích ở trên, có thể đưa ra khái niê ̣m sau về hoa ̣t đô ̣ng sau phiên tòa xét xử vu ̣ án hình sự: hoạt động sau phiên tòa xét xử vụ án hình sự là các hoạt động diễn ra giữa hai giai đoạn chính của tố tụng hình sự là xét xử và thi hành án hoặc xét xử sơ thẩm và xét xử phúc thẩm , trong đó, Cơ quan tiế n hành tố tụng, người tiế n hành tố tụng, bị cáo và các tổ chức, cá nhân khác thực hiê ̣n các hoạt động tố tụng, hoạt động hành chính tư pháp hoặc thực hiê ̣n các quyề n và nghiã vụ của mình theo quy định của BLTTHS và các văn bản pháp luật khác để viê ̣c giải quyế t vụ án theo đúng trình tự , thời gian do pháp luật quy đi ̣nh, bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong TTHS.
Đặc điểm của hoạt động sau phiên tòa xét xử vụ án hình sự. Thứ nhất, các hoạt động sau phiên tòa bao gồm đa dạng các hoạt động: tố tụng hình sự, hành chính tư pháp và các hoạt động khác. Như đã phân tích trong phần khái niệm, hoạt động sau phiên tòa có thể là hoạt động kháng cáo 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bản án, quyết định hình sự sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật hoặc hoạt động kháng nghị phúc thẩm đối với bản án, quyết định hình sự chưa có hiệu lực pháp luật hoặc kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm bản án, quyết định hình sự đã có hiệu lực pháp luật,. – đây là những hoạt động TTHS.
Hoạt động sau phiên tòa còn có thể là các hoạt động như đánh máy, chỉnh sửa bản án, quyết định hình sự, tống đạt các quyết định,. – đây là những hoạt động hành chính tư pháp. Cả hai hoạt động này đều có sự tham gia của các chủ thể là đại diện của Cơ quan tư pháp nhà nước là Tòa án và Viện kiểm sát. Tuy nhiên, sau phiên tòa còn có sự tham gia của các chủ thể khác nữa như người bị kết án, bị can, bị cáo trong việc viết các đơn khiếu nại, tố cáo, hoạt động thông tin vụ án của các phương tiện truyền thông đại chúng, v.
Đây là những hoạt động không mang cả tính chất tố tụng và hành chính tư pháp nên được Luận văn gọi là các hoạt động khác. Thứ hai, chủ thể của hoạt động sau phiên tòa đa dạng: Cơ quan tiến hành tố tụng mà chủ yếu là Tòa án, Viện kiểm sát; người tiến hành tố tụng; bị cáo, người đại diện hợp pháp, người bào chữa của bị cáo và những người tham gia tố tụng khác, v. Các hoạt động sau phiên tòa chủ yếu là các hoạt động tố tụng hình sự và các hoạt động hành chính tư pháp nên các chủ thể tham gia hoạt động sau phiên tòa cũng chủ yếu là các chủ thể có thẩm quyền tiến hành hoạt động tố tụng hình sự và hoạt động hành chính tư pháp. Các hoạt động của các chủ thể là bị cáo, người đại diện hợp pháp, người bào chữa của họ và những người tham gia tố tụng khác rất hạn chế.
Vì vậy, đối với các hoạt động này, Luận văn chủ yếu đi sâu phân tích hoạt động của các chủ thể là bị cáo, người đại diện hợp pháp, người bào chữa của bị cáo. Thứ ba, hoạt động sau phiên tòa xét xử vụ án hình sự có thể được coi là một giai đoạn của tố tụng hình sự, mặc dù còn chưa được xem xét là một giai đoạn chính, một giai đoạn độc lập trong chế định của Luật TTHSVN. Một 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giai đoạn của TTHS thường được xác định bởi hai thời điểm là bắt đầu và kết thúc. Hoạt động sau phiên tòa đáp ứng được cả hai thời điểm đó.
Hoạt động này bắt đầu sau khi tại phiên tòa, Tòa án tuyên một trong các văn bản tố tụng sau: Bản án, Quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ xét xử đối với vụ án hoặc đối với bị cáo, Quyết định hoãn phiên tòa, Quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung.