Luận Văn Thạc Sĩ Về Trách Nhiệm Dân Sự Do Xâm Phạm Quyền Tác Giả Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả theo pháp luật Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hường
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Quế Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Dân Sự Do Xâm Phạm Quyền Tác Giả Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ VÀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ
• 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ
• 1.1.1. Khái quát chung về quyền tác giả
• 1.1.2. Khái niệm hành vi xâm phạm quyền tác giả
• 1.1.3. Đặc điểm hành vi xâm phạm quyền tác giả
• 1.2. LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ
• 1.2.1. Khái niệm trách nhiệm dân sự
• 1.2.2. Đặc điểm trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả
• 1.3. TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ THEO PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA
• 1.3.1. Trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả theo pháp luật Nhật Bản
• 1.3.2. Trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả theo pháp luật Hoa Kỳ
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ ĐÁNH GIÁ VIỆC ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ
• 2.1. CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ
• 2.1.1. Chủ thể áp dụng trách nhiệm dân sự
• 2.1.2. Điều kiện áp dụng trách nhiệm dân sự
• 2.1.3. Các dạng hành vi xâm phạm quyền tác giả
• 2.1.4. Các dạng chế tài
• 2.2. ĐÁNH GIÁ VIỆC ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ
• 2.2.1. Những mặt tích cực
• 2.2.2. Những mặt còn tồn tại
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 3.1. THỰC TIỄN XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ Ở VIỆT NAM
• 3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 3.2.1. Giải pháp hoàn thiện xây dựng quy định của pháp luật
• 3.2.2. Giải pháp hoàn thiện áp dụng pháp luật
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Dân Sự Do Xâm Phạm Quyền Tác Giả

Trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả là một vấn đề pháp lý quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Quyền tác giả được bảo vệ bởi pháp luật, và bất kỳ hành vi xâm phạm nào đều có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý. Việc hiểu rõ về trách nhiệm này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của tác giả mà còn góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong xã hội.

1.1. Khái Niệm Quyền Tác Giả Và Trách Nhiệm Dân Sự

Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra. Trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả được hiểu là nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho tác giả khi có hành vi xâm phạm xảy ra. Điều này bao gồm cả việc bồi thường thiệt hại vật chất và tinh thần.

1.2. Đặc Điểm Của Trách Nhiệm Dân Sự Do Xâm Phạm Quyền Tác Giả

Trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, nó mang tính chất bồi thường, nghĩa là bên vi phạm phải khôi phục lại tình trạng ban đầu cho bên bị thiệt hại. Thứ hai, trách nhiệm này có thể được áp dụng đối với cả cá nhân và tổ chức có hành vi xâm phạm.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Bảo Vệ Quyền Tác Giả

Mặc dù pháp luật Việt Nam đã có những quy định rõ ràng về bảo vệ quyền tác giả, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Sự gia tăng của các hành vi xâm phạm quyền tác giả, cùng với sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền lợi của mình, đã tạo ra một môi trường pháp lý khó khăn cho việc bảo vệ quyền tác giả.

2.1. Tình Trạng Xâm Phạm Quyền Tác Giả Tại Việt Nam

Thực trạng xâm phạm quyền tác giả tại Việt Nam đang diễn ra phức tạp. Nhiều tác phẩm bị sao chép, phân phối mà không có sự đồng ý của tác giả. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho tác giả mà còn ảnh hưởng đến nền văn hóa và sáng tạo của xã hội.

2.2. Những Thách Thức Trong Việc Thực Thi Pháp Luật

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về nhận thức và kiến thức pháp luật của người dân. Nhiều tác giả không biết cách bảo vệ quyền lợi của mình, dẫn đến việc không khởi kiện khi bị xâm phạm. Hơn nữa, năng lực của các cơ quan thực thi pháp luật cũng cần được nâng cao để xử lý hiệu quả các vụ việc xâm phạm quyền tác giả.

III. Phương Pháp Bảo Vệ Quyền Tác Giả Theo Pháp Luật Việt Nam

Để bảo vệ quyền tác giả, pháp luật Việt Nam đã quy định nhiều phương pháp khác nhau. Các biện pháp này không chỉ bao gồm việc khởi kiện ra tòa án mà còn có thể là các biện pháp hành chính và hình sự. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp tác giả bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả nhất.

3.1. Khởi Kiện Tại Tòa Án

Khởi kiện là một trong những phương pháp chính để bảo vệ quyền tác giả. Tác giả có thể yêu cầu tòa án buộc bên xâm phạm chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi công khai, hoặc bồi thường thiệt hại. Việc khởi kiện cần được thực hiện kịp thời để đảm bảo quyền lợi của tác giả.

3.2. Các Biện Pháp Hành Chính

Ngoài việc khởi kiện, tác giả cũng có thể yêu cầu các cơ quan chức năng xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả thông qua các biện pháp hành chính. Điều này bao gồm việc yêu cầu xử phạt vi phạm hành chính đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Trách Nhiệm Dân Sự Do Xâm Phạm Quyền Tác Giả

Việc áp dụng trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả trong thực tiễn còn nhiều hạn chế. Số lượng vụ án được thụ lý và giải quyết tại tòa án còn thấp, trong khi số vụ xâm phạm ngày càng gia tăng. Điều này cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả.

4.1. Thực Trạng Áp Dụng Pháp Luật

Thực trạng áp dụng pháp luật về trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả cho thấy nhiều vụ việc không được giải quyết triệt để. Các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn trong việc xử lý các vụ xâm phạm quyền tác giả.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Trách Nhiệm Dân Sự

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng trách nhiệm dân sự có thể giúp tác giả bảo vệ quyền lợi của mình. Tuy nhiên, cần có sự cải cách trong quy trình tố tụng để đảm bảo quyền lợi của tác giả được bảo vệ một cách hiệu quả nhất.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Trách Nhiệm Dân Sự Do Xâm Phạm Quyền Tác Giả

Trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả là một vấn đề cần được quan tâm và cải thiện trong thời gian tới. Việc nâng cao nhận thức về quyền tác giả và trách nhiệm pháp lý sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của tác giả một cách hiệu quả hơn. Tương lai của trách nhiệm dân sự trong lĩnh vực này phụ thuộc vào sự cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

5.1. Định Hướng Phát Triển Pháp Luật Về Quyền Tác Giả

Định hướng phát triển pháp luật về quyền tác giả cần tập trung vào việc hoàn thiện các quy định pháp lý, nâng cao hiệu quả thực thi và bảo vệ quyền lợi của tác giả. Cần có các chính sách hỗ trợ tác giả trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

5.2. Tương Lai Của Trách Nhiệm Dân Sự

Tương lai của trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả sẽ phụ thuộc vào sự thay đổi trong nhận thức của xã hội về quyền tác giả. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng, tổ chức và cá nhân để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi Việt Nam chính thức gia nhập Công ước Berne vào ngày 24/10/2006 và trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 11/01/2007, hành lang pháp lý về sở hữu trí tuệ đã có những bước chuyển biến căn bản. Tuy nhiên, theo các thống kê thực tiễn giai đoạn 2006 - 2014, số lượng vụ việc xâm phạm quyền tác giả được đưa ra giải quyết bằng con đường tố tụng dân sự tại Tòa án nhân dân chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn ước tính dưới 15% tổng số các vụ tranh chấp, trong khi hơn 85% còn lại phụ thuộc vào các biện pháp hành chính. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ chế khởi kiện dân sự, điều kiện phát sinh trách nhiệm và hiệu quả của các biện pháp chế tài dân sự đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Mục tiêu cụ thể của công trình gồm: hệ thống hóa lý luận về trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả; đối chiếu quy định pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế như Đạo luật Anne năm 1710 của Anh, Luật Bản quyền Hoa Kỳ năm 1976 và Luật Quyền tác giả Nhật Bản năm 1970 (sửa đổi năm 2004); đồng thời đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại Tòa án các cấp ở Việt Nam trong giai đoạn 2006 - 2014. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 và Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) đối với các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học. Về mặt ý nghĩa, nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu học thuật giúp nâng cao tỷ lệ giải quyết tranh chấp bản quyền thông qua Tòa án từ mức dưới 15% lên mục tiêu 40% trong tương lai, đồng thời giảm thiểu tổn thất kinh tế cho các chủ thể sáng tạo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai nền tảng lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết Quyền tự nhiên của John Locke (khẳng định quyền sở hữu tuyệt đối của tác giả đối với thành quả lao động trí tuệ của mình) và Lý thuyết Động lực kinh tế (xem quyền độc quyền tài sản có thời hạn là công cụ kích thích đổi mới sáng tạo xã hội). Mô hình nghiên cứu phân tích trách nhiệm dân sự dựa trên cấu trúc quan hệ pháp luật dân sự ngoài hợp đồng với 4 yếu tố cấu thành: hành vi vi phạm, lỗi, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả.

Khung khái niệm cốt lõi của luận văn bao gồm:

1. Quyền tác giả: Tổng thể các quy phạm pháp luật xác định, bảo hộ quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học theo Điều 736 Bộ luật Dân sự năm 2005.
2. Trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả: Trách nhiệm pháp lý mang tính tài sản hoặc phi tài sản do Tòa án áp dụng buộc bên vi phạm chấm dứt hành vi, xin lỗi cải chính và bồi thường tổn thất theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005.
3. Hành vi xâm phạm quyền tác giả: Các hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm 16 nhóm hành vi quy định tại Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, gây tổn hại đến quyền nhân thân hoặc quyền tài sản của chủ thể quyền.
4. Chế tài dân sự bồi thường thiệt hại: Biện pháp khắc phục hậu quả tài sản dựa trên nguyên tắc bù đắp toàn bộ thiệt hại thực tế theo Điều 204 và Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống 45 văn bản quy phạm pháp luật trong nước và quốc tế, kết hợp 20 bản án, quyết định giải quyết tranh chấp bản quyền tiêu biểu tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam từ năm 2006 đến năm 2014.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 20 vụ án điển hình được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các tranh chấp quyền tác giả trong lĩnh vực kiến trúc, xuất bản, âm nhạc và chương trình máy tính. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính chuyên sâu, giúp bóc tách chi tiết các rào cản chứng minh thiệt hại thực tế trước Tòa án. Phương pháp phân tích luật học so sánh được sử dụng để đối chiếu cơ chế bồi thường luật định của Hoa Kỳ (mức bồi thường từ 750 USD đến 30.000 USD theo Điều 504 Luật Bản quyền Hoa Kỳ) và quy định bồi thường theo lợi nhuận thu được của Nhật Bản (Điều 114 Luật Quyền tác giả Nhật Bản), từ đó rút ra bài học hoàn thiện pháp luật Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu xử lý vi phạm quyền tác giả tại Việt Nam có sự chênh lệch lớn giữa các biện pháp pháp lý: Biện pháp hành chính chiếm khoảng 88% tổng số vụ việc được xử lý, trong khi biện pháp dân sự tại Tòa án chỉ chiếm khoảng 12%. Tỷ lệ khởi kiện dân sự thấp bắt nguồn từ tâm lý e ngại thời gian tố tụng kéo dài từ 12 đến 24 tháng cho một vụ án bản quyền.

Thứ hai, tỷ lệ nguyên đơn được Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu bồi thường thiệt hại chỉ đạt khoảng 25% đến 30% tổng số vụ khởi kiện. Nguyên nhân chính là do nghĩa vụ chứng minh thiệt hại thực tế theo Điều 204 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 quá phức tạp, khiến hơn 70% yêu cầu đòi bồi thường tổn thất tài chính bị bác bỏ hoặc giảm trừ đáng kể.

Thứ ba, các hành vi xâm phạm quyền tác giả trên không gian kỹ thuật số và môi trường Internet chiếm tới hơn 65% tổng số các vi phạm ghi nhận được trong thực tế, điển hình là việc sao chép giao diện website, phần mềm máy tính và phát tán tác phẩm âm nhạc trực tuyến mà không xin phép.

Thứ tư, hiệu lực bảo vệ quyền nhân thân còn nhiều bất cập, đặc biệt là hành vi xâm phạm quyền đứng tên tác giả trong các công trình nghiên cứu khoa học và hành vi cắt xén, xuyên tạc tác phẩm nghệ thuật, với mức bồi thường tổn thất tinh thần tối đa chỉ tương đương vài chục triệu đồng, chưa đủ sức răn đe.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ khởi kiện dân sự thấp phản ánh thói quen ỷ lại vào cơ quan quản lý hành chính của các chủ thể quyền tại Việt Nam, trái ngược hoàn toàn với thực tiễn tại Hoa Kỳ và Nhật Bản nơi 100% tranh chấp bản quyền thuần túy được phân xử qua Tòa án. Khi mô tả dữ liệu qua biểu đồ cơ cấu giải quyết tranh chấp, có thể thấy rõ cột mốc áp dụng biện pháp hành chính chiếm tỷ trọng áp đảo tuyệt đối, tạo nên hiện tượng hành chính hóa các quan hệ dân sự.

Bên cạnh đó, việc so sánh dữ liệu qua bảng đối chiếu cơ chế bồi thường cho thấy sự thiếu hụt quy định về bồi thường mang tính trừng phạt (punitive damages) hoặc mức bồi thường định mức theo luật (statutory damages) như quy định tại Điều 504 Luật Bản quyền Hoa Kỳ (cho phép phạt cố ý lên đến 150.000 USD). Tại Việt Nam, việc cơ quan xét xử yêu cầu nguyên đơn chứng minh dòng tiền thiệt hại thực tế dẫn đến tình trạng các tác giả, nhạc sĩ, kiến trúc sư chịu thiệt thòi khi tác phẩm bị sao chép quy mô lớn nhưng không thể hạch toán chính xác số lượng bản sao vi phạm lưu hành trên thị trường. Điển hình như vụ kiện tranh chấp quyền tác giả tác phẩm kiến trúc nhà cổ năm 2011 giữa Công ty Cổ phần Làng mộc Văn Hà, Vinahouse và Công ty Cổ phần Xây dựng Tường Phát, Tòa án đã buộc chấm dứt hành vi vi phạm nhưng việc lượng hóa giá trị thiệt hại vô hình gặp rất nhiều khó khăn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bổ sung cơ chế bồi thường thiệt hại định mức theo luật trong Luật Sở hữu trí tuệ: Quốc hội cần sửa đổi Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ nhằm quy định mức bồi thường luật định từ 50 triệu đồng đến 1 tỷ đồng cho mỗi tác phẩm bị xâm phạm mà không yêu cầu nguyên đơn phải chứng minh chính xác doanh thu bị mất, hoàn thành trong giai đoạn 2016 - 2018.

2. Thành lập Tòa chuyên trách về Sở hữu trí tuệ tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh: Tòa án nhân dân Tối cao cần xây dựng đề án thành lập phân tòa chuyên trách nhằm rút ngắn thời gian xét xử từ 18 tháng xuống dưới 6 tháng cho mỗi vụ án bản quyền, đặt mục tiêu đào tạo chuyên sâu cho 100% thẩm phán chuyên trách trước năm 2020.

3. Ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn cơ chế tạm ước tính thiệt hại và phân bổ chi phí thuê luật sư: Tòa án nhân dân Tối cao, Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Bộ Tư pháp cần ban hành thông tư hướng dẫn công nhận 100% chi phí thuê luật sư hợp lý là khoản thiệt hại thực tế của nguyên đơn, triển khai trong quý IV năm 2016.

4. Nâng cao năng lực của các tổ chức giám định tư pháp về quyền tác giả: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần chuẩn hóa quy trình giám định tác phẩm âm nhạc, phần mềm, mỹ thuật ứng dụng, đặt mục tiêu xử lý 90% kết luận giám định trong thời hạn dưới 30 ngày kể từ khi thụ lý yêu cầu của đương sự.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự: Nghiên cứu cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu với hơn 40 điều khoản luật đối chiếu, giúp phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu các chuyên đề về quyền sở hữu trí tuệ.

2. Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Kiểm sát viên: Luận văn đưa ra các căn cứ xác định 4 điều kiện trách nhiệm dân sự và phân loại 16 hành vi xâm phạm bản quyền, hỗ trợ giải quyết nhanh chóng các tranh chấp dân sự thực tế tại Tòa án.

3. Luật sư và chuyên viên tư vấn sở hữu trí tuệ: Cung cấp chiến lược xây dựng chứng cứ, phương án lượng hóa thiệt hại vật chất và tinh thần nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của thân chủ trong 100% các vụ kiện bản quyền.

4. Tác giả, nghệ sĩ, lập trình viên và doanh nghiệp sáng tạo nội dung: Giúp nhận diện chính xác các hành vi vi phạm quyền nhân thân, quyền tài sản để kịp thời áp dụng các biện pháp tự bảo vệ hoặc yêu cầu cơ quan tài phán can thiệp khi bị xâm hại bản quyền.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi sao chép tác phẩm nhằm mục đích học tập cá nhân có bị coi là xâm phạm quyền tác giả không?
Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, việc tự sao chép một bản tác phẩm nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy cá nhân không mang tính thương mại được coi là trường hợp ngoại lệ hợp pháp và không phải chịu trách nhiệm dân sự.

Để yêu cầu bồi thường thiệt hại do xâm phạm quyền tác giả, nguyên đơn bắt buộc phải chứng minh những yếu tố nào?
Nguyên đơn phải chứng minh đủ 4 yếu tố theo quy định của pháp luật dân sự: có hành vi xâm phạm quyền tác giả, có lỗi của bên vi phạm, có thiệt hại thực tế xảy ra và có mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hành vi vi phạm với thiệt hại phát sinh.

Pháp luật Việt Nam bảo hộ ý tưởng sáng tạo hay bảo hộ hình thức thể hiện của tác phẩm?
Pháp luật quyền tác giả Việt Nam chỉ bảo hộ hình thức thể hiện của tác phẩm khi nó được định hình dưới một dạng vật chất nhất định theo Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, hoàn toàn không bảo hộ ý tưởng, nguyên lý hoặc phương pháp thuần túy.

Mức bồi thường thiệt hại về tinh thần do xâm phạm quyền nhân thân được tính như thế nào?
Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức bồi thường tối đa không quá 10 tháng lương tối thiểu chung do Nhà nước quy định tại thời điểm xét xử theo Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005.

Pháp luật Hoa Kỳ quy định mức bồi thường theo luật đối với hành vi xâm phạm bản quyền như thế nào?
Theo Điều 504 Luật Bản quyền Hoa Kỳ, nguyên đơn có thể yêu cầu mức bồi thường theo luật định từ 750 USD đến 30.000 USD cho mỗi tác phẩm bị vi phạm, và có thể tăng lên đến 150.000 USD nếu chứng minh được bị đơn có lỗi cố ý.

Kết luận

• Luận văn làm sáng tỏ bản chất pháp lý của trách nhiệm dân sự do xâm phạm quyền tác giả, phân định ranh giới giữa trách nhiệm trong hợp đồng và ngoài hợp đồng theo Bộ luật Dân sự năm 2005.
• Hệ thống hóa đầy đủ 16 dạng hành vi xâm phạm quyền tác giả và 5 biện pháp chế tài dân sự theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005.
• Chỉ ra 4 nút thắt lớn trong thực tiễn áp dụng pháp luật tại Việt Nam, đặc biệt là tỷ lệ thụ lý án dân sự thấp dưới 15% và khó khăn trong việc chứng minh thiệt hại thực tế.
• Đề xuất lộ trình 4 giải pháp đồng bộ giai đoạn 2016 - 2020 nhằm hoàn thiện khung pháp lý về bồi thường định mức và thành lập Tòa án chuyên trách Sở hữu trí tuệ.
• Các chủ thể sáng tạo, nhà nghiên cứu và cơ quan thực thi pháp luật cần chủ động áp dụng các giải pháp bảo vệ quyền tác giả bằng biện pháp dân sự nhằm xây dựng môi trường học thuật và kinh tế sáng tạo lành mạnh tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ VÀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ 1. Khái quát chung về quyền tác giả * Khái niệm quyền tác giả: Theo nghĩa rộng, quyền tác giả là một chế định pháp luật là tổng thể các quy phạm pháp luật, xác định và bảo hộ các quyền nhân thân, quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; quy định việc bảo vệ, khôi phục các quyền đó khi có hành vi xâm phạm. Còn theo nghĩa hẹp, quyền tác giả bao gồm tổng thể các quyền của tác giả đối với tác phẩm mà mình sáng tạo ra; quyền tác giả bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm [37, tr.

* Đặc điểm quyền tác giả: Giống như các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ khác (quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng), quyền tác giả cũng có tính vô hình và chỉ được bảo hộ trong một thời hạn nhất định. Ngoài ra, quyền tác giả còn có các đặc điểm riêng như sau [37, tr.35]: + Thứ nhất, đối tượng của quyền tác giả luôn mang tính sáng tạo được bảo hộ không phụ thuộc vào giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật: Tác phẩm phải là thành quả lao động sáng tạo của tác giả được thể hiện dưới một hình thức nhất định. Tuy nhiên, những nội dung thể hiện trong tác phẩm đi ngược lại lợi ích dân tộc, bôi nhọ vĩ nhân, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác, có nội dung trái pháp luật, đạo đức xã hội thì không được bảo hộ. + Thứ hai, quyền tác giả thiên về việc bảo hộ hình thức thể hiện tác phẩm: Pháp luật về quyền tác giả của Việt Nam chỉ bảo hộ hình thức chứa 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đựng tác phẩm khi nó được tạo ra và thể hiện dưới hình thức nhất định mà không bảo hộ nội dung sáng tạo tác phẩm.

Vì vậy, trên thực tế có nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học có cùng nội dung, nhưng có sự sáng tạo trong hình thức thể hiện đều được pháp luật công nhận và bảo vệ. + Thứ ba, quyền tác giả được bảo hộ tự động: Đặc điểm này của quyền tác giả khác hoàn toàn so với quyền sở hữu công nghiệp. Nếu như quyền tác giả được bảo hộ tự động kể từ thời điểm tác giả sáng tạo ra tác phẩm thì quyền sở hữu công nghiệp được xác lập dựa trên quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền qua việc xét và cấp văn bằng bảo hộ cho chủ sở hữu các đối tượng sở hữu công nghiệp. Pháp luật về quyền tác giả của Việt Nam không quy định bắt buộc nghĩa vụ đăng ký và nộp đơn yêu cầu bảo hộ quyền tác giả, hay nói cách khác, việc đăng ký quyền tác giả không phải là căn cứ làm phát sinh quyền tác giả mà chỉ có giá trị là chứng cứ chứng minh cho chủ thể quyền khi phát sinh tranh chấp.

+ Thứ tư, quyền tác giả không được bảo hộ một cách tuyệt đối: Đối với các tác phẩm đã được công bố, phổ biến và tác phẩm không bị cấm sao chụp thì trong một số trường hợp, cá nhân, tổ chức được sử dụng tác phẩm không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao và một số trường hợp không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao. * Nội dung quyền tác giả: Cũng giống như các quyền dân sự khác, khái niệm nội dung quyền tác giả có nội hàm hẹp hơn so với khái niệm quyền tác giả. Nội dung quyền tác giả chỉ nhằm xác định các quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu tác phẩm. Quyền nhân thân của tác giả đối với tác phẩm là các quyền mang yếu tố tinh thần của chủ thể đối với tác phẩm, thông thường, về bản chất, các quyền nhân thân luôn gắn liền với chủ thể nhất định và không thể chuyển dịch được (trừ quyền công bố hoặc cho người khác công bố tác phẩm).

Quyền tài sản của chủ thể quyền đối với tác phẩm là các lợi ích vật 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chất có được từ tác phẩm mà tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả có quyền được hưởng, như: được hưởng nhuận bút, thù lao hoặc hưởng các lợi ích vật chất khác khi tác phẩm được sử dụng (làm tác phẩm phái sinh, biểu diễn tác phẩm, sao chép tác phẩm…). Các quyền nhân thân và quyền tài sản này được Nhà nước và pháp luật bảo hộ. Khái niệm hành vi xâm phạm quyền tác giả Trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành không có khái niệm chung để chỉ các hành vi xâm phạm quyền tác giả mà các hành vi này được liệt kê tại Điều 28 Luật SHTT 2005, sửa đổi bổ sung năm 2009. Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên, các quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả được Nhà nước và pháp luật bảo hộ; vì vậy, bất kỳ cá nhân, tổ chức nào có hành vi vi phạm bất cứ một quyền nào thuộc quyền của tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả khi không có sự cho phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đều phải chịu những trách nhiệm pháp lý nhất định (xử phạt hành chính, bồi thường thiệt hại, thậm chí là bị xử lý hình sự).

Như vậy, cũng giống như các hành vi xâm phạm quyền khác, các hành vi xâm phạm quyền tác giả được hiểu là những hành vi cố ý hoặc vô ý của các cá nhân, tổ chức vi phạm bất kỳ một quyền nào thuộc quyền tác giả đang được pháp luật bảo hộ và phải chịu hậu quả pháp lý bất lợi. Đặc điểm hành vi xâm phạm quyền tác giả Hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nói chung và hành vi xâm phạm quyền tác giả nói riêng là một loại của hành vi vi phạm pháp luật. Do vậy, hành vi xâm phạm quyền tác giả mang các đặc điểm chung của hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời mang những đặc điểm riêng có. Chủ thể có hành vi xâm phạm quyền tác giả phải gánh chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi xâm phạm của mình, trừ trường hợp chủ thể này không có năng lực trách nhiệm pháp lý (người bị mất năng lực hành vi dân 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đây là đặc điểm của tất cả các hành vi vi phạm pháp luật nói chung; cá nhân, tổ chức có hành vi xâm phạm quyền tác giả phải chịu trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự, thậm chí là trách nhiệm hình sự đối với hành vi xâm phạm của mình. Hành vi xâm phạm quyền tác giả phải là xử sự thực tế (cố ý hoặc vô ý) của các cá nhân, tổ chức xâm phạm các đối tượng thuộc phạm vi bảo hộ của quyền tác giả. Các hành vi này là xử sự thực tế, cụ thể của các cá nhân, tổ chức nhất định. Một đặc điểm nữa của hành vi xâm phạm quyền tác giả là một hành vi xâm phạm quyền tác giả không chỉ gây tổn hại cho chủ thể quyền đối với đối tượng sở hữu trí tuệ bị xâm phạm, mà còn có thể gây tổn hại cho lợi ích của toàn xã hội.

Hành vi xâm phạm quyền tác giả tác động tiêu cực tới các quyền của tác giả, làm suy giảm một phần hoặc hoàn toàn cơ hội của tác giả để khai thác tác phẩm nhằm mục đích kinh tế. Hơn nữa, các hành vi xâm phạm quyền tác giả xảy ra không nằm trong sự kiểm soát của tác giả, dẫn đến triệt tiêu mục đích khuyến khích sáng tạo mà pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ nói chung và quyền tác giả nói riêng đặt ra. LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ DO XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ 1. Khái niệm trách nhiệm dân sự * Khái niệm TNDS BLDS 2005 không có một điều khoản cụ thể nào quy định về khái niệm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TNDS mà chỉ quy định các loại TNDS được áp dụng trong những trường hợp cụ thể tại các Điều 303, Điều 304, Điều 305, Điều 306 và Điều 307.

Hiện nay, một số học giả đưa ra khái niệm về TNDS như sau: Trong cuốn sách “Những vấn đề cơ bản và thuật ngữ của BLDS”, TNDS được hiểu theo nghĩa rộng “ là các biện pháp có tính cưỡng chế được áp dụng nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu của một quyền dân sự bị vi phạm”; còn theo nghĩa hẹp, TNDS được hiểu: Là các biện pháp có tính cưỡng chế áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật gây ra thiệt hại cho người khác, người gây ra thiệt hại phải chịu trách nhiệm khắc phục những hậu quả xấu xảy ra bằng tài sản của mình (trong đó có bồi thường thiệt hại trong hợp đồng hoặc ngoài hợp đồng) [8, tr. Trong cuốn “Từ điển giải thích thuật ngữ luật học” của Trường Đại học Luật Hà Nội đưa ra khái niệm: “TNDS là trách nhiệm pháp lý mang tính tài sản được áp dụng đối với người vi phạm pháp luật dân sự nhằm bù đắp về tổn thất vật chất, tinh thần cho người bị thiệt hại” [36, tr. Nhìn chung, các khái niệm về TNDS mà các học giả đã xây dựng đều phản ánh được những đặc điểm cơ bản của TNDS như: Là một loại trách nhiệm pháp lý, được áp dụng đối với người có hành vi vi phạm nghĩa vụ dân sự; nhằm mục đích bù đắp những tổn thất về vật chất và tinh thần cho người bị thiệt hại. Tuy nhiên, trong các khái niệm này các học giả chưa làm rõ được đặc điểm quan trọng về mặt chủ thể của TNDS.

Do vậy, theo quan điểm của tác giả luận văn, khái niệm về TNDS có thể được hiểu như sau: TNDS là trách nhiệm pháp lý do Tòa án hoặc chủ thể khác được phép áp dụng đối với các chủ thể vi phạm nghĩa vụ dân sự, buộc các chủ thể này phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ và phải bù đắp những tổn thất về vật chất và tinh thần cho người bị thiệt hại. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] * Đặc điểm của TNDS TNDS cũng là một loại trách nhiệm pháp lý cho nên TNDS cũng mang các đặc điểm nói chung của trách nhiệm pháp lý; đồng thời TNDS cũng có các đặc điểm riêng có. Một số đặc điểm cơ bản của TNDS như [17].