CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN ĐỀ LÝ LUẬN VE TRÁCH NHIỆM BOI THƯỜNG CUA NHÀ NƯỚC 1. Khai niệm trách nhiệm bồi thường cia nhà nude 1. Định nghĩa trách nhiệm béi thong cia nhà tước THBTCNN được đặt ra di xã hội loài người bước vào thời kỹ văn mink din chà lúc này Nhà nước được xem là một chỗ thể trong mỗi quan hệ xã hôi. Trong xã hối dân chủ cùng với sw ghế tin woot bậc về kinh tế - xã hôi thi quyên sơn nguội đã được quan tần, Nhà nước pháp quyéala sha nước ghế chíutrách nhiệm về moi host động của mình.
Trong quan hệ xã hồi nhà nước được xem là một chủ thi, trước pháp luật nhà nước tinh. đẳng với các cá nhân tổ chức khác trên cơ sở tôn trọng các quyền lợi ích hợp pháp về dân renin lồi nhà nước lim sử, gly tiệt hat cho chủ thể dân sơ kh thi nhà nước phã chu trí nhiệm về những thật hai đồ Trong điều liện Nhà nước pháp quyện, php luật luôn gỡ một bí tố thương và được mot chủ thé tôn rong trong đỏ Nhà nước và công din tình ding trin aiéu phương điên Nhà nước với hư cách La một chúc quyển lực công thọc liên hoạt đồng quản lý xã hội bằng pháp luật, có quyên yêu cầu công dân phi có trách nhiễm và thục Hiện các ngiĩn vụ shim day ti sự phát triển dn định rong xã hối nói chung và day tỉ sự tổn tử cũa bộ dy nhà nước nói riêng Nguợc lạ, Nhà nuớc cũng phải thuc hiễn các ngấa vụ cia minh đổi với công din, bảo dim và tạo điều Liên để công din thực Hiện các quyên công nhờ oông các lợi ích hop pháp của minh Nhà nước, mắc đã là chỗ thể đặc Hit tuy nhiên, cũng gống với moi chủ thể khác, ki than gia vào quan hệ pháp lut đều phi tuân thổ hấp luật, lên trong và không lim tn hat đến các quyễn và lợi ich hợp phép của các chủ thể khác, néu gây thiệt hai thi phải bồi thường”. Thiệt hai ở đây bao gồm cả thiét hai về vật chất và tính thân ĐỂ thực hiện các chức năng của mảnh thi Nhà nước không thể hy bản thân thục hiện quyén lục mà quyền ive phẩ được thục hiện thing qu "cánh tay nổi đã” côn minh là đội ngõ cán bộ, công chúc, và ngược lạ, lôi cán bộ, cổng chúc thi bánh công vụ thi họ cũng phic nhân danh Nhà nước để thục Hiện quyên lục được Nhà nước giao phó, Vi “Lee ane Poison tae responsi Germany, Lida ae man State for wronghl acu, HY yu Rộtthe “Pháp ludevachinh sách vể INBTCAN nha nước ở mắt sốm "vin phòng Quốc hội, H0, g3? l3 vây hi cán bổ, công chúc nhân danh Nhà nước thọc hiện quyén lực công mã gây tt ha cho cả nhân, tổ chức thi Nha mước sẽ chiu TNBTCNN đổi với các thiệt hại đói? Quan điển của Bộ Tự pip Việt Nam ght nhân TNBTCNN là “tiếc Nhà nước giá quyễt YCBT cho cá nhân, tễ chức bị thiệt hại v vật chất thiệt hại về tình thần do người tha hành công vụ gay ra thuộc pham vĩ các tường hop được bổ thường trong hoạt động quân If hành chính, tht hành án và tễ tig theo tình tự, thủ uc của pháp luật về TNETCNN'3L. Theo đó, TNBTCNN dit ra ngiĩa vụ gã qyét YCBT của một nhà nước cũng ửar quyển cin cá nhân, tổ chúc bi thiệt ai đối với nhà nước quản lý ho theo mốt trình tự thô tục luật định Thiét hai đoợc để cập tử ảnh ngấa này gói hạn ở vật chất và tinh thân uất phát từ hành vi ofa người thi hin công vụ trong hoạt đông cia ð các Hin vú: ( quấn lý hành chú: (i thi hành án, (ii) tổ tong, Trên cơ sổ Lý luận và thục tiễn pháp lý TNBTCNN là rách nhiệm pháp lý dân sie thể hiện việc nhà nước phát gánh chi hậu quả bắt lợi mài eụ thd là Bd thường cho cả nhân tổ chức bị xâm hại xuất phát hành vi trải pháp luật của người th hành công vụ gay ra trong quả trình thực hiện nhiệm vụ được nhà nước giao!?.
Định nghĩa này chân. anh vào tính chit cin TNBTCNN 1ä một ‘haw qu bắt li”, nói cách khác nhà nước đã nhã chi tra cho một hinh và gậy ra hit bạ cho chỗ thể khác của nguời thi hin cổng và sé khoản ch trã này gly ra sơ thân tnt vào ngân sách nhà nước, Đảng thé, din ngiĩu này cũng đặt ra hoàn cảnh phat sinh TNBTCNN 1a “rong quá tình thực kiện nhiệm vụ .8ược nhà nước giao" tức ngãa, nều một ngờ thi hành công vụ gây thiét u cho một chủ thé khác cho xã hồi ma không trong qu tình thục Hộn nhiệm vụ được nhà made gieo tì cũng không lim phát sinh TNBTCNN. Như thổ, diy là một cách tiép cén rõ răng về hoàn cảnh và tính chit của TNBTCNN. Theo một ti liêu khác, TNBTCNN đọc tadula "rách nhiên pháp lý trong dé nhà ốc có TNETCNN thiệt hại cho cá nhân, tổ chức bị tuệt hại v vật chất tỗn thắt về tình than do người thí hành công vụ cô hành ví tri pháp luật gay ra trong trường hợp được pháp luật quy dinh?, Với nội đăng vim nêu, người đọc có thé hiễu rằng TNBTCNN là hán sich pháp Đậc- Bộ Thông tỉ và Tuyền thông, 2ééesd phn Ích về đi niệu vd INBTENN dingngiy 01097331, nguền hus esplaae gov m/Pages/Ta Macht AepxteeucM=)31397, trợ cập ngiy 20912033 !Ì Bộ Tgnláp, Tau tấp nin ging vên nguờn vi ký năng aghlp vụ giiguyétbéiduaing nhà nước (ảnh cho "học yên), He N61, 202, B11 ` Để Vin Đạ và Nguyễn Tương Th, Phép luật Việt Now vể INBTCNNV, AD.
Chish wi quốc git, Hi Nội 2016, wis ` Nguyễn aah Doan (Giả bên), Một nd ve hỗn vd ich ain pp lý cian, dn Bộ, cing chic, viên Đi, CONNG Đrệt Mau b. Chish ti quốc ga swthit, Ha Nội, 2014, w 1 4 TNBTCNN thiệt hai Mắc dã vậy TNBTCNN còn bao gồm cftrách nhiệm hoàn tr tả sản vã tránh nhiệm khôi phạc quyên lợi cho bên bị thiệt bế. Từnhõng phân tích trần có thể hiểu Trách nhiệm bội thường cña nhà mức là he ud pháp lý bat lợi ma nhà ede phải gánh chin nhầm bù đắp những thiệt hi đất về tinh thần do hành vi trái pháp Indt cña nhà mrớc hoặc sự hiệu gây thật hại do tài công gây ra thuậc phạm vi các trrờng hợp ñược bai thrờng theo quy định của pháp int theo triuk tự, thĩ tục Int đổ. Đặc điễu trách nhiệm bai thường cũa nhà wước Từ dinh ngiĩa trên, có thể thấy TNBTCNN mang những đặc rung sax Thứ nhất, TNBTCNN mang day đã đặc điẫm cña quan hệ pháp hột dn sự BITH ngoài hop đằng.
Nói cách khác, TNBTCNN plat sin ga nhà nước với chủ thể xả không xuất phát từ quan hộ hop đồng Theo đó, các yêu tô phat sinh TNBTCNN có những điểm tương đồng trách nhiên dân sự về BTTH ngoai hợp đồng trong hệ thông thấp uất Din sự việc xác định mae độ thiét hai cũng nhơ mie bỗi throng đều mang bin chất của quan h dân sự túc la bình đẳng và thục tý, trên cơ sở thương lương thoả thuận gũa ngời gly hột hn và người bị thiệt i. Hom nữa, Nhà nước ks tham ga vào các quản hộ hấp lu, nhân danh quyền tue công thọ: kiện chúc năng quả lý các hoạt đông nh tổ - xã hôi không phã là những quan hệ hop đẳng Trong quá hình thục hiện hông hoat đông này ma gậy hit bự th phi bài thường việc bổi thường không hả do vi phan nga vụ về hop đồng vi viy, TNBTCNN ở diy la TNBTCNN thxét ini ngoài hop đồng, Tir bản chất pháp lý của TNBTCNN quan hộ pháp luật din sư về BTTH ngoài hop đồng nên sẽ có những đặc diém chứng của TNBTCNN thiét hai ngoài hợp đồng nhữ sx ‘Mot là, TNBTCNN là một loại trách nhiệm đâu sự. Trách thiện din sự là mốt los trinh nhiệm phép Lý theo đó chủ thể có bảnh và v pha php luật ghế có ngiĩa vụ ti thường cho bên bị tinal do hànhvi cia mình gây ra “Âửư mốt người nào, gay một sạc thiệt hại che người khác do lỗi của mảnh, đủ chỉ là sơÿ hay mat su bắt sẵn không cổ j cũng phải bai thường cho người chịu thiệt hại. Đập là vẫn dé trách nhiễm dân sự + Theo “Từ điển Thuật ngữ pháp lý” cũa Nha xuất bảnDadloz và “Từ điển Thuật ngit pháp lý” của Géracd Comm trách nhiệm din sơ erponsdilté cile) gốm trách nhiệm, theo hup đồng (responssbilitécontractuells) và trách nhiễm ngoài hợp đồng (responsebilité "5M Vấn Mẫu, 14 Bh Chin, Doh từ & Tu: Du Laie Hi luật, Xà sich Đạ hạc, Si Gin, 1868, 16 15 dictuele), chỉ đến bt kỹ sự đp tr vé mit din mự nào đôi với những tẫn he giy ra cho "người khác, agi là đồn bù bing hiện vật hoặc tương đương!” Theo Từ điển “Blacks Lew Dictionary” trách nhiệm din sw (cv Habit được tiểu là tình trang bi rang buộc về mat pháp lý phải bồi thường thiật hai din sult Theo Từ điển Luật học của Bộ Tư pháp.
“rách nhu dân ste” được Inde “tách nhiệm pháp I: mang tinh tàt sản được áp chong dds với người vi phạm pháp luật dân sục tinh thẫn cho người bị thiệt hai "7 hay "những hậu quả bắLlợi ma chỉ thẳpháp luâtphái gánh chịu do pháp luật qu dinh vi han v vi pha phaip uất của mình (hoäc của người mà minh bảo lãnh hay giảm hd) Nội hàm của “rách nhiệm dân sic” doe Từ điễn xác địnhtương tự he nội hàn của trách ửzệm din wr trong hệ thing common Iew và cil ler, bao gm trách nhiệm din mr theo hop đồng và trách nhiễm din nr ngoài hop đồng Tuy nhiên bin cạnh nự tương đồng niy, Từ đin Luật học Ini chỉ ra “rách mh din arbao gdm buộc xin lỗ, cái chỉnh công khai, buộc thuc hiện nglita vụ dân sự: buộc BTTH phat viphạm *19 Mit khác, việc xác định thất bú, chủ thể phải di thường nguyên te, năng lục bồi thường,. được điều chỉnh bối các quy pam pháp luật dân sự mê không phi quy pam hấp fut hình sự hy quy phn pháp lut hành chink®® Trong phạn ve TNBTCNN tì nhà nước (a chủ thỄ có hành vp hấp Tui) có ngiša vụ bi thường cho chủ thể bị thiệt hg, và những kia cmh xoay quanh việc nhá nước bỗi thường cho chủ thể đó được Luật TNBTONN apy dink, ‘Hai là, TNBTCNN gồm trách nhiệm BTTH vat chất (trách nhiệm pháp lý mang tính tài sản) và trách nhiệm BTTH tình thâu.