Luận án thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở việt nam hiện nay

Luận án phân tích thực trạng và giải pháp thực hiện pháp luật trong giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở Việt Nam.

• Đề tài: Giải Quyết Thủ Tục Hành Chính Tại Cơ Quan Nhà Nước Cấp Tỉnh Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Những công trình có ý nghĩa phương pháp luận
• 1.2. Những công trình về các vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến đề tài luận án
• 1.3. Các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện pháp luật trên các lĩnh vực khác nhau của quản lý nhà nước
• 1.4. Những công trình nghiên cứu các vấn đề lý luận về nền hành chính, cải cách hành chính, trong đó có những vấn đề lý luận về thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính
• 1.5. Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm của pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh
• 2.2. Khái niệm, đặc điểm của thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh
• 2.3. Yêu cầu và điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay
• 2.4. Pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính và kinh nghiệm thực hiện ở một số nước trong khu vực và trên thế giới
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2001 ĐẾN NAY
• 3.1. Thực trạng pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính giai đoạn 2001 - 2010
• 3.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở Việt Nam từ năm 2001 đến nay
• 3.3. Nhận xét, đánh giá chung
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Quan điểm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay
• 4.2. Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về thủ tục hành chính (TTHC) tại cơ quan nhà nước cấp tỉnh ở Việt Nam đã được chú trọng từ khi Đảng đề ra chủ trương cải cách hành chính. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng TTHC không chỉ là công cụ quản lý mà còn là phương tiện bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức. Việc cải cách TTHC được xem là khâu đột phá trong cải cách hành chính, nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ của cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện TTHC, dẫn đến tình trạng phiền hà, sách nhiễu. Do đó, việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn về TTHC là cần thiết để hoàn thiện cơ chế pháp lý và nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính.

1.1. Những công trình có ý nghĩa phương pháp luận

Các công trình nghiên cứu về thủ tục hành chính đã chỉ ra rằng chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) là yếu tố quyết định đến hiệu quả thực hiện TTHC. Nhiều nghiên cứu đã tập trung vào việc xây dựng đội ngũ CBCC trong bối cảnh đổi mới và hội nhập. Những công trình này đã cung cấp cơ sở lý luận quan trọng cho việc nâng cao năng lực và phẩm chất của CBCC, từ đó cải thiện quy trình giải quyết TTHC tại cơ quan nhà nước cấp tỉnh.

1.2. Các công trình nghiên cứu về lý luận cơ bản

Nhiều công trình đã phân tích các vấn đề lý luận liên quan đến TTHC, như khái niệm, đặc điểm và vai trò của TTHC trong nền hành chính. Những nghiên cứu này đã chỉ ra rằng TTHC không chỉ là quy trình hành chính mà còn phản ánh bản chất dân chủ và tính phục vụ của nền hành chính nhà nước. Việc hiểu rõ các khái niệm này là cần thiết để xây dựng và thực hiện pháp luật về TTHC một cách hiệu quả.

II. Cơ sở lý luận thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính

Cơ sở lý luận về giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan nhà nước cấp tỉnh bao gồm các khái niệm, đặc điểm và yêu cầu thực hiện pháp luật. Pháp luật về TTHC được xác định là lĩnh vực pháp luật đặc thù, có nhiệm vụ hiện thực hóa quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức. Đặc điểm của pháp luật này bao gồm tính công khai, minh bạch và khách quan trong quy trình giải quyết TTHC. Yêu cầu thực hiện pháp luật về TTHC đòi hỏi phải có cơ chế pháp lý chặt chẽ, dễ kiểm tra và giám sát, nhằm đảm bảo quyền lợi của công dân và tổ chức trong việc tiếp cận dịch vụ hành chính.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính

Khái niệm về pháp luật TTHC được xây dựng dựa trên các quy định hiện hành và thực tiễn áp dụng. Đặc điểm của pháp luật này là tính chất đặc thù, liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Pháp luật về TTHC không chỉ quy định quy trình mà còn xác định trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện và giám sát TTHC.

2.2. Yêu cầu và điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật

Yêu cầu thực hiện pháp luật về TTHC bao gồm tính công khai, minh bạch và kịp thời trong giải quyết TTHC. Điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật này là phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, cũng như sự tham gia của người dân trong quá trình giải quyết TTHC. Việc xây dựng một cơ chế pháp lý rõ ràng và dễ hiểu sẽ giúp nâng cao hiệu quả thực hiện TTHC tại cơ quan nhà nước cấp tỉnh.

III. Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính

Thực trạng pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan nhà nước cấp tỉnh cho thấy nhiều tiến bộ nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Trong giai đoạn từ năm 2001 đến nay, nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành nhằm cải cách TTHC, tuy nhiên, việc thực hiện vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Các cơ chế một cửa và một cửa liên thông đã được áp dụng, nhưng vẫn còn tình trạng chậm trễ trong giải quyết TTHC, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Đánh giá thực trạng này là cần thiết để đề xuất các giải pháp cải thiện quy trình giải quyết TTHC.

3.1. Thực trạng pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính giai đoạn 2001 2010

Trong giai đoạn này, nhiều quy định pháp luật đã được ban hành nhằm cải cách TTHC. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến tình trạng chậm trễ và thiếu minh bạch trong quy trình giải quyết TTHC. Các cơ quan nhà nước cấp tỉnh cần phải cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính để đáp ứng yêu cầu của người dân.

3.2. Nhận xét đánh giá chung

Nhận xét về thực trạng thực hiện pháp luật về TTHC cho thấy cần có sự cải cách mạnh mẽ hơn nữa trong quy trình giải quyết TTHC. Các cơ quan nhà nước cấp tỉnh cần phải nâng cao trách nhiệm và năng lực của CBCC trong việc thực hiện TTHC, đồng thời cần có sự giám sát chặt chẽ từ phía người dân và các tổ chức xã hội để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quy trình giải quyết TTHC.

IV. Quan điểm và giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính

Để bảo đảm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính, cần có các quan điểm và giải pháp cụ thể. Các cơ quan nhà nước cấp tỉnh cần phải xác định rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong việc thực hiện TTHC. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống giám sát hiệu quả để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quy trình giải quyết TTHC. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính mà còn tạo niềm tin cho người dân và doanh nghiệp đối với chính quyền.

4.1. Quan điểm thực hiện pháp luật về giải quyết thủ tục hành chính

Quan điểm thực hiện pháp luật về TTHC cần phải dựa trên nguyên tắc công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Các cơ quan nhà nước cấp tỉnh cần phải cam kết thực hiện các quy định pháp luật một cách nghiêm túc, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ hành chính.

4.2. Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật

Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về TTHC bao gồm việc nâng cao năng lực cho CBCC, cải cách quy trình giải quyết TTHC, và tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình giám sát. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giải quyết TTHC cũng là một giải pháp quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quy trình này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho công cuộc cải cách sâu rộng nền hành chính nhà nước ở Việt Nam mà còn thúc đẩy mạnh mẽ công tác nghiên cứu lý luận về nền hành chính, cải cách nền hành chính, với rất nhiều các công trình khoa học, mà tiêu biểu có thể kể đến một số công trình sau: 15 - Giáo trình “Hành chính học đại cương” (1997) [90]. Có thể khẳng định đây là công trình khoa học nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về nền hành chính, về cấu trúc của nền hành chính và những vấn đề liên quan, như kiểm tra, giám sát hành chính, thông tin trong hoạt động quản lý hành chính, vấn đề CCHC. Sách đã dành một chương nghiên cứu những vấn đề lý luận về TTHC, như khái niệm, ý nghĩa của TTHC, phân loại TTHC, các nguyên tắc xây dựng và thực hiện TTHC và vấn đề cải cách một bước TTHC ở Việt Nam hiện nay. Từ quan niệm chung “thủ tục là phương cách giải quyết công việc theo một trình tự nhất định” các tác giả cuốn sách đã đi tới quan niệm tổng quát về TTHC, khẳng định “TTHC là trình tự về thời gian, không gian và là cách thức giải quyết công việc của CQHC nhà nước trong mối quan hệ với cơ quan, tổ chức, cá nhân công dân”, “là một loại hình quy phạm hành chính” [90, tr.

Giáo trình cũng xây dựng, phân tích các tiêu chí phân loại TTHC, các nguyên tắc xây dựng và thực hiện TTHC, vai trò của TTHC và vấn đề cải cách TTHC. - Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của các cơ sở đào tạo luật (Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội, Viện Đại học Mở Hà Nội…). Điểm chung của các giáo trình trên là đều xác định TTHC là một chế định thuộc phần chung của ngành luật hành chính, với những nội dung lý luận khá nhất quán trên những vấn đề về khái niệm, đặc điểm của TTHC, phân loại TTHC, các nguyên tắc xây dựng và thực hiện TTHC. Trên cơ sở kế thừa những tri thức lý luận của những giáo trình của các cơ sở đào tạo luật khác, đồng thời tổng kết thực tiễn thực hiện Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát TTHC (sau đây gọi là Nghị định số 63) [16], các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế giải quyết TTHC cho cá nhân, tổ chức, các tác giả giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của Viện Đại học mở đã quan niệm “TTHC là cách thức tiến hành hoạt động quản lý hành chính nhà nước, được QPPL hành chính quy định, trong đó xác định rõ các việc cụ thể, yêu cầu, điều kiện đối với những việc ấy cũng như trình tự thực hiện mà các cơ quan nhà nước, CBCC nhà nước, các cá nhân, tổ chức có liên quan phải tuân thủ” [120].

Với quan niệm ấy, TTHC là cách thức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước, cũng là cách thức thực hiện quyền hành pháp do nhân dân ủy nhiệm cho CQHC, đồng thời là cách thức phục vụ nhân dân của nền hành chính nhằm đáp ứng tốt nhất các yêu cầu về vật chất, tinh thần của nhân dân. Các tác giả giáo trình cũng 16 nhấn mạnh: Trong nhà nước pháp quyền XHCN, TTHC - về bản chất, là “tổng hòa của nhiều thuộc tính, trong đó tính hợp lý, đơn giản, chặt chẽ và tính phục vụ là những thuộc tính quan trọng nhất, thể hiện tập trung trong việc xây dựng và thực hiện TTHC giải quyết các công việc của cá nhân, tổ chức” [120]. Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam nêu trên đã xác định các nguyên tắc quan trọng trong thực hiện TTHC, trong đó có nguyên tắc công khai, minh bạch, nguyên tắc dân chủ, nguyên tắc đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quy định TTHC và của cơ quan, CBCC tham gia thực hiện TTHC. Bên cạnh các giáo trình, đã có một loạt các công trình khoa học được công bố dưới hình thức các sách chuyên khảo, các đề tài khoa học công nghệ các cấp, các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến nền hành chính, các yếu tố cấu thành nền hành chính, trong đó có thể chế hành chính, TTHC, vấn đề cải cách bộ máy hành chính, xây dựng đội ngũ CBCC hành chính, nhận thức của Đảng về CCHC.

Có thể kể đến một số công trình khoa học sau: - Đề tài khoa học cấp Bộ “Cơ sở khoa học của phân công, phân cấp quản lý CBCC lãnh đạo cao cấp trong CCHC hiện nay” (1997) [7]. - Đề tài khoa học cấp Bộ “Xây dựng nền hành chính công theo yêu cầu phát triển, hội nhập trong môi trường khoa học và công nghệ hiện đại” [41]. - Đoàn Trọng Truyến (1999), “So sánh hành chính các nước ASEAN” [91]. - Bùi Thế Vĩnh (Chủ biên) (1999), “Thiết kế tổ chức các cơ quan hành chính nhà nước” [122].

- Viện Nghiên cứu Khoa học tổ chức, Bộ Nội vụ (2004), “Thực trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và giữa Trung ương - địa phương. Các khuyến nghị và giải pháp” [121]. - Kỷ yếu Hội thảo khoa học của Văn phòng Chính phủ về Dự thảo Luật TTHC, tổ chức tại thành phố Hạ Long, tháng 7/2007 [115]. - Kỷ yếu Hội thảo khoa học của Văn phòng Chính phủ góp ý Dự thảo Luật TTHC, tổ chức tại Hội An, tháng 3/2008 [114].

17 Kỷ yếu của hai cuộc Hội thảo khoa học trên đã tập hợp nhiều bài nghiên cứu, trong đó có bài “Các yêu cầu trong Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ và các Hiệp định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về TTHC” của John Benliley - Cố vấn trưởng pháp luật của Dự án Star - Việt Nam. Bài viết là công trình khoa học có giá trị tham khảo bổ ích không chỉ cho việc bảo đảm tính phù hợp của Luật TTHC với pháp luật và thông lệ quốc tế mà còn gợi mở nhiều vấn đề quan trọng trong việc hoàn thiện và thực hiện pháp luật TTHC. Ngoài ra, Kỷ yếu Hội thảo khoa học của Bộ Tư pháp trong khuôn khổ Dự án VE/02/015-VNCI về “Báo cáo đánh giá tác động của Dự thảo Luật Ban hành văn bản QPPL (sửa đổi)” [76] cũng có nhiều bài viết của các nhà khoa học nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến tính hiệu quả và khả thi của pháp luật, đụng chạm trực tiếp đến việc xây dựng và thực hiện pháp luật TTHC. Nhằm thực hiện Đề án “Đơn giản hóa TTHC trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, giai đoạn 2007-2010” [82] theo Quyết định 30/QĐ-TTg ngày 10/01/2007 của Thủ tướng Chính phủ (Đề án 30) và từ kết quả thực hiện Đề án, nhiều tác giả, trong đó có Cục Kiểm soát TTHC, Bộ Tư pháp đã biên tập nhiều sách tham khảo có giá trị lý luận và thực tiễn, nhất là giá trị thực tiễn, trong xây dựng và thực hiện pháp luật về giải quyết TTHC, đáng chú ý là các ấn phẩm sau: - Các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam, “Kiến nghị chính sách thương mại” (2011) [21].

Cuốn sách được biên tập dưới sự tài trợ của Liên minh Châu Âu, được coi là “Cuốn sách trắng”, trình bày các quan điểm, kiến nghị của các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam, như Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO), Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), Hiệp hội các Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HASMEX), Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh… nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ những khó khăn về chính sách, pháp luật, thực thi pháp luật, trong đó có đơn giản hóa TTHC trên các lĩnh vực thuế, xuất nhập khẩu, quyền sở hữu trí tuệ, hạ tầng cơ sở khu, cụm công nghiệp, chất lượng văn bản pháp luật, góp phần tăng cường năng lực về chính sách thương mại cho các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam. - Đặc san của Tạp chí Đầu tư nước ngoài, với tiêu đề “Chung tay cải cách TTHC” [75]. Đặc san đăng tải nhiều bài viết về kết quả nghiên cứu thực tiễn cải 18 cách và thực hiện TTHC, trong đó có bài viết của Nguyễn Minh Mẫn về “Cách làm mới thể hiện quyết tâm chính trị”; bài “Mấu chốt thành công là từ người đứng đầu”, tác giả Đinh Văn Ân; bài “Chính phủ cần tiếp tục điều hành trực tiếp”, tác giả Lê Quốc Ân; bài “Máy xén phải đủ mạnh”, tác giả Dương Thu Hương; bài “Ba được hai chưa”, tác giả Nguyễn Đình Cung; bài “Phải gỡ từ gốc những xung đột giữa các luật”, tác giả Trần Du Lịch… Đặc biệt, Đặc san cũng đăng tải nhiều bài viết về những thành công, những khó khăn, vướng mắc trong cải cách và thực hiện TTHC ở một số địa phương, ngành KT-XH, như “Hà Nội- hiệu quả và quyết tâm cải cách”, của tác giả Hiếu Chi; “Thành phố Hồ Chí Minh - Hiệu quả kinh tế - chính trị thiết thực” của tác giả Hoài Nam; “Bắc Ninh và cuộc tổng động viên cho cải cách” của tác giả Hoài Ngân; “Đề án 30 và Tập đoàn Dầu khí quốc gia” của tác giả Đinh La Thăng; bài “Gỡ rối thủ tục xây dựng” của Nguyễn Long; bài “Các hiệp hội muốn tăng cường đối thoại”, khảo sát của Hội đồng Tư vấn thuộc Ban Chỉ đạo Đề án 30; “Tân Cảng Sài Gòn - Hiệu quả lớn từ đơn giản TTHC” của Đinh Mạnh,… - “Sổ tay nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính” (2012) [20]. Mặc dù tên gọi là “Sổ tay nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính” song cuốn sách có giá trị lý luận và thực tiễn quan trọng, trong đó đã trình bày những vấn đề lý luận về kiểm soát TTHC, về sự tham gia ý kiến đối với quy định về TTHC, tính toán chi phí xây dựng và thực hiện TTHC, công bố công khai TTHC, rà soát quy định TTHC, vấn đề tiếp cận, xử lý phản ánh, kiến nghị, kiểm tra việc thực hiện TTHC, và đặc biệt là vấn đề quản lý và sử dụng cán bộ đầu mối kiểm soát TTHC.

Có thể khẳng định cuốn sách là cơ sở quan trọng để Luận án tham khảo trong các nghiên cứu việc thực hiện và kiểm soát TTHC của chính quyền cấp tỉnh ở Việt Nam. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA CÁC TÁC GIẢ NƯỚC NGOÀI Một số tác giả nước ngoài có công trình nghiên cứu về nền hành chính, về vị trí, vai trò của các cấu trúc nền hành chính, về quản trị nhân sự hành chính, về CCHC ở các nước đang phát triển và về TTHC.