CHƯƠNG 1: CÁC VAN BE CHUNG VE TONG HỢP HÌNH PHẠT CUA NHIEU BAN AN TRONG LUAT HÌNH SU 11. Một số khái niệm liên quan tới tông hợp hình phạt nhiều bản án 11.1 Khải niệm quyết định hình phat Các quốc gia trên thé giới đều có các điều luật hình sự với các quy định va khái niêm cụ thể về quyết định hình phạt. Nhìn trong phạm vi hep, quyết định hình phạt là sự chọn lựa của Tòa án về loại và mức độ hình phạt chính, cũng như việc quyết định áp dụng hoặc không áp dụng một hoặc nhiêu biện pháp phạt bé sung cho bị cáo. Mở rộng ra, quyết định hình phat còn bao gom việc xem xét việc áp dụng các biên pháp pháp lý, án treo, và miễn hình phạt khi có đủ điều kiên.
Tổng quan nhất, quyết định hình phạt bao gôm việc lựa chơn áp dụng tat cả các biện pháp trừng phạt thuôc thầm quyên của Tòa an, bao gồm cả biện pháp miễn trách nhiệm hình sự hoặc hình phat bồ sung Dưới góc đô pháp luật hình sự, quyết định về hình phạt là một phan quan trọng của hệ thống pháp luật, bao gôm một nhóm các quy định pháp luật hình sự điều chỉnh quá trình lựa chon và xác định mức độ, loại hình phạt cụ thé được thực hiện bởi Tòa an. Việc lựa chọn loại và mức độ hình phạt cụ thể ap dụng cho người phạm tôi cũng la một phân quan trong, nhưng không đây đủ và toản diện trong khái niệm về quyết định hình phạt. Do đó, quyết định hình phạt trong Luật hình sự có thể được hiểu là “hoat động Tòa an áp dụng pháp luật hình sir thông qua việc chọn lua và quyết định áp dụng, hoặc không áp dụng, loại và mức độ hình phạt nào, cũng nlur các biện pháp pháp Ii khác đối với cá nhân hoặc tô chức throng mại có hành vi phạm tội `2 ? Trân Quang Hiểu (2022), *'Tùn hiệu về chế dinh quyết định hinh phạt trong Phip nit Hinh sự Việt Nam hiện hinh”, Tạp chi’ hoa học Kiểm sát (02),tr. Thực chất của quyết dinh hành phạt là việc Tòa án lựa chon loại và mức hình phạt cụ thể trong số các hình phạt được BLHS quy định vả các chế tải hình sự khác để áp dung đối với người đã thực hiện hành vi phạm tội tương ứng.
Dé phân biệt trách nhiệm hình su của người phạm tội, các quốc gia thường đa dạng hóa các loại hình phạt được quy định trong Bộ luật hình su, và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng nảy. Nhìn chung, hệ thống hình phạt được chia thành hai nhóm là các hình phạt chính và các hình phạt bô sung (Điều 32 BLHS 2015). Hình phạt chính gém có phạt tiên, cảnh cáo, cải tạo (không giam giữ), trục xuất, phạt tù có thời hạn va chung thân, tử hình. Hình phạt bd sung gôm có cam thực hiện hành vi nhất định (dam nhiệm chức vụ, hành nghệ, làm việc), câm cư trú, quan ché, tước một hoặc nhiêu quyền công dân, tịch thu tai sản, phạt tién và trục xuất (khi không áp dung là hình phạt chính) Quyét dink hình phạt về ban chất là “hoạt đông áp dụng pháp luật hình sự'3, vi vậy nó có đây đủ các đặc điểm chung, bao gồm việc mang tinh quyên lực của nhả nước, tuân theo quy định pháp luật nhưng cũng sáng tao (trong khuôn khổ), va là một hoạt động điều chỉnh quan hệ xã hôi mang tinh cá biệt Tuy nhiên, quyết định về hình phạt cũng có những đặc điểm riêng biệt - Tinh chất “tư pháp” đặc trưng, kèm với dân chủ, chính trị và đại điện cho giai cấp trong xã hội Quyết định về hình phạt được phân loại vào nhóm.
hoạt động tư pháp, với mục tiêu chính là bảo vệ pháp luật, dam bảo công bằng - công lý xã hội, thúc day phòng ngừa cũng như dau tranh chồng lại tội phạm. - Chủ thể có thẩm quyên áp dụng quyết định hình phạt 1a Toà án, được nêu trong Hiến pháp (Điêu 102) và BLHS (Điều 30). Tuy vay, Tòa an chi đóng ` Dương Tuyết Main (2022), Dark 161 danh và quot dinh hinh phat (Sách chuyển khảo), NXB Te pháp, Hi Nội vai trò là cơ quan tư pháp đại diện, được ủy quyên bởi Nhà nước (và Nhân dan): “Toa án ra bản án nhân danh nước Cộng hoa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”? - Đối tượng ap dung quyết định hình phat là các cá nhân va pháp nhân thương mại đã thực hiện hành vi phạm tôi. Quyết định hình phat và các chế tài pháp ly di kèm không chi mang mục đích trừng phat đôi tượng pham tội, mA còn có ý giáo dục, hướng dan họ nhận ra cái sai của minh, từ đó hồi lỗi và không tái pham.
Trong luật Việt Nam và các nước khác, các biện pháp pháp lý hình sự (gồm hình phạt) thường được tổ chức theo hệ thống, thay đôi tùy thuộc vao tình hình và yêu câu của xã hôi. Chính vì vậy, việc phân loại quyết định hình phạt là cần thiết để hiểu rõ, áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về hình phạt: - Theo đối tượng quyết định hình phạt đối với cá nhân người phạm tội vả đối với pháp nhân thương mại phạm tôi. - Theo đặc điểm nhân thân của người pham tôi: quyết định hình phat nói chung vả đôi với người phạm tội dưới 18 tuổi. - Theo nội dung các biện pháp hình phat: Quyết định hình phạt chính và bỗ sung, quyết định các biện pháp tư pháp hình su, quyết định áp dụng án treo, và quyết định áp dụng biên pháp mién (gồm có hình phạt và/hoặc trách nhiém hình sự).
Quyết định hình phạt mang nhiềuý nghĩa, dau tiên là giá trị hiện thực hoa quan hệ pháp luật hình su. Day là qua trình xác định trách nhiệm của người phạm tội trước pháp luật và xã hôi, đóng góp lớn vào việc áp đặt hau quả pháp ly cho hành vị phạm tôi, thông qua việc xác định va áp dung hình phạt phù hop. Quyết định hình phạt không chỉ là biện pháp trừng trị mà còn là * Bộ bật Tổ tmg Hành sự số 101/2015/QH13 (sds 2021), Quốc hội rước Công hoi Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Điều 260. 10 công cụ phòng ngừa tôi phạm Việc thi hảnh công bang và nghiêm minh các quyết định hình phat có thể lam tăng cường sự giáo dục va thay đổi ý thức của người phạm tội và cả công đông xã hôi.
Quyết định hình phạt đúng cũng như khắc phục sai lâm trong hệ thống tư pháp không chỉ ảnh hưởng đến người phạm tội mà còn tác động tích cực lên cả xã hội. Việc thực thi công lý và áp dụng hình phạt công bằng, nghiêm minh có thé thay đổi nhận thức và hành vi của người phạm tội, đồng thời tạo niém tin va sự tôn trong vào hệ thống pháp luật.Š Có bon căn cứ dé Toà án quyết dinh hình phạt đôi với cả nhân phạm tdi, g6m có: Quy định của BLHS, tính chat và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, tình tiết tăng năng và giảm nhẹ. Trong đó, việc dựa vào quy định của BLHS dé quyết định hình phat được cho là cơ sở quan trong nhất, thể hiện. nguyên tắc pháp chế xã hôi chủ nghĩa trong quá trình Toà án kết án.
Nếu quyết định hình phạt không tuân theo các quy định của BLHS, điều nảy có thé lam thay đổi bản chất và mục đích của hình phạt, gây ra những sai lam nghiêm trọng trong việc thực thi pháp luật. Lúc đó thì BAHS mà Tòa án tuyên bồ không chỉ bị đánh gia lả không tuân thủ pháp luật, ma còn không được sự dong thuận từ dư luân, tạo tiên dé cho nhiều van đề rắc rôi khác. Trong quá trình thực hiện pháp luật hình su, việc xác định tội danh và quyết định hình phạt đều có vai trò không thể phủ nhận trong công tác phòng ngừa và dau tranh phòng chống tôi phạm, dam bảo trật tự va an toản cho xã hội. Tòa án tiến hành xem xét và đánh giá tông thé các bằng chứng theo quy định của pháp luật dé dua ra quyết định về hình phạt phù hợp với tinh chat và mức độ của tôi danh và hành vi phạm tôi.
Toa án cũng dam bảo rằng việc xử lý được thực hiện đúng người, đúng tội và đúng quy định của pháp luật * Trần Quang Hiểu (2023), “Timhitu về chế định quyết định hinh phat tong Pháp Init Hành sự Việt Nam hiện hinh”, Tạp chế Khoa học Kiém sát (02), tr.12 Khải niệm tổng hợp hình phạt nhiều bản án Tổng hợp hình phạt là một thuật ngữ pháp lý được sử dụng trong lĩnh vực hình sự, thể hiện việc nhiều một người phải thực hiện nhiều bản án đông thời chứ không phải néng lẻ Theo nguyên tắc thì một người phạm tội sé nhận hình phạt tương ứng với hành vị vi phạm pháp luật mà ho đã thực hiện, có bao nhiêu tội thi phải chịu chừng ấy hình phạt (trừ các trường hợp được miễn). Tuy nhiên, thay vì chịu từng hình phạt riêng rể, thẩm phan có thé quyết định tông hợp các bản án để người pham tôi thi hành các hình phat củng một lúc. Việc này có thể giúp đánh gia toan diện nhân thân của người phạm tôi và thé hiện day đủ thái đô của Nhà nước đối với ho, cũng giúp cho cơ quan thi hành án thực hiện chức nang nhiệm vụ của minh một cách thuan lợi hơn Vay tóm lại, tổng hợp hình phạt là “hoat động của Toà an xác dinh lại một hinh phat chung cho đối tượng bị kết an về nhiêu tội van dang trong thời gian truy tổ Š BLHS hiện hành của Việt Nam (2015 - sđ,bs 2017) có bon trường hop tổng hợp hình phạt, gom có trường hợp phạm nhiêu tôi (Điều 55), trường hợp có nhiều bản án (Điều 56), tổng hợp đổi với người chưa thành niên phạm nhiều tội (Điêu 104) và các trường hợp tổng hợp hình phạt liên quan đến án treo (khoản 5 Điều 56). Trong do, Khoá luận nay của tôi tập trung nghiên cứu vê Tông hợp hình phạt trong trường hop có nhiêu bản án.
Có thể thây, trong thực tế không phải lúc nảo người phạm nhiêu tội cũng bị phát hiện hét, xét xử cùng một lân va bị tuyên nhiều hình phạt. Ma ngược lại, có nhiêu trường hợp người bị kết án đang thụ án về một tội lại bị đưa ra xét xử về một tội khác mà họ đã phạm trước hoặc sau khi có án đang thụ án. Đây chính lả tong hợp hình phat trong trường hợp có nhiều bản án Vé "Do Văn Chỉnh (2004), “Ve việc tổng hợp hinh phat”, Tạp chii toà ct (01).