Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh Sóc Trăng giai đoạn 2015-2020

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích cải thiện kết quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh sóc trăng giai đoạn 2015 2020 luận án tiến sĩ, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Huỳnh Xuân Hiệp
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Đỗ Linh Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tỉnh Sóc Trăng Giai Đoạn 2015 - 2020
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tối ưu quản lý ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền địa phương, đặc biệt là tại tỉnh Sóc Trăng trong giai đoạn 2015-2020. Tối ưu ngân sách nhà nước không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho tỉnh. Việc quản lý ngân sách tỉnh Sóc Trăng cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, từ khâu lập dự toán đến chấp hành và quyết toán ngân sách. Theo đó, các chính sách tài khóa cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc phân bổ nguồn lực cho các lĩnh vực ưu tiên. Đặc biệt, việc đánh giá ngân sách cần được thực hiện thường xuyên để phát hiện kịp thời những bất cập và hạn chế trong quá trình quản lý.

1.1. Đánh giá thực trạng ngân sách nhà nước

Thực trạng ngân sách nhà nước 2015-2020 tại tỉnh Sóc Trăng cho thấy nhiều điểm tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Các chỉ tiêu chi tiêu công và quản lý tài chính công cần được xem xét kỹ lưỡng. Việc phân bổ ngân sách cho các lĩnh vực như giáo dục, y tế và hạ tầng cơ sở cần được ưu tiên hơn nữa để đảm bảo sự phát triển đồng bộ. Hơn nữa, việc phân bổ ngân sách cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng, minh bạch để tránh tình trạng lãng phí và thất thoát. Đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách không chỉ dựa vào số liệu thu chi mà còn cần xem xét đến tác động của ngân sách đến sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

1.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách

Để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước, tỉnh Sóc Trăng cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường cải cách quản lý ngân sách, bao gồm việc áp dụng các công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả. Thứ hai, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan trong việc quản lý tài chính công, từ đó tạo ra một hệ thống quản lý ngân sách đồng bộ và hiệu quả. Cuối cùng, việc đào tạo cán bộ quản lý ngân sách cũng cần được chú trọng, nhằm nâng cao năng lực và trình độ chuyên môn cho đội ngũ làm công tác ngân sách tại địa phương.

II. Đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh Sóc Trăng

Đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Sóc Trăng trong giai đoạn 2015-2020 cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng không ít thách thức. Hiệu quả quản lý ngân sách được thể hiện qua khả năng huy động nguồn thu và sử dụng ngân sách một cách hợp lý. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế trong việc quản lý chi tiêu ngân sách, dẫn đến tình trạng một số lĩnh vực chưa được đầu tư đúng mức. Việc đánh giá ngân sách cần được thực hiện một cách thường xuyên và liên tục để có thể điều chỉnh kịp thời các chính sách tài khóa phù hợp với thực tiễn.

2.1. Tác động của ngân sách đến tăng trưởng kinh tế

Ngân sách nhà nước có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại tỉnh Sóc Trăng. Các khoản chi tiêu cho đầu tư phát triển, hạ tầng cơ sở và dịch vụ công đều có tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc phân bổ ngân sách để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả. Việc đánh giá chi tiêu ngân sách cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng để đảm bảo rằng các khoản chi tiêu thực sự mang lại lợi ích cho người dân và cộng đồng.

2.2. Những hạn chế trong quản lý ngân sách

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý ngân sách nhà nước, nhưng vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Một trong những vấn đề lớn là việc phân bổ ngân sách chưa hợp lý, dẫn đến tình trạng một số lĩnh vực thiếu nguồn lực trong khi các lĩnh vực khác lại thừa. Hơn nữa, việc thực hiện dự toán ngân sách cũng gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách trong thời gian tới.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh Sóc Trăng

Để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Sóc Trăng, cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ và kịp thời. Trước hết, cần tăng cường cải cách quản lý ngân sách, bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả. Thứ hai, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan trong việc quản lý tài chính công, từ đó tạo ra một hệ thống quản lý ngân sách đồng bộ và hiệu quả. Cuối cùng, việc đào tạo cán bộ quản lý ngân sách cũng cần được chú trọng, nhằm nâng cao năng lực và trình độ chuyên môn cho đội ngũ làm công tác ngân sách tại địa phương.

3.1. Tăng cường tính bền vững của ngân sách

Để đảm bảo tính bền vững trong quản lý ngân sách, tỉnh Sóc Trăng cần chú trọng đến việc xây dựng các chính sách tài khóa hợp lý. Việc phân bổ ngân sách cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng, minh bạch để tránh tình trạng lãng phí và thất thoát. Hơn nữa, cần có các biện pháp kiểm soát chi tiêu hiệu quả, đảm bảo rằng các khoản chi tiêu thực sự mang lại lợi ích cho người dân và cộng đồng. Đặc biệt, việc đánh giá ngân sách cần được thực hiện thường xuyên để phát hiện kịp thời những bất cập và hạn chế trong quá trình quản lý.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý ngân sách

Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách là một trong những giải pháp quan trọng để cải thiện hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về quản lý ngân sách cho cán bộ, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý. Hơn nữa, cần có các chính sách khuyến khích và động viên cán bộ trong công tác quản lý ngân sách, từ đó tạo ra một môi trường làm việc tích cực và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH HUỲNH XUÂN HIỆP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH SÓC TRĂNG GIAI ĐOẠN 2015 – 2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đỗ Linh Hiệp TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tác giả luận án có lời cam đoan danh dự về công trình khoa học này của mình, cụ thể: Tôi tên: Huỳnh Xuân Hiệp Sinh ngày: 02/08/1981 Nơi sinh: Bạc Liêu Hiện công tác tại: Khoa Tài chính - Kế toán Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh. Là nghiên cứu sinh Khóa XVII (2012 - 2015) của Trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh, chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng.01 Mã số NCS: 010117120020 Xin cam đoan luận án “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh Sóc Trăng giai đoạn 2015 - 2020” Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đỗ Linh Hiệp Luận án này được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh. Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu có tính độc lập riêng, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa được công bố toàn bộ nội dung này, các số liệu, các nguồn trích dẫn trong luận án được chú thích nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của mình. HCM, ngày tháng năm Tác giả ii MỤC LỤC Trang LỜI MỞ ĐẦU……………………………………………………………… 1 1. Tính cấp thiết của đề tài…………………………………………………. Các nghiên cứu trước về chủ đề có liên quan……………………………. Mục tiêu nghiên cứu……………………………………………………. Câu hỏi nghiên cứu………………………………………………………. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu………………………………………. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………… 4 7. Đóng góp mới của luận án………………………………………………. Kết cấu luận án…………………………………………………………. CƠ SỞ LÝ LUẬN HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………………. TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH CÔNG………………………………. Khái niệm tài chính công……………………………………………. Những cấu phần cơ bản của tài chính công…………………………. NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC…………………………………………. Đặc điểm của ngân sách nhà nước…………………………………. Quản lý ngân sách nhà nước, nội dung và nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước……. Quản lý ngân sách nhà nước………………………………………. Nội dung quản lý ngân sách nhà nước……………………………. Nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước…………………………. Tổ chức hệ thống và phân cấp, phân quyền quản lý ngân sách nhà nước………………………………………………………………………… 22 1. Cơ sở pháp lý cho việc phân cấp, phân quyền quản lý ngân sách nhà nước…………………………………………………………………. Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách………. CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VÀ CHU TRÌNH QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC………………………………………………………. Chính sách tài khóa…………………………………………………. Chu trình quản lý ngân sách nhà nước………………………………. Lập dự toán………………………………………………………. Chấp hành dự toán………………………………………………… 33 1. Quyết toán ngân sách nhà nước…………………………………… 37 1. VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC…………. HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG……………………………………………. Hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước………………………………. Hiệu quả quản lý thu ngân sách nhà nước……………………. Hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước…………………………. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước……………. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý thu ngân sách nhà nước……… 45 1. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước………. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý các biện pháp cân đối ngân sách nhà nước…………………………………………………. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý chu trình ngân sách nhà nước………………………………………………………………………… 49 1. Tiêu chí đánh giá hiệu quả thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, thi đua khen thưởng trong công tác quản lý ngân sách nhà nước……………. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước…. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA CHI TIÊU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ…………………………………………………………………………. Lý luận về ảnh hưởng của chi tiêu ngân sách nhà nước đến tăng trưởng kinh tế………………………………………………………………. Các nghiên cứu liên quan……………………………………………. Mô hình thực nghiệm………………………………………………. Phương pháp ước lượng……………………………………………. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA MỘT SỐ TỈNH, THÀNH……………………………………. Kinh nghiệm của thành phố Hà Nội………………………………… 63 1. Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng………………………………. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước của một số tỉnh ở Đồng bằng Sông Cửu Long………………………………………………………. 65 Kết luận chương 1…………………………………………………………. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH SÓC TRĂNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM…………………………………………………………………… 68 2. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH SÓC TRĂNG……………………………………………………………………. Đặc điểm địa lý - tự nhiên…………………………………………… 68 2. Tình hình kinh tế - xã hội …………………………………………… 71 2. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH SÓC TRĂNG………………………………………………………. Hiệu quả quản lý thu ngân sách nhà nước…………………………. Kết quả thu ngân sách nhà nước và tính thu đúng, thu đủ, thu kịp thời…………………………………………………………………………. Tính bền vững trong việc tạo lập nguồn thu………………………. Hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước…………………………… 83 2. Kết quả chi ngân sách nhà nước và đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội………………………………………………………. Tính bền vững của chính sách chi tiêu ngân sách…………………. Chi tiêu ngân sách nhà nước ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế…. Hiệu quả quản lý các biện pháp cân đối ngân sách nhà nước………. Hiệu quả quản lý chu trình ngân sách nhà nước……………………. Lập dự toán………………………………………………………. Chấp hành dự toán………………………………………………… 115 2. Hiệu quả thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, thi đua khen thưởng trong công tác quản lý ngân sách nhà nước………………………………. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH SÓC TRĂNG………………………………………………………. Kết quả đạt được……………………………………………………. Những hạn chế………………………………………………. Nguyên nhân của những hạn chế……………………………………. Nguyên nhân khách quan…………………………………………. Nguyên nhân chủ quan……………………………………………. 122 Kết luận chương 2…………………………………………………………. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH SÓC TRĂNG…………………………………. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH SÓC TRĂNG GIAI ĐOẠN 2015 - 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2025………………………………………………………………………… 124 3. Quan điểm phát triển………………………………………………… 124 3. Mục tiêu phát triển…………………………………………………. Định hướng phát triển các ngành, lĩnh vực…………………………. Phương hướng tổ chức không gian phát triển………………………. ĐỊNH HƯỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH SÓC TRĂNG………………………………………… 134 3. Căn cứ đề xuất định hướng…………………………………………. Định hướng nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh Sóc Trăng………………………………………………………………………. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH SÓC TRĂNG………………………………………… 136 3. Giải pháp về hiệu quả quản lý thu - chi ngân sách nhà nước………………………………………………………………………… 136 3. Nhóm giải pháp tăng cường tính bền vững của cấu trúc thu - chi ngân sách nhà nước………………………………………………………… 136 3. Nhóm giải pháp về quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế……………………………………………………. Giải pháp về hiệu quả quản lý chu trình ngân sách nhà nước……… 143 3. Giải pháp về hiệu quả thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, thi đua khen thưởng trong công tác quản lý ngân sách nhà nước…………………. Nhóm giải pháp hỗ trợ việc nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước……………………………………………………………………. Hoàn thiện cơ chế quản lý, điều hành ngân sách, cơ chế tự chủ và tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp………………………………………………………………………. Thực hiện tốt chế độ phân cấp quản lý ngân sách nhà nước………………………………………………………………………… 147 3. Tổ chức có hiệu quả về công khai, minh bạch ngân sách nhà nước………………………………………………………………………… 148 3. Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp chính quyền tỉnh Sóc Trăng đối với công tác quản lý ngân sách nhà nước……………………………… 148 3. Tăng cường mối quan hệ, phối hợp giữa cơ quan tài chính, cơ quan thuế, kho bạc nhà nước và các cơ quan có liên quan trong công tác quản lý ngân sách nhà nước………………………………………………. Nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ quản lý điều hành ngân sách nhà nước…………………………………………. 150 Kết luận chương 3…………………………………………………………. 152 vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT NSNN Ngân sách nhà nước NSTW Ngân sách trung ương NSĐP Ngân sách địa phương KT – XH Kinh tế - Xã hội XDCB Xây dựng cơ bản SXKD Sản xuất kinh doanh GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Goss Domestic Product) UBND Ủy ban nhân dân HĐND Hội đồng nhân dân GSTC Giám sát tài chính TSCĐ Tài sản cố định TNDN Thu nhập doanh nghiệp CNH – HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa KBNN Kho bạc nhà nước KTTT Kinh tế thị trường viii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1 Tổng hợp các biến trong mô hình nghiên cứu 60 Bảng 2.1 Tốc độ tăng trưởng GDP và thu nhập bình quân đầu người 72 Bảng 2.2 Tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ động viên GDP vào NSĐP 73 Bảng 2.3 Tổng hợp thu NSNN 75 Bảng 2.4 Tốc độ phát triển thu NSNN 76 Bảng 2.5 Thu bổ sung từ NSTW trong tổng chi NSĐP 78 Bảng 2.6 Thu NSNN trên địa bàn 80 Bảng 2.7 Tỷ lệ nguồn thu được giữ lại tại địa phương 81 Bảng 2.8 Thu NSNN trên địa bàn các cấp thành phố (huyện) – xã 81 Bảng 2.9 Tổng hợp chi NSNN 83 Bảng 2.10 Tăng trưởng kinh tế và đảm bảo các mục tiêu phát triển xã hội 86 Bảng 2.11 Tổng hợp chi thường xuyên 87 Bảng 2.12 Tỷ lệ tổng chi thường xuyên so với thu NSĐP được hưởng 89 Bảng 2.13 Chi sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo - Y tế theo cấp ngân sách 90 Bảng 2.14 Tỷ trọng chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển 92 trong tổng chi cân đối NSĐP Bảng 2.15 Cơ cấu chi NSĐP 93 Bảng 2.16 Vốn đầu tư XDCB bằng vốn NSNN so với tổng vốn đầu tư 95 toàn xã hội Bảng 2.17 Tình hình thực hiện chi NSNN cho đầu tư XDCB 97 Bảng 2.18 Tình hình chi NSNN trong đầu tư XDCB theo ngành 99 Bảng 2.19 Thống kê mô tả các biến trong mô hình 105 Bảng 2.20 Ma trận hệ số tương quan 106 Bảng 2.21 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến 106 Bảng 2.22 Kết quả các mô hình hồi quy 107 Bảng 2.23 Kiểm định Hausman 108 ix Bảng 2.24 Kiểm định Wald 109 Bảng 2.25 Kiểm định Wooldrige 109 Bảng 2.26 Kết quả ước lượng mô hình bằng phương pháp bình phương 110 tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) Bảng 2.27 Kết quả ước lượng mô hình với biến trễ bằng phương pháp 111 bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) Bảng 2.28 Cân đối thu - chi và xử lý kết dư NSĐP 113 Bảng 2.29 Thực hiện dự toán thu NSNN 115 Bảng 2.30 Thực hiện dự toán chi NSNN 116 x DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 2.1 Tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ động viên GDP vào NSĐP 73 Biểu đồ 2.2 Tỷ trọng thu thuế, phí và lệ phí 76 Biểu đồ 2.3 Thu thuế, phí và lệ phí 78 Biểu đồ 2.4 Tỷ trọng nguồn thu bổ sung từ NSTW trong tổng chi NSĐP 79 Biểu đồ 2.5 Thu NSNN trên địa bàn 80 Biểu đồ 2.6 Tổng chi NSNN 84 Biểu đồ 2.7 Tỷ lệ tổng chi thường xuyên so với thu NSĐP được hưởng 89 Biểu đồ 2.