Tối Ưu Hóa Điều Kiện Chiết Polyphenol Từ Lá Vối (Cleistocalyx operculatus)

Chuyên khảo phân tích Tối ưu hóa điều kiện chiết polyphenol từ lá vối cleistocalyxoperculatus và đánh giá hoạt tính chống, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Ngô Thanh Hùng
• Người hướng dẫn: KS. Nguyễn Xuân Duy
• Trường học: Trường Đại Học Nha Trang
• Chuyên ngành: Công Nghệ Chế Biến Thủy Sản
• Đề tài: Tối Ưu Hóa Chiết Xuất Polyphenol Từ Lá Vối Và Đánh Giá Hoạt Tính Chống Oxi Hóa
• Loại tài liệu: Đồ Án Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Nha Trang

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chiết Xuất Polyphenol Từ Lá Vối Giới Thiệu

Lá vối (Cleistocalyx operculatus) là một nguồn tiềm năng của các hợp chất polyphenol có hoạt tính sinh học cao. Các hợp chất này được biết đến với khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Việc chiết xuất polyphenol lá vối hiệu quả là rất quan trọng để tận dụng tối đa các đặc tính này. Bài viết này sẽ đi sâu vào các phương pháp tối ưu hóa quá trình chiết xuất và đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của dịch chiết. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng polyphenol có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tim mạch, ung thư và tiểu đường. Do đó, việc khai thác nguồn polyphenol từ lá vối có ý nghĩa lớn trong lĩnh vực thực phẩm và dược phẩm. Theo nghiên cứu của Đào Thị Thanh Hiền (2003), lá vối có tính kháng khuẩn tốt, đặc biệt trên vi khuẩn E.coli.

1.1. Giới thiệu về cây vối Cleistocalyx operculatus

Cây vối là một loại cây nhỡ, cao khoảng 5-6 mét, phổ biến ở Việt Nam và các nước nhiệt đới châu Á. Lá vối có mùi thơm đặc trưng và được sử dụng rộng rãi để nấu nước uống. Nụ và hoa vối cũng được dùng để pha trà. Theo kinh nghiệm dân gian, lá vối thường được kết hợp với lá Hoắc hương để làm nước uống giúp lợi tiêu hóa. Vối còn được dùng để chữa đầy bụng, khó tiêu, mụn nhọt, viêm đại tràng mãn tính.

1.2. Tổng quan về hợp chất polyphenol và cấu trúc polyphenol

Polyphenol là một nhóm lớn các hợp chất tự nhiên có trong thực vật, bao gồm flavonoid, axit phenolic và tannin. Chúng có cấu trúc hóa học phức tạp, chứa nhiều vòng benzen và nhóm hydroxyl. Cấu trúc này quyết định khả năng chống oxy hóa của chúng. Polyphenol có khả năng trung hòa các gốc tự do, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do oxy hóa. Các loại polyphenol khác nhau có hoạt tính sinh học khác nhau, tùy thuộc vào cấu trúc và đặc tính hóa học của chúng.

1.3. Tác dụng và lợi ích sức khỏe của polyphenol từ lá vối

Polyphenol từ lá vối mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, bao gồm khả năng chống oxy hóa, kháng viêm, kháng khuẩn và bảo vệ tim mạch. Chúng có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như ung thư, tiểu đường và bệnh Alzheimer. Ngoài ra, polyphenol còn có tác dụng cải thiện hệ tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV. Nghiên cứu của Nguyễn Đức Minh (1986) cho thấy lá và nụ vối có tác dụng kháng sinh đối với một số vi khuẩn Gram (+) và Gram (-).

II. Thách Thức Trong Chiết Xuất Polyphenol Từ Lá Vối Phân Tích

Quá trình chiết xuất polyphenol từ lá vối gặp phải nhiều thách thức, bao gồm việc lựa chọn dung môi chiết xuất phù hợp, tối ưu hóa thời gian chiết xuất và nhiệt độ chiết xuất, cũng như đảm bảo độ ổn định của polyphenol trong quá trình bảo quản. Các yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất chiết xuất và chất lượng của dịch chiết. Việc tìm ra các giải pháp để vượt qua những thách thức này là rất quan trọng để khai thác tối đa tiềm năng của lá vối. Ngoài ra, cần xem xét đến các yếu tố kinh tế và môi trường để đảm bảo tính bền vững của quy trình chiết xuất polyphenol.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất chiết xuất polyphenol

Hiệu suất chiết xuất polyphenol bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm loại dung môi chiết xuất, tỉ lệ dung môi/nguyên liệu, thời gian chiết xuất, nhiệt độ chiết xuất, và kích thước hạt của nguyên liệu. Dung môi chiết xuất có vai trò quan trọng trong việc hòa tan polyphenol. Tỉ lệ dung môi/nguyên liệu ảnh hưởng đến khả năng tiếp xúc giữa dung môi và polyphenol. Thời gian chiết xuất và nhiệt độ chiết xuất cần được tối ưu hóa để đảm bảo polyphenol được chiết xuất hoàn toàn mà không bị phân hủy.

2.2. Vấn đề về độ ổn định và bảo quản polyphenol chiết xuất

Polyphenol dễ bị oxy hóa và phân hủy trong quá trình bảo quản, đặc biệt khi tiếp xúc với ánh sáng, nhiệt độ cao và oxy. Để đảm bảo độ ổn định của polyphenol chiết xuất, cần sử dụng các biện pháp bảo quản phù hợp, chẳng hạn như bảo quản trong điều kiện lạnh, tối và kín khí. Thêm vào đó, việc sử dụng các chất chống oxy hóa có thể giúp kéo dài thời gian bảo quản của polyphenol.

2.3. Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến quá trình chiết xuất

Các yếu tố môi trường như pH, độ ẩm và ánh sáng có thể ảnh hưởng đến quá trình chiết xuất polyphenol. pH của dung môi chiết xuất có thể ảnh hưởng đến độ hòa tan của polyphenol. Độ ẩm của nguyên liệu có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp xúc giữa dung môi và polyphenol. Ánh sáng có thể gây phân hủy polyphenol. Do đó, cần kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường trong quá trình chiết xuất.

III. Phương Pháp Tối Ưu Hóa Chiết Xuất Polyphenol Từ Lá Vối

Có nhiều phương pháp chiết xuất polyphenol từ lá vối, bao gồm chiết xuất bằng dung môi truyền thống, chiết xuất bằng sóng siêu âm, chiết xuất bằng vi sóng và chiết xuất bằng enzyme. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm hiệu suất chiết xuất, chi phí, tính an toàn và tác động môi trường. Các phương pháp tối ưu hóa chiết xuất như phương pháp đáp ứng bề mặt (RSM) và thuật toán di truyền (GA) cũng được sử dụng để tìm ra các điều kiện chiết xuất tối ưu.

3.1. Chiết xuất polyphenol bằng dung môi truyền thống Hướng dẫn

Chiết xuất bằng dung môi truyền thống là phương pháp phổ biến nhất để chiết xuất polyphenol. Phương pháp này sử dụng các dung môi như ethanol, methanol, acetone hoặc nước để hòa tan polyphenol từ lá vối. Quá trình chiết xuất thường được thực hiện ở nhiệt độ phòng hoặc nhiệt độ cao hơn, trong một khoảng thời gian nhất định. Sau đó, dịch chiết được lọc để loại bỏ cặn bã và cô đặc để thu được polyphenol.

3.2. Chiết xuất polyphenol bằng công nghệ hiện đại So sánh

Các công nghệ chiết xuất hiện đại như chiết xuất bằng sóng siêu âm, chiết xuất bằng vi sóng và chiết xuất bằng enzyme có thể cải thiện hiệu suất chiết xuất và giảm thời gian chiết xuất so với phương pháp truyền thống. Chiết xuất bằng sóng siêu âm sử dụng sóng âm để phá vỡ tế bào thực vật và giải phóng polyphenol. Chiết xuất bằng vi sóng sử dụng năng lượng vi sóng để làm nóng dung môi và tăng tốc quá trình chiết xuất. Chiết xuất bằng enzyme sử dụng các enzyme để phá vỡ thành tế bào thực vật và giải phóng polyphenol.

3.3. Tối ưu hóa chiết xuất bằng phương pháp đáp ứng bề mặt RSM

Phương pháp đáp ứng bề mặt (RSM) là một kỹ thuật thống kê được sử dụng để tối ưu hóa các quá trình phức tạp, bao gồm chiết xuất polyphenol. RSM cho phép xác định các điều kiện chiết xuất tối ưu bằng cách xây dựng một mô hình toán học mô tả mối quan hệ giữa các yếu tố chiết xuất và hiệu suất chiết xuất. RSM giúp giảm số lượng thí nghiệm cần thiết và tiết kiệm thời gian và chi phí.

IV. Đánh Giá Hoạt Tính Chống Oxy Hóa Của Chiết Xuất Lá Vối

Việc đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của dịch chiết lá vối là rất quan trọng để xác định tiềm năng ứng dụng của nó trong lĩnh vực thực phẩm và dược phẩm. Có nhiều phương pháp để đánh giá hoạt tính chống oxy hóa, bao gồm phương pháp DPPH, phương pháp ABTS, và xác định tổng năng lực khử. Các phương pháp này dựa trên khả năng của polyphenol trong dịch chiết để trung hòa các gốc tự do hoặc khử các chất oxy hóa.

4.1. Phương pháp DPPH để đánh giá hoạt tính chống oxy hóa

Phương pháp DPPH là một phương pháp phổ biến để đánh giá hoạt tính chống oxy hóa. Phương pháp này dựa trên khả năng của polyphenol để khử gốc tự do DPPH (1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl), một gốc tự do ổn định có màu tím. Khi polyphenol khử DPPH, màu tím sẽ nhạt dần, và mức độ giảm màu tỷ lệ thuận với hoạt tính chống oxy hóa của dịch chiết.

4.2. Phương pháp ABTS để đánh giá hoạt tính chống oxy hóa

Phương pháp ABTS là một phương pháp khác để đánh giá hoạt tính chống oxy hóa. Phương pháp này dựa trên khả năng của polyphenol để khử gốc tự do ABTS (2,2'-azino-bis(3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid)), một gốc tự do có màu xanh lam. Khi polyphenol khử ABTS, màu xanh lam sẽ nhạt dần, và mức độ giảm màu tỷ lệ thuận với hoạt tính chống oxy hóa của dịch chiết.

4.3. Xác định tổng năng lực khử của chiết xuất lá vối

Xác định tổng năng lực khử là một phương pháp để đánh giá hoạt tính chống oxy hóa bằng cách đo khả năng của polyphenol để khử các ion kim loại, chẳng hạn như Fe3+ thành Fe2+. Tổng năng lực khử càng cao, hoạt tính chống oxy hóa càng mạnh. Phương pháp này cung cấp một đánh giá tổng quan về khả năng chống oxy hóa của dịch chiết.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chiết Xuất Polyphenol Từ Lá Vối

Chiết xuất polyphenol từ lá vối có nhiều ứng dụng tiềm năng trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm. Trong thực phẩm, polyphenol có thể được sử dụng làm chất chống oxy hóa tự nhiên để bảo quản thực phẩm và tăng cường giá trị dinh dưỡng. Trong dược phẩm, polyphenol có thể được sử dụng để điều trị các bệnh mãn tính liên quan đến oxy hóa. Trong mỹ phẩm, polyphenol có thể được sử dụng để bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV và làm chậm quá trình lão hóa.

5.1. Ứng dụng của chiết xuất lá vối trong ngành thực phẩm

Trong ngành thực phẩm, chiết xuất lá vối có thể được sử dụng như một chất bảo quản tự nhiên, giúp kéo dài thời gian sử dụng của sản phẩm và ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn gây hại. Ngoài ra, nó còn có thể được thêm vào các loại đồ uống, bánh kẹo, hoặc thực phẩm chức năng để tăng cường hàm lượng polyphenol và cải thiện giá trị dinh dưỡng.

5.2. Ứng dụng của chiết xuất lá vối trong ngành dược phẩm

Trong ngành dược phẩm, chiết xuất lá vối có tiềm năng lớn trong việc phát triển các loại thuốc và thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến oxy hóa, như bệnh tim mạch, ung thư, và các bệnh thoái hóa thần kinh. Các nghiên cứu cũng cho thấy polyphenol có thể có tác dụng kháng viêm và kháng khuẩn.

5.3. Ứng dụng của chiết xuất lá vối trong ngành mỹ phẩm

Trong ngành mỹ phẩm, chiết xuất lá vối có thể được sử dụng trong các sản phẩm chăm sóc da như kem chống nắng, kem dưỡng ẩm, và serum chống lão hóa. Polyphenol giúp bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV, giảm thiểu các dấu hiệu lão hóa, và cải thiện độ đàn hồi của da.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Polyphenol Lá Vối

Nghiên cứu về chiết xuất polyphenol lá vối và hoạt tính chống oxy hóa của nó đã mở ra nhiều tiềm năng ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, chẳng hạn như xác định các loại polyphenol cụ thể có trong lá vối, đánh giá tác dụng sinh học của chúng trên cơ thể người, và phát triển các quy trình chiết xuất và bảo quản hiệu quả hơn. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất để thu được polyphenol có độ tinh khiết cao và hoạt tính chống oxy hóa mạnh mẽ.

6.1. Tổng kết các kết quả nghiên cứu về chiết xuất polyphenol

Các nghiên cứu đã chứng minh rằng lá vối là một nguồn giàu polyphenol với hoạt tính chống oxy hóa đáng kể. Các phương pháp chiết xuất khác nhau có thể ảnh hưởng đến hiệu suất và chất lượng của dịch chiết. Việc tối ưu hóa các yếu tố như dung môi, thời gian và nhiệt độ là rất quan trọng để thu được polyphenol có hoạt tính cao nhất.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về polyphenol từ lá vối

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc xác định các loại polyphenol cụ thể có trong lá vối và đánh giá tác dụng sinh học của chúng trên cơ thể người. Ngoài ra, cần phát triển các quy trình chiết xuất và bảo quản hiệu quả hơn để đảm bảo chất lượng và độ ổn định của polyphenol.

6.3. Tiềm năng ứng dụng và phát triển của chiết xuất lá vối

Chiết xuất lá vối có tiềm năng lớn trong việc phát triển các sản phẩm thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm có giá trị cao. Việc khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn polyphenol từ lá vối có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người và góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Khái quát về họ Sim Myrtaceae Cây vối có tên khoa học là Cleistocalyx operculatus Roxb, thuộc chi Cleistocalyx, họ Sim Mytaceae. Các cây thuộc họ Sim thường mọc xen lẫn với các cây gỗ khác thành đai rừng nhiệt đới, ít khi mọc thuần loại. Họ Sim phân bố ở các vùng rừng nhiệt đới và Á nhiệt đới, chủ yếu ở châu Mỹ và châu Úc.

Họ Sim là một họ lớn gồm 90 chi và 3000 loài, cây thuộc họ Sim có đặc điểm thực vật như sau: Cây gỗ lớn, cây nhỡ hoặc cây bụi. Lá đơn, hoặc mép có khía răng, lá thường mọc đối nhau và có tuyến mỡ. Hoa mọc thành cụm ở nách hay ở đầu cành, có hình xim hoặc hình chùm. Hoa đều lưỡng tính.

Đài hình ống dính hoàn toàn vào bầu hay chỉ dính một ít. Lá đài gồm 4-5 cánh xếp lợp vào nhau, ít có ống dài nguyên. Nhị xếp thành một hay nhiều dãy rời nhau hoàn toàn hoặc dính ở gốc thành ống ngăn, bao phấn đính ở lưng hay gốc. Đĩa mật không có hay nếu có thì hình vành khăn, che kín ở phía gốc vòi.

Bầu hoàn toàn hạ hay hạ một phần, có 4-5 ô hay nhiều hơn; vòi đơn kéo dài, đầu tròn, rất ít khi chia 3-4 thuỳ; trong bầu thì noãn xếp thành hai hay nhiều dãy. Quả nang hoặc thịt, có sợi và thường được bọc kín bởi ống đài. Trong quả thường có 1 hạt, hạt có nội nhũ, phôi thẳng hay cong, đôi khi nạc với hai lá mầm không xa nhau. Tổng quan về chi Cleistocalyx [6,9] Chi Cleistocalyx là một chi tương đối lớn của họ Sim.

Ngoài đặc điểm chung của họ sim, các loài cây thuộc chi Cleistocalyx còn có đặc điểm thực vật 13 riêng: Quả nạc, khi chín không nở. Vòi không có lông, ô quả không có vách ngang chia thành ô nhỏ, ống đài nguyên hay rách bất định, đài nguyên thành mũ, quả mập có một hạt. Cụm hoa xim hay chùy. Sau đây là giới thiệu một số cây đại diện thuộc chi Cleistocalyx thường thấy ở Việt Nam.

Cleistocalyx circumcissa Tên ở Việt Nam: Trâm Ô. Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc cao 15m, nhánh mảnh, lá có phiến xoan thon, dài 4-7cm, chót có mũ, có đốm trong gân phụ, rất mảnh, nụ cao 13mm, rộng 3mm, phần của đài và cánh hoa làm thành một lớp rụng sớm với nhị, noãn gồm 3 buồng, quả mập. Phân bố: Rừng Biên Hoà 1. Cleistocalyx nigrans Tên Việt Nam: Trâm lá đen Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc nhỏ, nhánh vàng đỏ.

Lá có phiến bầu dục, màu nâu đen trên mặt lúc khô, gân phụ cách nhau 2-3mm, cuống dài 1cm. Chùm tụ tán cao 6cm ở ngọn nhánh, hoa trắng, nụ dài 5mm, hoa 5 cánh rụng 1 lượt, tiểu nhị nhiều. Quả mập tròn, lúc khô đen, to hơn 1cm, một hạt. Phân bố: Rừng Bình Dương, Thủ Đức.

Cleistocalys nervosum Tên Việt Nam: Trâm nấp vối. Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc trung, nhánh non dẹp, không lông. Lá có phiến bầu dục thon, dài 12-13cm, có đốm nâu, gân phụ vào 10 cặp, gân cách bìa 3-5mm. Phát hoa ở nách lá rụng, cao 5-8cm, đài hình đĩa hơi đứng, nắp cao; hoa có 4 cánh, cao 3mm, có nhiều tiểu nhụy.

Phì quả tròn hay dài, to 7-14mm, đỏ hoặc đỏ đen chói, nạc ngọt, một hạt. Phân bố: Rừng và Bắc Trung Nam. Cleistocalyx rehnervinus Tên Việt Nam: Vối gân mạng Đặc điểm thực vật: Cây đại mộc nhỏ, nhánh tròn xám, to 2-3mm. Lá có phiến bầu dục đến trái xoan, to 9-14 x 5,5-7cm chót lá rộng, đáy tròn gân phụ mịn, cách nhau 4-8mm, gân cách bìa 2-3mm.

Phát hoa ở lá và ngọn. Hoa như không cọng, cao 7mm, đài rụng thành chóp, tiểu nhụy nhiều. Trái tròn, to 1.5mm, lùm bụi. Cleistocalyx consperipuactatus Tên Việt Nam: Vối nước Đặc điểm thực vật: Cây gỗ thường xanh, cao 20-25m.

Vỏ dày 6- 8mm, màu xám trắng hay nâu đen nhạt. Cành non màu nâu xám, hình vuông, lúc già hình cột tròn. Lá đơn, mọc đối, hình bầu dục dạng trứng ngược dài 6-12cm, rộng 2,5- 5,5cm, đầu tròn tù. Hoa mọc cụm, sinh ra đầu cành.

Hoa lưỡng tính, đài đính thành 1 thể dạng mũ, lúc nở hoa rụng dạng vòng. Nhiều nhị, rời nhau, lúc chồi hoa cong vào. Quả mọng hình cầu hay hình trứng, lúc chín có màu nâu tím. Một năm có 2 mùa hoa nở vào tháng 3 và giữa tháng 7.

Phân bố: Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh, Bình-Trị-Thiên, Quảng Nam, Đà Nẵng, GiaLai, KonTum. Tìm hiểu chung về cây vối 1. Đặc điểm thực vật Cây nhỡ, cao 5-6 m có khi hơn, cành non, tròn hay hơi hình 4 cạnh, nhẵn. Lá có cuống, dài 8-20 cm, hình trứng, rộng 5-10 cm.

Hai mặt lá có những đốm màu nâu, cuống dài 1-1, 5cm. Hoa gần như không có cuống, màu lục trắng nhạt 15 hợp thành cụm hoa hình tháp toả ra ở những lá đã rụng. Quả hình cầu hay hơi hình trứng, đường kính 7-12cm, xù xì. Toàn lá, cành non, và nụ vối có mùi thơm đặc biệt dễ chịu của vối.

Phân bố Cây vối được trồng và mọc hoang ở khắp các tỉnh nước ta, chủ yếu để lấy lá ủ nấu nước uống. Vối còn thấy ở các nước nhiệt đới châu Á, Trung Quốc [3, 4]. Ứng dụng của cây vối Vối được trồng để lấy gỗ dùng trong xây dựng, làm công cụ, vỏ có chất dùng để nhuộm đen. Quả vối ăn được.

Lá vối tươi đem thái nhỏ, rửa sạch nhựa rồi cho vào thùng ủ cho đến khi đen đều thì lấy ra rửa sạch, phơi khô dùng để nấu làm nước uống rất thông dụng ở nông thôn Việt Nam. Nụ và hoa thu hái vào vào tháng tư hoặc tháng sáu dương lịch cũng được pha làm trà uống. Kinh nghiệm dân gian thường phối hợp lá vối với lá Hoắc hương làm nước uống lợi tiêu hóa. Nước sắc đậm đặc của lá cây dùng như thuốc sát trùng, để rửa mụn nhọt, lở loét, ghẻ.

Lá, vỏ thân, hoa còn 16 dùng làm thuốc chữa bệnh đầy bụng, khó tiêu, mụn nhọt, viêm đại tràng mãn tính, ly trực trùng [3, 4, 5]. Năm 2003, Đào Thị Thanh Hiền, trường ĐH Dược Hà Nội và những người khác đã tiến hành thử nghiệm nghiên cứu một số tác dụng của cây vối. Kết quả cho thấy: Tính kháng khuẩn của lá vối, đặc biệt là lá vối ủ có tác dụng rất tốt trên vi khuẩn E.coli, là loại vi khuẩn thường gây ra bệnh đường ruột, và hai vi khuẩn Gr (+) và Gr (-) thường gặp ở bệnh viêm da. Điều này làm sáng tỏ việc uống nước sắc lá vối để chữa bệnh tiêu chảy và tắm nước sắc lá vối để chữa bệnh viêm da của nhân dân.

Nước sắc lá vối ủ có tác dụng lợi mật rất mạnh, kết quả này góp phần giải thích được vì sao nhân dân ta thường uống nước sắc lá vối để chữa bệnh đầy bụng, khó tiêu. Kết quả thử tác dụng độc tế bào của mẫu chiết từ lá vối bước đầu cho thấy cả tinh dầu và cao thô toàn phần đều có khả năng ức chế sự phát triển tế bào ung thư (Ung thư gan, ung thư màng tim, ung thư tử cung…). Điều này mở ra hướng nghiêm cứu mới đối với dược liệu lá vối. Năm 1986, Nguyễn Đức Minh, phòng đông y thực nghiệm Viện nghiên cứu đông y đã tiến hành nghiên cứu thăm dò tính chất kháng sinh của lá và nụ cây vối đối với một số vi khuẩn Gram (+) và Gr (-) đã đi tới kết luận rằng: Ở tất cả các giai đoạn phát triển của cây, lá và nụ vối đều có tác dụng kháng sinh, vào mùa đông, tính kháng sinh cao nhất ở lá và hoàn toàn không độc đối với cơ thể [7].

17 Đặc biệt năm 2002, một nhóm nhà khoa học Trung Quốc đã công bố kết quả ngiên cứu về cây vối: Nước chiết của nụ vối là thành phần của nước uống bổ dưỡng trợ tim, làm giảm khả năng nhiễm bệnh. Thành phần hóa học 1. Thành phần hóa học của tinh dầu nụ hoa vối Năm 1994, Lê Thị Anh Đào, Nguyễn Xuân Dũng và Hoàng Văn Lựu đã nghiên cứu thành phần hóa học của tinh dầu vối [10] ở các địa phương khác nhau của tỉnh Nghệ An, thu được những kết quả như sau: Hàm lượng tinh dầu dao động trong khoảng 0,1-0,4%. Hàm lượng tinh dầu vối ở Quế Phong (0,4%) là cao nhất.

Thấp nhất là tinh dầu vối ở thành phố Vinh (0,1%). Trong các bộ phận khác nhau của cây vối thì hàm lượng dầu cao nhất tập trung ở nụ hoa (0,48%), trong đó hoa đã nở lượng tinh dầu giảm dần (0,28%) và ít nhất trong hoa già (0,18%).1: Hàm lượng tinh dầu vối ở các địa phương của Nghệ An Đối tượng nghiên cứu Địa điểm Hàm lượng (%) Lá vối Thành phố Vinh 0,10 Huyện Hưng Nguyên 0,18 Nụ vối Tây Nghi Lộc 0,20 Hoa mới nở Huyện Nam Đàn 0,21 Nụ hoa Huyện Tân Kỳ 0,24 Hoa nở sau 2 ngày Huyện Quế Phong 0,40 Hoa già Thành phố Vinh 0,48 Thành phố Vinh 0,28 Thành phố Vinh 0,18 Thành phần hóa học của tinh dầu vối được chỉ ra trong bảng dưới đây Bảng 1.2: Thành phần hóa học của tinh dầu vối Hoa vối Lá Nụ vối Hoa già Stt Tên chất (nụ + hoa ) (%) (%) (%) (%) 1 α-Thujen 0,1 Vết Vết Không có 2 α-Pinen 1,8 3,2 2,4 3,7 3 Camphen Vết Vết Vết Không có 4 Sabinen 0,2 Không có Không có Vết 5 β-Pinen 2,9 0,3 0,2 0,6 19 6 β-Myrcen 32,3 35,1 38,0 24,6 7 p-Cymem 0,1 Vết Vết Vết 8 Limonen 2,4 0,2 Vết 0,3 9 (Z)-β-oxymen 29,1 34,6 32,5 32,1 10 (E)-β-oxymen 12,0 13,3 12,3 9,4 11 Tecpinolen 0,1 Không Không có Vết 12 Linalool 0,7 0,1 0,5 0,5 13 Perilen Vết Vết 0,1 Vết 14 Neo-allocymen 0,9 1,4 0,5 1 15 Tecpinen-4-ol Vết Không có Không có Không có 16 α-Tecpineol 0,1 Vết 0,3 Không có 17 Nerylaxetat Vết Vết Vết 0,2 18 Geranylaxetat 0,2 0,2 0,1 0,7 19 α-Copanen Vết Vết 0,2 Vết 20 α-Gurunen Vết Vết 0.2 Không có 21 β-Caryophyllen 5,3 4,6 4,2 14,5 22 Bergamoten 1,5 1,2 2,0 Không có 23 α-Humuluen 1,1 1,1 0,6 2,7 24 Allo-oxymen 0,3 Vết Vết 0,3 25 Germacen 0,4 0,3 0,1 0,4 20 26 β-Selinen 0,8 0,4 Vết 0,1 27 Ledren Vết 1,0 0,1 1,0 28 Murenoen Vết Vết Vết Vết 29 γ-Cadinen 0,1 Vết Vết 0,3 30 δ-Cadinen Vết Vết Vết Vết 31 Calamen 0,4 0,3 Vết 0,6 32 Epiglobilol 0,1 0,1 0,1 Không có 33 (Z)-nerolidol 0,3 Không có Không có 0,2 34 (E)-nerolidol Không có 0,4 0,2 Không có 35 Caryophylenoxit 1,8 0,5 1,2 2,9 36 Globulot 0,2 Không có 0,1 Không có 37 Cembren, MW=272 0,5 0,3 0,3 Không có Các chất chưa nhận 38 4,2 0,7 3,5 3,8 biết Qua Bảng 1, 2 nhận thấy thành phần chính của tinh dầu vối là : 1) β-myrcen 24,6% (Trong lá); 32,3% (Trong nụ hoa vối); 35,1% (Trong nụ); 38% (Trong hoa già). 5) α-pinen dao động trong khoảng 1,8-3,7%. Trong lá cao nhất là 3,7%.