Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC TỘI PHẠM TÌNH DỤC TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm và đặc điểm của các tội phạm tình dục trong Luật hình sự Việt Nam Trong BLHS Việt Nam năm 1999, có ba điều luật (Điều 8, Điều 277 và Điều 292) đưa ra định nghĩa về khái niệm tội phạm. Điều 8 BLHS định nghĩa khái niệm chung về tội phạm; Điều 277 định nghĩa về khái niệm tội phạm về chức vụ và Điều 292 quy định khái niệm các tội phạm hoạt động tư pháp. Trong BLHS hiện hành không đưa ra định nghĩa khái niệm các tội phạm về tình dục [ 20].
Do đó, khái niệm các tội phạm tình dục hiện nay chỉ tồn tại trong các tài liệu, công trình nghiên cứu dưới dạng các khái niệm khoa học pháp lý, phản ánh quan điểm riêng của các nhà khoa học. Về mặt nhận thức chung, có thể hiểu bất kỳ một hành vi phạm tội nào đều hướng đến một mục đích riêng của người thực hiện hành vi phạm tội. Nó có thể là lợi ích vật chất, lợi ích về tinh thần hay lợi ích về kinh tế… để người phạm tội bằng hành vi của mình (có thể bằng hành động hoặc không hành động) tác động một cách tiêu cực vào các quan hệ xã hội, các quyền của con người được pháp luật bảo vệ một cách hợp pháp và những hành vi ấy được nhà làm luật coi là tội phạm và phải chịu những biện pháp cưỡng chế về mặt hình sự. Cũng như các tội phạm khác, đối với các tội phạm tình dục, người phạm tội bằng hành vi của mình xâm hại đến quyền tự do về tình dục và quyền bất khả xâm phạm về tình dục đã được pháp luật bảo vệ hay chính là quyền tự do về thân thể, danh dự nhân phẩm của một con người cụ thể.
Người thực hiện hành vi phạm tội đó là nhằm thỏa mãn nhu cầu sinh lý 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của mình, nhưng nhu cầu ấy là trái với ý muốn của người bị hại (người bị xâm hại). Vì thế, hành vi ấy đã vi phạm đến các quyền cơ bản của con người và cách cư xử của một cá nhân trong một môi trường xã hội văn minh không cho phép hành vi ấy xảy ra, bởi lẽ hành vi ấy chỉ có trong cách cư xử của của thú vật, của thời kỳ mông muội [9, tr. Để có định nghĩa khoa học về các tội xâm phạm tình dục, cần phải nghiên cứu chỉ ra được các đặc điểm chủ yếu thể hiện bản chất của các tội phạm này. Nghiên cứu cho thấy nhóm tội phạm tình dục với tư cách là hiện tượng xã hội mang tính tiêu cực, các tội phạm tình dục của người khác như các hiện tượng xã hội khác, có nhiều các đặc điểm khác nhau.
Mỗi một góc độ nghiên cứu, tiếp cận lại có thể rút ra những đặc điểm riêng của nhóm tội phạm này. Do vậy, để giới hạn lại vấn đề nghiên cứu, tác giả luận văn chỉ nêu lên những đặc điểm cơ bản của các tội phạm tình dục từ góc độ pháp lý, dựa trên nền tảng lý luận về các dấu hiệu của tội phạm nói chung. * Các tội phạm tình dục là những hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm phạm nhân phẩm, danh dự, tự do tình dục của người khác Khoa học LHS Việt Nam cho rằng: mọi tội phạm nói chung, trong đó có các tội phạm tình dục con người phải là hành vi của con người. Việc xác định tội phạm tình dục của con người phải là hành vi do con người thực hiện có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Theo đó, nguyên tắc “hành vi” trong LHS được xác lập và phản ánh vào trong thực tiễn phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm sức khỏe của người khác. Với nguyên tắc “hành vi”, Nhà nước ta nhấn mạnh đối tượng đấu tranh bằng LHS của Nhà nước không phải là các tư tưởng, ý nghĩ, ý đồ phạm tội. Những tư tưởng, ý nghĩ, ý đồ này tuy là lệch lạc, xấu xa song đó không phải là đối tượng đấu tranh, xử lý của LHS mà là đối tượng hướng đến để giải quyết của các giải pháp về tuyên truyền, giáo dục, cảm hóa hay các giải pháp về kinh tế - xã hội nói chung. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hành vi của con người không thể là tội phạm nếu nó chưa mang tính chất nguy hiểm đáng kể cho xã hội dưới những dạng nhất định.
Do đó, các tội phạm tình dục con người phải là những hành vi nguy hiểm cho xã hội. Một hành vi được coi là nguy hiểm cho xã hội nói chung, phải có những đặc tính: Hành vi đó phải thực sự gây thiệt hại hoặc đe dọa trực tiếp gây thiệt hại cho một hoặc một số quan hệ xã hội cụ thể được LHS bảo vệ; hành vi đó có mức độ gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội được LHS nêu trên phải “đáng kể”; hành vi đó phải không thuộc một trong các trường hợp được loại trừ TNHS. Như vậy, cơ sở để xác định một hành vi có phải là tội phạm tình dục hay không chính là việc trong bản thân hành vi đó có chứa đựng tính chất nguy hiểm cho xã hội hay không. Tính nguy hiểm cho xã hội của các tội phạm sức khỏe ở đây thể hiện qua việc hành vi phạm tội đã thực hiện gây thiệt hại cho nhân phẩm, danh dự, quyền tự do tình dục của người khác.
Về lý thuyết, hành vi khách quan trong nhóm tội phạm tình dục của người khác chỉ có thể được thực hiện bằng hình thức là hành động phạm tội tích cực. * Các tội phạm tình dục được quy định trong BLHS Khoản 1 Điều 8 BLHS đã quy định rõ: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong BLHS. Do đó, như mọi tội phạm khác, các tội phạm tình dục của người khác được quy định trong BLHS. Phần chung BLHS quy định dấu hiệu pháp lý chung của tội phạm.
Phần các tội phạm BLHS quy định dấu hiệu pháp lý đặc trưng của các tội phạm tình dục cụ thể. Trước đây, trong BLHS năm 1985, các tội phạm tình dục được quy định trong Chương 2 Phần các tội phạm BLHS năm 1985. Hiện nay, các tội phạm tình dục của người khác được quy định từ Điều 111 đến Điều 116 BLHS năm 1999, đó là: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tội hiếp dâm (Điều 111) - Tội hiếp dâm trẻ em (Điều 112) - Tội cưỡng dâm (Điều 113) - Tội cưỡng dâm trẻ em (Điều 114) - Tội giao cấu với người chưa thành niên (Điều 115) - Tội dâm ô với trẻ em (Điều 116) Như vậy, việc Nhà nước ta xác định các tội phạm tình dục của con người phải là những hành vi đã được quy định trong BLHS xâm hại tới khách thể được LHS bảo vệ, đó là quyền được bảo vệ về nhân phẩm, danh dự, tự do về tình dục của con người, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên nhiều phương diện khác nhau. Trước hết, việc quy định này bảo đảm cơ sở pháp lý để các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành cuộc đấu tranh với các tội phạm xâm phạm sức khỏe người khác có căn cứ pháp luật, trong giới hạn và trên cơ sở pháp luật, chống mọi hành vi tùy tiện trong việc xử lý người phạm tội, bảo đảm sự thống nhất trong quá trình triển khai các biện pháp đấu tranh, qua đó pháp chế XHCN được tăng cường.
Mặt khác, việc thống nhất ghi nhận các tội phạm tình dục của người khác trong BLHS cũng góp phần khẳng định các cam kết quốc tế của Nhà nước Việt Nam trước cộng đồng thế giới về việc quyết tâm thực hiện các nghĩa vụ quốc gia khi tham gia các điều ước quốc tế về quyền con người của Liên Hợp quốc trên cả hai phương diện chủ thể: nạn nhân của hành vi xâm phạm sức khỏe con người và người đã gây ra hành vi phạm tội đó. * Các tội phạm tình dục được thực hiện bằng lỗi cố ý trực tiếp với mục đích giao cấu để thỏa mãn về mặt tình dục Lỗi hình sự là thái độ tâm lý của chủ thể đối với hành vi nguy hiểm 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho xã hội của mình và đối với hậu quả của hành vi đó thể hiện dưới dạng cố ý hoặc vô ý. Mọi tội phạm đều phải là những hành vi có lỗi. Các tội phạm tình dục là những hành vi được thực hiện bằng lỗi cố ý trực tiếp.
Đó là trường hợp người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến nhân phẩm, đến tự do tình dục của người khác, thấy trước được hậu quả của hành vi nhưng vẫn mong muốn hậu quả xảy ra. Dấu hiệu lỗi của người phạm các tội phạm về tình dục con người nói lên thái độ tâm lý chủ quan của họ. Chỉ đối với những người có lỗi, việc áp dụng hình phạt và các chế tài hình sự khác mới thực sự có ý nghĩa trừng trị, giáo dục và cải tạo, làm cho họ có ý thức và trách nhiệm hơn đối với sức khỏe của người khác trước khi thực hiện một sử sự cụ thể nào đó. * Các tội phạm tình dục do những người có năng lực TNHS và đủ tuổi chịu TNHS thực hiện Năng lực TNHS là điều kiện để một người có lỗi khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội.
Trong khoa học pháp lý hình sự Việt Nam, năng lực TNHS được hiểu là khả năng của một người nhận thức cũng như khả năng điều khiển được hành vi của mình khi tham gia các quan hệ xã hội. Người phạm các tội phạm về tình dục của người khác phải là người có năng lực TNHS và đạt độ tuổi chịu TNHS do luật định. Độ tuổi do luật định đối với người phạm các tội phạm tình dục được xác định tùy thuộc vào từng tội phạm xâm phạm tình dục con người cụ thể cũng như mức cao nhất của khung hình phạt mà BLHS quy định cho mỗi tội phạm đó, độ tuổi chịu TNHS được quy định khác nhau. Có trường hợp từ 16 tuổi trở lên, nhưng cũng có trường hợp từ đủ 14 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm về các tội phạm tình dục của người khác theo quy định tại Điều 12 của BLHS hiện hành.
Từ sự phân tích về các đặc điểm chủ yếu của nhóm tội phạm tình dục 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.