Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CƢỠNG BỨC, LÔI KÉO NGƢỜI KHÁC SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ NƢỚC TRONG KHU VỰC 1. NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỘI CƢỠNG BỨC, LÔI KÉO NGƢỜI KHÁC SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY 1. Khái niệm tội cƣỡng bức, lôi kéo ngƣời khác sử dụng trái phép chất ma túy Theo quan điểm của triết học Mác - Lênin, tội phạm là một hiện tượng xã hội có nguyên nhân phát sinh do những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định, gắn liền với sự phát triển của xã hội. Tội phạm về ma túy theo pháp luật Việt Nam là những hành vi liên quan đến ma túy gây nguy hiểm cho xã hội đã được quy định trong Chương XVIII từ Điều 192 đến Điều 201 của Bộ luật hình sự 1999.
Dưới góc độ khoa học pháp lý thì ma túy là chất độc gây nghiện, khi thâm nhập cơ thể con người thì làm thay đổi một số chức năng hoạt động của thần kinh làm cho người nghiện bị lệ thuộc vào chất này. Ma túy là những chất tự nhiên hay tổng hợp được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành có tác dụng gây ức chế hay kích thích thần kinh gây ảo giác, nếu sử dụng trái phép hoặc không đúng mục đích nhiều lần sẽ gây ra tình trạng nghiện đối với người sử dụng. Điều 2 Luật Phòng, chống ma tuý quy định: 1. Chất ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, để gây nghiện đối với người sử dụng. Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện cho người sử dụng [4]. Theo Tiến sĩ Trần Văn Luyện thì "Ma tuý là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được đưa vào cơ thể con người, nó có tác dụng làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của người đó.
Nếu lạm dụng ma tuý con người sẽ lệ thuộc vào nó, khi đó gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng và cộng đồng" [25, tr. Cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần của người khác buộc họ sử dụng trái phép chất ma tuý trái với ý muốn của họ. Lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma tuý là hành vi rủ rê, dụ dỗ, xúi giục hoặc bằng các thủ đoạn khác nhằm khêu gợi sự ham muốn sử dụng ma tuý của người khác để họ sử dụng trái phép chất ma tuý. Hai hành vi này rất phổ biến và là một trong những nguyên nhân trực tiếp làm cho ma túy ngày càng lan rộng, đối tượng nghiện ngày càng tăng [24, tr.
Tại Điều 200 Bộ luật hình sự Việt Nam 1999 quy định: 1. Người nào cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm: a) Có tổ chức; b) Phạm tội nhiều lần; c) Vì động cơ đê hèn; d) Đối với người chưa thành niên từ đủ 13 tuổi trở lên; 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đ) Đối với phụ nữ mà biết là đang có thai; e) Đối với nhiều người; g) Đối với người đang cai nghiện; h) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ thương tật từ 31% đến 60%; i) Gây bệnh nguy hiểm cho người khác; k) Tái phạm nguy hiểm. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ mười lăm năm đến hai mươi năm: a) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ thương tật từ 61% trở lên hoặc gây chết người; b) Gây bệnh nguy hiểm cho nhiều người; c) Đối với trẻ em dưới 13 tuổi.
Phạm tội trong trường hợp gây chết nhiều người hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khác thì bị phạt tù hai mươi năm hoặc tù chung thân. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến một trăm triệu đồng [3]. Dấu hiệu pháp lý đặc trƣng của tội cƣỡng bức, lôi kéo ngƣời khác sử dụng trái phép chất ma túy Tội cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy cũng như các tội phạm khác bao gồm bốn yếu tố cấu thành tội phạm, mà nếu thiếu một trong bốn yếu tố thì không coi là tội phạm. Đó là: Khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com a) Khách thể của tội phạm Cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần của người khác buộc họ sử dụng trái phép chất ma tuy trái với ý muốn của họ. Lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma tuý là hành vi rủ rê, dụ dỗ, xúi giục hoặc bằng các thủ đoạn khác nhằm khêu gợi sự ham muốn sử dụng ma túy của người khác để họ sử dụng trái phép chất ma túy. Tội phạm xâm phạm quyền tự do và sức khỏe của con người, ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội và lan truyền tệ nạn nghiện hút ma túy. b) Mặt khách quan của tội phạm Mặt khách quan của tội phạm thể hiện ở hành vi cưỡng bức hoặc hành vi lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy.
Cưỡng bức là hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực bắt ép người khác sử dụng ma túy. Hành vi này thể hiện như dùng vũ lực, đe dọa, khống chế, ép buộc, giữ tay chân để cho ma túy vào miệng, mũi, tiên chích chất ma túy vào cơ thể v. trái với ý muốn của nạn nhân. Lôi kéo có thể các hành vi như: Rủ rê, mồi chài, dụ dỗ thuyết phục làm cho người khác không muốn sử dụng trái phép chất ma túy cũng phải đồng ý sử dụng.
Các thủ đoạn khác khêu gợi sự ham muốn sử dụng ma túy, tuyên truyền bịa đặt những cảm giác hấp dẫn khi sử dụng ma túy v. để họ tò mò, ham muốn sử dụng ma túy. Ngoài ra, hành vi đánh lừa như cho vào thuốc lá, kẹo, cà phê v. để người khác không biết mà sử dụng ma túy dẫn đến nghiện, thì người có hành vi đó phạm tội cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy.
Tội phạm được coi là hoàn thành khi người khác có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. c) Chủ thể của tội phạm Chủ thể của tội phạm là người từ đủ 16 tuổi trở lên (khoản 1) hoặc từ đủ 14 tuổi trở lên (khoản 2, 3, 4), có năng lực trách nhiệm hình sự. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com d) Mặt chủ quan của tội phạm Tội phạm được thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp. e) Hình phạt Điều luật quy định 4 khung hình phạt.
+ Khung 1: Quy định hình phạt tù từ hai năm đến bảy năm áp dụng đối với trường hợp phạm tội không có tình tiết tăng nặng quy định ở khoản 2, 3 và 4. + Khung 2: Quy định hình phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm áp dụng đối với người phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây: - Có tổ chức là từ hai người trở lên cùng cố ý thực hiện tội phạm, có sự phân công trách nhiệm cụ thể từng người và quyết tâm thực hiện tội phạm. - Phạm tội nhiều lần là từ hai lần trở lên - Vì động cơ đê hèn: Thể hiện như để đạt được mục đích trả thù hoặc để khống chế nạn nhân và gia đình, người thân của nạn nhân phục vụ cho mưu đồ xấu xa của người phạm tội. Trong thực tế là bọn bán lẻ ma túy khuyến khích các con nghiện lôi kéo được người khác sử dụng ma túy nhất là gia đình có nhiều điều kiện kinh tế.
Các con nghiện không có tiền nên ra sức lôi kéo người khác sử dụng ma túy để được sử dụng miễn phí ma túy. Trong trường hợp này người sử dụng ma túy không chỉ phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt ma túy mà còn phạm tội cưỡng bức lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy, con nghiện có hành vi trên thì đồng phạm về tội cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy. - Đối với người chưa thành niên từ đủ 13 tuổi trở lên: Người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi, xác định tuổi của nạn nhân cần căn cứ vào giấy khai sinh. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đối với phụ nữ mà biết có thai: Căn cứ vào kết luận của bác sĩ chuyên khoa.
- Đối với nhiều người là từ hai người trở lên. - Đối với người đang cai nghiện: Người đang cai nghiện có thể tại trung tâm, tại cộng đồng dân cư hoặc gia đình. - Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ thương tật từ 31% đến 60%. Căn cứ để đánh giá mức độ thương tật là bản giám định pháp y và Bản quy định tiêu chuẩn thương tật kèm theo Thông tư liên bộ Y tế, Lao động thương binh và xã hội số 12/TT-LB ngày 26/7/1995 quy định về tiêu chuẩn thương tật và tiêu chuẩn bệnh tật mới.
- Gây bệnh nguy hiểm cho người khác: Một số bệnh nguy hiểm được truyền qua đường máu, đường hô hấp, việc hút, hít, tiêm chích ma túy dễ lây truyền các bệnh nguy hiểm như HIV/AIDS, viêm gan vi rút B, lao v. - Tái phạm nguy hiểm là trường hợp người phạm tội trước đây đã bị kết án về tội rất nghiêm trong, tội đặc biệt nghiêm trọng do lỗi cố ý, chưa được xóa án tích mà lại phạm tội sử dụng trái phép chất ma túy. Hoặc trường hợp đã tái phạm chưa được xóa án tích mà lại phạm tội này. + Khung 3: Quy định hình phạt tù từ mười lăm năm đến hai mươi năm áp dụng đối với người phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau: - Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỉ lệ thương tật từ 61% trở lên hoặc gây chết người.
- Gây bệnh nguy hiểm cho nhiều người là gây bệnh nguy hiểm cho từ hai người trở lên.