Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH TRONG GIÁO DỤC MẦM NON THEO GIÁO DỤC STEM 1. Các nghiên cứu nước ngoài Nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Mỹ và Liên minh châu Âu đang chuyển đổi hệ thống giáo dục để có thể cạnh tranh trong thời kỳ đổi mới (Sanders M. Giáo dục STEM là vấn đề cốt lõi của cả hai chiến lược đổi mới dựa trên nghiên cứu của Mỹ và Liên minh Châu Âu.
Chiến lược đổi mới cung cấp một tầm nhìn cho những hoạch định chính sách và là động lực cho các sáng kiến STEM mang tính cộng đồng và cá nhân để nâng cao sự hấp dẫn đối với STEM và giảng dạy STEM. Mục tiêu trực tiếp của sáng kiến STEM là tăng số lượng và chất lượng GV dạy STEM để có thể đào tạo các kĩ năng và khả năng sáng tạo ở sinh viên, HS nhằm đảm bảo sự thành công trong thế kỉ 21 (Tsupros N. Hiện tại, Giáo dục STEM đã được triển khai tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước công nghiệp phát triển như Mỹ, Úc, Phần Lan, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc… (Sanders M. Như vậy, có thể thấy rằng giáo dục STEM trên thế giới đang phát triển mạnh mẽ tại nhiều nước trên thế giới.
Thậm chí tại Canada, người lao động nhập cư có các kỹ năng STEM được hưởng các phúc lợi xã hội tốt hơn so với người dân lao động bản xứ. Chính phủ Canada xem người nhập cư có các kỹ năng STEM là nguồn lao động chính cho họ và rằng người nhập cư có kỹ năng STEM sẽ thúc đẩy các ngành nghề kinh tế của họ phát triển, đặc biệt làm tăng khả năng giao thương quốc tế (Sanders M. Tại Mỹ: Đầu những năm 90, đã hình thành xu hướng giáo dục mới gọi là giáo dục STEM. Trong chương trình giáo dục STEM, các môn học về khoa học công nghệ không giảng dạy độc lập mà tích hợp lại với nhau thành một môn học thông qua phương pháp giảng dạy bằng dự án, trải nghiệm, thực hành,.
Tại nhiều nước châu Âu và châu Mỹ, để phát huy tối đa sự sáng tạo của học sinh các cấp, các hội chợ khoa học (Science fair) được tổ chức thường xuyên từ cấp trường đến cấp quốc gia (Honey M. Một ví dụ cho sự coi trọng giáo dục STEM là ngày hội khoa học toàn quốc tại Nhà Trắng lần thứ 5 vừa qua, 23/03/2015, tổng thống Mỹ đã dành cả ngày để trao đổi, trò chuyện với các nhà khoa học nhí, các sản phẩm sáng tạo của học sinh được trưng bày trong văn phòng Nhà Trắng (Honey M. Nghiên cứu các nước có nền khoa học phát triển nói chung như Mỹ, Anh, Đức… cho thấy ngày hội khoa học không chỉ thu hút được sự quan tâm của đông đảo học sinh, phụ huynh mà còn thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của giới truyền thông, chính khách; bởi hơn ai hết họ hiểu tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng, thổi bùng niềm đam mê khoa học trong giới trẻ là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển bền vững của quốc gia Châu Phi: Trên khắp thế giới, các sáng kiến giáo dục STEM khác nhau về phạm vi, quy mô, loại, nhóm dân số mục tiêu và nguồn tài trợ. Một danh sách các tổ chức hiện đang tham gia vào các hoạt động giáo dục STEM và tiếp cận rộng khắp Châu Phi cận Sahara đã nổi lên.
Các tổ chức có quy mô, phạm vi, cơ chế tài trợ và tuyên bố sứ mệnh. Tuy nhiên, tất cả đều tập trung vào việc cải thiện giáo dục STEM ở lục địa (Merrill C. Úc: Đã có rất nhiều chương trình và nỗ lực thiết lập cách tiếp cận quốc gia về giáo dục STEM ở Úc (Merrill C. Trong năm 2009, chương trình iSTEM (Invigorating STEM) được thành lập như là một chương trình làm giàu tri thức cho học sinh trung học ở Sydney, Úc.
Chương trình tập trung vào việc cung cấp các hoạt động cho sinh viên quan tâm và gia đình của họ trong STEM. Thành công của chương trình đã dẫn đến nhiều trường đại học và tổ chức khoa học hỗ trợ cho chương trình. Chương trình iSTEM (iSTEM.au) cũng tổ chức một chương trình làm giàu để đưa học sinh và giáo viên vào Chương trình Học viện Không gian Hoa Kỳ (Spacecamp. 7 Tích hợp giáo dục STEM là một hướng nghiên cứu khá cơ bản về giáo dục STEM được rất nhiều nhà khoa học, tổ chức giáo dục quan tâm.
Tiêu biểu là công trình của Honey (Honey M. Đây là kết quả nghiên cứu trong một thời gian dài của nhóm các chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực của Ủy ban tích hợp giáo dục STEM (Mỹ) dưới sự ủng hộ của Viện Kĩ thuật Quốc gia và Ban khoa học giáo dục của Hội đồng nghiên cứu quốc gia Mỹ. Nghiên cứu này là một kinh nghiệm quý báu về tích hợp giáo dục STEM trong chương trình giáo dục phổ thông hệ 12 năm của Mỹ. Cụ thể: nghiên cứu đã mô tả về khung lí thuyết tích hợp giáo dục STEM, tổng quan nghiên cứu những kinh nghiệm tích hợp giáo dục STEM, những nghiên cứu liên quan đến việc thiết kế tích hợp những trải nghiệm STEM, ngữ cảnh cho việc triển khai tích hợp STEM.
Các nghiên cứu trong nước 1. Giáo dục STEM Nhận thấy tiềm năng và những lợi ích thiết thực của Giáo dục STEM, đặc biệt là tạo một sân chơi sáng tạo cho các em học sinh thuộc độ tuổi từ Tiểu học đến Trung học phổ thông nhằm tạo sân chơi trí tuệ, sáng tạo và bổ ích giúp các em có cơ hội được tham gia các hoạt động có tính khoa học, hiện đại và nâng cao, Công ty Cổ phần DTT Eduspec đã lần đầu tên giới thiệu chương trình Giáo dục STEM vào Việt Nam từ năm 2011 tại hai thành phố lớn là Hà Nội và thành phố Hồ chí Minh, và sau đó là Đà Nẵng vào năm 2013, Cần Thơ 2016. Năm 2015, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Liên minh STEM tổ chức ngày hội STEM lần đầu tiên, tiếp theo đó là nhiều sự kiện tương tự trên toàn quốc nổi bật là Ngày hội STEM quốc gia đã được tổ chức liên tục hàng năm. Tác giả Nguyễn Bùi Hậu, Phạm Thị Minh Hiền (2019) với đề tài “ Tiếp cận mô hình giáo dục STEM thông qua phần mềm SCRATCH ”, nghiên cứu nhằm tiếp cận phần mềm Scratch để hình thành các sản phẩm trong mô hình giáo dục STEM cho sinh viên sư phạm Toán tại trường Đại học Cần Thơ.
Sau đó, các sản phẩm STEM- Scratch của nhóm thực nghiệm được đánh giá định lượng bằng phần mềm Scratch. Một nghiên cứu thống kê được tiến hành để đánh giá tính hiệu quả của cách tiếp cận 8 này và chỉ ra cách thức cải tiến các sản phẩm STEM-Scratch trong mô hình Giáo dục STEM [10]. Tác giả Bùi Văn Hồng, Lê Thị Mỹ Nga (2019), “ Dạy học chủ đề STEM cho học sinh lớp 4 tại trường tiểu học Trường Thạnh, Quận 9, Tp. HCM ”, kết quả cho thấy hiện nay việc dạy học chủ đề STEM cho học sinh lớp 4 tại trường tiểu học rất cần thiết.
Những học sinh học theo cách tiếp cận giáo dục STEM đều có những ưu thế nổi bật như: kiến thức khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học chắc chắn, khả năng sáng tạo, tư duy logic, hiệu suất học tập, làm việc vượt trội và có cơ hội phát triển các kỹ năng mềm toàn diện hơn, đồng thời không hề gây cảm giác nặng nề, quá tải đối với học sinh (Bùi Văn Hồng & Lê Thị Mỹ Nga, 2019). Tổ chức hoạt động tạo hình trong giáo dục mầm non Năm 2015, tác giả Lê Thanh Thủy đã viết “Phương Pháp Tổ Chức Hoạt Động Tạo Hình Cho Trẻ Mầm Non”. (Lê Thanh Thủy, 2015) Cuốn tài liệu bao gồm các nội dung: Chương 1: Đặc điểm hình thành phát triển hoạt động tạo hình của trẻ em Trong Chương 1 nêu lên những đặc điểm phát triển hoạt động tạo hình của trẻ lứa tuổi mầm non về nguồn gốc, bản chất hoạt động tạo hình của trẻ lứa tuổi mầm non và quá trình hình thành và phát triển của trẻ lứa tuổi mầm non cũng như quá trình hình thành và phát triển của trẻ lứa tuổi mầm non và một số đặc điểm hoạt động tạo hình của trẻ mầm non. Chương 2: Vai trò của hoạt động tạo hình trong việc giáo dục toàn diện cho trẻ em Vai trò của HĐTH đối với sự phát triển trí tuệ và nhận thức Vai trò của HĐTH đối với việc Gd tình cảm, đạo đức, kỹ năng giao tiếp XH Vai trò của HĐTH đối với việ Gd thẩm mỹ cho trẻ Vai trò của HĐTH đối với sự phát triển thể chất Vai trò của HĐTH đối với việc chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông Chương 3: Mục đích , nhiệm vụ, ý nghĩa của tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non nên lên mục đích , nhiệm vụ, ý nghĩa của tổ chức hoạt động tạo hình 9 cho trẻ mầm non và nhiệm vụ hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi mầm non và ý nghĩa của Hoạt động tạo hình trong giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ mầm non trong đó, bậc học mầm non và sự phát triển chung của con người và hoạt động tạo hình góp phần giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ lứa tuổi mầm non.
Chương 4: Các phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi mầm non đề cập đến các phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi mầm non và nội dung và cách vận dụng các phương pháp dạy – học, phương pháp, phương pháp vấn đáp, Phương pháp thực hành; Phương pháp củng cố và Phương pháp đánh giá. Chương 5: Các hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non Trong chương này nhắc đến các hoạt động tạo hình trên tiết học, hoạt động tạo hình ngoài tiết học và phân loại hoạt động tạo hình ở trường mầm non. Chương 6: Một số yêu cầu về lập kế hoạch, tổ chức và đánh giá hoạt động tạo hình trong trường mầm non Đề cập đến đặc điểm nhận thức của trẻ, mục tiêu chăm sóc và GD trẻ qua HĐTH, các nội dung cơ bản, các giải pháp thực hiện chương trình.