MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta, nhằm góp phần đưa nước ta phát triển trong những năm tới. Trong những năm qua, hoạt động đổi mới hình thức và phương pháp dạy học ở cấp THPT đã được quan tâm tổ chức và thu được những kết quả bước đầu. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4 tháng I1 năm 2013 của ban chấp hành trung ương yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, coi trọng dạy cách học; phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền đạt áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.
Chuyên từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đổi mới hoạt động dạy và học môn Công nghệ là yêu cầu bức thiết của giáo dục Việt Nam trong bối cảnh đổi mới và hội nhập. Theo đó, chương trình môn Công nghệ trong các trường phổ thông cần chú trọng tới phát triển năng lực người học, chú trọng mối quan hệ gắn kết giữa lý luận và thực tiễn,. để người học đáp ứng được những yêu câu ngày cảng cao của xã hội.
Học tập trải nghiệm được coi là phương pháp phù hợp cho sự phát triển năng lực sáng tạo, giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức, hình thành các kĩ nang, gia tri va pham chất của bản thân. Làm cho người học sẵn sàng tham gia trải nghiệm tích cực; giúp người học suy nghĩ về những gì trải nghiệm; giúp người học phát triển kỹ năng phân tích, khái quát hóa các kinh nghiệm có được; tạo cơ hội cho người học có kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định dựa trên những tri thức và ý tưởng mới thu được từ trải nghiệm. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, đổi mới cơ cấu trình độ và hệ thống cơ sở giáo dục trung học phổ thông có vai trò và vi tri rat quan trọng trong sự nghiệp đổi mới giáo dục, sự nghiệp trồng người trăm năm của Việt Nam đòi hỏi người nghiên cứu phải tìm hiểu và vận dụng được lộ trình vào thực tế, nhất là trong lĩnh vực nghiên cứu giáo dục là rất cần thiết. Để đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giáo dục, chương trình giáo dục phổ thông thực hiện mục tiêu giáo dục là hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh, trong đó có nội dung hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp có nội dung gắn với thực tế.
Vai trò và vị trí của môn Công nghệ càng thê hiện rõ tầm quan trọng hơn khi áp dụng giải quyết các tình huống thực tiễn cuộc sống. Tuy nhiên, một thực tế cho thấy là người học được dạy trong một môi trường học tập hoàn chỉnh, nhưng lại thiếu các hoạt động để trải nghiệm những kiến thức đã học. Họ được trang bị một lượng kiến thức lớn nhưng thiếu tính thực tiễn do thiếu cơ hội để thực hành, trải nghiệm. Thực tế chương trình bộ môn Công nghệ hiện nay còn mang tính hàn lâm, chưa phù hợp với mọi đối tượng, chưa đảm bảo được tính vùng miễn.
Bộ môn được coi là môn phụ nên học sinh không lo sợ kết quả, không có hứng thú học tập. Chủ yếu học sinh tập trung vào ôn thi tốt nghiệp nên đa số các em không đầu tư nhiều thời gian cho bộ môn này. Từ những phân tích trên, việc nghiên cứu phương pháp dạy học theo định hướng học tập trải nghiệm nhằm giúp cho người học tăng cơ hội thực hành cũng như vận dụng những kiến thức đã được học trong thực tế. Vì vậy, đề tài nghiên cứu vấn đề “Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học môn Công nghệ THPT tại tỉnh Long An” có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn.
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài triển khai phương pháp dạy học qua học tập trải nghiệm trong môn Công nghệ của học sinh trường THPT Lê Quý Đôn để người học có thể đảm bảo việc vận dụng kiến thức môn Công nghệ trong môi trường thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong trường THPT, từ đó, vận dụng vào tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học môn Công nghệ lớp 10 tại trường THPT Lê Quý Đôn, nhằm nâng cao hiệu quả dạy học. Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học môn Công nghệ tại trường THPT Lê Quý Đôn và một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Long An. Đối tượng nghiên cứu - _ Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong trường THPT.
- _ Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học môn Công nghệ lớp 10 tại tường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An 5. Nhiệm vụ nghiên cứu - _ Nghiên cứu cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong trường THPT. -_ Đánh giá thực trang về tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong dạy học môn Công nghệ THPT tại tỉnh Long An. - _ Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy môn Công nghệ lớp 10 ở trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An.
Giả thuyết nghiên cứu Hiện nay việc tổ chức dạy học môn Công nghệ THPT tại tỉnh Long An chưa có gắn với các hoạt động trải nghiệm thực tế cho học sinh. Nếu dạy học môn Công nghệ THPT được tô chức thông qua các hoạt động trải nghiệm phù hợp với kết quả nghiên cứu của đề tài, thì sẽ nâng cao được hiệu quả dạy học, qua đó phát triển năng lực công nghệ của học sinh. Phạm vi nghiên cứu - Tổ chức đánh giá thực trạng dạy học môn Công nghệ THPT tại THPT Lê Quý Đôn và một số trường THPT' trên địa bàn tinh Long An. - _ Tổ chức thực nghiệm một số bài trong trong chương trình môn Công nghệ lớp 10 hiện hành, tại trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An.
Phương pháp nghiên cứu &. Phương pháp nghiên cứu lý luận Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa các tài liệu về dạy học trải nghiệm. Các kết quả này là cơ sở để xác lập cơ sở lý luận về rèn luyện các năng lực thông qua dạy học trải nghiệm. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 8.
Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi Sử dụng phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi để tìm hiểu thực trạng hoạt động dạy học môn Công nghệ THPT tại tỉnh Long An. Phương pháp nghiên cứu này cũng được sử dụng dé tìm hiểu kết quả vận dụng các phương pháp trải nghiệm trong dạy học môn Công nghệ lớp 10 tại trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An. Phương pháp phỏng vấn sâu Sử dụng phương pháp phỏng vấn đối với giáo viên để tìm hiểu thực trạng đạy học 4 môn Công nghệ tại các trường THPT. Phương pháp nghiên cứu này cũng được sử dụng để khảo sát tính khả thi và hiệu quả của dạy học môn Công nghệ lớp 10 tại trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An theo tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm.
Phương pháp thực nghiệm sư phạm Sử dụng phương pháp thực nghiệm sư phạm đề kiêm chứng tính hiệu quả của dạy học môn Công nghệ lớp 10 tại trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An theo tô chức hoạt động học tập trải nghiệm, qua đó khẳng định giả thuyết nghiên cứu của đề tài. Phương pháp nghiên cứu thông kê toán học Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả (đưới dạng tỷ lệ phần trăm) thu được từ bảng khảo sát thực trạng dạy học môn Công nghệ và kết quả vận dụng dạy học môn Công nghệ lớp 10 tại trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An theo tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm để rèn luyện các năng lực cho học sinh. Cấu trúc luận văn Luận văn bao gồm cấu trúc như sau: Mở đầu - Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong trường trung học phổ thông. -_ Chương 2: Thực trạng về dạy học môn Công nghệ THPT tại tỉnh Long An.
- Chương 3: Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm trong đạy học Công nghệ lớp 10 tại trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Long An. Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÈ TỎ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM TRONG TRUONG TRUNG HOC PHO THONG 1. Nghiên cứu ngoài nước Nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia ngôn ngữ học trong và ngoài nước đã công bố các tác phâm nghiên cứu về các phương pháp dạy học qua dạy học trải nghiệm. Jan Amos Komensky (1592 - 1670) nhận định tri thức nên đạt được một cách hoàn chỉnh, bắt đầu từ nhận thức cảm tính về sự chân thật, sau đó chuyển đến tư duy.
Theo Comenius, giáo dục tôn trọng sự phát triển tự nhiên. Komensky cũng đề cao ý tưởng về sự phát triển toàn diện những khả năng của con người. Komensky cho rằng sự kết nối lý thuyết và thực hành cũng như mối quan hệ nội tại giữa các môn học mang tính cá nhân có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của con người [26; tr. Khi nghiên cứu về học thông qua trải nghiệm, Jean Jacques Rousseau (1717 - 1778) đề cao giáo dục tự do và tự nhiên, chủ yếu dựa trên sự xem xét các độ tuổi khác nhau của trẻ.
Rousseau nhắn mạnh vào nhu cầu trải nghiệm mang tính cá nhân, sự phát triển của nhận thức cảm tính và giáo dục thê chất trong việc dạy học thành công [30]. John Dewey (1859 - 1952) và cộng sự khi nghiên cứu thuyết học thông qua trải nghiệm, đã phát triển khái niệm học tập theo dự án. Theo triết lý giáo dục của John Dewy, trong giáo dục, trẻ con phải là người tham gia, không phải là những khán giả. Trong quan điểm giáo dục này, học sinh đạt được những kỹ năng và tri thức khi giải quyết một nhiệm vụ học tập mang tính phức tạp.
Học sinh sẽ nhận ra giá trị của kết luận mang tính lý thuyết thông qua áp dụng chúng vào thực tiễn [26; tr.Kolb, nhà giáo dục Mỹ đã kế thừa triết lý giáo dục của John Dewey và có nhiều nghiên cứu về lý thuyết học tập trải nghiệm, dạy học cho người lớn. Ông có một số tác phẩm tập trung vào kinh nghiệm học tập, cá nhân và thay đổi xã hội. trong đó “Học tập trải nghiệm” cho rằng học tâp là một tiến trình xã hội, dựa trên việc trao dồi kinh nghiệm.