Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Sinh Sản Tại Công Ty Cổ Phần Phát Triển Bình Minh

Trong ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, việc duy trì sức khỏe sinh sản của lợn nái là yếu tố then chốt. 59 trang · Đại Học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Lèng Văn Hữu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hùng Nguyệt
• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sư Phạm Kỹ Thuật Nông Nghiệp
• Đề tài: Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn NáI Tại Công Ty Bình Minh
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỤC LỤC
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái
• 2.4. Bệnh viêm tử cung ở lợn nái sinh sản (Metritis)
• 2.5. Hiện tượng kháng thuốc ở vi khuẩn
• 2.6. Hiểu biết về một số loại thuốc sử dụng trong viêm tử cung ở lợn
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác phòng bệnh
• 4.3. Công tác trị bệnh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Tình hình bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái qua 3 tháng (tháng 3 đến tháng 5)
• 4.4.2. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 4.4.3. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung theo điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng
• 4.4.4. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung theo loại lợn nái
• 4.4.5. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung theo hai phác đồ điều trị
• 4.4.6. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung và khả năng sinh sản của lợn nái sau khi khỏi bệnh
• 4.4.7. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của đàn lợn nái sau điều trị
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. Tài liệu tiếng việt
• 2. Tài liệu tiếng nước ngoài

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái

Trong ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, việc duy trì sức khỏe sinh sản của lợn nái là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, bệnh viêm tử cung ở lợn là một thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế. Bệnh không chỉ gây ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm vú, mất sữa, rối loạn sinh sản, thậm chí tử vong. Do đó, việc nghiên cứu và kiểm soát tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái là vô cùng quan trọng. Theo tài liệu nghiên cứu, bệnh viêm tử cung chiếm tỷ lệ cao và là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm giảm năng suất sinh sản của đàn lợn nái.

1.1. Tầm quan trọng của sức khỏe sinh sản lợn nái

Sức khỏe sinh sản của lợn nái đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế của trang trại. Một lợn nái khỏe mạnh sẽ cho ra đời những lứa con khỏe mạnh, giảm thiểu tỷ lệ hao hụt và tăng cường khả năng sinh trưởng của đàn. Việc quản lý tốt sức khỏe sinh sản giúp tối ưu hóa số lượng và chất lượng lợn con, từ đó nâng cao lợi nhuận cho người chăn nuôi.

1.2. Ảnh hưởng của viêm tử cung đến năng suất sinh sản

Viêm tử cung lợn nái gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất sinh sản, bao gồm giảm tỷ lệ thụ thai, tăng tỷ lệ sảy thai, thai chết lưu, và giảm số lượng lợn con sinh ra trên mỗi lứa. Bệnh còn ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ, làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn con và tăng nguy cơ mắc các bệnh khác.

II. Nguyên Nhân Gây Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Nguyên nhân viêm tử cung lợn nái rất đa dạng, thường liên quan đến các yếu tố như tổn thương trong quá trình sinh sản, sót nhau, vệ sinh kém, và nhiễm trùng. Lợn nái sau khi đẻ thường dễ bị viêm tử cung do tử cung bị tổn thương và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Việc sót nhau cũng tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây viêm nhiễm. Ngoài ra, chuồng trại không đảm bảo vệ sinh và dụng cụ thụ tinh không vô trùng cũng là những yếu tố nguy cơ cao. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hữu Phước (1982), lợn nái sinh sản đều mang vi khuẩn trong âm đạo, nhưng chỉ khi cổ tử cung mở, chất dịch tích tụ lại mới tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và phát triển.

2.1. Yếu tố vệ sinh chuồng trại và môi trường sống

Chuồng trại không được vệ sinh sạch sẽ, ẩm ướt và chứa nhiều chất thải là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển. Việc không thường xuyên dọn dẹp và khử trùng chuồng trại làm tăng nguy cơ lợn nái bị viêm tử cung do tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh.

2.2. Vai trò của vi khuẩn gây bệnh viêm tử cung

Các loại vi khuẩn như Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica, Proteus vulgaris, Klebsiella và E.coli dung huyết thường được tìm thấy trong dịch tiết của lợn nái bị viêm tử cung. Những vi khuẩn này xâm nhập vào tử cung qua đường sinh dục và gây ra các phản ứng viêm nhiễm.

2.3. Ảnh hưởng của kỹ thuật thụ tinh nhân tạo

Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo không đúng cách, sử dụng dụng cụ không vô trùng hoặc tinh dịch bị nhiễm khuẩn có thể đưa vi khuẩn vào tử cung và gây viêm nhiễm. Việc thực hiện thụ tinh nhân tạo cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình vệ sinh để giảm thiểu nguy cơ viêm nhiễm tử cung lợn.

III. Triệu Chứng Và Chẩn Đoán Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Việc nhận biết sớm triệu chứng viêm tử cung lợn nái là rất quan trọng để có biện pháp can thiệp kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm dịch tiết âm đạo bất thường (có mủ, máu hoặc màu sắc khác lạ), sốt, bỏ ăn, giảm sản lượng sữa, và lợn nái có biểu hiện đau đớn, khó chịu. Để chẩn đoán chính xác, cần kết hợp quan sát lâm sàng với các xét nghiệm cận lâm sàng như xét nghiệm dịch tiết âm đạo để xác định loại vi khuẩn gây bệnh và đánh giá mức độ viêm nhiễm. Việc chẩn đoán sớm và chính xác giúp đưa ra phác đồ điều trị phù hợp và hiệu quả.

3.1. Các biểu hiện lâm sàng thường gặp

Các biểu hiện lâm sàng của viêm tử cung lợn nái có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, một số triệu chứng thường gặp bao gồm dịch tiết âm đạo có màu sắc và mùi bất thường, sốt cao, bỏ ăn, giảm sản lượng sữa, và lợn nái có biểu hiện đau đớn, khó chịu.

3.2. Phương pháp chẩn đoán bệnh viêm tử cung

Để chẩn đoán chính xác bệnh viêm tử cung ở lợn, cần kết hợp quan sát lâm sàng với các xét nghiệm cận lâm sàng. Xét nghiệm dịch tiết âm đạo giúp xác định loại vi khuẩn gây bệnh và đánh giá mức độ viêm nhiễm. Ngoài ra, siêu âm cũng có thể được sử dụng để kiểm tra tình trạng tử cung.

IV. Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái Hiệu Quả Nhất

Việc điều trị viêm tử cung lợn nái cần được thực hiện kịp thời và đúng phác đồ để tránh các biến chứng nghiêm trọng. Phác đồ điều trị thường bao gồm sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, kết hợp với các biện pháp hỗ trợ như vệ sinh tử cung, sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt, và tăng cường sức đề kháng cho lợn nái. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp cần dựa trên kết quả xét nghiệm kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả điều trị. Ngoài ra, cần chú ý đến việc phục hồi sức khỏe sinh sản cho lợn nái sau khi điều trị để đảm bảo khả năng sinh sản trong tương lai.

4.1. Sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm tử cung

Kháng sinh là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị viêm tử cung lợn nái. Việc lựa chọn kháng sinh phù hợp cần dựa trên kết quả xét nghiệm kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả điều trị. Các loại kháng sinh thường được sử dụng bao gồm penicillin, ampicillin, gentamicin, và enrofloxacin.

4.2. Biện pháp hỗ trợ điều trị viêm tử cung

Ngoài việc sử dụng kháng sinh, cần kết hợp với các biện pháp hỗ trợ như vệ sinh tử cung bằng dung dịch sát khuẩn, sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt, và tăng cường sức đề kháng cho lợn nái. Việc cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và chăm sóc tốt cũng giúp lợn nái nhanh chóng phục hồi sức khỏe.

4.3. Phục hồi sức khỏe sinh sản sau điều trị

Sau khi điều trị viêm tử cung, cần chú ý đến việc phục hồi sức khỏe sinh sản cho lợn nái. Việc sử dụng các loại vitamin và khoáng chất, kết hợp với chế độ dinh dưỡng phù hợp, giúp tăng cường khả năng sinh sản và giảm nguy cơ tái phát bệnh.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Lợn Nái Tại Công Ty

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa viêm tử cung lợn nái là vô cùng quan trọng để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và đảm bảo năng suất sinh sản. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm đảm bảo vệ sinh chuồng trại, quản lý tốt quá trình sinh sản, sử dụng dụng cụ thụ tinh vô trùng, và kiểm soát dịch bệnh. Ngoài ra, cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng và chăm sóc lợn nái để tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh. Việc thực hiện đầy đủ và nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản của đàn lợn nái và nâng cao hiệu quả kinh tế.

5.1. Vệ sinh chuồng trại và quản lý chất thải

Đảm bảo chuồng trại luôn sạch sẽ, khô ráo và thông thoáng. Thường xuyên dọn dẹp và khử trùng chuồng trại để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Quản lý chất thải đúng cách để tránh ô nhiễm môi trường và giảm nguy cơ lây lan bệnh.

5.2. Quản lý quá trình sinh sản và đỡ đẻ

Quản lý chặt chẽ quá trình sinh sản, đảm bảo đỡ đẻ đúng kỹ thuật và vệ sinh. Sử dụng dụng cụ đỡ đẻ vô trùng để tránh gây tổn thương và nhiễm trùng cho lợn nái. Kiểm tra kỹ lưỡng sau khi đẻ để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề như sót nhau.

5.3. Kiểm soát dịch bệnh và tăng cường sức đề kháng

Thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm có thể gây suy giảm sức đề kháng và tăng nguy cơ viêm tử cung. Cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng để tăng cường sức đề kháng cho lợn nái.

VI. Kết Luận Về Tình Hình Viêm Tử Cung Lợn Nái Hiện Nay

Tóm lại, tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái vẫn là một thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, và biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và đảm bảo năng suất sinh sản. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người chăn nuôi, các chuyên gia thú y, và các nhà nghiên cứu để đưa ra các giải pháp hiệu quả và bền vững. Trong tương lai, cần tập trung vào việc nghiên cứu các phương pháp chẩn đoán và điều trị mới, cũng như tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo để nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh viêm tử cung ở lợn nái.

6.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu và kiểm soát bệnh

Việc tiếp tục nghiên cứu và kiểm soát bệnh viêm tử cung ở lợn nái là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe sinh sản của đàn lợn và đảm bảo năng suất chăn nuôi. Cần có sự đầu tư vào các nghiên cứu về nguyên nhân, triệu chứng, và biện pháp phòng ngừa để đưa ra các giải pháp hiệu quả và bền vững.

6.2. Hướng đi trong tương lai để giảm thiểu bệnh viêm tử cung

Trong tương lai, cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp chẩn đoán và điều trị mới, cũng như tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo để nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Ngoài ra, cần khuyến khích việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và quản lý tốt quá trình sinh sản để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vị trí hàng đầu trong việc cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho xã hội, cung cấp nguồn phân bón cho trồng trọt và đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu. Nhằm đáp ứng nhu cầu con giống chất lượng cao cho các trang trại và nông hộ, việc nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Tuy nhiên, các bệnh lý sản khoa—đặc biệt là bệnh viêm tử cung (Metritis)—đang là rào cản kỹ thuật nghiêm trọng làm suy giảm khả năng sinh sản của đàn nái.

Bệnh viêm tử cung không chỉ tác động tiêu cực đến thể trạng và chu kỳ sinh sản của lợn mẹ mà còn gián tiếp làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở đàn lợn con theo mẹ do chất lượng sữa suy giảm. Trường hợp không được can thiệp kịp thời, bệnh dễ kế phát thành hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (hội chứng MMA), viêm phúc mạc, gây rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh hoặc dẫn đến tử vong, gây tổn thất kinh tế lớn cho cơ sở chăn nuôi.

Để giải quyết thực trạng trên tại cơ sở thực tế, đề tài "Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản tại Công ty cổ phần Phát triển Bình Minh, xã Phù Lưu Tế - Mỹ Đức - Hà Nội và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh" đã được thực hiện bởi sinh viên Lèng Văn Hữu, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Hùng Nguyệt (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2015).

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

• Mục đích nghiên cứu:
  1. Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản tại cơ sở.
  2. Thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị bệnh.
• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Xác định những biểu hiện lâm sàng đặc trưng của bệnh viêm tử cung trên đàn nái sau đẻ.
  2. Xác định hiệu lực điều trị và độ an toàn của hai phác đồ điều trị thử nghiệm.
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
  • Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (bao gồm các giống thuần Landrace, Yorkshire và con lai F1 Landrace x Yorkshire).
  • Địa điểm thực hiện: Trại chăn nuôi thuộc Công ty cổ phần Phát triển Bình Minh, xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
  • Thời gian tiến hành: Từ ngày 02/03/2015 đến ngày 24/05/2015.

---

Cơ sở khoa học và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học và bệnh lý học

Khóa luận hệ thống hóa các kiến thức chuyên ngành về giải phẫu, sinh lý sinh sản và bệnh học thú y trên lợn nái:

• Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục: Mô tả cấu trúc buồng trứng (Ovarium) chứa khoảng 70.000 noãn bào với chức năng tạo giao tử và tiết các hormone Estrogen, Progesteron, Inhibin; ống dẫn trứng (Oviductus) gồm 4 đoạn (tua điểm, phễu, phồng, eo); tử cung (Uterus) thuộc dạng tử cung sừng kép (sừng dài 50–100 cm, thân dài 3–5 cm, cổ tử cung dài 10–18 cm có các cột thịt xếp răng lược); âm đạo dài 10–12 cm; tiền đình, âm vật và âm hộ.
• Sinh lý sinh sản và chu kỳ tính: Tuổi thành thục tính ở lợn nội là 4–5 tháng (121–158 ngày tuổi), lợn ngoại từ 6–8 tháng, lợn lai F1 là 6 tháng. Chu kỳ tính dao động từ 18–22 ngày (trung bình 21 ngày) chia làm 4 giai đoạn: trước động dục (1–2 ngày), động dục (2–3 ngày), sau động dục (2 ngày) và nghỉ ngơi (10–12 ngày). Thời gian mang thai trung bình là 114 ngày (113–115 ngày). Cơ chế tiết sữa chịu sự chi phối của hormone Oxytocin từ tuyến yên, trong đó các hàng vú trước tiết lượng sữa cao hơn hàng vú sau (35–49 kg so với 32–39 kg trong cả chu kỳ).
• Căn nguyên và phân loại viêm tử cung: Bệnh hình thành do các nguyên nhân cơ học (can thiệp đẻ khó bằng tay gây xây xát, tổn thương niêm mạc), sót nhau, lây nhiễm qua thụ tinh nhân tạo hoặc phối giống trực tiếp, môi trường ô nhiễm, và biến chứng từ các bệnh truyền nhiễm (Leptospirosis, Brucellosis). Căn nguyên vi sinh gồm nhóm vi khuẩn cố định (Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica, Escherichia coli, Salmonella) và nhóm không cố định (Pseudomonas, Proteus).
• Phân loại thể bệnh lâm sàng: Khóa luận căn cứ vào biểu hiện bệnh lý để chia làm 3 thể:
  1. Viêm nội mạc tử cung: Thể cấp tính có mủ, thân nhiệt sốt nhẹ, dịch viêm màu trắng xám hoặc trắng sữa, mùi tanh, phản ứng co cơ tử cung giảm nhẹ.
  2. Viêm cơ tử cung: Niêm mạc hoại tử ăn sâu vào tầng cơ, sốt cao, dịch viêm màu hồng hoặc nâu đỏ lẫn máu mủ và tổ chức hoại tử, mùi tanh thối, cơ tử cung co bóp rất yếu.
  3. Viêm tương mạc tử cung: Tổn thương lan rộng ra lớp thanh mạc, sốt rất cao, dịch viêm màu nâu rỉ sắt, mùi thối khắm, phản ứng đau dữ dội, phản ứng co cơ tử cung mất hẳn.

Chỉ tiêu chẩn đoán	Viêm nội mạc tử cung	Viêm cơ tử cung	Viêm tương mạc tử cung
Thân nhiệt	Sốt nhẹ (39,0–39,5°C)	Sốt cao (40,0–41,0°C)	Sốt rất cao (>41,0°C)
Màu sắc dịch viêm	Trắng xám, trắng sữa	Hồng, nâu đỏ	Nâu rỉ sắt
Mùi dịch viêm	Tanh	Tanh, thối	Thối khắm
Phản ứng đau	Đau nhẹ	Đau rõ	Rất đau
Phản ứng co cơ tử cung	Co bóp giảm	Co bóp rất yếu	Mất hẳn
Trạng thái ăn uống	Bỏ ăn một phần hoặc bình thường	Bỏ ăn hoàn toàn	Bỏ ăn hoàn toàn

Phương pháp nghiên cứu và theo dõi

• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Quan sát triệu chứng toàn thân (thân nhiệt, trạng thái vận động, ăn uống) và khám trực tiếp âm đạo, cổ tử cung bằng mỏ vịt có nguồn sáng hỗ trợ để xác định tính chất dịch tiết và mức độ tổn thương niêm mạc.
• Phương pháp hóa nghiệm và chẩn đoán nhanh:
  • Phản ứng phát hiện protein mucin trong dịch nhầy bằng dung dịch acid acetic 1% (mucin không kết tủa xác định phản ứng âm tính, kết luận bị viêm tử cung).
  • Sử dụng que thử nước tiểu Multistix 10 SG (Bayer) để kiểm tra nhiễm trùng niệu sinh dục tiềm ẩn vào ngày thứ 5 sau đẻ và ngày thứ 5 sau phối giống qua 3 chỉ tiêu: Nitrite (đọc sau 60 giây, phát hiện vi khuẩn Gr- chuyển hóa nitrate), pH (đọc trong 2 phút, pH > 8 biểu thị nguy cơ viêm nhiễm cao do vi khuẩn sinh amoniac), và Tỷ trọng SG (đọc sau 45 giây, bình thường 1,005–1,015).
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Thử nghiệm tiến hành trên 33 lợn nái mắc bệnh được chia vào 2 phác đồ:
  • Phác đồ 1 (18 con: 6 con viêm nội mạc, 6 con viêm cơ, 6 con viêm tương mạc): Kháng sinh NOVA-Moxin 20% (tiêm bắp 1 ml/28 kg thể trọng, 2 mũi cách nhau 72 giờ); Oxytocin (tiêm bắp 4 ml/lần/ngày trong 3–4 ngày); đặt kháng sinh tử cung (1.000.000 UI Penicillin + 1 g Streptomycin pha trong 20 ml nước cất); thuốc bổ Catosal 10% (tiêm bắp hoặc truyền tĩnh mạch 30 ml chia 2 mũi).
  • Phác đồ 2 (15 con: 5 con viêm nội mạc, 5 con viêm cơ, 5 con viêm tương mạc): Kháng sinh Clamoxyl.LA (tiêm bắp 1 ml/10 kg thể trọng, 2 mũi cách nhau 72 giờ); kết hợp Oxytocin, Penicillin + Streptomycin đặt tử cung và thuốc bổ Catosal 10% với liều lượng và liệu trình tương tự Phác đồ 1.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của công tác thú y và sản xuất giống lợn ngoại thương phẩm trong bối cảnh chăn nuôi hiện đại. Nêu rõ mục đích, mục tiêu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của việc khảo sát dịch tễ học bệnh viêm tử cung cũng như tìm kiếm phác đồ can thiệp phù hợp tại trang trại quy mô công nghiệp.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Tổng thuật các nghiên cứu trong nước và quốc tế về giải phẫu, sinh lý sinh sản lợn nái, cơ chế bệnh sinh của viêm tử cung và hiện tượng kháng thuốc kháng sinh thông qua plasmid R. Phân tích dược lý của các chế phẩm điều trị thông dụng (Multibio, Vilamoks-LA, Gluco-K-C-Namin, NOVA-Moxin 20%, Clamoxyl.LA), các dung dịch thụt rửa (Rivanol, thuốc tím $KMnO_4$, nước muối sinh lý) và các bài thuốc dân gian.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định chi tiết địa bàn nghiên cứu tại Công ty CP Phát triển Bình Minh trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 5/2015. Mô tả quy trình theo dõi lâm sàng, phương pháp lấy mẫu nước tiểu sử dụng que thử Multistix 10 SG, sơ đồ bố trí thí nghiệm 2 phác đồ điều trị trên 33 lợn nái mắc bệnh ở các thể khác nhau và công thức thống kê xử lý số liệu.

Phần 4: Kết quả đạt được

Nội dung chương được chia thành hai phần chính:

1. Kết quả phục vụ sản xuất: Báo cáo kết quả vệ sinh khử trùng (quét vôi 10 lần, phun sát trùng 20 lần); công tác tiêm phòng vắcxin an toàn 100% cho 5 loại bệnh (Lở mồm long móng, Dịch tả, Khô thai Parvo, Suyễn, Giả dại); điều trị các bệnh phổ biến (viêm tử cung, tiêu chảy lợn con do E. coli, cầu trùng do Isospora suis, bệnh ghẻ do Sarcoptes scabiei); thực hiện các kỹ thuật đỡ đẻ (39 ca), thụ tinh nhân tạo (37 nái), tiêm sắt (235 con), mài nanh cắt đuôi (231 con), thiến hoạn (210 con).
2. Kết quả nghiên cứu dịch tễ và điều trị: Đánh giá chi tiết tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo tháng theo dõi, theo lứa đẻ, theo tần suất vệ sinh chuồng nuôi và theo giống lợn ngoại; so sánh hiệu quả hồi phục và an toàn của 2 phác đồ điều trị.

Phần 5: Kết luận, tồn tại và đề nghị

Đúc kết các phát hiện dịch tễ chính tại cơ sở; thẳng thắn chỉ ra các tồn tại về chuồng trại đang xây dựng dở dang làm giảm thời gian trống chuồng; đưa ra các kiến nghị kỹ thuật về vệ sinh chuồng đẻ, kiểm soát dụng cụ thụ tinh và quy định thải loại lợn nái già (>6 lứa đẻ).

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu dịch tễ học bệnh viêm tử cung

Kết quả khảo sát trên đàn nái 115 con tại cơ sở từ tháng 3 đến tháng 5/2015 ghi nhận tỷ lệ nhiễm bệnh chung là 28,76% (33/115 con mắc bệnh). Tỷ lệ nhiễm có xu hướng giảm dần qua các tháng nhờ việc tăng cường các biện pháp vệ sinh và can thiệp thú y:

Thời gian theo dõi	Số nái kiểm tra (con)	Số nái nhiễm bệnh (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)
Tháng 3	115	12	10,43
Tháng 4	115	11	9,56
Tháng 5	114	10	8,77
Tính chung	115	33	28,76

Khóa luận đã phân tích sự sai khác về tỷ lệ nhiễm bệnh dựa trên 3 yếu tố nguy cơ chính:

1. Theo lứa đẻ: Tỷ lệ mắc bệnh tỷ lệ thuận với số lứa đẻ của lợn nái. Lợn hậu bị và đẻ lứa 1–2 có tỷ lệ thấp nhất (16,66%), trong khi lợn đẻ trên 6 lứa có tỷ lệ mắc cao nhất (32,72%). Nguyên nhân do nái đẻ nhiều lứa có trương lực cơ tử cung suy giảm, cổ tử cung đóng không kín và sức đề kháng giảm sút, dễ chuyển sang viêm mạn tính.

Lứa đẻ	Số nái theo dõi (con)	Số nái nhiễm bệnh (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)
Lứa 1–2	12	2	16,66
Lứa 3–4	21	5	23,80
Lứa 5–6	27	8	29,62
Lứa > 6	55	18	32,72
Tính chung	115	33	28,69

2. Theo chế độ chăm sóc, vệ sinh chuồng trại: Tần suất dọn rửa và khử trùng chuồng nuôi tác động rõ rệt đến áp lực mầm bệnh:

   • Ô chuồng vệ sinh 2–3 lần/ngày: tỷ lệ nhiễm bệnh là 21,66% (13/60 con).
   • Ô chuồng chỉ vệ sinh 1 lần/ngày (ngày/lần): tỷ lệ nhiễm bệnh tăng lên 36,36% (20/55 con).

3. Theo giống lợn: Khả năng thích nghi với điều kiện ngoại cảnh và đặc điểm ngoại hình ảnh hưởng đến mức độ nhiễm bệnh:

   • Giống Landrace: tỷ lệ mắc cao nhất đạt 37,14% (13/35 con) do giống nạc cao, thân dài, xương nhỏ, kém thích nghi hơn với điều kiện khí hậu nóng ẩm.
   • Giống Yorkshire: tỷ lệ mắc thấp nhất đạt 21,81% (12/55 con) nhờ khả năng thích nghi môi trường tốt hơn.
   • Con lai F1 (Landrace x Yorkshire): tỷ lệ mắc trung gian đạt 32,00% (8/25 con).

Kết quả công tác phục vụ sản xuất và thử nghiệm điều trị

Trong thời gian thực tập, tác giả đã tham gia trực tiếp vào các khâu kỹ thuật chăn nuôi và thú y tại trại với kết quả cụ thể:

Nội dung công việc	Quy mô thực hiện (con)	Số lượng đạt/khỏi (con)	Tỷ lệ thành công (%)
1. Phòng bệnh bằng vắcxin
Lở mồm long móng (Aftopor)	90	90	100
Suyễn lợn (M + Pac)	75	75	100
Khô thai (Parvo)	55	55	100
Dịch tả lợn (Coglapest)	73	73	100
Giả dại (Begonia)	67	67	100
2. Điều trị bệnh
Bệnh viêm tử cung	33	31	93,93
Tiêu chảy lợn con (Baytril 0,5% / Baytril Max)	50	48	96,00
Cầu trùng lợn con (Baycox 5%)	35	33	94,20
Bệnh ghẻ (Sebamlin / Hanmactin-25)	20	20	100
3. Thao tác kỹ thuật chăn nuôi
Đỡ đẻ an toàn	39	39	100
Thụ tinh nhân tạo	37	36	97,30
Tiêm bổ sung sắt (Fe - Dextrax B12)	235	235	100
Mài nanh và cắt đuôi	231	231	100
Thiến lợn đực (3 ngày tuổi)	210	210	100
Tẩy giun sán (Flubenol 5%)	80	80	100

Đóng góp thực tiễn của khóa luận

• Xác lập bộ số liệu thực chứng về dịch tễ bệnh viêm tử cung trên đàn nái ngoại nuôi tập trung tại khu vực Mỹ Đức – Hà Nội.
• Chứng minh tính cấp thiết của việc duy trì tần suất vệ sinh chuồng nuôi (2–3 lần/ngày) và loại thải nái già sinh sản trên 6 lứa nhằm khống chế bệnh.
• Hoàn thiện quy trình điều trị kết hợp: thụt rửa sát trùng tử cung ($KMnO_4$ 0,1%), kích thích co bóp tống sản dịch bằng Oxytocin, đặt kháng sinh tại chỗ (Penicillin + Streptomycin) và tiêm kháng sinh toàn thân tác dụng kéo dài (Clamoxyl.LA hoặc NOVA-Moxin 20%) kết hợp trợ sức (Catosal 10%), đạt tỷ lệ khỏi bệnh chung 93,93%.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian ngắn (gần 3 tháng, từ tháng 3 đến tháng 5/2015), chưa bao quát được biến động dịch tễ qua đầy đủ các mùa trong năm (đặc biệt là mùa hè nắng nóng và mùa đông nồm ẩm).
  • Nghiên cứu thực hiện tại một trang trại đang trong quá trình xây dựng mở rộng, thường xuyên có công nhân ra vào và thời gian trống chuồng giữa các đợt nuôi ngắn, tạo áp lực ô nhiễm môi trường cục bộ.
  • Chưa tiến hành phân lập vi sinh vật chuyên sâu và làm kháng sinh đồ trực tiếp từ các mẫu dịch viêm thu thập tại trại để xác định chính xác mức độ kháng thuốc của từng chủng vi khuẩn.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng thời gian theo dõi liên tục trong 12 tháng để đánh giá ảnh hưởng của yếu tố khí hậu, thời tiết đến tỷ lệ phát bệnh.
  • Tiến hành lấy mẫu dịch viêm, phân lập xác định danh tính vi khuẩn (E. coli, Staphylococcus, Streptococcus, Pseudomonas) và thử độ nhạy cảm kháng sinh (kháng sinh đồ).
  • Theo dõi dài hạn các chỉ tiêu sinh sản ở chu kỳ tiếp theo (thời gian động dục lại sau cai sữa, tỷ lệ thụ thai, số con sơ sinh/lứa) của đàn nái sau khi được điều trị khỏi bệnh bằng hai phác đồ.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị ứng dụng thực tế và tham khảo chuyên môn:

• Đối với sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y và Sư phạm Kỹ thuật Nông nghiệp: Cung cấp tài liệu tham khảo hoàn chỉnh về cấu trúc một khóa luận lâm sàng thực nghiệm, phương pháp thu thập dữ liệu dịch tễ, kỹ thuật khám chẩn đoán bệnh sản khoa lợn bằng mỏ vịt và que thử nước tiểu nhanh.
• Đối với cán bộ kỹ thuật thú y và chủ trang trại chăn nuôi lợn:
  • Cung cấp quy trình chẩn đoán phân biệt 3 thể bệnh viêm tử cung dựa trên các chỉ tiêu lâm sàng cụ thể.
  • Hướng dẫn áp dụng hai phác đồ điều trị kháng sinh tác dụng kéo dài kết hợp thuốc co bóp cơ tử cung và trợ lực giúp rút ngắn thời gian điều trị và nâng cao tỷ lệ hồi phục.
  • Đưa ra khuyến cáo thực tiễn về lịch tiêm phòng vắcxin, quy trình vệ sinh chuồng đẻ và quản lý cơ cấu đàn nái (chủ động thay thế nái sinh sản >6 lứa).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái biến động như thế nào theo lứa đẻ tại trang trại?
Tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo tuổi sinh sản của nái: lứa 1–2 có tỷ lệ mắc thấp nhất là 16,66% (2/12 con); lứa 3–4 là 23,80% (5/21 con); lứa 5–6 là 29,62% (8/27 con); và lợn đẻ từ lứa thứ 6 trở lên có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 32,72% (18/55 con).

2. Giống lợn nào có tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung cao nhất trong nghiên cứu và nguyên nhân do đâu?
Giống lợn Landrace có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất với 37,14% (13/35 con), cao hơn con lai F1 Landrace x Yorkshire (32,00%) và Yorkshire (21,81%). Nguyên nhân do Landrace là giống ngoại chuyên nạc, trường mình, khung xương nhỏ, khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm tại Việt Nam kém hơn so với Yorkshire.

3. Phương pháp chẩn đoán nhanh viêm đường niệu sinh dục bằng que thử Multistix 10 SG (Bayer) dựa trên những chỉ tiêu nào?
Phương pháp kiểm tra nước tiểu vào ngày thứ 5 sau đẻ và ngày thứ 5 sau phối giống qua 3 chỉ tiêu: Nitrite (đọc sau 60 giây để phát hiện vi khuẩn Gr- biến đổi nitrate thành nitrite), pH (đọc trong 2 phút; pH > 8 cảnh báo viêm nhiễm nặng do vi khuẩn chuyển hóa ure thành amoniac) và Tỷ trọng SG (đọc sau 45 giây; khoảng bình thường 1,005–1,015).

4. Hai phác đồ điều trị thử nghiệm trong đề tài có cấu trúc thuốc và liều lượng như thế nào?
Cả hai phác đồ đều dùng chung Oxytocin (tiêm bắp 4 ml/ngày x 3–4 ngày), đặt tử cung (1 triệu UI Penicillin + 1 g Streptomycin pha 20 ml nước cất) và trợ lực Catosal 10% (30 ml chia 2 mũi). Điểm khác biệt là loại kháng sinh tiêm bắp: Phác đồ 1 sử dụng NOVA-Moxin 20% (1 ml/28 kg thể trọng, tiêm 2 mũi cách nhau 72 giờ); Phác đồ 2 sử dụng Clamoxyl.LA (1 ml/10 kg thể trọng, tiêm 2 mũi cách nhau 72 giờ).

5. Tần suất vệ sinh chuồng nuôi ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn nái?
Số liệu theo dõi cho thấy sự khác biệt rõ rệt: nhóm lợn nái nuôi ở ô chuồng được vệ sinh 2–3 lần/ngày có tỷ lệ nhiễm bệnh là 21,66% (13/60 con), thấp hơn đáng kể so với nhóm nuôi ở ô chuồng chỉ dọn vệ sinh 1 lần/ngày với tỷ lệ nhiễm lên tới 36,36% (20/55 con).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lèng Văn Hữu đã phản ánh toàn diện tình hình dịch tễ học bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại sinh sản tại Công ty cổ phần Phát triển Bình Minh với tỷ lệ mắc chung là 28,76%. Nghiên cứu đã chứng minh mức độ nhiễm bệnh chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi lứa đẻ (cao nhất ở nái >6 lứa), giống lợn (cao nhất ở giống Landrace) và chế độ vệ sinh chuồng trại. Đồng thời, việc áp dụng các phác đồ kháng sinh tác dụng kéo dài (NOVA-Moxin 20%, Clamoxyl.LA) phối hợp thuốc co bóp tử cung Oxytocin, thụt rửa đặt kháng sinh cục bộ và nâng cao thể trạng đã đem lại hiệu quả điều trị khỏi bệnh đạt 93,93%, cung cấp cơ sở kỹ thuật tin cậy cho công tác thú y tại các cơ sở chăn nuôi lợn sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong vài năm gần đây, chăn nuôi lợn giữ một vị rí quan trọng trong nghành nông nghiệp của Việt Nam. Con lợn được xếp hàng đầu trong số các vật nuôi, cung cấp phần lớn thực phẩm cho nhân dân và phân bón cho sản xuất nông nghiệp. Ngày nay chăn nuôi lợn còn có tầm quan trọng đặc biệt nữa là tăng kim ngạch xuất khẩu, đây cũng là nguồn thu nhập ngoại tệ đáng kể cho nền kinh tế quốc dân. Để cung cấp lợn giống cho nhu cầu chăn nuôi của các trang trại và các nông hộ thì việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là việc làm cần thiết.

Để chăn nuôi đàn lợn ngoại đạt hiệu quả cao bên cạnh các yếu tố về thức ăn, chuồng trại, kỹ thuật chăn nuôi… thì một trong những yếu tố hết sức quan trọng cần được đảm bảo là phải có đàn giống tốt. Điều này phụ thuộc rất lớn vào năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại. Tuy nhiên một trong những bệnh làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái là các bệnh về sinh sản đặc biệt là bệnh viêm tử cung chiếm tỷ lệ cao. Bệnh này không những làm ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn là một trong những nguyên nhân làm tăng cao tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở đàn lợn con đang trong thời gian theo mẹ, do đó chất lượng của đàn giống bị ảnh hưởng.

Nếu không điều trị kịp thời có thể kế phát viêm vú, mất sữa, nặng có thể dẫn tới rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm phúc mạc…và có thể chết. Vậy để khắc phục hậu quả do bệnh viêm tử cung gây ra trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại Công ty cổ phần Phát triển Bình Minh, xã Phù lưu Tế - Mỹ Đức - Hà Nội chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: ‘‘Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản tại Công ty cổ phần Phát triển Bình Minh, xã Phù Lưu Tế - Mỹ Đức - Hà Nội và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh’’ 2 1. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái. - Thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị.

Mục tiêu nghiên cứu - Xác định những biểu hiện lâm sàng của bệnh. - Xác định hiệu lực và độ an toàn của hai phác đồ điều trị. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Đánh giá được sự ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến khả năng sinh sản của lợn mẹ.

- Hiểu được tình hình và cách phòng trị bệnh để áp dụng vào thực tiễn sản xuất. Ý nghĩa thực tiễn - Học hỏi kiến thức, kinh nghiệm chăn nuôi một cách hợp lý để bổ sung thêm kiến thức cho mình. - Vận dụng kiến thức đã học vào công tác sản xuất và phòng trị bệnh cho chăn nuôi tại địa phương. 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái Theo Nguyễn Mạnh Hà và cs (2003) [8], bộ phận sinh dục của lợn nái được chia thành bộ phận sinh dục bên trong (buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, âm đạo) và bộ phận sinh dục bên ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình). * Buồng trứng (Ovarium) Buồng trứng của lợn gồm một treo ở cạnh trước dây chằng rộng, nằm trong xoang chậu. Hình dạng của buồng trứng rất đa dạng nhưng phần lớn có hình bầu dục hoặc hình ovan dẹt, không có lõm rụng trứng.

Buồng trứng có hai chức năng cơ bản là tạo giao tử cái và tiết các hoocmon: Estrogen, Progesteron và Inhibin. Các hoocmon này tham gia vào việc điều khiển chu kỳ sinh sản của lợn cái.