Nghiên cứu tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh THPT tại Diễn Châu, Nghệ An

Luận văn thạc sĩ phân tích tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh THPT tại Diễn Châu, Nghệ An, với các trường THPT Diễn Châu 4 và 1.

• Tác giả: Trần Thị Hiền
• Người hướng dẫn: GS.TS Hoàng Bá Thịnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh THPT hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan đề tài nghiên cứu
• 0.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.6. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
• 0.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.6.2. Khách thể nghiên cứu
• 0.6.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.9. Phương pháp thu thập thông tin
• 0.9.1. Phương pháp phân tích tài liệu
• 0.9.2. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 0.9.3. Phương pháp trưng cầu ý kiến
• 0.10. Khung phân tích
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Các khái niệm công cụ của đề tài
• 1.1.1. Khái niệm tiêu chuẩn lựa chọn
• 1.1.2. Khái niệm quan niệm
• 1.1.3. Khái niệm tình yêu
• 1.2. Lý thuyết trao đổi và lựa chọn hợp lý
• 1.3. Lý thuyết nhu cầu của Maslow
• 1.4. Sơ lược về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TUỔI YÊU ĐẦU TIÊN VÀ QUAN NIỆM VỀ TÌNH YÊU CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HIỆN NAY
• 2.1. Tuổi yêu đầu tiên của học sinh Trung học phổ thông
• 2.1.1. Thời gian bắt đầu yêu của học sinh Trung học phổ thông
• 2.1.2. Độ dài thời gian yêu của học sinh Trung học phổ thông
• 2.2. Quan niệm của học sinh Trung học phổ thông về tình yêu
• 2.2.1. Quan niệm về tình yêu tuổi học trò trong xã hội hiện đại
• 2.2.2. Quan niệm của học sinh THPT về tầm quan trọng của tình yêu
• 2.2.3. Quan niệm của học sinh THPT về tình yêu và tình dục
• 2.2.3.1. Quan niệm của học sinh THPT về tình dục trước hôn nhân
• 2.2.3.2. Quan niệm của học sinh THPT về mối quan hệ giữa tình yêu và tình dục
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ TIÊU CHUẨN LỰA CHỌN NGƯỜI YÊU CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 3.1. Quan niệm của học sinh THPT về một số tiêu chuẩn lựa chọn người yêu
• 3.1.1. Về tính cách, phẩm chất đạo đức
• 3.1.2. Về nghề nghiệp
• 3.1.3. Về trình độ học vấn
• 3.1.4. Về hoàn cảnh gia đình
• 3.1.5. Về ngoại hình
• 3.2. Một số yếu tố ảnh hưởng tới tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh Trung học phổ thông
• 3.2.1. Nhóm bạn bè
• 3.2.2. Nhà trường
• 3.2.3. Truyền thông đại chúng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tiêu chuẩn lựa chọn người yêu

Nghiên cứu về tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh THPT tại Nghệ An, đặc biệt là ở huyện Diễn Châu, đã chỉ ra rằng người yêu không chỉ đơn thuần là một mối quan hệ tình cảm mà còn phản ánh những giá trị văn hóa và xã hội của thế hệ trẻ. Học sinh THPT, trong giai đoạn phát triển tâm lý và sinh lý, thường có những quan niệm riêng về tình yêu và cách lựa chọn người yêu. Những tiêu chuẩn này không chỉ bao gồm yếu tố ngoại hình mà còn liên quan đến tính cách, phẩm chất đạo đức, nghề nghiệp và hoàn cảnh gia đình. Theo nghiên cứu, học sinh thường ưu tiên những người có tính cách hòa đồng, trung thực và có trình độ học vấn tương đương hoặc cao hơn. Điều này cho thấy sự thay đổi trong nhận thức của học sinh về tình yêu, từ những tiêu chuẩn truyền thống sang những tiêu chuẩn hiện đại hơn.

1.1. Tình yêu tuổi học trò

Tình yêu tuổi học trò được xem là một phần quan trọng trong quá trình phát triển của học sinh. Tình yêu tuổi học trò không chỉ là cảm xúc mà còn là một trải nghiệm học hỏi về mối quan hệ giữa nam và nữ. Học sinh thường có những quan niệm khác nhau về tình yêu và tình dục, điều này ảnh hưởng đến cách họ lựa chọn người yêu. Nghiên cứu cho thấy rằng, nhiều học sinh vẫn giữ quan điểm truyền thống về tình yêu, coi trọng sự chân thành và tình cảm hơn là những yếu tố vật chất. Tuy nhiên, cũng có một bộ phận học sinh bị ảnh hưởng bởi lối sống thực dụng, dẫn đến việc họ đặt nặng các tiêu chí như ngoại hình và tài chính trong việc lựa chọn người yêu.

II. Các tiêu chuẩn lựa chọn người yêu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều tiêu chuẩn lựa chọn khác nhau mà học sinh THPT tại Nghệ An áp dụng khi tìm kiếm người yêu. Những tiêu chuẩn này bao gồm tính cách, phẩm chất đạo đức, nghề nghiệp, trình độ học vấn và hoàn cảnh gia đình. Học sinh thường mong muốn người yêu của mình có tính cách hòa nhã, biết lắng nghe và chia sẻ. Ngoài ra, nghề nghiệp cũng là một yếu tố quan trọng, khi học sinh thường ưu tiên những người có công việc ổn định và có khả năng tài chính. Điều này cho thấy sự thay đổi trong quan niệm của học sinh về tình yêu, khi họ không chỉ tìm kiếm cảm xúc mà còn cả sự ổn định trong tương lai.

2.1. Tính cách và phẩm chất đạo đức

Tính cách và phẩm chất đạo đức được xem là những yếu tố hàng đầu trong việc lựa chọn người yêu của học sinh. Họ thường tìm kiếm những người có tính cách hòa đồng, trung thực và có khả năng chia sẻ cảm xúc. Nghiên cứu cho thấy rằng, học sinh đánh giá cao những phẩm chất như sự tôn trọng, lòng trung thành và khả năng giao tiếp. Những phẩm chất này không chỉ giúp xây dựng mối quan hệ bền vững mà còn tạo ra sự tin tưởng giữa hai bên. Điều này cho thấy rằng, mặc dù có sự ảnh hưởng của các yếu tố vật chất, nhưng giá trị tinh thần vẫn giữ vai trò quan trọng trong tình yêu tuổi học trò.

III. Ảnh hưởng của môi trường đến tiêu chuẩn lựa chọn

Môi trường sống và sự tác động từ bạn bè, gia đình và nhà trường có ảnh hưởng lớn đến tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh. Nhóm bạn bè thường tạo ra những áp lực xã hội, khiến học sinh cảm thấy cần phải tuân theo những tiêu chuẩn nhất định trong việc lựa chọn người yêu. Ngoài ra, nhà trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục và định hướng giá trị cho học sinh. Những hoạt động ngoại khóa và chương trình giáo dục về tình yêu và giới tính có thể giúp học sinh có cái nhìn đúng đắn hơn về tình yêu và mối quan hệ. Điều này cho thấy rằng, việc giáo dục về tình yêu và mối quan hệ là cần thiết để giúp học sinh phát triển một cách toàn diện.

3.1. Vai trò của gia đình và nhà trường

Gia đình và nhà trường là hai yếu tố quan trọng trong việc hình thành quan niệm và tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh. Gia đình thường truyền đạt những giá trị văn hóa và đạo đức, ảnh hưởng đến cách nhìn nhận của học sinh về tình yêu. Nhà trường, thông qua các chương trình giáo dục, có thể giúp học sinh hiểu rõ hơn về các mối quan hệ và cách xây dựng một tình yêu lành mạnh. Việc kết hợp giữa giáo dục gia đình và nhà trường sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho học sinh phát triển những tiêu chuẩn lựa chọn người yêu một cách tích cực và đúng đắn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình yêu tuổi học trò là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu xã hội học, đặc biệt khi thế hệ trẻ đang chịu ảnh hưởng sâu sắc từ sự phát triển kinh tế thị trường và toàn cầu hóa. Theo điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam năm 2003, tỷ lệ thanh thiếu niên từ 14-17 tuổi có người yêu chỉ chiếm khoảng 9,9%, nhưng con số này tăng lên đáng kể ở nhóm tuổi 18-21 với 42,2% và 64% ở nhóm 22-25 tuổi. Nghiên cứu tập trung vào học sinh THPT tại hai trường THPT Diễn Châu 4 và THPT Diễn Châu 1, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, trong giai đoạn từ tháng 10/2015 đến tháng 10/2016 nhằm làm rõ quan niệm và tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh trong bối cảnh hiện đại.

Mục tiêu nghiên cứu là tìm hiểu các tiêu chí lựa chọn người yêu của học sinh THPT, so sánh sự khác biệt giữa học sinh ở nông thôn và đô thị, cũng như xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tiêu chuẩn lựa chọn này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng giá trị tình yêu, giúp nhà trường và gia đình có biện pháp giáo dục phù hợp, góp phần xây dựng nhân cách và lối sống lành mạnh cho thế hệ trẻ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào học sinh khối 10, 11, 12 tại hai trường THPT thuộc huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, với tổng số mẫu khảo sát là 392 học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hai lý thuyết xã hội học chủ đạo để phân tích:

• Lý thuyết trao đổi xã hội và lựa chọn hợp lý: Theo George Homans, hành vi xã hội được xem là sự trao đổi các giá trị vật chất và tinh thần nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân với chi phí tối thiểu. Trong bối cảnh lựa chọn người yêu, học sinh sẽ cân nhắc các tiêu chuẩn như tính cách, ngoại hình, nghề nghiệp để đạt được sự hài lòng tối đa trong mối quan hệ.

• Lý thuyết nhu cầu của Maslow: Thang bậc nhu cầu của Maslow gồm năm cấp độ từ nhu cầu cơ bản đến nhu cầu thể hiện bản thân. Tình yêu tuổi học trò được xem là nhu cầu xã hội và tình cảm, thuộc cấp bậc nhu cầu cao hơn, thể hiện mong muốn được yêu thương, chia sẻ và khẳng định bản thân.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: tiêu chuẩn lựa chọn người yêu (hệ thống các yêu cầu, mong muốn cá nhân về người yêu), quan niệm về tình yêu (cách nhìn nhận, đánh giá của học sinh về tình yêu và mối quan hệ tình dục), và tình yêu tuổi học trò (tình cảm giữa hai học sinh khác giới trong độ tuổi 16-18).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu sơ cấp qua phiếu khảo sát với 400 học sinh (392 phiếu hợp lệ) tại hai trường THPT Diễn Châu 4 (khu vực nông thôn) và Diễn Châu 1 (khu vực đô thị). Mẫu được chọn ngẫu nhiên thuận tiện, cân đối giới tính và khối lớp.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 18 để xử lý dữ liệu định lượng, áp dụng thang đo Likert 5 điểm để đánh giá mức độ đồng tình với các quan điểm. Phân tích thống kê mô tả, kiểm định Chi bình phương để xác định mối quan hệ giữa các biến.

• Phỏng vấn sâu: Thực hiện phỏng vấn sâu với 20 trường hợp gồm học sinh, phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm nhằm bổ sung thông tin định tính, làm rõ các quan điểm và yếu tố ảnh hưởng.

• Timeline nghiên cứu: Tiến hành khảo sát và thu thập dữ liệu từ tháng 10/2015 đến tháng 10/2016, xử lý và phân tích dữ liệu trong các tháng tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tuổi yêu đầu tiên của học sinh THPT: Khoảng 62,3% học sinh bắt đầu yêu từ cấp THPT, trong đó lớp 10 chiếm tỷ lệ cao nhất với 33,6%. Học sinh nam có xu hướng bắt đầu yêu sớm hơn nữ, với 25,5% nam bắt đầu yêu từ lớp 9, trong khi nữ chủ yếu bắt đầu từ lớp 10 (41,9%). Học sinh nông thôn bắt đầu yêu nhiều hơn ở cấp THPT so với học sinh đô thị, nhưng ở cấp THCS thì ngược lại.

2. Thời gian có người yêu: 31,4% học sinh hiện có người yêu, trong đó 39% yêu dưới 6 tháng, 22,8% từ 6 tháng đến 1 năm. Thời gian yêu của học sinh nam dài hơn nữ, với 34% nam yêu trên 2 năm so với 6,6% nữ. Thời gian yêu không khác biệt nhiều giữa học sinh nông thôn và đô thị.

3. Tiêu chuẩn lựa chọn người yêu: Tính cách và phẩm chất đạo đức được học sinh đánh giá là tiêu chuẩn quan trọng nhất, chiếm tỷ lệ đồng tình cao nhất. Ngoại hình, nghề nghiệp, trình độ học vấn và hoàn cảnh gia đình cũng là các tiêu chí được quan tâm, với sự khác biệt rõ rệt giữa học sinh nông thôn và đô thị. Học sinh đô thị chú trọng hơn đến ngoại hình và hoàn cảnh gia đình, trong khi học sinh nông thôn ưu tiên nghề nghiệp và tính cách.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến tiêu chuẩn lựa chọn: Gia đình và nhóm bạn bè là hai yếu tố tác động mạnh nhất đến quan điểm và tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh. Truyền thông đại chúng và nhà trường cũng có ảnh hưởng nhưng ở mức độ thấp hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự phát triển tâm sinh lý và môi trường sống ảnh hưởng rõ nét đến quan niệm và hành vi yêu đương của học sinh THPT. Việc học sinh nam bắt đầu yêu sớm hơn nữ phù hợp với đặc điểm giới tính và nhu cầu thể hiện bản thân. Thời gian yêu ngắn phản ánh sự mới mẻ và chưa ổn định trong các mối quan hệ tuổi học trò.

Sự khác biệt trong tiêu chuẩn lựa chọn giữa học sinh nông thôn và đô thị phản ánh tác động của điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa vùng miền. Học sinh đô thị có xu hướng chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ các giá trị hiện đại, trong khi học sinh nông thôn vẫn giữ nhiều giá trị truyền thống.

Gia đình và bạn bè đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành quan điểm tình yêu và tiêu chuẩn lựa chọn, phù hợp với lý thuyết trao đổi xã hội khi các cá nhân chịu ảnh hưởng từ môi trường xã hội gần gũi. Kết quả cũng tương đồng với các nghiên cứu trước đây về thái độ của thanh thiếu niên Việt Nam đối với tình yêu và quan hệ tình dục trước hôn nhân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tuổi yêu đầu tiên phân theo giới và vùng miền, bảng phân tích tiêu chuẩn lựa chọn người yêu theo khu vực và giới tính, giúp minh họa rõ nét các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục giá trị tình yêu và kỹ năng sống tại trường học: Nhà trường cần xây dựng các chương trình giáo dục về tình yêu lành mạnh, kỹ năng giao tiếp và quản lý cảm xúc, nhằm giúp học sinh phát triển quan niệm đúng đắn về tình yêu và lựa chọn người yêu phù hợp. Thời gian thực hiện: trong năm học tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, chuyên gia tâm lý học.

2. Tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo cho phụ huynh và học sinh: Giúp gia đình hiểu rõ vai trò trong việc định hướng giá trị tình yêu cho con em, đồng thời tạo diễn đàn để học sinh chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm trong việc lựa chọn người yêu. Thời gian: 6 tháng đầu năm học. Chủ thể: Ban đại diện cha mẹ học sinh, nhà trường.

3. Phát huy vai trò nhóm bạn bè tích cực: Khuyến khích học sinh xây dựng các nhóm bạn bè lành mạnh, hỗ trợ nhau trong việc phát triển nhân cách và quan điểm tình yêu đúng đắn. Thời gian: liên tục trong năm học. Chủ thể: Đoàn thanh niên, các câu lạc bộ học sinh.

4. Kiểm soát và định hướng truyền thông đại chúng: Cần có sự phối hợp giữa nhà trường và các cơ quan truyền thông để cung cấp thông tin chính xác, phù hợp với lứa tuổi về tình yêu và quan hệ giới tính, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực từ các nội dung không lành mạnh. Thời gian: dài hạn. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ trường học: Giúp hiểu rõ tâm lý, quan niệm tình yêu của học sinh để xây dựng chính sách giáo dục phù hợp, nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức và kỹ năng sống.

2. Phụ huynh học sinh: Cung cấp kiến thức về sự phát triển tâm sinh lý và quan điểm tình yêu của con em, từ đó hỗ trợ, định hướng và đồng hành cùng con trong giai đoạn phát triển quan trọng này.

3. Nhà nghiên cứu xã hội học và tâm lý học: Tài liệu tham khảo quý giá về hành vi, quan niệm tình yêu tuổi học trò trong bối cảnh kinh tế thị trường và toàn cầu hóa tại Việt Nam.

4. Giáo viên và chuyên gia tư vấn tâm lý học đường: Nắm bắt được các tiêu chuẩn lựa chọn người yêu và yếu tố ảnh hưởng để tư vấn, hỗ trợ học sinh phát triển lành mạnh về mặt tâm lý và xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Tuổi yêu đầu tiên của học sinh THPT thường bắt đầu từ khi nào?
   Theo nghiên cứu, phần lớn học sinh bắt đầu yêu từ lớp 9 và lớp 10, chiếm hơn 50% tổng số học sinh đã từng yêu. Nam giới có xu hướng yêu sớm hơn nữ giới.

2. Tiêu chuẩn nào được học sinh THPT coi trọng nhất khi lựa chọn người yêu?
   Tính cách và phẩm chất đạo đức là tiêu chuẩn được học sinh đánh giá cao nhất, vượt trội hơn các tiêu chí về ngoại hình, nghề nghiệp hay hoàn cảnh gia đình.

3. Có sự khác biệt nào trong tiêu chuẩn lựa chọn người yêu giữa học sinh nông thôn và đô thị không?
   Có. Học sinh đô thị chú trọng ngoại hình và hoàn cảnh gia đình hơn, trong khi học sinh nông thôn ưu tiên tính cách và nghề nghiệp.

4. Gia đình và bạn bè ảnh hưởng như thế nào đến tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh?
   Gia đình và nhóm bạn bè là hai yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất, định hình quan điểm và tiêu chuẩn lựa chọn người yêu thông qua sự giáo dục, góp ý và tác động xã hội.

5. Thời gian yêu trung bình của học sinh THPT là bao lâu?
   Phần lớn học sinh có thời gian yêu dưới 1 năm, trong đó 39% yêu dưới 6 tháng và 22,8% từ 6 tháng đến 1 năm. Thời gian yêu của nam học sinh thường dài hơn nữ.

Kết luận

• Học sinh THPT chủ yếu bắt đầu yêu từ lớp 9 và lớp 10, với sự khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ, cũng như giữa khu vực nông thôn và đô thị.
• Tiêu chuẩn lựa chọn người yêu tập trung vào tính cách và phẩm chất đạo đức, phản ánh sự ưu tiên các giá trị truyền thống kết hợp với ảnh hưởng của kinh tế thị trường.
• Gia đình và nhóm bạn bè là hai yếu tố tác động quan trọng nhất đến quan điểm và tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh.
• Thời gian yêu của học sinh THPT thường ngắn, phần lớn dưới 1 năm, với nam học sinh có xu hướng yêu lâu hơn nữ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để nhà trường, gia đình và các tổ chức liên quan xây dựng các chương trình giáo dục và hỗ trợ phù hợp nhằm phát triển nhân cách và quan niệm tình yêu lành mạnh cho học sinh.

Next steps: Triển khai các giải pháp giáo dục tình yêu và kỹ năng sống tại trường học, tổ chức các hoạt động hỗ trợ học sinh và phụ huynh, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để cập nhật xu hướng mới.

Call to action: Các nhà quản lý giáo dục, phụ huynh và giáo viên hãy cùng phối hợp để tạo môi trường giáo dục tích cực, giúp học sinh phát triển toàn diện về mặt tâm lý và xã hội, chuẩn bị hành trang vững chắc cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Tổng quan đề tài nghiên cứu. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.

Ý nghĩa nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Khách thể nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu.

Phƣơng pháp thu thập thông tin .1 Phƣơng pháp phân tích tài liệu .2 Phƣơng pháp phỏng vấn sâu .3 Phƣơng pháp trƣng cầu ý kiến. Khung phân tích. 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI .1 Các khái niệm công cụ của đề tài .1 Khái niệm tiêu chuẩn lựa chọn .2 Khái niệm quan niệm .3 Khái niệm tình yêu .1 Lý thuyết trao đổi và lựa chọn hợp lý .2 Lý thuyết nhu cầu của Maslow .3 Sơ lƣợc về địa bàn nghiên cứu. 30 z CHƢƠNG 2: TUỔI YÊU ĐẦU TIÊN VÀ QUAN NIỆM VỀ TÌNH YÊU CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HIỆN NAY .1 Tuổi yêu đầu tiên của học sinh Trung học phổ thông .1 Thời gian bắt đầu yêu của học sinh Trung học phổ thông .2 Độ dài thời gian yêu của học sinh Trung học phổ thông .2 Quan niệm của học sinh Trung học phổ thông về tình yêu .1 Quan niệm về tình yêu tuổi học trò trong xã hội hiện đại .2 Quan niệm của học sinh THPT về tầm quan trọng của tình yêu .3 Quan niệm của học sinh THPT về tình yêu và tình dục .1 Quan niệm của học sinh THPT về tình dục trước hôn nhân .2 Quan niệm của học sinh THPT về mối quan hệ giữa tình yêu và tình dục.

56 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ TIÊU CHUẨN LỰA CHỌN NGƢỜI YÊU CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG .1 Quan niệm của học sinh THPT về một số tiêu chuẩn lựa chọn ngƣời yêu .1 Về tính cách, phẩm chất đạo đức .2 Về nghề nghiệp .3 Về trình độ học vấn .4 Về hoàn cảnh gia đình .5 Về ngoại hình .2 Một số yếu tố ảnh hƣởng tới tiêu chuẩn lựa chọn ngƣời yêu của học sinh Trung học phổ thông .2 Nhóm bạn bè .3 Nhà trường .4 Truyền thông đại chúng. 101 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 108 z DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nội dung chữ viết tắt THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông QHTD Quan hệ tình dục TTĐC Truyền thông đại chúng SAVY 1 Điều tra quốc gia về Thanh niên và Vị thành niên Việt Nam năm 2003 SAVY 2 Điều tra quốc gia về Thanh niên và Vị thành niên Việt Nam năm 2008 BMI Chỉ số khối cơ thể z DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Quan niệm của học sinh Trung học phổ thông về tình yêu .2: Quan niệm của học sinh THPT ở khu vực nông thôn và đô thị về tình yêu.3: Quan niệm về tình yêu của học sinh THPT phân theo giới.4: Quan niệm về tầm quan trọng của tình yêu phân theo giới tính và khu vực sinh sống.5: Quan niệm của học sinh THPT về quan hệ tình dục trước hôn nhân. Đơn vị: Điểm trung bình.6: Quan niệm của học sinh THPT về mối quan hệ tình yêu và tình dục.

Đơn vị: Điểm trung bình.1: Điểm trung bình mong muốn về tính cách, phẩm chất của người yêu.2: Tương quan nam nữ học sinh ở 2 khu vực nông thôn và đô thị trong việc mong muốn nghề nghiệp người yêu. Đơn vị: Số học sinh.3: Tương quan nam nữ trong mong muốn về trình độ học vấn của người yêu.4: Điểm trung bình các tiêu chuẩn về ngoại hình theo mong muốn của học sinh THPT.5: Tương quan theo địa bàn giữa học sinh các khối lớp trong việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố gia đình đến tiêu chuẩn lựa chọn người yêu.6: Tương quan theo giới tính giữa học sinh các khối lớp trong việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố gia đình đến tiêu chuẩn lựa chọn người yêu.7: Tương quan theo giới tính giữa học sinh đã có người yêu và chưa có người yêu trong việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố gia đình đến tiêu chuẩn lựa chọn người yêu.8: Tương quan theo địa bàn giữa học sinh các khối lớp trong việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố nhà trường đến tiêu chuẩn lựa chọn người yêu. 97 z DANH MỤC CÁC BIỂU Biểu đồ 2.1: Tuổi yêu đầu tiên của học sinh THPT.2: Tuổi yêu đầu tiên của học sinh THPT phân theo vùng .3: Tuổi yêu đầu tiên của học sinh THPT phân theo giới tính.4: Thời gian có người yêu của học sinh THPT.5: Thời gian có người yêu của học sinh THPT theo giới tính.6: Thời gian có người yêu của học sinh THPT phân theo vùng.7: Quan niệm của học sinh về Mức độ quan trọng của tình yêu tuổi học trò.1: Tiêu chuẩn quan trọng nhất trong việc lựa chọn người yêu của học sinh THPT.2: Tiêu chuẩn quan trọng nhất trong việc lựa chọn người yêu của học sinh nông thôn và đô thị.3: Tương quan nam nữ trong việc đánh giá các phẩm chất và tính cách mong đợi của người yêu. Đơn vị: Điểm trung bình.4: Tiêu chí lựa chọn người yêu về tính cách, phẩm chất của học sinh nông thôn và đô thị.5: Mong muốn của học sinh THPT về nghề nghiệp của người yêu.6: Mong muốn về nghề nghiệp của người yêu của học sinh các khối lớp.7: Mong muốn của học sinh THPT về trình độ học vấn của người yêu.8: Mong muốn về trình độ học vấn của người yêu phân theo vùng.9: Tương quan mong muốn của học sinh ở các khối lớp về trình độ học vấn của người yêu.10: Mong muốn về hoàn cảnh gia đình người yêu của học sinh THPT.11: Mong muốn về hoàn cảnh gia đình của người yêu của học sinh nông thôn và đô thị .12: Tương quan nam nữ trong tiêu chuẩn lựa chọn ngoại hình của người yêu.13: Tương quan nam nữ trong việc đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố gia đình tới tiêu chuẩn lựa chọn người yêu.

Lý do chọn đề tài. Giá trị và định hƣớng giá trị có vai trò quan trọng trong sự hình thành nhân cách, lối sống và hành vi cá nhân trong xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ. Giá trị về tình yêu hôn nhân là những điều thiêng liêng, quý báu trong cuộc đời mỗi con ngƣời. Tình yêu là biểu hiện cao nhất của tình ngƣời, là biểu hiện giá trị văn hoá, tính nhân văn của mọi thời đại.

Tình yêu là cơ sở vững chắc cho hôn nhân và hạnh phúc gia đình. Chỉ có tình yêu mới thúc đẩy hai con ngƣời tự nguyện chung sống và gánh chịu những bão táp của cuộc sống, mới cảm nhận đƣợc hạnh phúc lớn lao không chỉ khi “chia ngọt, sẻ bùi” mà cả khi chia sẻ nỗi đắng cay. “Thuận vợ, thuận chồng biển Đông tát cạn”. Một cuộc hôn nhân không xuất phát từ tình yêu, mà chỉ từ tiền tài, danh vọng, thì không thể đem lại hạnh phúc, nó sẽ dẫn đến những hậu quả nặng nề và những nỗi bất hạnh lớn lao.

Trong nền kinh tế thị trƣờng hay sự du nhập những nền văn hoá mới đã có những tác động tiêu cực tới con ngƣời. Nhu cầu về cuộc sống vật chất ngày càng cao, đồng nghĩa với việc đòi hỏi con ngƣời phải lăn lộn với cuộc mƣu sinh nhiều vất vả hơn, tính đến lợi nhuận, và không có nhiều thời gian quan tâm đến ngƣời xung quanh. Đây có lẽ là nguyên nhân dẫn đến kiểu sống thực dụng - lối sống đôi khi quá vô tình,vô nghĩa. Trong thời gian gần đây, thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay đang bị ảnh hƣởng không nhỏ bởi lối sống này và dẫn đến những suy nghĩ, quan niệm trong tình yêu cũng nhƣ tiêu chuẩn lựa chọn ngƣời yêu có phần sai lệch, nhiều ngƣời lại cho rằng tiền là thƣớc đo duy nhất để tiến tới một mối quan hệ yêu đƣơng.

Thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay đặc biệt học sinh, sinh viên là lực lƣợng năng động, sáng tạo, mang trên vai trọng trách lịch sử, đó là phải trở thành lực lƣợng lao động có trí tuệ và có tay nghề cao, có đạo đức và lối sống trong sáng, có sức khỏe thể chất và sức khỏe tâm thần cƣờng tráng để đƣa Việt Nam “sánh vai với các cƣờng quốc năm châu” nhƣ mong muốn của chủ tịch Hồ Chí Minh. Học sinh THPT là những ngƣời trong giai đoạn phát triển sinh lý, cơ thể và đặc điểm của cá nhân từ 1 z một đứa trẻ thành một ngƣời trƣởng thành. Trong giai đoạn lứa tuổi này, họ phải đối mặt với nhiều vấn đề và các tác động khác nhau trong cuộc sống, những quyết định quan trọng của cuộc đời trong khi kinh nghiệm sống, tâm sinh lý và kiến thức còn chƣa ổn định. Những suy nghĩ, cảm xúc của họ trong tình yêu, cách lựa chọn ngƣời yêu cũng rất khác biệt so với những ngƣời đã đang có việc làm, ngoài ra ranh giới giữa “thích” và “yêu” dƣờng nhƣ khá mong manh.

Nhằm tìm hiểu quan niệm của các em về tình cảm giữa nam và nữ ở lứa tuổi học trò hiện nay và các tiêu chí mà các em đƣa ra để lựa chọn một tình yêu đích thực chúng tôi đã lựa chọn nghiên cứu về “Tiêu chuẩn lựa chọn người yêu của học sinh THPT hiện nay”. Qua nghiên cứu cách lựa chọn ngƣời yêu ở lứa tuổi học sinh nhằm làm rõ những thay đổi trong nhận thức, quan niệm của các em so với những nghiên cứu trƣớc đó về thanh niên hay sinh viên, từ đó đi tới phát hiện những giá trị, tiêu chuẩn tình yêu mới xuất hiện và những tiêu chuẩn đã bị phai nhạt trong nền kinh tế thị trƣờng. Tổng quan đề tài nghiên cứu Tình yêu là đề tài muôn thuở của thơ ca, tuy nhiên trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học nói chung và xã hội học nói riêng, chủ đề không đƣợc đề cập đến nhiều mà chỉ xuất hiện đi kèm với những nghiên cứu hôn nhân, gia đình. Trong phần tổng thuật tài liệu này, tác giả đề cập đến nhóm nghiên cứu có liên quan đến đề tài là: các nghiên cứu về tình yêu và các giá trị trong tình yêu.

Với các nghiên cứu về giá trị và định hƣớng giá trị, nhiều tác giả có các bài đăng trên các tạp chí, công trình nghiên cứu khoa học về giá trị và định hƣớng giá trị nhƣ (Thái Duy Tuyên, 1997)-tìm hiểu những đặc điểm về định hƣớng giá trị của thanh niên Việt Nam trong thời kì đổi mới; (Phạm Tất Thắng, 2009)-định hƣớng giá trị của sinh viên; (Vũ Hào Quang, 2006)- định hƣớng giá trị của sinh viên con em cán bộ khoa học; (Ban Thanh niên trƣờng học, 2007)- định hƣớng giá trị cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay. (Bùi Thị Bích, 2007)-định hƣớng giá trị lối sống của sinh viên.