LV-TI)S DHK1QD HA NOI-1999 BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN ------------ so £3 go------------ 'ifijfie (Duk THUC TRANG VA CAO GIAI PHAP XOA DOI GIAM NGHEO 0 THAI NGUYEN LUAN AN THAC SY KHOA HOC KINH TE • • • W><A <MC)3, 1999 BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN ------------- ed£3so------------- THUD TRANG VA CAC GIAI PHAP ■ ■ XOA DOI GIAM NGHEO 0 THAI NGUYEN Luan an Thac sy khoa hoc kinh te Chuyen nganh Kinh te Lao dong va Dan so Ma so: 05.07 NGUOl HUONG DAN K1IOA HOC: GS-TS TONG VAN DUONG Qtfyj, 1999 Muc luc ■ a Trans Mo dau 1 Chuoug 1: Doi ngheo va su can thiet phai xoa doi giam ngheo 4 1.1 Mot so khai nidm vd doi ngheo: 4 1.1 Khai nidm chi tidu va chu£n muc danh gia doi ngheo cua thd' gidi 5 1.2 Khai nidm, chi tidu va chudn muc danh gia doi ngheo d Vidt Nam 9 1.2 Nguydn nhdn cua doi ngheo: 14 1.1 Do trinh do san xu£t 15 1.2 Do ban than ngudi ngheo 17 1.3 Do that nghidp 17 1.4 Do dieu kien tu nhidn va moi trudng 18 1.5 Do co che chinh sach 19 1.6 Do thidu thi trudng dd’ trao ddit thdng tin va san pham 19 1.3 anh huong cua doi ngheo va su c<in thid't phai XDGN 21 1.1 anh huong cua doi ngheo 21 1.2 Su cdn thid't phai xoa doi giam ngheo 30 1.4 Bai hoc kinh nghiem til thuc tidn xoa doi giam ngheo d mdt so nude 34 trong khu vuc va dia phuong Vidt Nam Chuong 2: Thuc trang doi ngheo d Thai Nguyen trong nhung nam qua 39 2.1 Nhung dac didm ve tu nhidn, kinh te va xa hoi anh huong dd'n doi ngheo 39 d Thai Nguydn 2.1 Dac di£m tu nhidn 39 2.2 Dac diem kinh td' xa hdi 44 2.2 Thuc trang doi ngheo d Thai Nguydn 48 2.1 Didn bidn doi ngheo theo thdi gian 48 2.2 Doi ngheo theo vung dia ly 54 2.3 Doi ngheo theo nghe nghiep 63 2.4 Doi ngheo theo dan toe 67 2.5 Doi ngheo theo hoan canh 68 2.3 Cach khac phuc doi ngheo d Thai Nguyen trong thdi gian qua 68 Chuang 3: Phuong hircmg va cac giai phap xoa doi giam ngheo d Thai Nguyen 73 3.1 Quan diem xoa doi giam ngheo d Thai Nguydn 73 3.2 Muc tieu va phuong hudng xoa doi giam ngheo 77 3.1 Muc tieu xoa doi giam ngheo til nay den nam 2005 77 3.2 Cac phuong hudng xoa doi giam ngheo 78 3.3 Cac giai phap chu yeu xoa doi giam ngheo d Thai Nguyen 81 3.1 Chuydn dich co c£u kinh te tao nhi£u viec lam cho ngudi lao ddng 81 3.2 Dao tao ngh£ nSng cao trinh dd quan ly cho ngudi lao ddng 90 3.3 Cho vay vdn de md rdng san xutit 94 3.4 Thue hidn td't chucng trinh DS-KHHGD 97 3.5 XAy dung co so ha tdng, md rdng thi trudng giao luu hang hoa 101 3.6 Kidn toan bd may chi dao xoa doi giam ngheo tit tinh tod co so 103 Ket luan 105 1. Sir cap thiet cua de tai nghien cuu: Tir ngay dau dung nude, Chu tich Ho Chi Minh da quan tam tdi doi ngheo. Ngubi goi do la mot thii “giac”, cung vdi giac doi con co giac dot va giac ngoai xam - deu edn phai diet nham mang lai com no, ao am, hanh phuc cho nhan dan. Su nghiep doi moi do Dang ta khdi xudng cung khdng co muc dich nao khac hon diPu mong udc gian di do cua Bac.
Doi ngheo la mot hien tuqng xa hoi cd tinh lich sir va phd bien doi vdi moi qud'c gia, dan toe. Doi vdi nude ta, xoa doi giam ngheo, hudng tdi xa hoi phon thinh ve kinh te, lanh manh vP xa hoi la mot va'n de thdi su buc xue hien nay. Tuy nhien, diet giac doi ngheo xet ve nhieu phuong dipn lai con kho khan phuc tap hon diet giac ngoai xam. Mat khac doi ngheo khdng chi la va'n de don thuan vP kinh te ma con la: Chinh tri, xa hdi, van hoa, nhan van.
Tat nhien trong do tang trubng kinh te nhanh, lam giau la diPu kipn khdng thP thie’u de’ xoa doi giam ngheo. Mdt lang qud, mot tinh, thanh phd', mdt qudc gia. ndu khdng don sue dau tu co sb ha tang, cong nghiep hoa - hien dai hoa thi dam chac khong bao gid xoa duqc doi, giam dupe ngheo. Nhung neu chi lam vide do ma khong cd nhung chinh sach dong bo, bien phap dau tu, hd trq cu the, dong thdi khoi day sir vuon len tir cuu cua tirng ho ngheo, vet ngheo.
thi ngheo doi van cir hien dien mac du cd the cd mdt bp phan giau len nhanh chong va gian each thu nhap ngay cang ldn. De’ dat duqc muc tieu: “Dan giau, nude manh, xa hpi cong bang van minh” Dang, Chinh phii da va dang cd nhieu chu truong, bien phap nham tirng budc day lui su ngheo doi, gop phan tang trubng kinh te tie'n tdi muc tieu cong bang xa hdi. Nhung nam qua, Thai Nguyen la mot trong nhung tinhngheo cua ca nude, co sb ha tang ngheo nan va lac hpu, quy mo dan so dong, to'c dd gia tang dan sd' d muc cao. phong tuc tap quan con cd hu lac hau, thu nhap binh quan ddu ngudi thap.
Hang nam tinh van edn phai nhan tai trp tit Trung uong tren 40%. Vdi de tai: (Thue trang va cac giai phap xoa doi giam ngheo o Thai Nguyen) Chung toi mong muon se gop phan vao ly luan va thuc tien de nang cao thu nhap cua dan cu, giam nhanh ty le ho doi ngheo trong tinh. Muc dich va y nghla cua luan an: - Luan an gop phan nghien cuu va giai quyet mot so van de ve ly luan va thuc tien cua sir doi ngheo trong thdi ky ddi mdi hien nay cua dat nude noi chung va d mot don vi cap tinh noi rieng, tir do dd xudt cac quan diem, phuong hudng va bien phap tren co' so' tu duy mdi ve xoa ddi giam ngheo. - -Kien nghi nhung giai phap ve nguon luc, vd chfnh sach xa hoi, ve td chuc xav dung va thuc hien chuong trinh xoa ddi giam ngheo tren dia ban toan tinh.
Ddi tuong va pham vi nghien curu: -Ddi tueng nghien cun: Thuc trang ddi ngheo cua cac hd gia dinh theo thdi gian. theo khu vuc dia ly, theo nghe nghiep va dan toe d Thai Nguyen trong nhung nam qua. -Pham vi nghien cuu: Pham vi tren dia ban toan tinh Thai Nguyen 4. Phuong phap nghien cuu: - Dua tren co sd phuong phap luan chu dao la duy vat bien chung va duy vat lich su.
- Su dung phuong phap tiep can he thong, phuong phap phan tfch thong ke va phuong phap chuyen gia. - Dae biet la su dung phuong phap thuc chung dua tren nhung tu lieu thuc tidn cua cac co quan. cac nganh kinh te tong hop trong tinh dd phan tich. Dong gop cua luan an: - He thong hoa va lam ro mot so van de v£ ly luan va phuong phap luan cua doi ngheo va su can thiet phai xoa doi giam ngheo trong dieu kien hien nay o’ Viet Nam.
- T6ng hop, phan tich lam ro thuc trang doi ngheo va cac nguydn nhan gay doi ngheo d tinh Thai Nguyen. - De xuat mot so quan diem, phuong huong va nhung giai phap mang tinh kha thi cho viec xoa doi giam ngheo d Thai Nguyen. Ket cau cua luan an: Ten luan an : Thuc trang va cac giai phap xoa doi giam ngheo o' Thai Nguyen. Ngoai phan muc luc, loi noi dau, ket luan va danh muc tai lieu tham khao, luan an gdm 3 chuong: - Chuong I: Doi ngheo va su c£n thiet phai xoa doi giam ngheo.
- Chuong II: Thuc trang doi ngheo o Thai Nguyen trong nhung nam qua - Chuong III: Phuong huong va cac giai phap xoa doi giam ngheo d Thai Nguydn. 3 CHUONG1 DOI NGHEO VA SUCAN THIET PHAI XOA DOI GIAM NGHEO 1. MOT SO KHAI NIEM VE DOI NGHEO: The gioi dang dung tnrdc then khac trong dai cua lich su la sir chuydn giao the ky XX sang the ky XXI vdi mot nen van minh nic rd nhirng cung ngdn ngang nhung van dd gay gat mang tinh toan cau. No chua dung trong minh ca niem vui va su bat hanh, ca nu cuoi va nuo'c mat, ca hanh phuc va lo toan.
Mdt trong nhirng ndi lo toan cdu, ndi dau'nhan loai la su doi ngheo tram trong trdn mot pham vi vo cung rong Ion. Doi ngheo la ndi bat hanh va la mot phi ly Ion. Trong khi nen van minh the gidi da dat dupe nhung thanh tuu hien nhidn vd tien bd khoa hoc edng nghd, lam tang dang kd cua cai vat cha't xa hdi, tang them vupt bac su giau cd cho con ngudi, the ma tham canh deo dang mai trdn lung con ngudi lai la su ngheo doi. Doi ngheo didn ra tren ta't ca cac chau luc vdi nhung mire dd khac nhau.
dac biet la o nhung nude dang phat tridn, su doi ngheo cua dan cu dang la mot van de nhuc nhoi cap bach phai thao go nhung cung vd cung kho khan trong khi thuc hien xoa doi giam ngheo. Tinh trang doi ngheo o moi quoc gia deu cd sir khac nhau vd cap dd va so lupng, thay doi theo khong gian va thdi gian. Ngudi ngheo cua quoc gia nay cd the cd muc song cao hon mire song trung blnh cua qud'c gia khac. Boi vay nhln nhan va de danh gia dupe tinh trang doi ngheo cua mot qud'c gia, nhan dang dupe ho doi ngheo, dia ban cu tru cua ho.
de tir dd cd chfnh sach, giai phap hd trp phu hop doi hoi phai cd su nhan thuc dung dan van de doi ngheo ma tnrdc het la khai niem, chi tidu va chuin muc. 4 Bieu 1; Ty le doi ngheo 6 10 quoc gia dong dan nhat the gioi: Nuoc Dan so Doi ngheo Ty le doi ngheo (%) (Trieu (Trieu Chung Thanh Ndng thon ngudi) ngubi) thi Tmng Quoc 1.190 105 9 13 ah Do 913 305 40 33 42 Indonesia 190 47,8 25 20 27 Bras in 159 72,4 47 38 73 Pakistan 126 35 28 26 29 ( Bangladesh 117 93,2 78 78 86 Nigieria 108 46,4 40 21 51 Mehico 91 26,4 30 23 51 Vietnam 72 37,6 54 - 60 Philipin 66 35,2 54 40 64 (Nguon: Ngdn hang the giori, nam 1994) 1. Khai niem, chi tieu va chuan muc danh gia doi ngheo cua the gioi 1. Khai niem doi ngheo cua the gich: The gibi thubng dung khai niem “Ngheo kho” ma khong dung khai niem “Doi ngheo” nhu d Viet Nam.