Chuyên đề tốt nghiệp đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả của tổng công ty rau quả nông sản việt nam thực trạng và giải pháp

Chuyên khảo phân tích Chuyên đề tốt nghiệp đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả của tổng công ty rau quả nông, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Phạm Thị Dương
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Ái Liên
• Trường học: Bộ môn Kinh tế Đầu tư
• Chuyên ngành: Kinh tế Đầu tư
• Đề tài: Đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả của Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: chuyên đề thực tập tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Thực trạng hoạt động đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả ở Tổng công ty rau quả nông sản Việt Nam
• 1.1. Tổng quan về Tổng công ty( TCT) rau quả- nông sản Việt Nam
• 1.2. Hệ thống tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban trong TCT
• 1.2.1. Văn phòng
• 1.2.2. Phòng tổ chức cán bộ
• 1.2.3. Phòng kế hoạch tổng hợp
• 1.2.4. Phòng kỹ thuật
• 1.2.5. Phòng kế toán tài chính
• 1.2.6. Phòng tư vấn đầu tư phát triển
• 1.2.7. Phòng xúc tiến thương mại
• 1.2.8. Trung tâm KCS
• 1.2.9. Các phòng kinh doanh xuất nhập khẩu
• 2. CHƯƠNG 2: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả ở Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam

Tóm tắt

I. Thực trạng hoạt động đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả ở Tổng công ty rau quả nông sản Việt Nam

Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam (TCT) đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển công nghiệp chế biến rau quả. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy nhiều thách thức. TCT được thành lập từ năm 1960, với nhiệm vụ chính là tổ chức kinh doanh xuất nhập khẩu rau quả tươi và chế biến. Trong giai đoạn đầu, TCT hoạt động theo cơ chế bao cấp, nhưng từ năm 1988, chuyển sang cơ chế thị trường đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức. Đặc biệt, sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước đã làm giảm khả năng cạnh tranh của TCT. Mặc dù có nguồn nguyên liệu dồi dào, nhưng công nghệ chế biến còn hạn chế, dẫn đến chất lượng sản phẩm không đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế. Điều này ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu và thu ngoại tệ của TCT. Theo báo cáo, tỷ lệ xuất khẩu rau quả chế biến chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành nông sản Việt Nam.

1.1. Tình hình sản xuất và kinh doanh

Tình hình sản xuất và kinh doanh của TCT trong những năm qua cho thấy sự phát triển không đồng đều. Trong giai đoạn 1991-1995, TCT đã gặp nhiều khó khăn do sự chuyển đổi từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường. Nhiều doanh nghiệp khác cũng tham gia vào lĩnh vực này, tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt. TCT đã phải tìm kiếm các giải pháp để duy trì hoạt động và phát triển. Tuy nhiên, sự thiếu hụt nguyên liệu và công nghệ chế biến hiện đại đã làm giảm khả năng cạnh tranh của TCT trên thị trường quốc tế. Đặc biệt, việc gia nhập WTO đã mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho TCT trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện quy trình sản xuất.

II. Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả

Để nâng cao hiệu quả đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả, TCT cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, cần cải tiến công nghệ chế biến để nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng công nghệ hiện đại không chỉ giúp tăng năng suất mà còn đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm. Thứ hai, TCT cần tăng cường hợp tác với các đối tác nước ngoài để thu hút đầu tư phát triển. Điều này không chỉ giúp cải thiện công nghệ mà còn mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Thứ ba, cần xây dựng chiến lược marketing hiệu quả để quảng bá sản phẩm rau quả chế biến, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Cuối cùng, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của TCT trong lĩnh vực này.

2.1. Cải tiến công nghệ chế biến

Cải tiến công nghệ chế biến là một trong những giải pháp quan trọng nhất để nâng cao chất lượng sản phẩm. TCT cần đầu tư vào các dây chuyền sản xuất hiện đại, áp dụng công nghệ tiên tiến trong chế biến rau quả. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu lãng phí trong quá trình sản xuất. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp TCT đáp ứng được các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, từ đó mở rộng khả năng xuất khẩu. Theo các chuyên gia, việc đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại có thể giúp TCT tăng trưởng doanh thu lên đến 20% trong vòng 5 năm tới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, mối quan hệ hợp tác giữa các nước phát triển và các quốc gia đang phát triển ngày càng mở rộng nhằm khai thác tối đa lợi thế so sánh của mỗi bên. Các quốc gia đang phát triển sở hữu nguồn tài nguyên nông nghiệp dồi dào, lực lượng lao động chi phí thấp và quy mô thị trường tiềm năng; trong khi đó, các quốc gia phát triển nắm giữ ưu thế vượt trội về nguồn vốn và công nghệ chế biến hiện đại. Dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, việc xuất khẩu thuần túy nông sản dạng thô đối mặt với nhiều bất lợi do giá cả nguyên liệu thô trên thị trường thế giới có xu hướng giảm sút, kéo theo sự sụt giảm nguồn thu ngoại tệ và làm gia tăng chi phí nhập khẩu tư liệu sản xuất.

Đối với Việt Nam – một quốc gia nông nghiệp nhiệt đới đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả hướng ra xuất khẩu là định hướng chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng, gia tăng kim ngạch ngoại tệ và cải thiện năng lực cạnh tranh quốc tế. Sau khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), ngành chế biến nông sản mở ra nhiều cơ hội giao thương nhưng đồng thời cũng đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ, Thái Lan và Liên minh Châu Âu (EU).

Xuất phát từ thực tiễn hoạt động tại Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam – doanh nghiệp đầu mối quốc doanh chuyên trách sản xuất, chế biến và xuất nhập khẩu rau quả, đề tài tập trung giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Phân tích quá trình hình thành, phát triển, cơ cấu tổ chức và vị trí của Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam qua các giai đoạn chuyển đổi cơ chế kinh tế.
2. Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả giai đoạn 2003–2006, bao gồm: quy mô và tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư, cơ cấu vốn theo lĩnh vực, cơ cấu nguồn hình thành vốn, đầu tư xây dựng nhà máy, trang thiết bị công nghệ, phát triển vùng nguyên liệu, đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến thương mại.
3. Nhận diện các kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và phân tích nguyên nhân vận hành công suất thấp của hệ thống cơ sở chế biến dựa trên phương pháp ma trận SWOT.
4. Đề xuất các định hướng và nhóm giải pháp kinh tế - kỹ thuật nhằm hoàn thiện công tác đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả của Tổng công ty trong giai đoạn mới.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả và các khâu liên quan (vùng nguyên liệu, công nghệ, nhà xưởng, nhân sự, thị trường).
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam cùng hệ thống các công ty con, công ty liên kết, nhà máy chế biến và vùng nguyên liệu chuyên canh trên phạm vi cả nước.
  • Thời gian: Dữ liệu phân tích tập trung chủ yếu vào giai đoạn 2003–2006, có đối chiếu chuỗi số liệu lịch sử từ năm 1988 và số liệu xuất khẩu giai đoạn 1995–2005.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài vận dụng lý luận kinh tế đầu tư về đầu tư phát triển trong doanh nghiệp nông nghiệp, kết hợp các quy luật kinh tế thị trường trong bối cảnh toàn cầu hóa. Đặc thù của đầu tư công nghiệp chế biến rau quả được xác định rõ: đòi hỏi quy mô vốn lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài, chịu rủi ro cao từ điều kiện tự nhiên, thời tiết và tính mùa vụ của nông sản, đồng thời phụ thuộc trực tiếp vào tính đồng bộ giữa quy mô chế biến và quy hoạch vùng nguyên liệu.

Nghiên cứu căn cứ vào hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chủ trương của Nhà nước: Quyết định số 63 NN-TCCB/QĐ ngày 11/2/1988 của Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm về việc thành lập Tổng công ty Rau quả Việt Nam; Quyết định số 66/2003/QĐ-BNN-TCCB ngày 11/6/2003 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc sáp nhập Tổng công ty Rau quả Việt Nam với Tổng công ty Xuất nhập khẩu Nông sản và Chế biến (VINAFIMEX); Nghị quyết số 09/NQ-CP ngày 15/6/2000 của Chính phủ; Nghị định 01 về giao khoán đất nông lâm nghiệp; Chương trình 327, 733 và Đề án phát triển rau quả và hoa cây cảnh thời kỳ 1999–2010.

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

• Phương pháp thống kê mô tả và phân tích chuỗi thời gian: Tính toán các chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng liên hoàn và tốc độ phát triển định gốc đối với vốn đầu tư, doanh thu, sản lượng, lợi nhuận và kim ngạch xuất khẩu.
• Phương pháp phân tích cơ cấu: Đánh giá sự chuyển dịch tỷ trọng vốn đầu tư theo ngành nghề (công nghiệp, nông nghiệp, xúc tiến thương mại, khoa học kỹ thuật) và theo nguồn vốn hình thành (vốn vay, ngân sách, tự có, FDI).
• Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Nhận diện điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) của ngành chế biến rau quả tại Tổng công ty.
• Phương pháp nghiên cứu điển hình (Case study): Khảo sát thực tế tại các đơn vị thành viên như Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao, Nhà máy chế biến tinh bột sắn Bá Thước (Thanh Hóa), Nhà máy Lục Ngạn (Bắc Giang), Nhà máy Cà chua Hải Phòng.

Nguồn dữ liệu sử dụng là số liệu thống kê nội bộ từ Phòng Tư vấn đầu tư và Xúc tiến thương mại, Phòng Kế toán tài chính, Phòng Kế hoạch tổng hợp thuộc Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Thực trạng hoạt động đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả ở Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam

Chương 1 khái quát lịch sử hình thành và cấu trúc bộ máy của Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam (thành lập từ năm 1960, tái cơ cấu năm 1988 và sáp nhập mở rộng năm 2003), chia tiến trình hoạt động thành 3 giai đoạn:

1. Giai đoạn 1988–1990 (Thời kỳ bao cấp): Thực hiện chương trình hợp tác rau quả Việt – Xô, Liên Xô chiếm 97,7% kim ngạch xuất khẩu của Tổng công ty. Sản lượng dứa năm 1990 đạt 21.709 tấn, tăng 77% so với năm 1987.
2. Giai đoạn 1991–1995 (Chuyển sang cơ chế thị trường): Khủng hoảng thị trường Đông Âu, Tổng công ty thực hiện khoán đất theo Nghị định 01, chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Năm 1994, giá trị sản lượng đạt 32,620 tỷ đồng, doanh thu đạt 46,447 tỷ đồng, lợi nhuận đạt 1.246 triệu đồng (so với mức lỗ 146 triệu đồng năm 1991), nộp ngân sách 7.277 triệu đồng trước khi bàn giao 20 nông trường về địa phương năm 1995.
3. Giai đoạn 1996 đến nay (Mô hình Tổng công ty 90): Bàn giao tiếp các nông trường (tổng số bàn giao 24 đơn vị, còn quản lý 6 đơn vị với diện tích trên 5.000 ha đất nông lâm nghiệp), chấm dứt bao cấp trả nợ Nga năm 1999 và chuẩn bị hội nhập WTO.

Tác giả phân tích chi tiết quy mô và cơ cấu đầu tư của Tổng công ty giai đoạn 2003–2006 qua hệ thống bảng số liệu thống kê:

Lĩnh vực đầu tư	2003 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	2004 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	2005 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	2006 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)
Nông nghiệp	2,011	16,47	2,250	16,16	1,542	17,11	3,220	15,94
Công nghiệp	8,064	66,05	9,004	64,68	3,458	38,36	12,880	63,76
Xúc tiến thương mại	1,232	10,09	1,596	11,46	2,777	30,81	3,000	14,85
Khoa học kỹ thuật	0,902	7,39	1,070	7,69	1,237	13,72	1,100	5,45
Tổng vốn đầu tư	12,209	100,00	13,921	100,00	9,014	100,00	20,200	100,00

Vốn đầu tư cho công nghiệp chế biến rau quả chiếm tỷ trọng chủ đạo (trung bình xấp xỉ 60% tổng vốn đầu tư). Năm 2005 ghi nhận sự sụt giảm mạnh nguồn vốn công nghiệp (chỉ đạt 3,458 tỷ đồng, chiếm 38,36%) do khó khăn tiếp cận tín dụng, lãi suất tăng và chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao; tuy nhiên đã phục hồi mạnh mẽ vào năm 2006 đạt 12,880 tỷ đồng (tăng 272,47% so với năm 2005).

Về cơ cấu nguồn vốn giai đoạn 2003–2006:

• Vốn vay tín dụng chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt bình quân 57,88% (giảm dần từ 63,88% năm 2003 xuống 50,96% năm 2006).
• Vốn ngân sách cấp chiếm bình quân 21,84% (tăng từ 19,8% năm 2003 lên 24,56% năm 2006) thông qua các chính sách trợ giá giống dứa, hỗ trợ hạ tầng.
• Vốn liên doanh nước ngoài chiếm bình quân 10,60% (tăng từ 9,12% lên 12,35%) với các dự án tiêu biểu như Công ty Hộp sắt TOVECAN (vốn đầu tư 6 triệu USD), Công ty Liên doanh TNHH CROWN Hà Nội, Công ty Liên doanh Nước giải khát DONA-NEWTOWER, Công ty LUVECO.
• Vốn tự có tích lũy từ sản xuất kinh doanh chiếm bình quân 9,69% (tăng từ 7,2% năm 2003 lên 12,13% năm 2006), gắn liền với mức tăng trưởng lợi nhuận trước thuế bình quân 12,4%/năm (từ 100,5 tỷ đồng năm 2003 lên 142,4 tỷ đồng năm 2006).

Năm	Vốn vay tín dụng (%)	Vốn ngân sách (%)	Vốn FDI (%)	Vốn tự có (%)	Lợi nhuận trước thuế (Tỷ đồng)
2003	63,88	19,80	9,12	7,20	100,5
2004	62,14	20,00	9,54	8,32	119,6
2005	58,52	21,27	10,24	9,97	129,6
2006	50,96	24,56	12,35	12,13	142,4

Khảo sát theo các nội dung đầu tư chuyên biệt:

• Đầu tư sản xuất nguyên liệu: Vốn đầu tư bình quân đạt 2.255,75 triệu đồng/năm. Tổng công ty đã đưa giống dứa Cayen năng suất cao thay thế giống dứa Queen, mở rộng vùng nguyên liệu rau vụ đông - vụ xuân tại miền Bắc năm 2006 lên trên 20.000 tấn (+53,85% so với 2005).
• Đầu tư xây dựng nhà xưởng và công nghệ: Vốn xây dựng nhà máy bình quân đạt 3.943,75 triệu đồng/năm (xu hướng giảm dần để ưu tiên mua sắm thiết bị). Toàn ngành có 17 nhà máy cũ (12 đồ hộp, 5 đông lạnh) và đến năm 2006 có thêm 12 dự án nhà máy mới, nâng tổng công suất cả nước lên 313.010 tấn sản phẩm/năm (Doanh nghiệp nhà nước chiếm 49,6%, doanh nghiệp ngoài quốc doanh chiếm 16,8%, doanh nghiệp FDI chiếm 34,2%).
• Đầu tư phát triển nhân lực: 100% cán bộ bổ nhiệm từ năm 1999 có trình độ đại học trở lên; đào tạo bồi dưỡng 499 lượt cán bộ; thu nhập bình quân người lao động năm 2006 đạt 1,4 triệu đồng/tháng (khối công ty cổ phần đạt 1,94 triệu đồng, liên doanh đạt 1,63 triệu đồng).
• Đầu tư xúc tiến thương mại: Tăng trưởng vốn bình quân 37,73%/năm (đạt 3,000 tỷ đồng năm 2006), tham gia Hội chợ Thực phẩm Quốc tế Moscow, khảo sát thị trường Anh, Pháp, Belarus.

Đánh giá thực trạng qua ma trận SWOT chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất: Tình trạng thiếu hụt nguyên liệu trầm trọng khiến các nhà máy chỉ vận hành bình quân 20–30% công suất thiết kế (Nhà máy Cà chua Hải Phòng đạt 1,7%, Công ty Rau quả Hà Tĩnh đạt 7,4%, Nhà máy TPXK Như Thanh đạt 11%, Công ty TPXK Kiên Giang đạt 12,6%, Nhà máy Bắc Giang đạt 35%, Công ty Rau quả Tiền Giang đạt 45%). Nguyên nhân là do đầu tư dàn trải, chú trọng xây dựng nhà máy nhưng bỏ ngỏ khâu liên kết vùng nguyên liệu, công nghệ bảo quản sau thu hoạch yếu kém dẫn đến tỷ lệ hao hụt lớn. Để duy trì sản xuất liên tục 12 tháng/năm, các đơn vị đã chủ động sản xuất xen kẽ trái vụ: Đồng Giao chế biến nước giải khát và nước lạc tiên cô đặc; Lục Ngạn luân canh ngô bao tử, dưa chuột ngoài vụ vải; Bá Thước sản xuất ớt muối và rau muối ngoài vụ sắn.

Chương 2: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả ở Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam

Dựa trên những hạn chế đã phân tích, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác đầu tư:

• Quy hoạch và phát triển vùng nguyên liệu tập trung: Gắn kết chặt chẽ địa bàn xây dựng nhà máy với quy mô vùng trồng; mở rộng diện tích các giống có giá trị kinh tế cao (dứa Cayen, ngô ngọt, cà chua chuyên dụng, sắn công nghiệp), hoàn thiện chính sách bao tiêu và hợp đồng kinh tế với nông dân để ổn định nguồn cung đầu vào.
• Hiện đại hóa công nghệ chế biến và thiết bị bảo quản sau thu hoạch: Tập trung đầu tư chiều sâu vào các dây chuyền cô đặc, cấp đông nhanh IQF, nâng cao chất lượng bao bì (hộp sắt, carton), giảm hao hụt nguyên liệu trong sơ chế từ mức 6% xuống 0,5%–0,7%.
• Đa dạng hóa cơ cấu huy động vốn: Giảm dần tỷ trọng vốn vay thương mại có lãi suất cao, mở rộng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) qua hình thức liên doanh, liên kết và đẩy mạnh tái đầu tư từ lợi nhuận giữ lại.
• Đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học kỹ thuật: Phối hợp thực hiện các đề tài nghiên cứu cấp nhà nước (như đề tài KC06 phát triển giống vải không hạt), nghiên cứu đa dạng hóa sản phẩm mới (puree cà rốt, nước quả cô đặc phối chế).
• Nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu: Thiết lập hệ thống thông tin cảnh báo rào cản kỹ thuật kiểm dịch thực vật tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm (EU, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc); xây dựng thương hiệu rau quả an toàn đạt tiêu chuẩn vệ sinh thực phẩm quốc tế.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những kết quả và đóng góp cụ thể:

• Hệ thống hóa số liệu thực chứng: Phản ánh bức tranh tài chính và đầu tư của Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam qua chuỗi dữ liệu 2003–2006; lượng hóa được mức độ tăng trưởng vốn đầu tư (tăng từ 12,209 tỷ đồng năm 2003 lên 20,200 tỷ đồng năm 2006) và lợi nhuận trước thuế (từ 100,5 tỷ đồng lên 142,4 tỷ đồng).
• Chỉ ra nghịch lý công suất và vùng nguyên liệu: Đưa ra dẫn chứng thực tế về tình trạng lãng phí công suất nhà máy (hầu hết chỉ đạt 20–30% công suất thiết kế, mục tiêu đề án năm 2006 đạt 313.010 tấn/năm so với kế hoạch 650.000 tấn đến năm 2010), từ đó chứng minh tính cấp thiết của việc đồng bộ hóa giữa quy mô nhà máy và bán kính vùng nguyên liệu.
• Đề xuất giải pháp vận hành sản xuất linh hoạt: Khái quát mô hình chế biến kết hợp đa sản phẩm chéo mùa vụ tại các đơn vị thành viên (Đồng Giao, Lục Ngạn, Bá Thước) nhằm tối ưu hóa chi phí khấu hao tài sản cố định và đảm bảo việc làm thường xuyên cho người lao động.
• Thống kê diễn biến kim ngạch xuất khẩu: Tổng hợp chuỗi giá trị xuất khẩu rau quả giai đoạn 1995–2005 (từ 56,1 triệu USD năm 1995 đạt đỉnh 329,972 triệu USD năm 2001 và đạt 235,5 triệu USD năm 2005), phân tích tác động của các thị trường lớn (Trung Quốc, Nga, EU) đối với ngành chế biến.

Năm	Kim ngạch XK rau quả (Triệu USD)
1995	56,10
1997	71,20
1999	104,90
2001	329,97
2003	149,74
2005	235,50

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi số liệu nghiên cứu của chuyên đề chủ yếu dừng lại ở giai đoạn 2003–2006. Việc tiếp cận số liệu tại một số liên doanh có vốn FDI và chi tiết chi phí sản xuất của từng nhà máy thành viên còn mang tính tổng hợp, chưa đi sâu phân tích dòng tiền chiết khấu (NPV, IRR) cho từng dự án đầu tư cụ thể.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng đánh giá tác động dài hạn của các cam kết cắt giảm thuế quan sau khi Việt Nam gia nhập WTO đối với chuỗi cung ứng rau quả; nghiên cứu sâu hơn về mô hình liên kết chuỗi giá trị "Bốn nhà" (Nhà nước - Nhà nông - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp) trong phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ đạt chuẩn quốc tế.

Giá trị tham khảo

Báo cáo chuyên đề thực tập tốt nghiệp này là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kinh tế Đầu tư, Quản trị Kinh doanh Nông nghiệp, Kinh tế Phát triển trong việc tiếp cận phương pháp phân tích thực trạng đầu tư doanh nghiệp nhà nước và cấu trúc một báo cáo chuyên đề kinh tế.
• Các nhà quản lý doanh nghiệp ngành chế biến thực phẩm - nông sản trong việc đánh giá bài học kinh nghiệm về quy hoạch nhà xưởng gắn với vùng nguyên liệu, quản trị tính mùa vụ và đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam được hình thành và chuyển đổi qua các mốc thời gian chính nào?
Tổng công ty thành lập từ năm 1960. Đến ngày 11/2/1988, Tổng công ty Rau quả Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 63 NN-TCCB/QĐ trên cơ sở sáp nhập 5 đơn vị (Vegetexco, Công ty Rau quả Trung ương, Liên hiệp đồ hộp I, Liên hiệp đồ hộp II, Liên hiệp các xí nghiệp Phủ Quỳ). Ngày 11/6/2003, sáp nhập thêm Tổng công ty Xuất nhập khẩu nông sản và chế biến (VINAFIMEX) theo Quyết định số 66/2003/QĐ-BNN-TCCB.

2. Tỷ trọng phân bổ vốn đầu tư phát triển theo các lĩnh vực của Tổng công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2003–2006?
Lĩnh vực công nghiệp chế biến luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất (66,05% năm 2003; 64,68% năm 2004; 38,36% năm 2005 và 63,76% năm 2006). Lĩnh vực nông nghiệp duy trì ổn định quanh mức 16%–17%. Lĩnh vực xúc tiến thương mại dao động từ 10,09% đến 30,81%, và khoa học kỹ thuật chiếm tỷ trọng từ 5,45% đến 13,72%.

3. Tại sao nhiều nhà máy chế biến của Tổng công ty lại hoạt động dưới công suất thiết kế (chỉ đạt 20–30%)?
Nguyên nhân chủ yếu do đầu tư thiếu đồng bộ: tập trung xây dựng nhà máy nhưng chưa đầu tư thích đáng cho vùng nguyên liệu và công nghệ bảo quản sau thu hoạch. Tình trạng nông dân thiếu gắn kết hợp đồng, biến động diện tích đất nông nghiệp do đô thị hóa và thiên tai thời tiết làm nguồn cung rau quả tươi bị thiếu hụt nghiêm trọng sau vụ thu hoạch rộ.

4. Tổng công ty đã áp dụng giải pháp thực tiễn nào để giải quyết vấn đề gián đoạn sản xuất do tính mùa vụ?
Các nhà máy đã chủ động tổ chức sản xuất xen kẽ các sản phẩm phụ trái vụ: Công ty Đồng Giao sản xuất nước giải khát từ nước dứa cô đặc và chế biến nước lạc tiên cô đặc; Nhà máy Lục Ngạn tổ chức trồng và chế biến ngô bao tử, dưa chuột ngoài vụ vải; Nhà máy Bá Thước tổ chức chế biến ớt muối, rau muối ngoài vụ thu hoạch sắn.

5. Cơ cấu nguồn vốn huy động của Tổng công ty trong giai đoạn 2003–2006 có đặc điểm gì?
Nguồn vốn vay tín dụng chiếm tỷ trọng chi phối bình quân 57,88% nhưng có xu hướng giảm dần (từ 63,88% xuống 50,96%). Ngược lại, vốn ngân sách cấp (chiếm bình quân 21,84%), vốn liên doanh FDI (chiếm bình quân 10,60%) và vốn tự có từ lợi nhuận giữ lại (chiếm bình quân 9,69%) đều có xu hướng tăng dần qua các năm.

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Dương đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả tại Tổng công ty Rau quả nông sản Việt Nam giai đoạn 2003–2006. Nghiên cứu đã làm rõ những chuyển biến tích cực về quy mô vốn, sự đa dạng hóa nguồn tài trợ và hiệu quả tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp, đồng thời chỉ rõ rào cản cốt lõi nằm ở sự mất cân đối giữa năng lực chế biến và khả năng đáp ứng của vùng nguyên liệu. Các giải pháp đề xuất tập trung vào quy hoạch vùng trồng, đổi mới công nghệ và đẩy mạnh xúc tiến thương mại có ý nghĩa thực tiễn quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành rau quả Việt Nam trong thời kỳ hội nhập WTO.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Thực trạng hoạt động đầu tư phát triển công nghiệp chế biến rau quả ở Tổng công ty rau quả nông sản Việt Nam 1. Tổng quan về Tổng công ty( TCT) rau quả- nông sản Việt Nam. Khái quát chung về tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của TCT. TCT rau quả nông sản Việt Nam được thành lập từ năm 1960 nhiệm vụ chính là tổ chức kinh doanh xuất nhập khẩu rau quả tươi và rau quả qua chế biến, tồn tại mô hình này nhiều năm trong giai đoạn phát triển nền kinh tế Xã Hội Chủ Nghĩa , đến năm 1988 theo sự phát triển chung của nền kinh tế thị trường, theo chủ trương chung của Nhà nước TCT rau quả Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 63 NN- TCCB/ QĐ ngày 11/2/1988 của Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm ( nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) trên cơ sở hợp nhất 5 tổng công ty (gồm TCT XNK Rau quả Vegetexco, Công ty Rau quả Trung ương, Liên hiệp đồ hộp I, Liên hiệp đồ hộp II và Liên hiệp các xí nghiệp nông- công nghiệp Phủ Quỳ), đến năm 2003 Tổng công ty rau quả Việt Nam tiếp tục được Nhà nước sáp nhập với Tổng công ty xuất nhập khẩu nông sản và chế biến ( VINAFIMEX), theo quyết định số66/2003/QĐ – BNN – TCCB ngày 11/6/2003 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Với bề dày hoạt động sản xuất chế biến và kinh doanh xuất nhập khẩu của Tổng công ty đến nay đã trên 40 năm. Hoạt động sản xuất và kinh doanh của TCT rau quả nông sản Việt Nam có thể được tính từ năm 1988 ( Là thời kỳ xoá bỏ bao cấp sang nền kinh tế thị trường), và có thể được chia làm 3 thời kì: 1. Từ năm 1988 đến năm 1990 là thời kỳ hoạt động theo cơ chế bao cấp. Sản xuất kinh doanh rau quả thời gian này đang nằm trong chương trình hợp tác rau quả Việt- Xô( 1986-1990) mà TCT được Chính phủ giao cho làm đầu mối.

Vật tư chủ yếu phục vụ cho sản xuất nông- công nghiệp đều do Liên Xô cung cấp. Sản phẩm rau quả tươi và rau quả chế biến được xuất khẩu sang Liên Xô là chính ( chiếm 97,7% kim ngạch xuất khẩu). Phạm Thị Dương Đầu tư 45B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 5 Bộ môn Kinh tế Đầu tư 2. Từ năm 1991 đến 1995 là thời kỳ cả nước bước vào hoạt động theo cơ chế thị trường.

Hàng loạt chính sách mới của Nhà nước ra đời và tiếp tục được hoàn thiện. Nền kinh tế của đất nước bắt đầu tăng trưởng từ nông nghiệp, công nghiệp, kinh doanh xuất nhập khẩu (XNK) và đầu tư phát triển, đã tạo cơ hội và môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư phát triển của TCT. Nhưng chúng ta cũng gặp phải rất nhiều khó khăn: - Trước đây, TCT được Nhà nước giao cho làm đầu mối tổ chức nghiên cứu, sản xuất, chế biến và xuất khẩu rau quả, nay do cơ chế thị trường, nhiều doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế cũng đã tích cực đầu tư và kinh doanh xuất nhập khẩu rau quả. Hơn nữa, nhiều nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam cũng đầu tư 100% vốn vào lĩnh vực sản xuất và chế biến rau quả, tạo thế cạnh tranh quyết liệt với TCT.

- Sự hụt hẫng đột ngột về thị trường do Liên Xô và các nước Xã hội chủ nghĩa Đông Âu tan vỡ đã ảnh hưởng nằng nề tới sản xuất kinh doanh và XNK của TCT. Cùng với việc chuyển hoạt động từ bao cấp sang cơ chế thị trường đã gây cho chúng ta nhiều bỡ ngỡ lúng túng. Trong bối cảnh đó, toàn thể TCT đã trăn trở, dồn tâm sức tìm những giải pháp, những bước đi thích hợp để trụ lại, ổn định và từng bước phát triển. Từ năm 1996 đến nay là thời kỳ hoạt động theo mô hình “ Tổng công ty 90” Bước vào thời kỳ này TCT có những thuận lợi cơ bản sau: - Từ những bài học khởi đầu của 5 năm chập chững bước vào kinh tế thị trường.

từ những thành công và cả những thất bại trong sản xuất kinh doanh, TCT đã tìm cho mình một hướng đi vững chắc hơn. - Hoạt động trong mô hình mới lại được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quan tâm chỉ đạo xây dựng và phê duyệt định hướng phát triển TCT giai đoạn 1998-2000 và 2010, Chính phủ phê duyệt đề án phát triển rau quả và hoa cây cảnh thời kỳ 1999-2010, đã tạo cho TCT cơ hội phát triển mới về chất. Tuy vậy, thời kỳ này chúng ta cũng gặp không ít khó khăn: Phạm Thị Dương Đầu tư 45B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 6 Bộ môn Kinh tế Đầu tư - Khủng hoảng tài chính của các nước trong khu vực, sự giảm gía liên tục hàng nông sản trên thị trường thế giới đã ảnh hưởng lớn đến sản xuất kinh doanh, đặc biệt là xuất khẩu của TCT. - Hết năm 1999, chính phủ chấm dứt giao kế hoạch trả nợ Nga cho TCT, sự bao cấp cuối cùng về thị trường không còn nữa.

- Sự không cân đối trong đầu tư cùng với thời tiết thất thường và thiên tai liên tục, lại bị cạnh tranh ngày càng quyết liệt hơn của các đơn vị ngoài TCT, làm cho chúng ta không đủ nguyên liệu sản xuất, đẩy giá nguyên liệu lên cao, tăng giá thành chế biến, giảm khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. - Nước ta đã chính thức là thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại thế giới WTO. Việc gia nhập WTO mang lại cho TCT rất nhiều cơ hội cho hoạt động sản xuất kinh doanh tuy nhiên bên cạnh đó cũng đặt ra rất nhiều thách thức và khó khăn khiến cho TCT cần phải có những chiến lược kinh doanh và đầu tư đúng hướng mới đảm bảo cho TCT đứng vững trên thị trường quốc tế. Phạm Thị Dương Đầu tư 45B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 7 Bộ môn Kinh tế Đầu tư 1.

Hệ thống tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban trong TCT. Sơ đồ : Cơ cấu tổ chức của TCT. Hội đồng quản trị Ban kiểm soát Tổng Giám Đốc Các phó TGĐ Đơn vị phụ thuộc: 5 phòng chức năng: 1.Phòng tổ chức- hành chính.Cty chế biến XNK điều Bình 2. Phòng kế toán- tài chính.

Phòng kế hoạch- tổng hợp. Cty giống rau quả 4. Phòng tư vấn đầu tư và xúc tiến thương 4. Các chi nhánh mại.

Các vp đại diện. Trung tâm KCS. Các cty con Các cty liên kết 1.Cty cp chế biến TPXK Đồng Giao. Cty cp Cty cp thực 2.Cty cp XNK rau quả I.

XNK phẩm XK 3.Cty XNK NS thực phẩm I Hà Nội. rau quả Tân Bình 4.Cty cp XNK điều và NS TP HCM.Cty cp rau quả Tiền Giang. Cty cp Cty cp NK 6. Cty cp vận tải và thương mại cảng rau bao bì Mỹ 7.

Cty cp giao nhận và XNK Hải Phòng. Cty cp XNK rau quả Thanh Hoá. Cty cp vật tư và XNK Cty cp Cty cp XNK 10.Cty cp sản xuất và dịch vụ XNK rau quả CB NS và TP Sài Gòn.Cty cp chế biến TPXK Tiền Giang.Cty cp TP XK Hưng Yên.Cty cp XNK rau quả Tam Điệp.Cty cp rau quả Hà Tĩnh .Cty cp xây dựng và sản xuất vật liệu XD.Cty cp Vian.Cty cp XNK rau quả II Đà Nẵng.Cty cp đầu tư XNK nông lâm sản Công ty cổ phần xi măng Bỉm Sơn.Cty cp vật tư công nghiệp và thực phẩm.Cty XNK nông sản và TPCB Đà Nẵng.Cty liên doanh TNHH Crơn Hà Nội.Cty liên doanh TNHH Luveco.Cty hộp sắt Tovecan. Cty TP và nước giải khát Dona-newtower 25.Cty liên doanh Vinaharris Phạm Thị Dương Đầu tư 45B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 8 Bộ môn Kinh tế Đầu tư 1.1 Văn phòng Chức năng: văn phòng có chức năng tham mưu giúp việc cho lãnh đạo TCT trong lĩnh vực quản lý hành chính, quản trị , kinh doanh kho của cơ quan văn phòng TCT Nhiệm vụ: 1/Tổ chức thực hiện công tác quản lý hành chính, văn thư, lưu trữ , bảo mật 2/ Tổ chức thực hiện các chế độ về quản lý tài sản của cơ quan văn phòng, mua sắm, sửa chữa trang thiết bị và phương tiện làm việc 3/ Tổ chức thực hiện công tác bảo vệ tài sản của cơ quan, phòng cháy, chữa cháy.

4/ Quản lý và điều hành xe ô tô phục vụ cho lãnh đạo và CBCNV đi công tác kịp thời, an toàn. 5/ Phục vụ công tác bảo vệ sức khoẻ cho CBCNV cơ quan văn phòng. 6/ Kiểm tra đôn đốc việc thực hiện các nội quy quy chế của cơ quan. 7/ Thường trực hội đồng thi đua cơ quan TCT.

8/ Tổng hợp, viết báo cáo sơ kết, tổng kết hoạt động kinh doanh cơ quan TCT. 9/ Quản lý kinh doanh kho thuộc cơ quan văn phòng TCT.2 Phòng tổ chức cán bộ. Chức năng: Phòng tổ chức cán bộ có chức năng tham mưu, giúp việc cho lãnh đaọ TCT trong lĩnh vực tổ chức cán bộ, lao động, chính sách chế độ và thanh tra. Nhiệm vụ : 1/ Xây dựng đề án hoàn thiện tổ chức TCT; đề án thành lập, tách, nhập, giải thể các đơn vị thành viên TCT.

2/ Xây dựng phương án tổ chức bộ máy quản lý và kinh doanh của TCT 3/ Tổ chức thẩm định và trình Tổng giám đốc phương án thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị trực thuộc các đơn vị thành viên do giám đốc các đơn vị thành viên trình. Làm các thủ tục triển khai khi Tổng giám đốc quyết định. Phạm Thị Dương Đầu tư 45B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 9 Bộ môn Kinh tế Đầu tư 4/ Tổ chức thẩm định điều lệ tổ chức và hoạt động của các đơn vị thành viên do giám đốc đơn vị thành viên trình. 5/ Xây dựng các quy chế về tổ chức, cán bộ, lao động, tiền lương của TCT.

6/ Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch cán bộ 7/ Đề xuất và làm các thủ tục theo quy định đối với việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng và kỷ luật cán bộ. 8/ Đề xuất hình thức trả lương phù hợp với TCT. 9/ Giải quyết chế độ chính sách. 10/ Làm các thủ tục ký hợp đồng và theo dõi việc thực hiện hợp đồng lao động đối vơí cán bộ công nhân viên cơ quan TCT.

11/ Thừa lệnh Tổng giám đốc để kiểm tra các đơn vị thành viên trong việc thực hiện công tác tổ chức, cán bộ, lao động, tiền lương. 12/ Thống kê tình hình tổ chức cán bộ và lao động của toàn TCT 13/ Tổ chức và làm thủ tục cho các đoàn đi công tác ở nước ngoài 14/ Tổ chức công tác thanh tra trong đoàn TCT.