Thực trạng và giải pháp đào tạo sử dụng cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương đến năm 2020

Đề tài 'Thực trạng và giải pháp đào tạo cán bộ dân tộc địa phương đến năm 2020' được thực hiện nhằm cung cấp cái… 153 trang · Trường Cán bộ Dân tộc · 2009.

• Tác giả: Hoàng Hữu Bình
• Người hướng dẫn: Hoàng Hữu Bình
• Trường học: Trường Cán bộ Dân tộc
• Chuyên ngành: Công tác dân tộc
• Đề tài: Thực trạng và giải pháp đào tạo, sử dụng cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương đến năm 2020
• Loại tài liệu: báo cáo tổng hợp đề tài cấp bộ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• I. Những vấn đề lý luận chung về đào tạo, sử dụng cán bộ làm CTDT ở địa phương
• I.1. Một số khái niệm liên quan
• I.2. Cơ sở khoa học của đào tạo, sử dụng đối với cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương
• II. Thực trạng và đánh giá thực trạng đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đối với cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương
• II.1. Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đối với cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương
• II.2. Đánh giá thực trạng đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đối với cán bộ
• III. Các giải pháp đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ công tác dân tộc ở địa phương đến năm 2020
• III.A. Yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công tác dân tộc ở địa phương từ nay đến năm 2020
• III.A.1. Nhu cầu đào tạo của cán bộ làm CTDT ở địa phương hiện nay
• III.A.2. Dự báo yêu cầu với đối ngòi cán bộ làm CTDT đến năm 2010 và năm 2020
• III.A.3. Yêu cầu với đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm CTDT đến năm 2010 và năm 2020
• III.B. Các giải pháp chủ yếu trong đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ công tác dân tộc ở địa phương đến năm 2020
• III.B.1. Nhằm giải pháp xây dựng mô hình đào tạo, bồi dưỡng đối với cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương
• III.B.2. Nhằm các giải pháp về đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng đối với cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương
• III.B.3. Nhằm các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm CTDT ở địa phương
• III.B.4. Nhằm giải pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chặt chẽ cấp cơ sở vùng miền nói, dân tộc theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 7 khóa IX
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và tính cấp thiết của đề tài

Đề tài 'Thực trạng và giải pháp đào tạo cán bộ dân tộc địa phương đến năm 2020' được thực hiện nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình đào tạo cán bộ dân tộc địa phương. Việc nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang tính thực tiễn cao, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi mà nhu cầu phát triển nguồn nhân lực cho các vùng dân tộc thiểu số ngày càng cấp thiết. Theo báo cáo, cán bộ dân tộc địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chính sách dân tộc, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của các vùng miền núi. Đặc biệt, việc nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ là một trong những giải pháp then chốt để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Đề tài cũng chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác đào tạo, nhưng thực trạng hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu này là phân tích thực trạng đào tạo cán bộ dân tộc địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác đào tạo. Nghiên cứu sẽ tập trung vào việc đánh giá chất lượng đào tạo, nhu cầu đào tạo và các chính sách hiện hành liên quan đến đào tạo cán bộ dân tộc. Đặc biệt, nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, bao gồm cả nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy và cơ sở vật chất. Qua đó, đề tài sẽ cung cấp những kiến nghị thiết thực cho các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức liên quan trong việc cải thiện công tác đào tạo cán bộ dân tộc địa phương.

II. Thực trạng và đánh giá thực trạng đào tạo cán bộ dân tộc địa phương

Thực trạng đào tạo cán bộ dân tộc địa phương hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Theo số liệu thống kê, số lượng cán bộ được đào tạo vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Nhiều cán bộ sau khi tốt nghiệp không có đủ kỹ năng và kiến thức cần thiết để thực hiện nhiệm vụ. Đặc biệt, việc đào tạo chưa chú trọng đến các đặc thù văn hóa và xã hội của từng dân tộc, dẫn đến tình trạng cán bộ không thể phát huy hết khả năng của mình trong công tác. Hơn nữa, chính sách đào tạo hiện tại còn thiếu tính đồng bộ và chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Điều này đã ảnh hưởng đến chất lượng công tác dân tộc tại các địa phương. Cần có những biện pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ dân tộc địa phương.

2.1. Đánh giá thực trạng đào tạo

Đánh giá thực trạng đào tạo cán bộ dân tộc địa phương cho thấy rằng, mặc dù đã có nhiều chương trình đào tạo được triển khai, nhưng chất lượng vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhiều cán bộ sau khi tốt nghiệp không đáp ứng được yêu cầu công việc, do thiếu kỹ năng thực hành và kiến thức chuyên môn. Hơn nữa, việc đào tạo còn thiếu sự gắn kết với thực tiễn, dẫn đến tình trạng cán bộ không thể áp dụng kiến thức vào công việc thực tế. Đặc biệt, các chương trình đào tạo chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực lãnh đạo và quản lý cho cán bộ dân tộc, điều này gây khó khăn trong việc thực hiện các chính sách dân tộc tại địa phương.

III. Các giải pháp đào tạo cán bộ dân tộc địa phương đến năm 2020

Để nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ dân tộc địa phương, cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với đặc thù của từng dân tộc, đảm bảo tính thực tiễn và khả thi. Thứ hai, cần tăng cường công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho cán bộ hiện tại, giúp họ có thể đáp ứng tốt hơn yêu cầu công việc. Thứ ba, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc triển khai các chương trình đào tạo, đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Cuối cùng, cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân cán bộ dân tộc, tạo điều kiện cho họ phát triển nghề nghiệp.

3.1. Yêu cầu đào tạo

Yêu cầu đào tạo cán bộ dân tộc địa phương cần được xác định rõ ràng, bao gồm cả kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành. Chương trình đào tạo cần phải linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương. Đồng thời, cần chú trọng đến việc phát triển năng lực lãnh đạo cho cán bộ, giúp họ có khả năng quản lý và điều hành công việc hiệu quả. Việc đào tạo cũng cần gắn liền với thực tiễn, tạo điều kiện cho cán bộ có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào công việc thực tế.

Nội dung chính

Thực Trạng Và Giải Pháp Đào Tạo, Sử Dụng Cán Bộ Làm Công Tác Dân Tộc Ở Địa Phương Đến Năm 2020

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính: Đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc (CTDT) tại các cấp địa phương (tỉnh, huyện, xã) đang đối mặt với những khoảng trống năng lực và bất cập nào trong công tác đào tạo, bố trí sử dụng; đồng thời cần những giải pháp chiến lược mang tính đột phá nào để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước đến năm 2020?
• Tổng quan phương pháp luận: Đề tài cấp Bộ do Trường Cán bộ Dân tộc chủ trì (TS. Hoàng Hữu Bình làm chủ nhiệm) sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, kết hợp điền dã dân tộc học, hội thảo khoa học chuyên sâu tại địa phương (Lào Cai, Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ), điều tra xã hội học định lượng xử lý qua phần mềm SPSS trên nhóm cán bộ công chức địa phương, kết hợp phỏng vấn sâu chuyên gia đầu ngành.
• Phát hiện cốt lõi: Báo cáo chỉ rõ sự thiếu hụt nghiêm trọng về nghiệp vụ CTDT chuyên ngành (chỉ 15% – 28,6% cán bộ cấp tỉnh được trang bị bài bản), tỷ lệ hiểu biết tiếng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) thấp (34,3%), cùng tình trạng "lệch pha" lớn giữa chuyên ngành đào tạo ban đầu và vị trí việc làm thực tế (gần 30% cán bộ cảm thấy công việc chưa phù hợp chuyên môn).
• Hàm ý thực tiễn: Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc nhằm đổi mới căn bản chương trình bồi dưỡng 20 chuyên đề, chuẩn hóa ngạch bậc, xây dựng quy hoạch sử dụng nguồn nhân lực DTTS và đề xuất lộ trình nâng cấp cơ sở đào tạo tiến tới thành lập Học viện Dân tộc.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

• Bình diện lý luận và thực tiễn: Công tác dân tộc và quản lý nhà nước về lĩnh vực dân tộc luôn là nhiệm vụ chiến lược xuyên suốt của toàn bộ hệ thống chính trị Việt Nam. Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 51/2003/NĐ-CP và đặc biệt là Nghị định số 53/2004/NĐ-CP về kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan quản lý nhà nước về CTDT từ Trung ương đến địa phương (thành lập các Ban Dân tộc cấp tỉnh, Phòng Dân tộc cấp huyện và phân công cán bộ chuyên trách/kiêm nhiệm cấp xã), hệ thống bộ máy đã bước đầu được tổ chức quy củ.
• Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap): Mặc dù số lượng bộ máy phát triển nhanh chóng (với 51 tỉnh thành và hơn 254 huyện thành lập cơ quan chuyên trách tính đến năm 2006), các công trình nghiên cứu trước đó mới chỉ dừng lại ở đánh giá định tính chung chung hoặc chỉ tập trung ở cấp Trung ương. Thiếu vắng các nghiên cứu thực nghiệm định lượng sâu sắc, đánh giá toàn diện mối quan hệ biện chứng giữa "đào tạo – bồi dưỡng" và "bố trí – sử dụng" cán bộ CTDT tại chỗ ở các vùng đặc thù (Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, duyên hải miền Trung).
• Tính cấp bách và thời điểm: Thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế cùng việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia (như Chương trình 135 giai đoạn II) đòi hỏi đội ngũ cán bộ trực tiếp tại cơ sở phải có năng lực quản trị, hiểu biết văn hóa tộc người và kỹ năng vận động quần chúng. Đội ngũ này đóng vai trò "cầu nối" giữ gìn an ninh trật tự, khối đại đoàn kết toàn dân và bảo vệ biên cương Tổ quốc.
• Tác động kỳ vọng: Đề tài tạo tiền đề trực tiếp để thể chế hóa các quan điểm của Nghị quyết Trung ương 7 khóa IX về công tác dân tộc vào thực tiễn quản lý nguồn nhân lực ngành dân tộc học ứng dụng tại Việt Nam.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

• Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Đề tài tiếp cận theo nguyên lý duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp phương pháp hệ thống – cấu trúc. Quá trình nghiên cứu đặt cán bộ CTDT trong mối quan hệ đa chiều: chính sách nhà nước – đặc thù văn hóa tộc người – yêu cầu quản lý hành chính hiện đại.
• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  1. Phương pháp điền dã dân tộc học: Khảo sát thực địa, tổ chức hội thảo khoa học vùng tại tỉnh Lào Cai phối hợp cùng Ban Dân tộc 6 tỉnh miền núi phía Bắc; thực hiện khảo sát các học viên đại diện cho các cơ quan CTDT trên toàn quốc (khu vực Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ).
  2. Điều tra xã hội học bằng bảng hỏi: Phát phiếu điều tra có cấu trúc thu thập thông tin về trình độ học vấn, chuyên ngành đào tạo, lý luận chính trị, quản lý nhà nước, kỹ năng ngôn ngữ tộc người và mức độ tương thích công việc.
  3. Phương pháp phỏng vấn sâu: Trực tiếp phỏng vấn cán bộ lãnh đạo, chuyên viên Ban Dân tộc các tỉnh tiêu biểu (Cao Bằng, Lào Cai, Thừa Thiên Huế, Kon Tum, Sóc Trăng) và phỏng vấn qua thư điện tử, điện thoại.
  4. Phương pháp kế thừa và phân tích tài liệu: Khai thác báo cáo thống kê từ 124 Phòng Dân tộc cấp huyện, cơ sở dữ liệu từ Ủy ban Dân tộc, Viện Dân tộc học và các trang thông tin quản lý chuyên ngành.
  5. Phương pháp chuyên gia: Mời các nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu từ Viện Dân tộc học, Tạp chí Cộng sản, Viện Phát triển bền vững Trung Bộ, Vụ Cơ sở Đảng tham gia viết chuyên đề và phản biện chéo.
• Kỹ thuật xử lý và phân tích dữ liệu: Dữ liệu định lượng được làm sạch, mã hóa và phân tích thống kê mô tả, kiểm định tương quan trên phần mềm SPSS, cho phép xuất các bảng tần số, tương quan chéo giữa trình độ chuyên môn và nhiệm vụ thực tế.
• Độ tin cậy và tính hợp lệ: Sự kết hợp đồng thời giữa số liệu thống kê diện rộng (hàng trăm đơn vị cấp huyện/tỉnh) và dữ liệu phỏng vấn định tính chuyên sâu giúp đảm bảo tính đại diện cao, phản ánh trung thực diện mạo đội ngũ cán bộ ngành dân tộc lúc bấy giờ.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu rút ra các nhóm phát hiện trọng yếu với số liệu thực chứng rõ nét:

                  CƠ CẤU & THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CÁN BỘ LÀM CÔNG TÁC DÂN TỘC

1. Đội ngũ trẻ hóa nhanh nhưng phân bố thành phần tộc người không đồng đều:
   • Cán bộ dưới 45 tuổi chiếm 58% ở cấp Trung ương và 46,9% ở cấp tỉnh.
   • Tỷ lệ cán bộ DTTS đạt mức khá (30,4% cấp tỉnh, 37% cấp huyện). Tuy nhiên, có sự chênh lệch lớn theo vùng miền: trong khi Bắc Kạn đạt 100%, Sóc Trăng 93,3% cán bộ DTTS thì có tới 8 Ban Dân tộc cấp tỉnh hoàn toàn không có cán bộ là người DTTS.
2. Nghịch lý giữa đa dạng chuyên môn và khoảng trống nghiệp vụ CTDT:
   • Cán bộ được tuyển dụng từ hơn 10 nhóm ngành khác nhau (Nông – lâm nghiệp chiếm 21,7%; Kinh tế: 27,6%; Hành chính – Chính trị: 14,5%; Sư phạm, Luật, Y tế...).
   • Tỷ lệ cán bộ cấp tỉnh thực sự được bồi dưỡng kiến thức chuyên sâu về nghiệp vụ công tác dân tộc chỉ đạt 15% – 28,6%. Phần lớn kiến thức tập trung ở cán bộ lãnh đạo, trong khi chuyên viên thực thi trực tiếp lại thiếu hụt.
3. Sự lệch pha (Mismatch) đáng kể giữa chuyên ngành đào tạo và nhiệm vụ đảm nhiệm:
   • Có tới 30,3% cán bộ làm nhiệm vụ hành chính thuần túy, nhưng chỉ có 3,6% được đào tạo đúng chuyên ngành hành chính/quản trị văn phòng.
   • Nhiệm vụ quản lý – nghiên cứu – tổng hợp chính sách chiếm 45,9%, nhưng tỷ lệ cán bộ có chuyên môn về Quản lý nhà nước chỉ đạt 5,5%.
   • Kết quả khảo sát cho thấy 29,4% cán bộ thừa nhận công việc đang làm không phù hợp với chuyên môn được đào tạo ban đầu.
4. Hạn chế nghiêm trọng về kỹ năng mềm cốt lõi (Ngôn ngữ tộc người):
   • Chỉ có 34,3% công chức, viên chức làm CTDT biết và sử dụng được tiếng DTTS tại địa bàn phụ trách. Điều này tạo ra rào cản giao tiếp văn hóa lớn khi triển khai chính sách và tuyên truyền vận động quần chúng ở cơ sở.
5. Mô hình đào tạo của Trường Cán bộ Dân tộc bước đầu phát huy tác dụng nhưng quá tải:
   • Trong 5 năm (2004–2008), nhà trường đã mở 35 lớp với 949 lượt học viên (chương trình 20 chuyên đề cho lớp 3 tháng và 10 chuyên đề cho lớp ngắn ngày). Tuy nhiên, quy mô này mới chỉ đáp ứng một phần nhỏ so với nhu cầu đào tạo dự báo lên tới hơn 1.000 học viên/năm.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp về mặt lý luận: Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc trong giai đoạn công nghiệp hóa – hiện đại hóa. Đề tài đã phân định rõ nội hàm học thuật giữa "Đào tạo", "Đào tạo lại" và "Bồi dưỡng" trong quản trị công vụ đặc thù ngành dân tộc.
• Đóng góp về mặt phương pháp luận: Xây dựng khung phân tích thực chứng kết hợp giữa dữ liệu dân tộc học vùng miền (ngữ hệ Nam Á, Nam Đảo, Hán - Tạng) với các chỉ số đo lường hiệu quả hành chính công, tạo tiền lệ phương pháp nghiên cứu liên ngành cho khoa học quản lý nhà nước về dân tộc.
• Giá trị ứng dụng thực tiễn:
  • Xây dựng khung 20 chuyên đề đào tạo bồi dưỡng chuẩn mực, tích hợp giữa kiến thức dân tộc học, văn hóa – tôn giáo với kỹ năng lập dự án, thanh quyết toán Chương trình 135 và kiểm tra giám sát chính sách.
  • Phác thảo lộ trình nâng cấp cơ sở hạ tầng đào tạo từ Trung tâm lên Trường Cán bộ Dân tộc và định hướng phát triển thành Học viện Dân tộc (đã được hiện thực hóa trong thực tế sau này).

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Cơ quan quản lý & Hoạch định chính sách: Ủy ban Dân tộc, Ban Dân vận Trung ương, Bộ Nội vụ, Sở Nội vụ và Ban Dân tộc các tỉnh, thành phố nhằm tham khảo để xây dựng tiêu chuẩn chức danh công chức, kế hoạch tuyển dụng, luân chuyển và đào tạo cán bộ cơ sở.
• Cơ sở nghiên cứu & Giảng dạy: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Hành chính Quốc gia, Học viện Dân tộc, các trường Chính trị tỉnh và khoa Dân tộc học/Nhân học tại các trường đại học sử dụng làm tài liệu tham khảo giảng dạy nghiệp vụ.
• Ban Quản lý Chương trình / Dự án phát triển: Các chuyên gia, tổ chức quốc tế (UNDP, WB, ADB) và ban điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững vùng đồng bào thiểu số nhằm tối ưu hóa hợp phần nâng cao năng lực cộng đồng.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ) (250-300 từ)

1. Đâu là điểm nghẽn lớn nhất của đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc ở địa phương?

Điểm nghẽn lớn nhất là sự "lệch pha" giữa chuyên ngành đào tạo (đa phần là nông lâm, sư phạm, kinh tế...) với kỹ năng nghiệp vụ quản lý nhà nước về dân tộc học thực hành và tỷ lệ biết tiếng DTTS còn rất thấp (chỉ 34,3%).

2. Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát nào để đảm bảo tính đại diện?

Nghiên cứu kết hợp điều tra bảng hỏi chuẩn hóa xử lý qua phần mềm SPSS, thống kê từ 124 Phòng Dân tộc cấp huyện, dữ liệu 51 tỉnh thành và các cuộc tọa đàm điền dã chuyên sâu tại 3 vùng trọng điểm: Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ.

3. Đề tài đưa ra giải pháp trọng tâm nào cho chương trình đào tạo?

Chuẩn hóa khung đào tạo thành 20 chuyên đề chuyên sâu (lý luận chính trị, nghiệp vụ thanh tra, quản lý dự án Chương trình 135, kỹ năng dân vận, điều tra dư luận xã hội, văn hóa tộc người) kết hợp phương pháp giảng dạy tương tác, xử lý tình huống.

4. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa như thế nào đối với cấp xã, thôn bản?

Đề tài cung cấp cơ sở đề xuất Thông tư liên tịch 676/2006/TTLT phân cấp mạnh mẽ việc đào tạo ngắn hạn (3–7 ngày) ngay tại chỗ cho cán bộ cơ sở, người có uy tín trong dòng họ, cộng tác viên pháp lý và thanh niên DTTS.

5. Khuyến nghị chính sách dài hạn mang tính bước ngoặt của đề tài là gì?

Kiến nghị Đảng và Nhà nước đầu tư nâng cấp Trường Cán bộ Dân tộc trở thành Học viện Dân tộc – trung tâm quốc gia về nghiên cứu chiến lược và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng đồng bào DTTS.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo tổng hợp đề tài cấp Bộ do TS. Hoàng Hữu Bình chủ nhiệm là công trình khoa học có giá trị lý luận và ứng dụng thực tiễn xuất sắc trong lĩnh vực quản trị công và chính sách dân tộc tại Việt Nam. Bằng việc nhận diện chính xác các khoảng trống về chuyên môn, kỹ năng ngôn ngữ và sự bất cập trong phân công lao động, nghiên cứu đã đặt nền móng vững chắc cho chiến lược chuẩn hóa và nâng cấp toàn diện chất lượng cán bộ dân tộc đến năm 2020.

Trong giai đoạn hiện nay, việc tiếp tục kế thừa những kết quả này để tích hợp công nghệ số, chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu dân tộc học và đào tạo từ xa cho cán bộ vùng sâu, vùng xa chính là hướng đi cấp thiết cần được đẩy mạnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

uû ban d©n téc ***************** b¸o c¸o tæng hîp ®Ò tµi cÊp bé Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ®µo t¹o, sö dông c¸n bé lµm c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng ®Õn n¨m 2020 C¬ quan qu¶n lý ®Ò tµi: Uû ban D©n téc §¬n vÞ chñ tr× : Tr−êng C¸n bé d©n téc Chñ nhiÖm ®Ò tµi : TS. Hoµng H÷u B×nh Th− ký ®Ò tµi : ThS. NguyÔn V¨n Dòng 7163 06/3/2009 Hµ NéI, th¸ng 02 n¨m 2009 uû ban d©n téc ***************** Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ®µo t¹o, sö dông c¸n bé lµm c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng ®Õn n¨m 2020 Hµ NéI, th¸ng 02 n¨m 2009 Nh÷ng ng−êi chÝnh tham gia thùc hiÖn ®Ò tµi TT Hä vµ tªn C¬ quan c«ng t¸c Tr¸ch nhiÖm Ghi chó 1 Hoµng H÷u B×nh Tr−êng C¸n bé d©n téc Chñ nhiÖm 2 NguyÔn V¨n Dòng nt Th− ký 3 Quµng V¨n TÞch nt Tham gia 4 NguyÔn Thµnh Vinh nt nt 5 NguyÔn Xu©n Khuª nt nt 6 TrÞnh Quang C¶nh nt nt 7 Cao ThÞ Nhµn nt nt 8 TrÞnh ThÞ Sîi nt nt 9 §inh V¨n Tþ ViÖn D©n téc nt 10 Vi ThÞ Thuû V¨n phßng UBDT nt 11 Bïi V¨n Thµnh Vô GD d©n téc nt 12 §µo V¨n M¸i Ban DT Cao B»ng nt 13 Lý V¨n H¶i Ban DT Lµo Cai nt 14 TrÇn §×nh Vò Ban DT TT - HuÕ nt 15 L¬ Ch©m Gi¸o Ban DT Kon Tum nt 16 N¨m Ren Ban DT Sãc Tr¨ng nt 17 Ph¹m Quang Hoan ViÖn D©n téc häc nt 18 Hµ §×nh Thµnh ViÖn PTBV Trung Bé nt 19 Ph¹m V¨n HiÖp TC Céng S¶n nt 20 NguyÔn ThÕ HuÖ ViÖn Ng−êi cao tuæi nt 21 NguyÔn §øc Hµ Vô C¬ së ®¶ng nt Ngoµi ra, ®Ò tµi cã sù tham gia, ®ãng gãp cña: - C¸c chuyªn gia trong ngµnh D©n téc häc ®−îc ®Ò tµi pháng vÊn, chuyªn gia quan t©m, nghiªn cøu vÒ CTDT cã gãp ý cho ®Ò tµi; - C¸n bé lµm CTDT, c¸n bé l·nh ®¹o ë ®Þa ph−¬ng ®−îc ®Ò tµi pháng vÊn vµ cã tham luËn. Nhãm thùc hiÖn ®Ò tµi xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c chuyªn gia, c¸n bé, c«ng chøc lµm CTDT t¹i ®Þa ph−¬ng ®· hîp t¸c, ®ãng gãp cho ®Ò tµi.

Môc lôc Stt Néi dung Trang Më ®Çu 1 Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu vµ tÝnh cÊp thiÕt cña vÊn ®Ò 1 2 Môc tiªu nghiªn cøu 6 3 Ph¹m vi nghiªn cøu 6 4 Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 6 5 Néi dung nghiªn cøu 7 I Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ®µo t¹o, sö 8 dông c¸n bé lµm cTDT ë ®Þa ph−¬ng 1 Mét sè kh¸i niÖm liªn quan 8 2 C¬ së khoa häc cña ®µo t¹o, sö dông ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng 11 t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng II Thùc tr¹ng vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ®µo t¹o, 26 båi d−ìng, sö dông ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng 1 Thùc tr¹ng ®µo t¹o, båi d−ìng, sö dông ®éi ngò c¸n bé lµm 26 c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng 2 §¸nh gi¸ thùc tr¹ng ®µo t¹o, båi d−ìng, sö dông ®éi ngò c¸n bé 44 lµm c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng III C¸c gi¶i ph¸p ®µo t¹o, båi d−ìng, sö dông c¸n 48 bé c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng ®Õn n¨m 2020 A Yªu cÇu ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé c«ng t¸c 48 d©n téc ë ®Þa ph−¬ng tõ nay ®Õn n¨m 2020 1 Nhu cÇu ®µo t¹o cña c¸n bé lµm CTDT ë ®Þa ph−¬ng hiÖn nay 48 2 Dù b¸o yªu cÇu vÒ ®éi ngò c¸n bé lµm CTDT ®Õn n¨m 2010 vµ 52 n¨m 2020 3 Yªu cÇu vÒ ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé lµm CTDT ®Õn n¨m 2010 54 vµ n¨m 2020 B c¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu trong ®µo t¹o, båi 55 d−ìng vµ sö dông c¸n bé c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng ®Õn n¨m 2020 1 Nhãm gi¶i ph¸p x©y dùng m« h×nh ®µo t¹o, båi d−ìng ®èi víi 55 c¸n bé lµm c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng 2 Nhãm c¸c gi¶i ph¸p vÒ ®æi míi néi dung, ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o, 63 båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c d©n téc ë ®Þa ph−¬ng 3 Nhãm c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c ®µo t¹o, båi 76 d−ìng, sö dông c¸n bé lµm CTDT ë ®Þa ph−¬ng 4 Nhãm gi¶i ph¸p ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé chñ chèt cÊp c¬ së 82 vïng miÒn nói, d©n téc theo tinh thÇn NghÞ quyÕt T¦ 7 kho¸ IX KÕt luËn Tµi liÖu tham kh¶o chÝnh PhÇn Më ®Çu 1. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu vµ tÝnh cÊp thiÕt cña vÊn ®Ò 1. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu Nh»m phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý nhµ n−íc (QLNN) vÒ lÜnh vùc c«ng t¸c d©n téc (CTDT), thêi gian qua Uû ban D©n téc ®· tæ chøc thùc hiÖn mét sè ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cã néi dung liªn quan ®Õn c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé lµm CTDT. - §Ò tµi: “Gi¶i ph¸p t¨ng c−êng ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé lµm CTDT”, chñ nhiÖm ®Ò tµi: §ång chÝ Bïi V¨n LÞch, Phã Ch¸nh V¨n phßng Uû ban (2006).

Trong nghiªn cøu nµy, t¸c gi¶ ®· lµm næi bËt thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng c¸n bé lµm CTDT tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa ph−¬ng. Nh×n chung hÖ thèng c¬ quan lµm CTDT ®· ®−îc x©y dùng vµ kiÖn toµn sau khi cã NghÞ ®Þnh 53/CP. Tuy nhiªn, tr×nh ®é n¨ng lùc cña c¸n bé ë Trung −¬ng vµ ®Þa ph−¬ng cã nhiÒu kh¸c nhau. ë Trung −¬ng, c¸n bé cã tr×nh ®é t−¬ng ®èi cao vÒ chuyªn m«n, nghiÖp vô, qu¶n lý nhµ n−íc, lý luËn chÝnh trÞ, tin häc.

Trong khi ®ã, ®éi ngò c¸n bé ®Þa ph−¬ng cßn thiÕu vµ cã tr×nh ®é chuyªn m«n trung b×nh, riªng vÒ lý luËn chÝnh trÞ cßn thÊp. VÒ thùc tr¹ng c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng, t¸c gi¶ ®Ò cËp ®Õn nhiÒu vÊn ®Ò, trong ®ã cã ph©n tÝch vÒ c¬ quan thùc hiÖn nhiÖm vô ®µo t¹o, c¸ch thøc ®µo t¹o, ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o. Theo t¸c gi¶, c¸c c¬ quan ®µo t¹o, båi d−ìng ch−a trë thµnh mét hÖ thèng th«ng suèt tõ trung −¬ng tíi ®Þa ph−¬ng dÉn ®Õn kÕt qu¶ ®µo t¹o, båi d−ìng cßn kh¸ nhiÒu h¹n chÕ. Trªn c¬ së nghiªn cøu vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng, ph©n tÝch vÒ nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng, ®Ò tµi ®· nªu ra mét sè gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò, ®Æc biÖt nhÊn m¹nh ph¶i ®µo t¹o chuyªn s©u vÒ nghiÖp vô c«ng t¸c d©n téc, ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc ®µo t¹o, båi d−ìng, t¨ng thªm thêi gian ®µo t¹o, tiÕp tôc ®æi míi ch−¬ng tr×nh, ph−¬ng ph¸p.

NhiÖm vô nµy hiÖn do Tr−êng C¸n bé d©n téc ®¶m nhiÖm vµ kiÕn nghÞ víi §¶ng, Nhµ n−íc cho n©ng cÊp truêng thµnh Häc viÖn D©n téc ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ®µo t¹o c¸n bé d©n téc thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. - §Ò tµi nghiªn cøu do TS. Phan V¨n Hïng (ViÖn tr−ëng ViÖn D©n téc) lµm chñ nhiÖm, cã tiªu ®Ò: “§¸nh gi¸ c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé lµm CTDT ”. B¸o c¸o tæng hîp ®Ò tµi ®· nªu râ thùc tr¹ng ®éi ngò c¸n bé lµm CTDT, viÖc ®µo t¹o, kÕt qu¶ ®µo t¹o, båi d−ìng trong thêi gian qua.

Mét sè chuyªn ®Ò 1 trong tËp Kû yÕu khoa häc cña ®Ò tµi ph©n tÝch sù kh¸c nhau trong ®éi ngò c¸n bé cÊp Trung −¬ng vµ ®Þa ph−¬ng c¶ vÒ sè l−îng lÉn chÊt l−îng. VÒ tæ chøc bé m¸y c¬ quan CTDT tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa ph−¬ng, t¸c gi¶ nhËn xÐt: ®· kh¸ quy cñ, sè l−îng c¸n bé còng c¬ b¶n ®¸p øng ®−îc nhiÖm vô, yªu cÇu c«ng t¸c d©n téc. Tuy nhiªn, vÊn ®Ò cÇn quan t©m ë ®©y lµ chÊt l−îng ®éi ngò c¸n bé vÉn cßn yÕu vÒ tr×nh ®é chuyªn m«n, ch−a ngang tÇm yªu cÇu cña c«ng t¸c d©n téc theo tinh thÇn NghÞ quyÕt Trung −¬ng 7 kho¸ 9 cña §¶ng vÒ CTDT.2 TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi §Ó thùc hiÖn c«ng t¸c QLNN vÒ CTDT th× ph¶i h×nh thµnh c¬ quan QLNN vÒ CTDT; ë n−íc ta hiÖn nay, ®ã lµ Uû ban D©n téc vµ hÖ thèng c¬ quan CTDT c¸c ®Þa ph−¬ng. TiÒn th©n cña c¬ quan QLNN vÒ CTDT ®Çu tiªn ë n−íc ta lµ Nha D©n téc thiÓu sè (DTTS) - ®−îc thµnh lËp theo S¾c lÖnh sè 58 ngµy 3/5/1946 cña Chñ tÞch ChÝnh phñ n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ.

Tr¶i qua mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn l©u dµi theo tiÕn tr×nh c¸ch m¹ng, ®Õn ngµy 16/5/2003, ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh sè 51/2003/N§ - CP qui ®Þnh chøc n¨ng, nhiÖm vô, c¬ cÊu tæ chøc cña Uû ban D©n téc vµ sau ®ã, ngµy 18/2/2004, ban hµnh tiÕp NghÞ ®Þnh sè 53/2004/N§ - CP vÒ kiÖn toµn tæ chøc bé m¸y c¬ quan QLNN vÒ CTDT thuéc Uû ban Nh©n d©n (UBND) c¸c cÊp - th× hÖ thèng c¬ quan QLNN vÒ CTDT ®· cã mét b−íc ph¸t triÓn míi vÒ chÊt c¶ ë ph−¬ng diÖn tæ chøc bé m¸y lÉn ®éi ngò c¸n bé, c«ng chøc, viªn chøc. Theo ®ã, ë Trung −¬ng cã Uû ban D©n téc - lµ c¬ quan ngang bé thuéc ChÝnh phñ, cã chøc n¨ng QLNN vÒ lÜnh vùc CTDT trong ph¹m vi c¶ n−íc. ë cÊp tØnh, NghÞ ®Þnh 53/2004/N§ - CP quy ®Þnh râ: * Thµnh lËp Ban D©n téc - lµ c¬ quan tham m−u, gióp UBND tØnh thùc hiÖn chøc n¨ng QLNN vÒ lÜnh vùc CTDT trong ph¹m vi tØnh, cã con dÊu, tµi kho¶n riªng, khi cã mét trong c¸c ®iÒu kiÖn sau: + Cã trªn 20.000 ng−êi DTTS sinh sèng tËp trung thµnh céng ®ång lµng, b¶n.000 ng−êi DTTS ®ang cÇn ®−îc Nhµ n−íc gióp ®ì, hç trî ph¸t triÓn. + Cã ®ång bµo DTTS sinh sèng trªn ®Þa bµn xung yÕu vÒ an ninh, quèc phßng; ®Þa bµn xen canh, xen c−; biªn giíi cã ®«ng ®ång bµo DTTS n−íc ta vµ n−íc l¸ng giÒng th−êng xuyªn qua l¹i.

* §èi víi nh÷ng tØnh cã ®ång bµo DTTS sinh sèng nh−ng ch−a ®¸p øng c¸c quy ®Þnh nªu trªn th× tæ chøc lµm CTDT thùc hiÖn theo 1 trong 2 m« h×nh sau: 2 - Ban D©n téc trùc thuéc UBND tØnh, chÞu sù l·nh ®¹o trùc tiÕp cña UBND tØnh vÒ c«ng t¸c chuyªn m«n; V¨n phßng UBND tØnh ®¶m b¶o c¬ së vËt chÊt, kinh phÝ, ph−¬ng tiÖn vµ ®iÒu kiÖn lµm viÖc. - Së cã chøc n¨ng QLNN ®a ngµnh, ®a lÜnh vùc, trong ®ã cã CTDT vµ c«ng t¸c chuyªn m«n kh¸c cã liªn quan nhiÒu ®Õn CTDT thuéc UBND tØnh. TÝnh ®Õn n¨m 2006, c¶ n−íc ta ®· cã 51 tØnh, thµnh phè trùc thuéc TW thµnh lËp c¬ quan QLNN vÒ CTDT víi mét sè tªn gäi kh¸c nhau (Ban D©n téc, Ban D©n téc - T«n gi¸o, Ban T«n gi¸o - D©n téc, Ban D©n téc - MiÒn nói, Ban D©n téc - MiÒn nói - §Þnh canh ®Þnh c−,. ë cÊp huyÖn (quËn, thÞ x·, thµnh phè thuéc tØnh), NghÞ ®Þnh 53/2004/N§ - CP quy ®Þnh: * Thµnh lËp Phßng D©n téc thuéc UBND huyÖn khi cã 1 trong 2 tiªu chÝ: + Cã Ýt nhÊt 5.000 ng−êi DTTS ®ang cÇn Nhµ n−íc tËp trung gióp ®ì, hç trî ph¸t triÓn.