Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học/mô đun Thực hành kế toán doanh nghiệp trên phần mềm Misa (Mã mô đun: MĐ 37) do Khoa Kinh tế Tổng hợp thuộc Trường Cao đẳng Nghề Ninh Thuận tổ chức biên soạn năm 2019, với sự chủ biên của tác giả Ngô Thị Lựu. Trong khung chương trình đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp trình độ cao đẳng, đây là mô đun chuyên ngành mang tính chất thực hành nghề nghiệp, giữ vai trò xâu chuỗi các phân hệ kế toán thành quy trình kế toán máy hoàn chỉnh và tổng hợp lập báo cáo tài chính doanh nghiệp.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), mô đun trang bị cho người học:

  • Kiến thức: Nắm vững quy trình xử lý dữ liệu kế toán trên máy vi tính từ chứng từ đầu vào đến việc trích xuất hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo quản trị; nhận biết các tiêu chí để hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn giải pháp phần mềm phù hợp.
  • Kỹ năng: Khởi tạo cơ sở dữ liệu kế toán; thiết lập hệ thống danh mục (khách hàng, nhà cung cấp, vật tư hàng hóa, nhân viên); hạch toán chính xác các nghiệp vụ kinh tế phát sinh; xem và in sổ sách kế toán, báo cáo tài chính.
  • Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn thận, độ chính xác số liệu và tuân thủ các quy định của chế độ kế toán hiện hành.

Cấu trúc giáo trình có tổng thời lượng 60 giờ, bao gồm 0 giờ lý thuyết thuần túy, 58 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 2 giờ kiểm tra đánh giá. Nội dung được triển khai theo tiến trình luân chuyển chứng từ thực tế tại doanh nghiệp thông qua 9 bài học cụ thể, tiếp cận trực tiếp trên giao diện phần mềm kế toán MISA SME.NET 2017. Điểm đặc sắc của giáo trình là tính kế thừa nội dung đào tạo nghề kết hợp tính cập nhật thực tiễn, phân định rõ ràng các phương pháp xử lý chứng từ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính.


Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được thiết kế xuyên suốt qua 9 bài học theo quy trình hạch toán kế toán máy:

  • Bài 1: Cài đặt phần mềm và mở sổ kế toán doanh nghiệp (4 giờ): Cung cấp các thông số kỹ thuật tối thiểu của hệ thống (Intel Dual Core 1.0 GHz, RAM 1 GB, ổ cứng trống 5 GB trên Windows XP, 7, 8, 10 hoặc Windows Server); các bước cài đặt MISA SME.NET 2017; thiết lập thông tin ban đầu, tùy chọn hệ thống; khai báo các danh mục (nhóm khách hàng/nhà cung cấp, khách hàng, nhà cung cấp, vật tư hàng hóa) và nhập số dư đầu kỳ (TK 112, tồn kho vật tư, tài sản cố định).
  • Bài 2: Kế toán vốn bằng tiền (8 giờ): Hướng dẫn xử lý nghiệp vụ tiền mặt tại quỹ và tiền gửi ngân hàng, gồm thu tiền khách hàng đơn lẻ hoặc hàng loạt, rút tiền gửi nhập quỹ, hoàn thuế GTGT, chi trả nợ nhà cung cấp bằng ủy nhiệm chi, nộp các loại thuế và bảo hiểm xã hội qua tài khoản ngân hàng.
  • Bài 3: Kế toán vật tư (6 giờ): Quy trình cập nhật phiếu nhập kho (thành phẩm sản xuất, nhập kho theo lệnh sản xuất, hàng bán bị trả lại) và phiếu xuất kho (xuất kho sản xuất, bán hàng, xuất khác; thao tác phím F8 đối với phương pháp đích danh).
  • Bài 4: Kế toán tài sản cố định (6 giờ): Hạch toán và ghi tăng tài sản cố định (TSCĐ) qua các trường hợp: mua sắm, nhận vốn góp, nhận tài trợ biếu tặng, xuất kho thành phẩm tự chế, hoàn thành đầu tư xây dựng cơ bản, thuê tài chính. Hướng dẫn ghi giảm do thanh lý, nhượng bán, mang đi đầu tư góp vốn, chuyển thành công cụ dụng cụ và tính khấu hao định kỳ hàng tháng.
  • Bài 5: Kế toán tiền lương (6 giờ): Cập nhật hồ sơ nhân viên (lương thỏa thuận, hệ số, mức đóng bảo hiểm); lập bảng chấm công theo buổi hoặc theo giờ; lập bảng tính lương và hạch toán trả lương qua tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng.
  • Bài 6: Kế toán mua hàng và công nợ phải trả (8 giờ): Cập nhật chứng từ mua hàng trong nước nhập kho hoặc không qua kho; xử lý nghiệp vụ hàng về trước hóa đơn về sau; mua dịch vụ; mua hàng nhập khẩu; phân bổ chi phí vận chuyển, bốc xếp, chi phí trước hải quan và chi phí hàng về kho; lập chứng từ giảm giá hàng mua, trả lại hàng mua.
  • Bài 7: Kế toán bán hàng và công nợ phải thu (8 giờ): Cập nhật hóa đơn bán hàng kiêm phiếu xuất kho; bán hàng xuất khẩu; bán hàng qua đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng; lập chứng từ hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán; thực hiện bù trừ công nợ và lập kế hoạch theo dõi tuổi nợ.
  • Bài 8: Kế toán giá thành (11 giờ - gồm 1 giờ kiểm tra): Nguyên tắc tập hợp chi phí sản xuất; hướng dẫn tính giá thành theo phương pháp giản đơn và phương pháp hệ số/tỷ lệ theo hai chế độ kế toán Thông tư 133 và Thông tư 200; thực hiện 3 bước: phân bổ chi phí chung, đánh giá dở dang cuối kỳ và tính giá thành; kết chuyển chi phí sản xuất.
  • Bài 9: Kế toán tổng hợp (7 giờ - gồm 1 giờ kiểm tra): Thực hành lập chứng từ nghiệp vụ khác, thực hiện các bút toán kết chuyển doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ và kết xuất báo cáo tài chính.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố các nguyên lý và khuôn khổ kế toán cốt lõi:

  • Hệ thống nguyên tắc hạch toán kế toán máy: Xử lý luân chuyển dữ liệu từ chứng từ ban đầu qua hệ thống nhật ký, sổ cái, sổ chi tiết đến báo cáo tài chính; nguyên tắc ghi nhận kép (Nợ - Có) trên phần mềm.
  • Khuôn khổ chế độ kế toán doanh nghiệp: Phân biệt hệ thống tài khoản và kỹ thuật kết chuyển giữa Thông tư 133/2016/TT-BTC (tập hợp trực tiếp chi phí vào TK 154) và Thông tư 200/2014/TT-BTC (tập hợp chi phí qua TK 621, TK 622, TK 627 trước khi kết chuyển sang TK 154).
  • Nguyên tắc phân bổ và tính toán chi phí: Tiêu thức phân bổ chi phí thu mua vào trị giá hàng nhập kho; nguyên tắc loại trừ chi phí nguyên vật liệu, nhân công vượt mức bình thường khỏi giá thành sản phẩm để tính vào giá vốn hàng bán trong kỳ.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Cài đặt và cấu hình phần mềm kế toán theo mô hình máy trạm - máy chủ; khởi tạo cấu trúc dữ liệu kế toán; thiết lập danh mục đối tượng; nhập khẩu số liệu từ bảng tính Excel.
  • Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích và lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung; xác định giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ; phân loại nợ phải thu trước hạn và quá hạn để lập kế hoạch thu hồi công nợ.
  • Năng lực tác nghiệp thực tế (Practical competencies): Xử lý thành thạo các tình huống phát sinh liên hoàn: lập lệnh sản xuất, xuất kho vật tư, tính khấu hao TSCĐ, lập bảng lương, phát hành hóa đơn, bù trừ công nợ và lập báo cáo tài chính hoàn chỉnh cho một kỳ kế toán.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp thiên về kỹ năng thực hành nghề (competency-based training). Toàn bộ 60 giờ học được bố trí trực tiếp tại phòng máy vi tính, trong đó 58 giờ dành trọn vẹn cho việc thực hành thao tác trên phần mềm, thảo luận tình huống và xử lý bài tập. Mô hình giảng dạy chuyển trọng tâm từ thuyết giảng lý thuyết sang việc giảng viên hướng dẫn quy trình, thao tác mẫu từng bước (step-by-step), giám sát học viên nhập liệu và giải quyết trực tiếp các sai sót số liệu trên giao diện máy tính.

Giáo trình cung cấp hệ thống bài tập thực hành tổng hợp ở phần cuối (từ trang 63). Hệ thống này bao gồm bộ dữ liệu hoàn chỉnh của một mô hình doanh nghiệp giả định: số dư ban đầu của các tài khoản (tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, hàng tồn kho, công nợ, TSCĐ) và các chứng từ nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên hoàn trong tháng. Học viên phải tự nhập dữ liệu, phân loại tài khoản, ghi sổ và đối chiếu.

Về phương pháp đánh giá kết quả, giáo trình thiết kế 2 bài kiểm tra định kỳ (1 giờ kiểm tra tại Bài 8 về phân hệ Kế toán giá thành và 1 giờ kiểm tra tại Bài 9 về Kế toán tổng hợp). Tiêu chuẩn đánh giá kết quả của người học căn cứ vào:

  1. Mức độ chuẩn xác của số liệu nhập vào các danh mục và chứng từ;
  2. Tính cân đối của bảng cân đối số phát sinh;
  3. Khả năng kết xuất và in đầy đủ hệ thống sổ kế toán, báo cáo tài chính và báo cáo quản trị.

Về hướng dẫn tự học, giáo trình biên soạn chi tiết các đường dẫn thao tác (menu lệnh), phân tách rõ ràng mục đích của từng nghiệp vụ và các bước thực hiện tuần tự. Người học có thể tự kiểm tra, đối chiếu kết quả nhập liệu dựa trên các báo cáo phân tích có sẵn trong từng phân hệ nghiệp vụ của phần mềm MISA SME.NET 2017.


Điểm nổi bật và cập nhật

  • Cập nhật công nghệ phần mềm: Giáo trình sử dụng phiên bản phần mềm MISA SME.NET 2017, mở rộng khả năng tương thích trên nhiều nền tảng hệ điều hành (Windows 7, Windows 8, Windows 10, Windows Server 2008 R2, 2012) và hỗ trợ cả hai mô hình cài đặt: máy trạm độc lập hoặc mô hình mạng nội bộ máy chủ - máy trạm.
  • Tích hợp đồng thời hai chế độ kế toán: Tài liệu hướng dẫn song song việc xử lý kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và Thông tư 200/2014/TT-BTC áp dụng cho toàn bộ các loại hình doanh nghiệp. Sự khác biệt về tài khoản hạch toán giữa hai chế độ được chỉ rõ tại các phân hệ:
    • Phân hệ tài sản cố định: Tài khoản thuê tài chính (TK 2112 theo TT 133 so với TK 212 theo TT 200); tài sản vô hình (TK 2113 theo TT 133 so với TK 213 theo TT 200).
    • Phân hệ giá thành: Hạch toán chi phí trực tiếp qua TK 154 (TT 133) so với việc theo dõi riêng lẻ qua các tài khoản TK 621, TK 622, TK 627 rồi mới kết chuyển sang TK 154 (TT 200).
  • Gắn kết thực tế kinh doanh: Nội dung bao quát các tình huống hạch toán phức tạp thường gặp ngoài thực tế, gồm:
    • Mua hàng nhập khẩu có phân bổ chi phí hải quan và chi phí đưa hàng về kho;
    • Nghiệp vụ hàng về trước, hóa đơn về sau;
    • Giảm giá hàng mua, hàng mua trả lại người bán;
    • Hàng bán bị trả lại kiêm phiếu nhập kho;
    • Nghiệp vụ bù trừ công nợ giữa công nợ phải thu và công nợ phải trả của cùng một đối tượng;
    • Quản lý công nợ chi tiết theo hạn nợ, lập kế hoạch thu nợ và theo dõi tỷ lệ hoàn thành thu nợ.

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Thực hành kế toán doanh nghiệp trên phần mềm Misa được thiết kế phục vụ các đối tượng cụ thể:

  • Sinh viên: Giáo trình dành cho sinh viên chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp trình độ Cao đẳng tại Trường Cao đẳng Nghề Ninh Thuận và các trường đào tạo nghề tương đương. Mô đun được bố trí học ở các học kỳ chuyên ngành sau khi sinh viên đã hoàn thành khối kiến thức cơ sở nghề.
  • Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành các môn học: Lý thuyết kế toán/Nguyên lý kế toán, Kế toán tài chính doanh nghiệp, Kế toán chi phí và Tin học văn phòng cơ bản. Sinh viên cần nắm vững bản chất của các tài khoản kế toán, quan hệ đối ứng Nợ - Có và quy trình luân chuyển chứng từ thủ công trước khi tiếp cận kế toán máy.
  • Giảng viên: Tài liệu cung cấp cấu trúc bài giảng, phân bổ thời lượng 60 tiết và hệ thống hướng dẫn nghiệp vụ để giảng viên giảng dạy tại phòng máy tính, hướng dẫn sinh viên thao tác chuẩn hóa cơ sở dữ liệu và xây dựng ngân hàng đề kiểm tra thực hành.
  • Người tự học và cán bộ kế toán: Cán bộ kế toán tại các doanh nghiệp có nhu cầu tìm hiểu phần mềm MISA SME.NET 2017 để phục vụ công tác chuyển đổi dữ liệu kế toán từ ghi sổ thủ công sang ứng dụng phần mềm kế toán.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp cho sinh viên trình độ cao đẳng chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp, học viên các khóa đào tạo thực hành kế toán máy ngắn hạn, và nhân sự kế toán tại các doanh nghiệp muốn học cách sử dụng phần mềm MISA SME.NET.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học cần có kiến thức nền tảng về nguyên lý kế toán, các nghiệp vụ kế toán tài chính cơ bản (định khoản Nợ/Có, hệ thống tài khoản), hiểu biết về chứng từ kế toán và kỹ năng sử dụng máy tính văn phòng cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết khác?

Giáo trình dành 100% thời lượng trên lớp (58/60 giờ) cho thực hành thao tác trên máy tính, không dạy lý thuyết hàn lâm. Nội dung trình bày chi tiết từng bước thao tác thực tế và chỉ rõ cách hạch toán đối ứng theo cả hai Thông tư 133/2016/TT-BTC và Thông tư 200/2014/TT-BTC.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học cần cài đặt phần mềm MISA SME.NET 2017 trên máy tính cá nhân, đọc tuần tự các bước hướng dẫn từ Bài 1 đến Bài 9, tự thiết lập danh mục số liệu và thực hành toàn bộ số liệu bài tập thực hành tổng hợp ở trang 63 để đối chiếu kết quả.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Kèm theo giáo trình là hệ thống Bài tập thực hành tổng hợp (trang 63) cung cấp số liệu đầu kỳ và nghiệp vụ phát sinh của doanh nghiệp mô phỏng, phần Danh mục tài liệu tham khảo (trang 74), và hệ thống tệp cài đặt MISA SME.NET 2017.


Kết luận

Giáo trình Thực hành kế toán doanh nghiệp trên phần mềm Misa đóng vai trò là tài liệu đào tạo thực hành chuẩn hóa cho nghề kế toán trình độ cao đẳng. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở việc chuyển đổi kiến thức kế toán lý thuyết thành kỹ năng kế toán máy cụ thể qua 9 phân hệ nghiệp vụ, bảo đảm tính tuân thủ các quy định hiện hành của Thông tư 133 và Thông tư 200.

Lộ trình học tập đề xuất: Bắt đầu từ việc nắm vững kỹ thuật cài đặt, mở sổ và tạo lập danh mục ở Bài 1; thực hành tuần tự các phân hệ kế toán thành phần từ Bài 2 đến Bài 7; tập trung xử lý phân hệ tính giá thành ở Bài 8; và hoàn thiện quy trình bằng các bút toán kết chuyển, lập báo cáo tài chính ở Bài 9. Người học có thể khai thác thêm hệ thống dữ liệu bài tập thực hành tại trang 63 và tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ của phần mềm MISA SME.NET 2017 để củng cố kỹ năng tác nghiệp.