CHƯƠNG 1: MOT SO VAN DE CƠ BAN VE THÚC DAY DICH VU GIAO NHAN HANG HOA QUOC TE BANG DUONG BIEN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP LOGISTICS 1. Một số vấn đề cơ bản về dịch vụ giao nhận hang hóa quốc tế bằng đường biển 1. Khái niệm về dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển Theo quy tắc mẫu của liên đoàn các hiệp hội giao nhận vận tải quốc tế (FLATA), dich vụ giao nhận vận tải là tất cả các dịch vụ có liên quan đến hoạt động vận chuyên, gom hàng, lưu kho, xếp đỡ, đóng gói hay phân phối hàng hóa, bên cạnh các dịch vụ bồ trợ và tư vấn có liên quan đến các dịch vụ được nêu trên, phục vụ cho các vấn đề về hải quan, tài chính, khai báo lô hàng, mua bảo hiểm cho lô hàng, thu tiền, thu thập và luân chuyền các chứng từ liên quan đến hàng hóa được giao nhận. Theo Điều 233 của Luật Thương Mại Việt Nam năm 2005, dịch vụ giao nhận hàng hoá được định nghĩa là hoạt động kinh doanh thương mại, trong đó người thực hiện dich vụ giao nhận hang hoá nhận hàng từ phía người gửi, tổ chức các công việc vận chuyền, lưu kho bãi, làm các thủ tục chứng từ giấy tờ và các dich vụ khác dé giao hàng cho người nhận theo yêu cầu của chủ hàng, của người vận tải hoặc đại lý giao nhận vận tải.
Như vậy, có thể hiểu khái quát rằng dịch vụ giao nhận vận tải hàng hóa quốc tế bằng đường biến là bat kỳ các hoạt động có liên quan đến dòng lưu chuyền của hàng hóa xuyên biên giới địa lý của các quốc gia từ phía người gửi hàng (bên XK) giao cho người nhận hàng (bên NK), với việc sử dụng tàu biển là phương tiện giao nhận chủ đạo. Đặc điểm dịch vụ của giao nhận hang hóa quốc tế bằng đường biến Giao nhận HHQT là một ngành dịch vu, do đó sở hữu các đặc điểm cơ bản của một hoạt động kinh doanh dịch vụ nói chung. Đó là hàng hóa vô hình không thể lưu kho, không thể sản xuất và tiêu dụng trong cùng một lúc, không có một tiêu chuẩn chung dé đánh giá chat lượng do điều này phụ thuộc vào cảm quan của mỗi cá nhân. Bên cạnh, những đặc điểm nói trên, các đặc điểm đặc thù có thé kể đến như: - Không tạo ra sản phâm vật chất: Tác động duy nhất của dịch vụ vận tải vào tính chất của hàng hóa là làm thay đổi không gian, hoạt động này không can thiệp vào tinh chat cơ lý hóa hay kỹ thuật làm thay đồi hàng hóa.
- Mang tính thụ động: Thời gian giao nhận, hàng hóa giao nhận và các yếu tố khác phụ thuộc lớn vào đặc tính thị trường của mỗi quốc gia, cụ thể là thể chế pháp luật, văn hóa xã hội, thủ tục thông quan,. - Mang tính thời vụ: Mặc dù hàng hóa XNK được trao đổi liên tục, lưu lượng giao nhận hàng hóa vẫn có sự chênh lệch đáng kể theo từng thời điểm riêng biệt trong năm. Ví dụ như các cận Tết là thời kỳ cao điểm mua sắm do nhu cầu trao đổi HHQT cao, kéo theo đó là nhu cầu cho dịch vụ giao nhận vận tải cũng tăng cao Vận chuyên hang hải là phương thức vận chuyên phổ biến nhất cho các lô hàng quốc tế, nhờ vào sự tồn tại của các cảng hàng hải quan trọng trên biển và đại dương trên thé giới và sự kết nối với các phương tiện vận chuyển bổ sung trên đường bộ, góp phần vận chuyền hàng hóa một cách linh hoạt. Tính linh hoạt của vận tải trên biển còn được thể hiện ở khả năng vận chuyên bất kỳ loại hàng hóa nào, phục vụ từng nhu cầu: Tùy thuộc vào kích thước hàng hóa, có thé sử dụng các loại tàu lớn nhỏ khác nhau.
Ngoài ra còn có các loại tàu phù hợp với tat cả các loại hàng hóa, chăng hạn như những tàu chuyên chở hàng rời ran, hay tau chở hang đông lạnh,. Vai trò của dich vụ giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển Góp phân lưu thông hàng hóa quốc tế Là một trong những hình thức vận tải quốc tế lâu đời nhất của thế giới, giao nhận hàng hải có vai trò quan trọng trong việc giải tỏa nhu cầu không giới hạn về trao déi mua bán HHQT. Hàng trăm tuyến đường vận chuyền quốc tế trên các vùng lãnh hải và đại dương được thiết lập, phục vụ cho hệ thống tàu biển dày đặc hoạt động suốt ngày đêm. Bên cạnh đó, các quốc gia tiếp tục xây dụng hệ thống cảng hàng hải ngày càng hiện đại để đáp ứng được lưu lượng tàu đến và đi mỗi ngày.
Các tuyến đường biển cũng là một nhân tố cực kỳ quan trọng, thậm chí được xem là huyết mạch của dòng chảy hàng hóa, chỉ cần các tuyển này không hoạt động bình thường thì trao đổi quốc tế sẽ bi vô hiệu hóa ngay lập tức. Điều này đã được thê hiện rất rõ ở sự cố mắc cạn của tàu Evergreen trên kênh đào Suez và đã khiến cho lưu chuyền hàng hóa thế giới bị trì trệ suốt nhiều ngày. Tiết kiệm chỉ phí cho doanh nghiệp Hoạt động kinh doanh không thể thực hiện nếu hàng hóa không được vận chuyền đến tay người mua. Tuy quan trọng là như vậy, song đây lại có thé coi là một ngành kinh doanh riêng biệt so với hoạt động sản xuất và thương mại thông thường do tính phức tạp cũng như chi phí dé chuyên chở.
Như vậy, một doanh nghiệp muốn vừa tự sản xuất, vừa thực hiện công đoạn chuyên chở quốc tế sẽ cần có một nguồn vốn đồ sộ khi phải đầu tư thêm cả vào trang thiết bị tàu biển. Điều này là bất khả thi với đại đa số doanh nghiệp trên thế giới. Do đó, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận chuyên đã ra đời để giải đáp bài toán này. Các cá nhân, doanh nghiệp muốn hàng hóa của mình được đưa đến mọi nơi trên thế gidi SẼ tiết kiệm được khoản chỉ phí lớn khi mà họ chỉ cần bỏ ra một số tiền nhỏ hơn đáng ké dé thuê dịch vụ vận chuyền, từ đó tập trung vào lĩnh vực kinh doanh chính của mình.
Mở rộng thị trường kinh doanh Trước khi vận tải trên biển phát triển như ngày nay, các thương nhân ở các thế kỷ trước khi muốn đưa hàng hóa của mình ra các quốc gia khác chỉ có thể di chuyền bằng đường bộ, hoặc sử dụng những chiếc tàu thô sơ với tốc độ vận chuyên chậm và khả năng hoạt động kém hiệu quả. Điều này khiến cho việc trao đổi quốc tế không thê phát triển và họ chỉ có thể kinh doanh trong một thị trường nhất định. Sự phat minh của những chiếc tàu biển hiện đại với sức chứa và tốc độ lớn hơn nhiều là một trong những nhân tố chính giúp cho các doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh của mình ra các thị trường hải ngoại. Bên cạnh đó, như đã nói ở trên, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận tải quốc tế đã thúc đây thương mại quốc tế khi họ đảm nhiệm nguồn tài chính và các công đoạn vận chuyên, khiến cho các doanh nghiệp sản xuất thương mại có thê tập trung nguồn vốn dé khai thác thị trường mới.
Phát triển kinh tế: Đối với nhiều quốc gia có đường bờ biển, dich vụ vận chuyền hàng hóa bang đường biển được coi là ngành trọng yếu trong chính sách thúc đây kinh tế. Có thé nói, vận tải biển là điều kiện cần dé phát triển hoạt động sản xuất của đa dạng các ngành kinh tế khi mà một lượng nguyên liệu lớn phục vụ cho sản xuất được lưu chuyền trên biển. Bên cạnh sự đóng góp quan trọng vào nền công nghiệp sản xuất, vận tải biển con man lại nguồn thu ngân sách trực tiếp cho Nhà nước thông qua việc trả phí dịch vụ thông quan. Ngoài ra, với sự lớn mạnh của ngành vận tai va logistics, nhu cầu về nguồn nhân lực tại các công ty vận tải đang ngày càng tăng cao.
Điều này đã sinh ra nhiều cơ hội việc làm mới cho thị trường lao động. Ưu và nhược điểm của giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển Một số ưu điểm: - Khối lượng vận chuyên lớn Đối với các hàng hóa nặng va qua khổ, sử dụng dịch vụ giao nhận trên biển là lựa chọn duy nhất cho các đoanh nghiệp. Việc sử dụng máy bay dé chuyén cho san phẩm kim loại nặng như sắt, thép, hay các sản phẩm céng kénh là không khả thi bởi trong tái sẽ quá nặng dé máy bay cất cánh, do đó sẽ chỉ chở được một khối lượng ít hơn rất nhiều cho với tàu biển. Mặt khác, giới hạn trọng tải của tàu biển là rất lớn, và có thé chở hàng với khối lượng vận tải lên tới hàng ngàn tan.
- Giá thành rẻ hơn so với các loại hình khác Vận chuyên hàng hóa bằng đường biển tuy mắt nhiều thời gian nhưng chi phí thấp hơn so với chuyển phát nhanh bang đường hang không. Mức chênh lệch về giá cước có thé lên đến 5 lần, chủ yếu là do các nguyên nhân chính như: Những lô hang với trọng tai lớn có thé được sắp xếp dé vận chuyên trong cùng một chuyến từ điểm đi đến điểm đến, giúp cho chủ hàng tiết kiệm được chỉ phí dịch vụ vận tải nhiều lần. Việc vận hành một con tàu cần sử dụng một phần chi phí không hề nhỏ, tuy nhiên với khối lượng vận tải lớn cùng diện tích rộng, những con tàu thương mại có thé chở hàng của nhiều chủ hàng khách nhau và gom hang lại thành một container, như vậy sẽ chia sẻ lượng chỉ phí đó ra các mức nhỏ hơn rất nhiều. Giao thông trên biển rất thông thoáng và tàu thuyền thoải mái di chuyển, không phải đóng các khoản phí di chuyên như phí cầu đường nên chỉ phí cho dịch vụ sẽ được giảm đi đáng kể.
- Đa dạng mặt hàng Tàu biển có thé chuyên chở được hầu hết các loại mặt hang, từ hàng kim loại nặng, đến hàng dễ vỡ,. mà không phù hợp với các phương tiện vận tải khác. Ngoài ra, có nhiều loại tàu được thiết kế để chở các hàng hóa chuyên biệt, ví dụ như tàu chở hang đông lạnh, hay tàu chở khí hóa lỏng,. - Thân thiện với môi trường Vận chuyên hàng hóa qua biển và đại dương trên một con tàu chở hàng thân thiện với môi trường hơn nhiêu so với máy bay.
Mức độ nguy hại tới môi trường của 7 máy bay rất lớn do lượng nhiên liệu cần thiết là rất lớn, từ đó thải ra các chất độc hại tới môi trường, đặc biết là CO2. Mây ti hình thành phía sau máy bay có thé góp phần làm nóng lên toàn cầu.