Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đồ án tốt nghiệp cử nhân ngành Thiết kế Thời trang của tác giả Ngô Đoàn Khánh Duyên (Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, năm 2024) xuất phát từ ký ức tuổi thơ gắn bó với làng chài ven biển tỉnh Phú Yên và vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Tác giả quan sát thấy nét đẹp đặc trưng của khung cảnh lao động miền biển vào thời khắc bình minh—khi những con thuyền, chiếc thúng đầy ắp cá tôm cập bờ, tạo nên phiên chợ cá sôi động nhưng nhanh chóng tan dần khi mặt trời lên cao. Đề tài lựa chọn khai thác sự hòa quyện giữa thiên nhiên và đời sống sinh hoạt của ngư dân dưới góc nhìn duy mỹ, đưa vẻ đẹp văn hóa bản địa vào ngôn ngữ thời trang đương đại thông qua bộ sưu tập mang tên "Sea Mê".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể như sau:

  1. Vận dụng kiến thức và kỹ năng tích lũy trong 4 năm đại học về tạo kiểu dáng, nghiên cứu xu hướng và xử lý chất liệu để phát triển một bộ sưu tập thời trang hoàn chỉnh.
  2. Khẳng định năng lực cá nhân và khai phá tư duy thẩm mỹ về "tính nữ" (khắc họa đường nét cơ thể người phụ nữ) thông qua sự kết hợp giữa cảm hứng làng chài và phong cách Y2K.
  3. Hướng tới mục tiêu thương mại hóa sản phẩm thời trang ứng dụng phục vụ các sự kiện nghệ thuật, biểu diễn, giải trí.
  4. Góp phần truyền thông, quảng bá hình ảnh đời sống người dân vùng biển đảo Việt Nam, hỗ trợ phát triển du lịch và khẳng định tình yêu quê hương, chủ quyền biển đảo.

Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Thiết kế trang phục sự kiện mang phong cách Y2K lấy cảm hứng từ đời sống sinh hoạt của ngư dân.
  • Phạm vi không gian: Cảnh quan, phương tiện (thuyền, thúng), ngư cụ (lưới, rổ cá) và tập quán sinh hoạt tại các làng chài ven biển Nam Trung Bộ (đặc biệt là Phú Yên, Mũi Né).
  • Phạm vi thời gian: Tập trung vào thời điểm bình minh (khoảng từ trước 5 giờ sáng đến khi mặt trời lên cao); nghiên cứu xu hướng thời trang mùa Xuân – Hè 2025.
  • Khách hàng mục tiêu: Nữ giới độ tuổi từ 20 đến 25 tuổi, làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật (ca sĩ, diễn viên, người mẫu, fashionista, influencer, KOL, nhà thiết kế, kiến trúc sư...), sinh sống tại khu vực thành thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án xây dựng hệ thống cơ sở lý luận, dữ liệu thực tiễn và quy trình kỹ thuật chuyên ngành bao gồm:

1. Khung khái niệm và xu hướng thời trang tham chiếu

  • Phong cách Y2K (Year 2000): Trào lưu thời trang giao thoa giữa thập niên 1990 và đầu những năm 2000, pha trộn giữa yếu tố cổ điển (retro) và tương lai (futuristic), chú trọng tôn vinh vóc dáng nguyên bản của phái nữ thông qua các phom dáng như đầm ôm sát (bodycon), váy hở lưng, áo yếm cổ chữ V khoét sâu, áo trễ vai và các đường cắt xẻ (cut-out).
  • Xu hướng thời trang Xuân – Hè 2025: Tác giả tổng hợp 6 xu hướng chủ đạo bao gồm: váy xuyên thấu (sheer dress), chi tiết rút nhún (ruched detail), chi tiết bèo nhún (ruffles detail), dải màu chuyển tiếp (ombre color), đầm hai dây mảnh (noodles strap dress), và mũ trùm đầu (bathing cap).
  • Thương hiệu và bộ sưu tập tham chiếu:
    • Blumarine (Xuân – Hè 2022, 2023, 2024): Định hướng khai thác phong cách Y2K, cảm hứng nàng tiên cá, phom dáng đuôi cá kéo dài, chi tiết bèo nhún kết hợp tinh thần grunge phóng khoáng.
    • Poster Girl (Xuân – Hè 2023): Kỹ thuật xếp nếp lụa voan, chất liệu cao su (latex) khắc laser, ren bóng và bảng màu đất/tím đậm/beige trung tính.
    • Emporio Armani: Cảm hứng phát triển mũ trùm đầu như một phương pháp sáng tạo.

2. Phương pháp nghiên cứu và phát triển thiết kế

  • Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu: Khảo sát trải nghiệm thực tế tại làng chài Phú Yên; tra cứu tài liệu lịch sử, sách báo; thu thập hình ảnh trực quan qua Internet (Google, Pinterest); tham khảo cấu trúc đồ án tốt nghiệp khóa trước; khảo sát thực địa tại các trung tâm thương mại, thương hiệu thời trang và chợ vải để nắm bắt thị hiếu thị trường.
  • Phương pháp tạo phom dáng:
    • Kỹ thuật rập phẳng 2D trên giấy.
    • Kỹ thuật tạo mẫu 3D trực tiếp trên ma-nơ-canh (draping).
    • Kỹ thuật cắt canh xéo vải (bias-cut) tạo độ rũ tự nhiên và đường lượn sóng vải.
  • Phương pháp xử lý bề mặt chất liệu: Thêu thủ công mũi móc xích (chain stitch), đính kết hạt cườm/hạt bi kim loại, đan hạt pha lê 4 ly bằng cước mảnh, kỹ thuật cắt/khắc laser, trần bông (quilting), in chuyển nhiệt và kết nối chi tiết bằng khoen kim loại.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Dẫn nhập

Chương này thiết lập nền tảng đề tài thông qua trải nghiệm cá nhân của tác giả tại vùng biển quê hương Phú Yên. Tác giả phân tích tính biểu tượng của hình ảnh bình minh miền biển: sự đối lập hài hòa giữa khung cảnh thiên nhiên thơ mộng và nhịp sống lao động tất bật của ngư dân. Bên cạnh việc xác định mục tiêu học thuật, thương mại và truyền thông văn hóa, chương 1 định hình rõ giới hạn nghiên cứu về thể loại trang phục ứng dụng cho sự kiện/quay MV/phim ảnh, đối tượng khách hàng nữ 20-25 tuổi, và hệ thống thuật ngữ chuyên ngành (Y2K, bias-cut, draping, bodycon, laser, latex, beige).

Chương 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết cơ sở thực tiễn và nghiên cứu thị trường:

  • Ý tưởng đời sống ngư dân khi bình minh: Phân tích 3 trạng thái cảnh quan chính: (1) Đoàn thuyền trở về trong dải sáng bình minh chuyển sắc từ tím, ửng hồng sang vàng nhạt; (2) Hình ảnh chiếc thuyền thúng hình bán cầu sâu lòng lướt sóng chuyển cá vào bờ; (3) Phiên chợ cá ban mai trên bãi cát họp nhanh trong vài tiếng với sự xuất hiện của các giỏ cá trích, nục, cá cơm, cá ngừ tươi sáng ánh bạc.
  • Đặc trưng phong cách Y2K: Nghiên cứu cấu trúc kiểu dáng, màu sắc rực rỡ/ấm nóng (hồng, cam, vàng, tím), chất liệu bắt sáng (satin, sequin), vải mỏng xuyên thấu (chiffon, organza, ren, lưới), chất liệu co giãn (dệt kim, thun), cùng các phụ kiện đặc trưng (găng tay dài, giày gót nhọn).
  • Chân dung khách hàng mục tiêu: Khảo sát nhóm nữ giới 20-25 tuổi, độc thân, hoạt động nghệ thuật, sống ở đô thị, mức thu nhập ước lượng mang tính linh hoạt khoảng 3.00 USD/tháng, có nhu cầu thể hiện phong cách cá nhân và tiếp cận xu hướng quốc tế.
  • Phân tích xu hướng và thương hiệu: Đối chiếu các bộ sưu tập của Blumarine và Poster Girl để rút ra bài học về xử lý bèo nhún, cut-out và tái cấu trúc chất liệu.
  • Định vị Concept bộ sưu tập "Sea Mê":
Hạng mục concept Nội dung chi tiết được xác lập trong đồ án
Tên bộ sưu tập "Sea Mê" (Biểu thị tình cảm si mê vẻ đẹp biển cả quê hương và nét đẹp hình thể nữ giới)
Thể loại trang phục Trang phục ứng dụng cho dạo phố cao cấp, tiệc nhẹ, du lịch, quay MV, chụp lookbook
Phom dáng chủ đạo Váy hở lưng, áo yếm khoét chữ V, trễ vai, đầm bodycon ôm sát, phom đuôi thuyền
Bảng màu Chuyển sắc bình minh: Tím, ửng hồng, vàng phơn phớt, cam rực rỡ, nâu cát, đỏ, xanh dương
Chất liệu sử dụng Voan, thun co giãn, lưới xuyên thấu, vải sequin bắt sáng, satin, vải sợi polyester
Kỹ thuật xử lý Draping, bias-cut, in chuyển nhiệt, thêu móc xích, đính hạt cườm/pha lê, cắt laser

Chương 3: Phương án thiết kế

Chương 3 mô tả toàn bộ quy trình hiện thực hóa bộ sưu tập từ bản vẽ đến sản phẩm thực tế:

  • Phát triển mẫu phác thảo: Triển khai 20 mẫu thiết kế màu (đánh số từ mẫu 1 đến mẫu 20), bóc tách các chi tiết tạo hình như mũi thuyền nhọn, cột buồm, cấu trúc nan đan lát của thuyền thúng, và màu sắc chợ cá ban mai.
  • Thử nghiệm phom dáng trên mẫu mộc (toile):
    • Mẫu áo khoác: Thử nghiệm tạo hình cầu vai nhọn mô phỏng mũi thuyền bằng rập phẳng 2D. Kết quả thử nghiệm ban đầu cho thấy áo bị dài và kích thước ra vai còn ngắn; tác giả tiến hành điều chỉnh rập bằng cách cắt giảm chiều dài thân áo và tăng độ rộng cầu vai.
    • Mẫu chân váy: Ứng dụng kỹ thuật draping và tái cấu trúc để mô phỏng mũi thuyền. Mẫu thử nghiệm ban đầu bị ngắn chiều dài và phần mũi thuyền dựng tỷ lệ quá to; tác giả khắc phục bằng việc tăng chiều dài chân váy và thu hẹp tỷ lệ góc nhọn mũi thuyền.
    • Mẫu áo bra: Sử dụng rập phẳng trên chất liệu có độ co giãn nhẹ, đạt độ ôm sát cơ thể theo đúng yêu cầu thiết kế.
  • Thử nghiệm xử lý bề mặt chất liệu:
    • Kỹ thuật thêu móc xích – đính hạt – cắt laser: Thêu mũi móc xích tạo hình lưới đánh cá, đính hạt bi nhỏ và dùng khoen kim loại kết nối các chi tiết hình con cá cắt laser, tạo hiệu ứng chuyển động và âm thanh va chạm khi di chuyển.
    • Kỹ thuật đan hạt pha lê: Sử dụng hạt pha lê kích thước 4 ly đan bằng dây cước mảnh theo dải màu bình minh, tạo bề mặt lấp lánh phản chiếu ánh sáng và có độ co giãn nhẹ.
  • Hiện thực hóa sản phẩm: Chọn may 4 mẫu thiết kế tiêu biểu (Look 1, Look 2, Look 3, Look 4), lập bảng vẽ kỹ thuật chi tiết, thực hiện quy trình cắt may - xử lý bề mặt hoàn thiện và chụp bộ ảnh lookbook thời trang.

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả nghiên cứu và sản phẩm đạt được

  • Hoàn thành bộ 20 mẫu phác thảo thiết kế thời trang màu mang phong cách Y2K thể hiện xuyên suốt cảm hứng đời sống làng chài Nam Trung Bộ.
  • Thử nghiệm thành công quy trình dựng rập kết hợp 2D và 3D (draping), giải quyết các sai lệch tỷ lệ về cầu vai và độ xòe cấu trúc mũi thuyền trên mẫu thực tế.
  • Chế tác thành công 2 phương án xử lý chất liệu thủ công độc bản: bề mặt lưới cá chuyển động (kết hợp thêu móc xích, cắt laser, kết khoen kim loại) và bề mặt đan hạt pha lê 4 ly bắt sáng.
  • Cắt may hoàn thiện 4 bộ trang phục mẫu thật (Look 1 đến Look 4) kèm hệ thống bản vẽ kỹ thuật chi tiết và 8 trang hình ảnh lookbook chuyên nghiệp.

2. Giải pháp kỹ thuật tác giả đề xuất

  • Điều chỉnh tỷ lệ rập: Tác giả lưu ý tỷ lệ bản vẽ phác thảo thời trang thường có phần chân dài hơn người thật, do đó khi chuyển đổi sang rập may thực tế cần cân chỉnh lại tỷ lệ chiều dài và điểm rơi chi tiết để đảm bảo tính ứng dụng.
  • Lựa chọn chất liệu mô phỏng nước biển: Ưu tiên các dòng vải có thành phần nhiều sợi polyester, bề mặt nhẵn bóng, bắt sáng để tái hiện độ óng ánh của sóng biển và mẻ cá tươi dưới nắng sớm.

3. Đóng góp của đồ án

Đồ án đã chứng minh khả năng dung hợp giữa chất liệu văn hóa dân dã truyền thống (ngư dân, làng chài, thuyền thúng, lưới cá miền biển Việt Nam) với xu hướng thời trang quốc tế hiện đại (phong cách Y2K, xu hướng Xuân – Hè 2025). Đề tài đưa ra giải pháp cụ thể trong việc chuyển tải các hình ảnh đời sống lao động thành các chi tiết cut-out, cấu trúc vai áo, kỹ thuật đan lát và thêu đính tinh tế trên trang phục sự kiện dành cho giới trẻ.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Quy trình thử nghiệm và sản xuất mẫu thật chỉ dừng lại ở phạm vi 4 mẫu thiết kế đại diện trong tổng số 20 phác thảo do giới hạn thời gian và nguồn lực của một đồ án tốt nghiệp cử nhân.
    • Phân khúc khách hàng mục tiêu được định vị khá hẹp (nữ giới 20-25 tuổi làm nghệ thuật tại thành thị), số liệu thu nhập của nhóm khách hàng này mới dừng ở mức ước tính tương đối (khoảng 3.00 USD/tháng).
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng sản xuất các mẫu còn lại trong bộ sưu tập 20 mẫu.
    • Đưa sản phẩm tiếp cận thị trường thực tế thông qua việc thương mại hóa, cung cấp trang phục cho các dự án quay MV ca nhạc, phim truyền hình và sự kiện giải trí.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Thiết kế Thời trang và Công nghệ May: Tham khảo phương pháp chuyển hóa cảm hứng từ văn hóa - cảnh quan địa phương sang ngôn ngữ thiết kế hiện đại; quy trình lập bảng ý tưởng, bảng cảm xúc, bảng concept và bảng vẽ kỹ thuật.
  • Người nghiên cứu kỹ thuật xử lý chất liệu: Học hỏi quy trình kết hợp thêu móc xích, cắt laser, kết khoen kim loại và kỹ thuật đan hạt pha lê 4 ly tạo bề mặt vải mới.
  • Nhà thiết kế trang phục biểu diễn/sự kiện: Tham khảo cách kết hợp kỹ thuật cắt rập 2D/3D (draping) với phong cách Y2K nhằm tôn vinh đường nét cơ thể nữ giới.

Câu hỏi thường gặp

1. Cảm hứng chủ đạo của bộ sưu tập "Sea Mê" được khai thác từ những hình tượng cụ thể nào?
Bộ sưu tập khai thác 3 hình tượng chính trong đời sống làng chài lúc bình minh: dải màu chuyển biến của bầu trời và mặt biển hừng đông (tím - hồng - vàng - cam); cấu trúc nhọn của mũi thuyền và dáng bán cầu sâu lòng của chiếc thuyền thúng; cùng không khí nhộn nhịp của phiên chợ cá ban mai với vảy cá ánh bạc và lưới đánh cá.

2. Các kỹ thuật xử lý bề mặt chất liệu nào được tác giả thử nghiệm trực tiếp trong đồ án?
Tác giả đã thử nghiệm hai kỹ thuật chính: (1) Kỹ thuật kết hợp thêu mũi móc xích tạo lưới, đính hạt bi và kết nối các chi tiết con cá cắt laser bằng khoen kim loại; (2) Kỹ thuật đan hạt pha lê 4 ly bằng sợi cước mảnh theo tone màu bình minh để tạo bề mặt lấp lánh và co giãn nhẹ. Ngoài ra còn có kỹ thuật trần bông và in chuyển nhiệt.

3. Tác giả đã gặp phải những lỗi kỹ thuật nào trong quá trình thử nghiệm phom mẫu (toile) và khắc phục ra sao?
Khi làm mẫu mộc áo khoác, áo bị dài và cầu vai ngắn; tác giả đã sửa lại rập 2D bằng cách giảm chiều dài áo và nới rộng cầu vai. Khi làm chân váy tái cấu trúc mũi thuyền bằng draping, váy bị ngắn và chi tiết mũi thuyền tỷ lệ quá to; tác giả đã chỉnh sửa bằng cách tăng chiều dài váy và thu hẹp tỷ lệ mũi thuyền cho cân đối.

4. Khách hàng mục tiêu của bộ sưu tập được xác định gồm những đặc điểm gì?
Khách hàng là nữ giới độc thân từ 20 đến 25 tuổi, làm việc trong ngành nghệ thuật (ca sĩ, diễn viên, người mẫu, KOL, nhà thiết kế...), sống ở thành thị, yêu thích thời trang Y2K, chuộng khám phá văn hóa bản địa và có mức thu nhập linh hoạt (ước lượng khoảng 3.00 USD/tháng).

5. Bộ sưu tập đã tham chiếu những bộ sưu tập quốc tế nào để phát triển phom dáng và kỹ thuật?
Đồ án tham chiếu các bộ sưu tập Xuân – Hè 2022, 2023, 2024 của nhà mốt Blumarine (về phom dáng đuôi cá, chi tiết bèo nhún, tinh thần Y2K quyến rũ) và bộ sưu tập Xuân – Hè 2023 của Poster Girl (về kỹ thuật cắt laser trên latex, xếp nếp voan lụa và viền tua rua).


Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế trang phục sự kiện dành cho nữ từ 20 đến 25 tuổi mang phong cách Y2K lấy ý tưởng từ đời sống của ngư dân làng chài" của sinh viên Ngô Đoàn Khánh Duyên là một công trình nghiên cứu và thực hành thiết kế thời trang hoàn chỉnh. Tác giả đã chuyển hóa thành công những hình ảnh đời thường của làng chài Nam Trung Bộ vào bộ sưu tập thời trang "Sea Mê" thông qua ngôn ngữ Y2K hiện đại và các xu hướng mùa Xuân – Hè 2025. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa kỹ thuật tạo phom 2D/3D và các phương pháp xử lý chất liệu thủ công tinh xảo, đồ án đã hiện thực hóa 4 bộ trang phục sự kiện có tính ứng dụng và giá trị thẩm mỹ cao.