CHƯƠNG 1 DẪN NHẬP 1.1 Lí do chọn đề tài Rực rỡ, tinh xảo và độc đáo là những gì mà tôi cảm nhận được khi lần đầu nhìn thấy một bức tranh rồng khảm nổi trên một trang báo mạng. Tìm hiểu sâu hơn, tôi được biết đó là một loại hình nghệ thuật cung đình mang tên ‘Khảm sành sứ’. Càng xem, tôi càng say mê và ám ảnh về vẻ đẹp giá trị nghệ thuật của các họa tiết hoa văn, những mảnh vỡ gốm sứ ấy, tôi quyết định đặt chân đến với mảnh đất Cố Đô và đã hoàn toàn bị mê hoặc khi tận mắt thưởng thức vẻ đẹp lộng lẫy của các bức tranh khảm đầy sắc màu trong cung Thiên Định - lăng vua Khải Định. Những mảnh vỡ đã trở thành một trong những chất liệu quan trọng thể hiện giá trị, nội dung của các công trình kiến trúc Huế, phản ánh những xu hướng thẩm mỹ cung đình, những sắc thái văn hóa, tinh thần xuyên suốt thời kỳ đại phong kiến.
Xuất phát từ yêu cầu thực tế và gu thẩm mỹ cung đình, nghệ thuật dát sứ vượt qua sự đơn điệu, phóng khoáng của dân gian, đạt đến sự tinh tế, triết lý và chặt chẽ. Một chất liệu mô hình dân gian đơn giản, nâng cao giá trị nghệ thuật của trang trí kiến trúc cung đình đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho tôi áp dụng vẻ đẹp này vào trang phục thanh lịch, đang là xu hướng được giới trẻ ngày nay yêu thích. Nhận thấy lăng Khải Định là một công trình lăng độc đáo đạt đỉnh cao kỳ công nhất nghệ thuật khảm sành sứ với nhiều nét kiến trúc mang hơi thở của thời đại, kết hợp giữa những dấu ấn phương Đông và phương Tây, tôi quyết định lựa chọn đề tài này cho đồ án tốt nghiệp để thực hiện hóa ý tưởng thông qua bộ sưu tập “Thiết kế trang phục ứng dụng sự kiện cho nữ từ 23-30 tuổi theo phong cách dân tộc lấy ý tưởng từ lăng Khải Định”.2 Mục đích nghiên cứu Trước mắt (về học tập): Bộ sưu tập tốt nghiệp này đánh dấu hành trình bốn năm đại học của tôi và phản ánh quan điểm thẩm mỹ và thời trang mà tôi theo đuổi. Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, tôi đã có cơ hội rèn luyện kỹ năng xây dựng một bộ sưu tập hoàn chỉnh.
Tôi đã học được cách duy trì cảm hứng từ những ý tưởng cho đến khi chúng trở thành một sản phẩm hoàn thiện trọn đời. Hoàn thành dự án này cho 9 phép tôi đánh giá được khả năng chuyên môn và kiến thức tôi thu thập được, từ việc lựa chọn xu hướng, làm việc với chất liệu, thiết kế mẫu mã cho đến hoàn thiện sản phẩm cuối cùng. Lâu dài (đáp ứng nhu cầu xã hội): Là một người trẻ khi nhìn về quá khứ hoàng kim của nghệ thuật truyền thống dân tộc, tôi cảm thấy bản thân và giới trẻ hiện nay cần có tinh thần trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát huy tinh hoa văn hóa Việt. Về lâu dài, tôi mong muốn những đề tài về văn hóa truyền thống dân tộc được phát triển trên đa dạng thể loại trang phục và những mẫu thiết kế xuất phát từ ý tưởng mang đậm chất Việt sẽ được đông đảo bạn bè quốc tế biết đến.3 Giới hạn đề tài Đề tài: Thiết kế trang phục mang cảm hứng về cấu trúc, màu sắc, họa tiết, kỹ thuật xử lý như nghệ thuật khảm bên trong cung Thiên Định - lăng vua Khải Định.
Tái hiện lại vẻ đẹp nghệ thuật công phu, đầy sáng tạo của các nghệ nhân đã tạo ra những giá trị nghệ thuật đầy tính biểu hiện dưới góc nhìn thẩm mỹ cá nhân. Thể loại trang phục: Bộ sưu tập với những trang phục ứng dụng dành cho các sự kiện như họp báo, liên hoan phim; liveshow, concert, MV ca nhạc, chụp ảnh họa báo, triển lãm. Những mẫu thiết kế sẽ nhấn mạnh vào việc xử lí chất liệu, tạo hoa văn bề mặt độc đáo, phù hợp cho mục đích sử dụng, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo sự nổi bật, thể hiện phong cách và cái tôi của người mặc. Thiết kế sẽ mang kiểu dáng hiện đại và lồng ghép các yếu tố hình ảnh mang tính dân tộc như đầm dài, quần ống loe, áo cổ yếm,.
Kỹ thuật thực hiện: Bộ sưu tập với đề tài lăng Khải Định vừa mang giá trị văn hóa phương Đông vừa đậm chất hiện đại kiến trúc phương Tây. Vậy nên, tôi sẽ thực hiện các mẫu thiết kế trang phục với phong cách dân tộc kết hợp hiện đại trên phương pháp rã ráp làm rập 2D và kỹ thuật draping. Màu sắc chủ đạo của cung Thiên Định là xám-vàng, đây cũng là tone màu chủ đạo tôi lựa chọn cho bộ sưu tập. Bên cạnh đó để tạo cảm xúc cho bề mặt, tôi lựa chọn 3 chất liệu chính: taffeta, metalics, lưới sẽ được phối lại với nhau cùng các phương pháp chồng lớp đắp vải để tăng chiều sâu, các kỹ thuật xử lý thêu lắc tay, ráp mảnh, đính kết, wash nhuộm màu.
tạo nên các họa tiết, màu sắc khảm, tranh vẽ bên trong cung Thiên Định - lăng Khải Định. 10 Đối tượng khách hàng: Nhắm đến đối tượng khách hàng là nghệ sĩ, fashionita, người nổi tiếng,. thường tham gia vào các sự kiện, chụp ảnh nghệ thuật. Là người có sức ảnh hưởng đến xã hội nên họ sẽ chú trọng trong việc ăn mặc bắt mắt, chỉn chu khi xuất hiện trước truyền thông và công chúng.
Với độ tuổi từ 23-30, có mức thu nhập ổn định từ 50.000vnđ, họ là những người có tính cách phóng khoáng, có sở thích đi du lịch, đọc sách và yêu thích các văn hóa truyền thống của dân tộc nhưng vẫn bắt kịp những xu hướng hiện đại.4 Quá trình nghiên cứu Sưu tập tài liệu (nguồn): Để thực hiện bộ sưu tập này một cách chuyên nghiệp, tôi đã tiến hành nghiên cứu kỹ về đề tài đã chọn và kết hợp với kiến thức thời trang. Tôi đã có chuyến đi thực tế đến Huế để trực tiếp quan sát vẻ đẹp của lăng Khải Định và nghệ thuật khảm sành sứ tại đây. Sau đó, tôi tìm hiểu thêm thông tin từ sách báo, tạp chí và internet về các hình ảnh liên quan và lưu chúng lại như tư liệu nghiên cứu. Tôi cũng tham khảo luận án tốt nghiệp của các bạn đi trước để học hỏi cách thực hiện ý tưởng, từ đó rút ra kinh nghiệm và hạn chế các sai sót không cần thiết.
Bên cạnh đó, tôi cập nhật xu hướng từ các buổi trình diễn thời trang mới nhất trong nước và quốc tế để đảm bảo bộ sưu tập của mình phù hợp và tốt nhất. Tôi cũng đi khảo sát các trung tâm thương mại, các thương hiệu thời trang và thăm các chợ vải lớn trong thành phố để hiểu rõ thị trường và lựa chọn chất liệu vải phù hợp nhất cho bộ sưu tập của mình Phân tích tài liệu: Trong chuyến đi thực tế ở Huế, tôi đã ghi lại hình ảnh và phân tích các đặc điểm về cấu trúc, hoa văn và màu sắc đặc trưng của lăng Khải Định. Tôi đã khảo sát và tổng hợp kết quả từ các lần tham quan thị trường thời trang trực tiếp tại các trung tâm thương mại lớn nhỏ cũng như từ các nguồn tài liệu trên internet và các trang báo. Đồng thời, tôi đã nghiên cứu tài liệu luận án tiến sĩ “Nghệ thuật trang trí khảm sành sứ trên kiến trúc thời Khải Định (1916-1925) tại quần thể di tích Cố đô Huế” để hiểu và áp dụng chính xác, kết hợp giữa văn hóa truyền thống và phong cách hiện đại vào bộ sưu tập của mình.
Tôi sử dụng phương pháp so sánh đối chiếu để nhận diện những đặc trưng quan trọng trong cách phối màu, quy trình thực hiện và nguyên liệu của nghệ thuật khảm 11 sành sứ trong lăng Khải Định. Dựa trên các tư liệu này và thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với chất liệu và tranh khảm trong lăng, tôi đã phân tích cách phối màu để hiểu ý nghĩa về âm dương ngũ hành và cảm xúc riêng biệt của từng màu sắc. Qua đó, tôi đã thống kê và xác định những chi tiết quan trọng cần có để nổi bật ý tưởng trong bộ sưu tập của mình, từ việc lựa chọn và xử lí chất liệu đến thiết kế kiểu dáng. Tôi cũng đã đánh giá mức độ tương quan giữa cách thể hiện bộ sưu tập của mình và những tiến bộ của các nghiên cứu trước đó.
Tôi học hỏi phương pháp lập luận vấn đề và sự liên kết giữa ý tưởng và các vấn đề thực tế để định hướng và phát triển bộ sưu tập của riêng mình. Sáng tạo (tính mới của đề tài): Sau khi quan sát những thông tin, hình ảnh chi tiết hoa văn cung Thiên Định - lăng Khải Định theo nhìu góc độ, tôi nhận thấy đây là một đề tài mới mà chưa được khai thác nhiều vào thời trang. Vì vậy ở đề tài này tôi tập trung phân tích, lựa chọn và thiết kế cách điệu ra những họa tiết từ cung Thiên Định, nghiên cứu phương án xử lý chất liệu phù hợp với bộ sưu tập cũng như đề tài đã chọn. Các bộ trang phục mà tôi hướng đến mang nét truyền thống nhưng sẽ được cách điệu form dáng, kết hợp giữa thời trang văn hóa Đông-Tây tạo ra tính mới mẻ, đa dạng cho bộ sưu tập và dễ dàng tiếp cận với giới trẻ không chỉ là trong nước mà còn để quảng bá tinh hoa văn hóa của Việt Nam đến các bạn bè quốc tế.5 Xác định thuật ngữ 1.
Khảm sành sứ: là một dạng nghệ thuật trang trí tranh khảm được làm từ việc khảm, ốp, dát các mảnh gạch và đồ sành vỡ (miễng sành) ghép lại với nhau một cách nghệ thuật. Draping: : Kỹ thuật tạo mẫu thực hiện trên ma – nơ – canh. Fashionita: là một thuật ngữ trong lĩnh vực thời trang, dùng để chỉ những người có phong cách ăn mặc ấn tượng. Form: hình dáng của trang phục.
12 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chương này tập trung nghiên cứu về ý tưởng, thể loại trang phục và xu hướng thời trang mới cho một nhóm đối tượng khách hàng cụ thể. Nội dung nghiên cứu được thể hiện qua các đề mục sau: 1. Cơ sở thực tiễn 3. Các tác phẩm sáng tạo có ảnh hưởng 2.1 Tìm hiểu về ý tưởng Tổng quan lăng Khải Định - Ứng Lăng Lăng Khải Định có bố cục đối xứng theo một trục thần đạo, trải dài từ thấp lên cao trên sườn dốc của ngọn đồi.
Diện tích xây dựng của lăng nhỏ nhưng mật độ xây dựng dày đặc, không có mặt nước, diện tích cây xanh rất khiêm tốn. Từ dưới lên trên, các công trình được bố trí trên 5 cấp sân.