Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Ngành công nghiệp dệt may Việt Nam trong những năm gần đây ghi nhận tốc độ tăng trưởng ổn định và đóng góp tỷ trọng lớn vào kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Tuy nhiên, phần lớn doanh thu của ngành vẫn phụ thuộc vào các hợp đồng gia công (CMT), làm giảm biên lợi nhuận thực tế, trong khi thị trường tiêu dùng thời trang nội địa với quy mô dân số trẻ chưa được khai thác toàn diện. Cùng với xu hướng hội nhập văn hóa và sự phát triển của công nghệ số, thị hiếu thời trang của giới trẻ Việt Nam đang dịch chuyển mạnh mẽ sang phong cách tối giản, thanh lịch và mang tính ứng dụng cao. Trong đó, áo blazer phong cách Hàn Quốc trở thành một trang phục phổ biến nhờ khả năng phối đồ linh hoạt và kiểu dáng hiện đại.
Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế bộ sưu tập áo blazer phong cách Hàn Quốc cho nữ độ tuổi từ 18 đến 25" được thực hiện bởi sinh viên Lâm Thị Mỹ Duyên và Lâm Thị Mỹ Thắm, dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thị Tuyết Trinh tại Khoa Thời trang và Du lịch, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (tháng 07/2024).
Đồ án đặt ra 06 mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:
- Tìm hiểu nguồn gốc, lịch sử hình thành và phát triển của áo blazer qua các thời kỳ.
- Nghiên cứu thị trường và xu hướng thời trang áo blazer hiện đại.
- Phân tích đặc điểm nhận diện của phong cách thời trang Hàn Quốc.
- Nghiên cứu các đặc điểm hình thái học, nhân trắc và tâm sinh lý của nữ giới trong độ tuổi từ 18 đến 25 tại Việt Nam.
- Tổng hợp và xây dựng quy trình thiết kế bộ sưu tập trang phục may mặc.
- Triển khai thiết kế bộ sưu tập và thực hiện may hoàn chỉnh 02 mẫu áo blazer phong cách Hàn Quốc đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.
- Đối tượng nghiên cứu: Kết cấu, kiểu dáng áo blazer phong cách Hàn Quốc và đặc điểm nhân trắc của nữ giới trong độ tuổi từ 18 đến 25.
- Phạm vi và giới hạn nghiên cứu: Nghiên cứu lý thuyết và triển khai phác thảo bộ sưu tập gồm 05 mẫu, trong đó chọn lọc và chế tạo thực nghiệm 02 mẫu sản phẩm hoàn chỉnh (size M). Toàn bộ quá trình may thử, fit mẫu và hoàn thiện sản phẩm được thực hiện tại Xưởng may khu A, Khoa Thời trang và Du lịch, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Đồ án tổng hợp hệ thống lý thuyết chuyên ngành công nghệ may và thiết kế thời trang, kết hợp các phương pháp nghiên cứu thực nghiệm:
- Lịch sử và tiến trình phát triển trang phục: Tác giả hệ thống hóa các mốc lịch sử chính của áo blazer, từ nguồn gốc trang phục chèo thuyền của trường St John's College (Cambridge) năm 1825 với sắc đỏ nổi bật, đến biến thể quân phục của Hải quân Hoàng gia Anh trên chiến hạm HMS Blazer năm 1837 (được Nữ hoàng Victoria chuẩn hóa thành đồng phục năm 1857). Đồ án phân tích sự dịch chuyển của blazer sang trang phục nữ trên tạp chí Vogue (1893), các biến tấu của sinh viên Anh thập niên 1950, dấu ấn giải cấu trúc của Giorgio Armani năm 1975 trong bộ phim American Gigolo, và xu hướng màu sắc, phối đồ cao cấp của Balmain (Barshe Decarnin) vào cuối thập niên 2000.
- Nghiên cứu thị trường và xu hướng: Sử dụng số liệu dự báo từ Statista về tốc độ tăng trưởng của thị trường thời trang cao cấp tại Việt Nam (dự kiến tăng 3,3%/năm và đạt quy mô 1 tỷ USD vào năm 2025). Xu hướng thiết kế tập trung vào phom dáng rộng (oversize), màu sắc trung tính kết hợp tông màu pastel/neon, và chất liệu mềm mại.
- Đặc điểm nhân trắc và hình thái học: Ứng dụng công thức tính chỉ số khối cơ thể Quetelet để xác định thể trạng tiêu chuẩn của nữ giới lứa tuổi 18-25:
$$\text{BMI} = \frac{\text{Cân nặng (kg)}}{(\text{Chiều cao (m)})^2}$$
Chỉ số BMI trung bình lý tưởng của nữ giới được xác định là 18,9. Đồ án phân loại 5 dạng hình thể nữ cơ bản (tam giác, tam giác ngược, chữ nhật, đồng hồ cát, quả lê) và chọn 02 người mẫu đại diện cho 2 dạng hình thể phổ biến của phụ nữ Việt Nam:
- Người mẫu 1: Chiều cao 1,60 m, dáng chữ nhật (vai rộng, thân trên đầy đặn, số đo vai, eo và hông tương đương).
- Người mẫu 2: Chiều cao 1,64 m, dáng quả lê (vai nhỏ hơn hông và vòng 3).
| STT |
Vị trí đo |
Thông số Size M (cm) |
| 1 |
Dài áo |
67 |
| 2 |
Vòng cổ |
35 |
| 3 |
Vòng ngực |
88 |
| 4 |
Vòng eo |
66 |
| 5 |
Vòng nách |
36 |
| 6 |
Vòng mông |
90 |
| 7 |
Rộng vai |
38 |
| 8 |
Dài tay |
65 |
| 9 |
Cửa tay |
22 |
- Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp phân tích - tổng hợp: Thu thập và xử lý tài liệu thứ cấp về lịch sử thời trang, xu hướng thiết kế, dữ liệu nhân trắc và tâm sinh lý lứa tuổi 18-25.
- Phương pháp khảo sát tài liệu đa phương tiện: Khai thác tư liệu hình ảnh, báo cáo xu hướng từ Internet, tạp chí thời trang, sàn diễn quốc tế (Xuân/Hè 2024 của Loewe, Hermes, Saint Laurent, Tom Ford) và bảng thông số thương mại (hãng Liin).
- Phương pháp thực nghiệm công nghệ may: Thiết kế bản vẽ phác thảo (Sketch), vẽ mô tả phẳng kỹ thuật, dựng rập phẳng cơ bản (Block căn bản) trên giấy và phần mềm chuyên ngành, chế tạo rập bán thành phẩm/thành phẩm, cắt may mẫu mộc, fit mẫu trên người mẫu thật, hiệu chỉnh thông số rập và may hoàn thiện sản phẩm 2 lớp.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Tổng quan
Chương 1 trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh ngành may mặc Việt Nam chuyển dịch từ gia công sang phát triển sản phẩm mang tính sáng tạo phục vụ thị trường nội địa. Tác giả xác định rõ mục tiêu nghiên cứu gồm 6 nhiệm vụ cụ thể, đối tượng nghiên cứu là áo blazer phong cách Hàn Quốc cho nữ giới từ 18 đến 25 tuổi, giới hạn nghiên cứu thực nghiệm trên 02 mẫu áo cụ thể (size M) tại xưởng may thực hành của trường, cùng hệ thống phương pháp nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm được áp dụng.
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 2 cung cấp nền tảng lý luận toàn diện cho quá trình thiết kế và sản xuất sản phẩm:
- Lịch sử và xu hướng: Phân tích quá trình tiến hóa của áo blazer từ trang phục thể thao/hải quân thế kỷ XIX đến biểu tượng thời trang nữ quyền và phong cách thường ngày thế kỷ XXI. Xu hướng blazer Hàn Quốc hiện đại được nhận diện qua phom dáng oversize phóng khoáng, chi tiết cổ ve cách điệu, nẹp bất đối xứng và khả năng phối đồ linh hoạt.
- Đặc điểm người mặc: Tổng hợp sự phát triển thể chất và tâm sinh lý của nữ giới 18-25 tuổi, giai đoạn định hình phong cách cá nhân, nhu cầu khẳng định bản thân và tham gia đa dạng các hoạt động học tập, công sở, giao tiếp xã hội.
- Quy trình thiết kế kỹ thuật: Phân tích các bước trong quy trình thiết kế mẫu công nghiệp, bao gồm: các hình thức phác thảo (Croquis, Pochade, Portrait); nguyên tắc xây dựng bản vẽ mô tả phẳng mặt ngoài và mặt trong; phương pháp dựng bản vẽ cắt may; nguyên tắc chuẩn bị nguyên phụ liệu (vải chính, vải lót, dựng keo, cúc, chỉ); và cấu trúc của bộ tài liệu kỹ thuật sản xuất.
Chương 3: Thiết kế bộ sưu tập áo blazer phong cách Hàn Quốc cho nữ độ tuổi từ 18 đến 25
Chương 3 là phần thực nghiệm trọng tâm của đồ án:
- Ý tưởng và phác thảo: Giới thiệu bộ sưu tập gồm 05 mẫu phác thảo (Sketch 1 đến Sketch 5). Bộ sưu tập sử dụng tông màu nâu (Brown) làm màu chủ đạo—gam màu xu hướng từ sàn diễn Xuân/Hè 2024. Vải chính được chọn là cotton tuyết (bề mặt chải mịn, đứng phom, thoáng mát và có độ co giãn nhẹ), vải lót là acetate (mềm, ít hút ẩm, chống tích điện, êm dịu khi tiếp xúc da).
- Thiết kế kỹ thuật 02 mẫu thực nghiệm:
- Mẫu Blazer 1: Thiết kế dáng rộng (oversize), cài 1 hàng nút, tay áo có xẻ trụ, bố trí túi đắp phía trước.
- Mẫu Blazer 2: Thiết kế dáng vừa vặn (fitted), biến tấu đường cong ở bâu áo và nẹp ve, kết hợp các mảng vải phối tương phản nhằm tạo điểm nhấn cấu trúc.
- Quy trình công nghệ chế tạo:
- Xây dựng bản vẽ mô tả phẳng chi tiết mặt ngoài, mặt trong.
- Thiết lập bảng thông số kích thước thành phẩm (trước fit và sau fit hoàn chỉnh).
- Dựng rập block thân áo, tay áo cơ bản; phát triển bộ rập thành phẩm và bán thành phẩm cho từng thành phần: lớp vải chính, lớp vải lót, cùng 03 loại mex dựng chuyên dụng gồm keo mùng, keo hột và keo vải.
- Lập bảng thống kê số lượng và danh mục chi tiết rập (Bảng 3.5 đến 3.14 cho Blazer 1; Bảng 3.19 đến 3.28 cho Blazer 2).
- Tính toán định mức tiêu hao nguyên phụ liệu qua bảng diện tích bộ mẫu vải chính, vải lót, các loại keo (Bảng 3.30 đến 3.35 cho Blazer 1; Bảng 3.38 đến 3.42 cho Blazer 2).
- Lập bảng phân tích kết cấu đường may và mật độ chỉ may (Bảng 3.36, 3.37, 3.43).
- May mẫu thử nghiệm, kiểm tra độ vừa vặn (fit mẫu) trên 02 người mẫu đại diện, điều chỉnh các lỗi kỹ thuật về độ êm phẳng của ve áo, độ dư nách, độ rủ của tay áo, và hoàn thiện sản phẩm may 2 lớp.
- Lập bảng tính giá thành dự toán cho sản phẩm (Bảng 3.15 và Bảng 3.43).
Chương 4: Kết luận
Chương 4 tổng kết các mục tiêu đã hoàn thành của đồ án: hoàn thành nghiên cứu lý thuyết nhân trắc và xu hướng thị trường; thiết kế thành công bộ sưu tập 05 mẫu phác thảo; chế tạo hoàn chỉnh 02 mẫu áo blazer thực tế đạt yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ; đồng thời lập đầy đủ bộ tài liệu kỹ thuật và định mức sản xuất cho mã hàng.
Kết quả và đóng góp
| Hạng mục |
Kết quả thực nghiệm trong đồ án |
| Quy mô bộ sưu tập |
05 mẫu phác thảo Sketch (Blazer 1 đến Blazer 5) theo phong cách Hàn Quốc |
| Mẫu sản phẩm hoàn thiện |
02 mẫu áo blazer 2 lớp thực tế (Blazer 1 dáng rộng túi đắp; Blazer 2 dáng ôm phối ve lượn sóng) |
| Cơ cấu nguyên vật liệu |
- Vải chính: Cotton tuyết màu nâu (Brown)
- Vải lót: Vải dệt Acetate
- Vật liệu gia dựng: Keo mùng, keo hột, keo vải |
| Hệ thống rập kỹ thuật |
Bộ rập thành phẩm và bán thành phẩm hoàn chỉnh (lớp chính, lớp lót, 3 lớp keo) size M |
| Hồ sơ kỹ thuật sản phẩm |
- Bảng thông số kích thước chi tiết trước và sau fit mẫu
- Bảng diện tích định mức tiêu hao vải và keo dựng
- Bảng phân tích công nghệ đường may và định giá sản phẩm |
Đồ án đóng góp một quy trình thiết kế và chế tạo áo blazer nữ mang tính ứng dụng cao, điều chỉnh phom dáng thời trang Hàn Quốc phù hợp với đặc điểm nhân trắc của nữ giới Việt Nam (dáng chữ nhật và dáng quả lê). Nghiên cứu thể hiện tính hoàn chỉnh trong kỹ thuật may trang phục 2 lớp thông qua việc xử lý kết cấu nhiều loại keo ép chuyên dụng, kiểm soát thông số rập qua bước may thử nghiệm và hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật phục vụ sản xuất.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế:
- Đồ án chỉ dừng lại ở việc may thực nghiệm và fit mẫu trên 02 mẫu đại diện trong tổng số 05 mẫu của bộ sưu tập.
- Quá trình may thử và kiểm tra thông số kích thước chỉ áp dụng trên một cỡ vóc duy nhất (Size M) với 02 người mẫu cụ thể.
- Toàn bộ sản phẩm được chế tạo đơn chiếc trong điều kiện xưởng may thực hành học đường, chưa đánh giá định mức lao động và năng suất trên dây chuyền may công nghiệp quy mô lớn.
- Hướng nghiên cứu tiếp:
- Triển khai may mẫu thực nghiệm và hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật cho 03 mẫu còn lại trong bộ sưu tập (Blazer 3, Blazer 4, Blazer 5).
- Ứng dụng phần mềm CAD/CAM để nhảy size (grading) cho dải kích thước đầy đủ (S, M, L, XL).
- Nghiên cứu xây dựng quy trình công nghệ may công nghiệp và thiết kế sơ đồ chuyền may hàng loạt cho sản phẩm.
Giá trị tham khảo
Đồ án là tài liệu chuyên khảo hữu ích cho sinh viên ngành Công nghệ May, Thiết kế Thời trang và Kỹ thuật Dệt may khi thực hiện đồ án môn học hoặc đồ án tốt nghiệp liên quan đến trang phục áo khoác 2 lớp.
Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:
- Phương pháp phân tích nhân trắc và áp dụng chỉ số Quetelet để chọn mẫu đại diện.
- Quy trình tách rập lớp chính, lớp lót và rập định hình cho 03 loại keo dựng (keo mùng, keo hột, keo vải).
- Cách lập bảng diện tích định mức chi tiết, bảng phân tích đường may và tài liệu kỹ thuật hoàn chỉnh cho một mã hàng may mặc.
Câu hỏi thường gặp
1. Đồ án lựa chọn chất liệu vải chính và vải lót nào để may 02 mẫu áo blazer thực nghiệm?
Tác giả sử dụng vải cotton tuyết làm vải chính cho cả 02 mẫu nhờ ưu điểm sợi cotton chải mịn màng, thấm hút mồ hôi tốt, đứng phom và có độ co giãn nhẹ. Vải lót được chọn là vải dệt axetat (acetate) với đặc tính mềm mại, bề mặt trơn nhẵn, ít thấm nước, không gây bí bách và dễ giặt làm sạch.
2. Hai mẫu áo blazer được may thực tế có sự khác biệt gì về kiểu dáng và kết cấu?
- Mẫu Blazer 1: Dáng áo rộng (oversize), cài 1 hàng nút, thiết kế tay áo có xẻ trụ, thân trước bố trí túi đắp, hướng tới sự thoải mái và năng động.
- Mẫu Blazer 2: Dáng áo vừa vặn (fitted), phần bâu áo và nẹp ve được cách điệu uốn lượn mềm mại, kết hợp các mảng vải phối màu tương phản tạo điểm nhấn cấu trúc tinh tế.
3. Trong quá trình tạo phom và ra rập kỹ thuật, đồ án sử dụng các loại keo dựng (interlining) nào?
Đồ án triển khai thiết kế và chế tạo rập bán thành phẩm/thành phẩm cho 03 loại keo dựng chuyên biệt: keo mùng, keo hột và keo vải. Mỗi loại keo được bố trí tại các vị trí chi tiết tương ứng (thân trước, nẹp ve, cổ áo, cửa tay, túi) để đảm bảo độ đứng phom và độ êm phẳng của áo khoác 2 lớp.
4. Bảng thông số kích thước thiết kế size M của sản phẩm bao gồm các số đo cụ thể nào?
Thông số thành phẩm size M được xác định gồm: Dài áo 67 cm, Vòng cổ 35 cm, Vòng ngực 88 cm, Vòng eo 66 cm, Vòng nách 36 cm, Vòng mông 90 cm, Rộng vai 38 cm, Dài tay 65 cm và Cửa tay 22 cm.
5. Gam màu chủ đạo của bộ sưu tập được lựa chọn dựa trên cơ sở nào?
Nhóm tác giả chọn tông màu nâu (Brown) làm màu sắc chủ đạo cho 2 mẫu áo thực nghiệm dựa trên xu hướng màu sắc đơn sắc tại các sàn diễn thời trang quốc tế mùa Xuân/Hè 2024 (của các thương hiệu như Loewe, Hermes, Saint Laurent, Tom Ford), đồng thời đây là gam màu tôn da và dễ kết hợp trang phục.
Kết luận
Đồ án tốt nghiệp của sinh viên Lâm Thị Mỹ Duyên và Lâm Thị Mỹ Thắm đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghệ may. Công trình kết hợp hài hòa giữa nghiên cứu xu hướng thời trang Hàn Quốc, đặc điểm nhân trắc phụ nữ Việt Nam lứa tuổi 18-25 và quy trình kỹ thuật tạo mẫu công nghiệp. Kết quả thực nghiệm tạo ra 02 mẫu áo blazer 2 lớp hoàn chỉnh cùng bộ hồ sơ kỹ thuật chi tiết, khẳng định tính khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài.
