Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong lĩnh vực thời trang, trang phục nữ thường được chú trọng thiết kế nhằm tôn vinh vóc dáng thanh lịch và mềm mại, dẫn đến việc các chi tiết túi trên trang phục thường bị thu nhỏ hoặc lược bỏ hoàn toàn để bảo đảm phom dáng. Xuất phát từ thực tế đó, túi xách trở thành vật dụng thiết yếu giúp đáp ứng nhu cầu mang theo vật dụng cá nhân của phụ nữ trong các hoạt động thường nhật từ công việc đến dự tiệc. Bên cạnh chức năng chứa đựng tiện ích, túi xách còn đóng vai trò như một phụ kiện định hình phong cách sống, ngôn ngữ hình ảnh và cá tính của người sử dụng.

Xu hướng thời trang liên tục vận động và đổi mới, song các giá trị thẩm mỹ cổ điển vẫn duy trì được vị thế bền vững. Phong cách Retro – sự tái hiện và kết hợp hài hòa giữa nét hoài cổ của các thập niên trước với tinh thần đương đại – đang trở lại mạnh mẽ trong dòng chảy thiết kế phụ kiện. Tuy nhiên, theo ghi nhận của nhóm tác giả đồ án, các sản phẩm túi xách phong cách Retro hiện có trên thị trường phần lớn chỉ dừng lại ở việc phục dựng các kiểu dáng cũ mà thiếu sự đổi mới về công năng linh hoạt cũng như tính ứng dụng đa dạng cho đời sống hiện đại. Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế túi xách thời trang phong cách Retro" được thực hiện bởi sinh viên Trần Nguyễn Trúc Quỳnh (MSSV: 21109158) và Nguyễn Thị Vân Trang (MSSV: 21109172), dưới sự hướng dẫn của ThS. Mai Quỳnh Trang tại Bộ môn Công nghệ May, Khoa Thời trang và Du lịch, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Đề tài xác định hệ thống mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục tiêu nghiên cứu:

  1. Tìm hiểu phong cách Retro và phong cách hiện đại ngày nay.
  2. Ứng dụng nghệ thuật Retro và phong cách hiện đại để thiết kế túi xách mang phong cách cổ điển nhưng sở hữu nhiều chức năng đa dạng, tiện lợi cho người tiêu dùng.
  3. Nghiên cứu kết hợp vải bố, vải da và đánh giá tính ứng dụng của hai loại nguyên liệu này vào bộ sưu tập túi xách.
  4. Xây dựng quy trình thiết kế cho 3 mẫu túi xách.
  5. Xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật hoàn chỉnh cho 3 sản phẩm túi xách.
  6. Thiết kế rập và may hoàn chỉnh 3 mẫu sản phẩm túi xách thực tế.
  7. Xây dựng video quảng cáo giới thiệu bộ sưu tập.

Nhiệm vụ cụ thể của đề tài:

  • Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu phong cách Retro và phong cách hiện đại.
  • Nhiệm vụ 2: Ứng dụng phong cách Retro vào thiết kế túi xách.
  • Nhiệm vụ 3: Nghiên cứu kết hợp vải bố, vải da và tính ứng dụng của hai loại vải vào bộ sưu tập túi xách.
  • Nhiệm vụ 4: Xây dựng quy trình thiết kế 3 mẫu túi xách.
  • Nhiệm vụ 5: Xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật cho 3 sản phẩm túi xách.
  • Nhiệm vụ 6: Thiết kế rập và may hoàn chỉnh 3 sản phẩm túi xách.
  • Nhiệm vụ 7: Xây dựng video quảng cáo sản phẩm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Phong cách Retro, phong cách hiện đại; sản phẩm túi xách thời trang và các công thức, phương pháp thiết kế mẫu túi xách thời trang.
  • Phạm vi nội dung: Thiết kế dòng túi xách thời trang phong cách Retro ứng dụng công năng hiện đại, hướng đến nhóm đối tượng người dùng ở nhiều độ tuổi khác nhau.
  • Phạm vi không gian: Xưởng may Khoa Thời trang và Du lịch, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thực hiện từ tháng 12/2024 đến tháng 06/2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án xây dựng nền tảng lý luận dựa trên việc hệ thống hóa lịch sử mỹ thuật trang phục và công nghệ sản xuất phụ kiện da giày - may mặc. Hệ thống cơ sở lý thuyết bao gồm:

  • Lý thuyết về phong cách Retro: Nguồn gốc thuật ngữ "retrospective" (hồi tưởng quá khứ), khởi nguồn từ châu Âu giai đoạn 1920–1970; quá trình biến chuyển qua từng thời kỳ: thời kỳ Jazz Age (thập niên 1920) với phong cách Flapper; thời kỳ Khủng hoảng (thập niên 1930) với đầm dạ hội tôn dáng đồng hồ cát; thời kỳ Thế chiến II (thập niên 1940) với trang phục tiện dụng lấy cảm hứng quân phục và sự xuất hiện của phong cách "New Look" (Christian Dior, 1947); thời kỳ Rock 'n' Roll và Pin-up (thập niên 1950); thời kỳ Hippie và Swinging Sixties (thập niên 1960) cùng trào lưu "Thời đại Không gian" của Pierre Cardin và André Courrèges; thời kỳ Disco và Hippie tiếp nối (thập niên 1970) gắn liền với chất liệu polyester và vải denim cao cấp.
  • Các yếu tố tạo hình của phong cách Retro: Nghiên cứu kiểu dáng phom hộp, tua rua, họa tiết (chấm bi, hoa văn Pop Art, Psychedelic, kẻ caro), chất liệu tự nhiên (len, cotton, da bò, lụa satin) cùng bảng màu có độ bão hòa thấp, trầm ấm (đỏ trầm, nâu đất, xanh cổ vịt) phối hợp điểm nhấn màu tươi sáng.
  • Đặc điểm phong cách hiện đại: Tính tối giản, cấu trúc hình khối mạch lạc, tập trung vào công năng sử dụng, ưu tiên gam màu trung tính (trắng, đen, be, xám, xanh navy) và tích hợp các chi tiết kỹ thuật tiện ích.
  • Lịch sử và cấu trúc túi xách: Quá trình phát triển từ túi thắt lưng thế kỷ 14–16, túi reticule thế kỷ 18, túi handbag thế kỷ 19 dưới ảnh hưởng của đường sắt thời Victoria, cho đến các dấu mốc mang tính bước ngoặt như mẫu túi Chanel 2.55 và các dòng túi xách thế kỷ 20–21.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được nhóm tác giả ứng dụng bao gồm hai phương pháp chính:

  1. Phương pháp thu thập thông tin: Thu thập, tổng hợp và phân tích tư liệu từ giáo trình, bài giảng chuyên ngành công nghệ may, sách chuyên khảo thời trang, các bài khóa luận, báo cáo tốt nghiệp của sinh viên khóa trước, cùng các nguồn tài liệu mở trực tuyến và ấn phẩm quốc tế nhằm xây dựng cơ sở lý luận, cập nhật xu hướng và công thức thiết kế.
  2. Phương pháp thực nghiệm khoa học: Tiến hành khảo sát, lựa chọn và kiểm tra tính chất vật lý của các loại nguyên phụ liệu (vải da, vải bố/canvas, vải nhung họa tiết da beo, mex dựng, keo tan, phụ liệu kim loại); tính toán và xây dựng công thức thiết kế rập dưỡng; thiết lập quy trình công nghệ may; trực tiếp cắt may mẫu thử nghiệm tại xưởng thực hành để hiệu chỉnh thông số kỹ thuật trước khi sản xuất hoàn thiện 3 mẫu sản phẩm thực tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài

Chương 1 trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn về một dòng phụ kiện vừa mang giá trị thẩm mỹ cổ điển vượt thời gian, vừa đáp ứng tính tiện ích của cuộc sống hiện đại. Tác giả xác lập rõ ràng hệ thống mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu tại Xưởng may Khoa Thời trang và Du lịch (Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM) từ tháng 12/2024 đến tháng 06/2025. Chương này cũng phân định cụ thể 7 nhiệm vụ công tác và hai phương pháp nghiên cứu cốt lõi (thu thập thông tin và thực nghiệm khoa học), đặt nền móng phương pháp luận cho toàn bộ đồ án.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 2 tập trung phân tích sâu sắc các lý thuyết nền tảng về phong cách nghệ thuật và sự phát triển của sản phẩm túi xách:

  • Tiến trình lịch sử phong cách Retro (1920–1970): Khảo cứu trang phục Flapper thập niên 1920; váy dạ hội chiết eo thời kỳ Đại suy thoái 1930; trang phục giản tiện thời chiến và bộ sưu tập "New Look" năm 1947 của Christian Dior; phong trào Rock 'n' Roll, váy xòe, biểu tượng thời trang Chanel, Balenciaga thập niên 1950; làn sóng Swinging London, phong cách Đệ nhất phu nhân Jacqueline Kennedy, váy mini skirt của Mary Quant, trào lưu Space Age thập niên 1960; thời kỳ Disco, phong trào Hippie và chất liệu polyester thập niên 1970.
  • Phân tích 5 yếu tố đặc trưng của Retro: Kiểu dáng, chất liệu (da, len, cotton, satin, nhựa), họa tiết hình học và hoa văn cổ điển, bảng màu bão hòa thấp, phụ kiện kim loại và khuy cài trang trí.
  • Đặc điểm phong cách hiện đại và sự tiến hóa của túi xách: Khái niệm thiết kế tối giản, tiện dụng, bảng màu trung tính; lịch sử túi xách từ thế kỷ 13 đến nay (túi thắt lưng da dê thế kỷ 14–16, túi reticule thế kỷ 18, túi handbag thế kỷ 19, túi Chanel 2.55, phong trào túi xách tối giản thế kỷ 21).

Chương 3: Thiết kế túi xách thời trang phong cách Retro

Chương 3 là phần thực nghiệm công nghệ trọng tâm của đồ án, trình bày chi tiết quá trình sáng tác bộ sưu tập có tên gọi "ECHOES" và xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật hoàn chỉnh cho 3 mẫu túi xách (ký hiệu mã sản phẩm: ECS 01, ECS 02, ECS 03).

Quy trình kỹ thuật của từng mẫu túi được chuẩn hóa thông qua hệ thống bảng biểu và bản vẽ kỹ thuật chi tiết:

  1. Nghiên cứu nguyên phụ liệu: Đồ án sử dụng chất liệu chủ đạo là da bò Nappa cao cấp màu nâu chocolate, kết hợp vải bố (canvas), vải nhung họa tiết da beo (VB) làm điểm nhấn thị giác, cùng hệ thống phụ liệu đồng bộ: mex dựng (MD), keo tan (KT), nút nam châm (NC), dây kéo (DK), khoen chữ D (KD), khoen hình vuông (KV), khoen móc (KM).
  2. Phát triển mẫu và thiết kế rập: Bản vẽ mô tả chi tiết mặt ngoài, mặt trong; block cơ bản thân túi, chi tiết thân túi, nẹp miệng túi, quai xách, dây nịt túi, con đỉa, mex thân và đáy túi, chi tiết thân lót, lót túi đắp, lót túi dây kéo và túi mổ.
  3. Bộ tài liệu kỹ thuật sản xuất: Nhóm tác giả thiết lập đầy đủ hệ thống hồ sơ công nghệ cho từng sản phẩm:
    • Bảng phân tích mẫu và bảng thông số kích thước thành phẩm.
    • Bảng thống kê số lượng chi tiết thân chính (CH), thân lót (L), chi tiết mex dựng.
    • Bảng diện tích bộ mẫu phục vụ tính toán tiêu hao vật tư.
    • Bảng quy trình may và bảng quy cách may chuẩn xác từng bước ráp nối.
    • Bảng phân tích đường may (loại mũi may, mật độ mũi chỉ, chỉ may).
    • Bảng định mức nguyên phụ liệu (NPL) cho từng sản phẩm.
    • Bảng tính đơn giá thành phẩm và bảng quy cách bao gói đóng gói sản phẩm.
  4. Lookbook bộ sưu tập: Giới thiệu hình ảnh hoàn thiện của bộ sưu tập "ECHOES" trong bối cảnh sử dụng thực tế.

Dưới đây là bảng tổng hợp các thành phần kỹ thuật chính của 3 mẫu túi xách trong bộ sưu tập "ECHOES":

Hạng mục kỹ thuật Mẫu túi ECS 01 Mẫu túi ECS 02 Mẫu túi ECS 03
Mã định danh sản phẩm ECS 01 ECS 02 ECS 03
Vật liệu chính (CH) Da bò Nappa, vải canvas, nhung da beo Da bò Nappa, vải canvas, nhung da beo Da bò Nappa, vải canvas, nhung da beo
Vật liệu phụ & Dựng Mex dựng (MD), keo tan (KT), vải lót (L) Mex dựng (MD), keo tan (KT), vải lót (L) Mex dựng (MD), keo tan (KT), vải lót (L)
Phụ kiện kim loại Dây kéo, đầu khóa, khoen chữ D, nút nam châm Dây kéo, đầu khóa, khoen vuông, dây nịt Dây kéo, đầu khóa, khoen móc, đai khoen
Hệ thống hồ sơ kỹ thuật Bảng NPL, thông số, rập, quy trình may, định mức, đơn giá, bao gói Bảng NPL, thông số, rập, quy trình may, quy cách may, đơn giá, bao gói Bảng NPL, thông số, rập, quy trình may, quy cách may, định mức, đơn giá
Sản phẩm thực nghiệm Mẫu may hoàn chỉnh thực tế Mẫu may hoàn chỉnh thực tế Mẫu may hoàn chỉnh thực tế

Chương 4: Kết luận và kiến nghị

Chương 4 tổng kết các kết quả đạt được sau quá trình nghiên cứu và thực nghiệm từ tháng 12/2024 đến tháng 06/2025. Nhóm tác giả đưa ra các kiến nghị liên quan đến việc tối ưu hóa quy trình công nghệ may phụ kiện da, mở rộng ứng dụng kết hợp các dòng vật liệu mới, và hướng phát triển dòng sản phẩm retro thương mại hóa trên thị trường may mặc Việt Nam.

Kết quả và đóng góp

Đồ án ghi nhận các kết quả cụ thể thông qua hệ thống sản phẩm vật chất và hồ sơ kỹ thuật được lưu trữ trong văn bản:

  • Xây dựng hoàn chỉnh bộ sưu tập thời trang phụ kiện: Đưa ra ý tưởng, bảng màu, mẫu phác thảo và hoàn thiện bộ sưu tập túi xách thời trang mang tên "ECHOES" kết hợp thẩm mỹ Retro và công năng hiện đại.
  • Bộ tài liệu kỹ thuật hoàn chỉnh cho 3 mã sản phẩm: Thiết lập hệ thống 31 bảng biểu kỹ thuật bao gồm đầy đủ:
    • Bảng nguyên phụ liệu, bảng thông số kích thước cho ECS 01, ECS 02, ECS 03.
    • Bảng phân tích kết cấu mẫu, bảng thống kê chi tiết rập (thân chính, lót, mex, quai đeo).
    • Bảng diện tích bộ mẫu và bảng định mức nguyên phụ liệu phục vụ tính toán chi phí sản xuất công nghiệp.
    • Bảng quy trình may từng công đoạn, bảng quy cách may và phân tích đường may chi tiết.
    • Bảng tính đơn giá thành phẩm và bảng quy cách bao gói đóng gói xuất xưởng cho cả 3 sản phẩm.
  • Thực nghiệm chế tạo sản phẩm: Cắt may hoàn thiện 3 sản phẩm mẫu thực tế từ chất liệu da bò Nappa màu nâu chocolate, vải canvas phối hợp vải nhung họa tiết da beo, bảo đảm tính chịu lực, độ bền và giữ phom dáng chuẩn xác theo thiết kế rập.
  • Tư liệu truyền thông: Xây dựng bộ ảnh Lookbook bộ sưu tập và sản xuất video quảng cáo giới thiệu sản phẩm.
  • Đóng góp về mặt chuyên môn: Khác với các đề tài thuần túy về thiết kế trang phục may mặc thông thường, đồ án đã giải quyết bài toán thiết kế kỹ thuật chuyên sâu cho ngành phụ kiện may da; chuẩn hóa quy trình từ khâu nghiên cứu xu hướng, chuyển hóa cảm hứng mỹ thuật cổ điển thành sản phẩm ứng dụng hiện đại, đến khâu lập tài liệu kỹ thuật mang tính sản xuất công nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ trên các nội dung và phạm vi nghiên cứu được trình bày trong đồ án, một số hạn chế và hướng mở của đề tài bao gồm:

  • Phạm vi mẫu thử nghiệm: Đề tài tập trung chế tạo thử nghiệm 3 mẫu túi xách (ECS 01, ECS 02, ECS 03) trong phạm vi xưởng thực hành của Khoa Thời trang và Du lịch, chưa tiến hành thử nghiệm sản xuất hàng loạt trên dây chuyền công nghiệp quy mô lớn để đánh giá năng suất gia công và độ hao mòn thiết bị chuyên dụng ngành may da.
  • Giới hạn phối hợp vật liệu: Bộ sưu tập chủ yếu khai thác sự kết hợp giữa da bò Nappa màu nâu chocolate, vải bố canvas và vải nhung da beo; chưa mở rộng khảo sát các dòng chất liệu da thực vật hoặc vật liệu tái chế hiện đại có tính chất cơ lý khác biệt.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục hiệu chỉnh bảng thông số và tối ưu định mức nguyên phụ liệu trên phần mềm giác sơ đồ chuyên ngành; nghiên cứu mở rộng dòng sản phẩm cho các phân khúc chuyên biệt (như túi công sở tích hợp ngăn chống sốc chuyên dụng cho thiết bị điện tử); đẩy mạnh thử nghiệm các giải pháp xử lý đường may chịu lực và chống thấm nước cho túi xách phối hợp đa chất liệu.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ may và Thiết kế thời trang: Nguồn tài liệu học tập hữu ích về phương pháp nghiên cứu xu hướng mỹ thuật, cách phân tích cấu trúc mẫu phụ kiện, công thức thiết kế rập dưỡng chi tiết cho sản phẩm túi xách da phối vải.
  • Cán bộ kỹ thuật và nhân viên phát triển mẫu (R&D): Cung cấp mẫu biểu tài liệu kỹ thuật chuẩn mực cho sản phẩm túi xách bao gồm bảng phân tích mẫu, bảng quy trình may, bảng phân tích đường may, bảng định mức vật tư và bảng tính đơn giá sản phẩm.
  • Người làm nghiên cứu về phụ kiện thời trang hoài cổ: Cung cấp tư liệu hệ thống hóa toàn diện về lịch sử phong cách Retro từ thập niên 1920 đến 1970 và phương pháp luận lai ghép giữa thẩm mỹ cổ điển với nhu cầu sử dụng đương đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tên gọi chính thức của bộ sưu tập túi xách được thiết kế trong đồ án là gì và gồm bao nhiêu mẫu sản phẩm?
Bộ sưu tập được thiết kế trong đồ án có tên gọi chính thức là "ECHOES", bao gồm 3 mẫu túi xách hoàn chỉnh được mã hóa kỹ thuật lần lượt là ECS 01, ECS 02 và ECS 03.

2. Những loại nguyên vật liệu chủ đạo nào được sử dụng để may hoàn thiện các mẫu túi xách?
Các sản phẩm trong bộ sưu tập sử dụng nguyên liệu chính gồm vải da bò Nappa cao cấp màu nâu chocolate, vải bố (canvas) và vải nhung họa tiết da beo. Vật liệu phụ bao gồm keo tan (KT), mex dựng định hình (MD), vải lót (L), cùng phụ kiện kim loại gồm dây kéo (DK), đầu khóa kéo, nút nam châm (NC), khoen chữ D (KD), khoen hình vuông (KV) và khoen móc (KM).

3. Đề tài đã đề ra bao nhiêu nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể?
Đề tài xác định đúng 7 nhiệm vụ cụ thể: tìm hiểu phong cách Retro và hiện đại; ứng dụng phong cách Retro vào thiết kế túi; nghiên cứu kết hợp vải bố và vải da; xây dựng quy trình thiết kế 3 mẫu túi; xây dựng bộ tài liệu kỹ thuật cho 3 sản phẩm; thiết kế rập và may hoàn chỉnh 3 sản phẩm; xây dựng video quảng cáo bộ sưu tập.

4. Hồ sơ kỹ thuật sản xuất của mỗi mẫu túi xách trong Chương 3 bao gồm các hạng mục văn bản nào?
Mỗi mẫu túi xách (ECS 01, ECS 02, ECS 03) đều được lập hồ sơ kỹ thuật chi tiết bao gồm: bảng nguyên phụ liệu, bảng thông số kích thước sản phẩm, bảng phân tích kết cấu mẫu, bảng thống kê số lượng chi tiết rập, bảng diện tích bộ mẫu, bảng quy trình may, bảng quy cách may, bảng phân tích đường may, bảng định mức nguyên phụ liệu, bảng đơn giá sản phẩm và bảng quy cách bao gói.

5. Đồ án được thực hiện tại đơn vị nào và trong khoảng thời gian bao lâu?
Đồ án được thực hiện bởi hai sinh viên Trần Nguyễn Trúc Quỳnh và Nguyễn Thị Vân Trang tại Xưởng may Khoa Thời trang và Du lịch, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của ThS. Mai Quỳnh Trang, trong thời gian từ tháng 12/2024 đến tháng 06/2025.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế túi xách thời trang phong cách Retro" của sinh viên Trần Nguyễn Trúc Quỳnh và Nguyễn Thị Vân Trang đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ công tác được giao theo đúng tiến độ từ tháng 12/2024 đến tháng 06/2025. Công trình kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghiên cứu lý luận mỹ thuật thời trang Retro (giai đoạn 1920–1970) với kỹ thuật thiết kế công nghệ may hiện đại thông qua bộ sưu tập mang tên "ECHOES". Với việc thiết kế rập, may mẫu thực nghiệm hoàn chỉnh 3 sản phẩm (ECS 01, ECS 02, ECS 03) trên chất liệu da bò Nappa phối vải canvas và vải nhung da beo, kết hợp xây dựng hệ thống tài liệu kỹ thuật sản xuất toàn diện gồm 31 bảng biểu định mức và quy trình công nghệ, đồ án đã mang lại giá trị học thuật và thực tiễn vững chắc cho chuyên ngành Công nghệ may và thiết kế phụ kiện thời trang.