Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trang phục giữ vai trò quan trọng trong đời sống con người, phục vụ nhiều nhu cầu như bảo vệ cơ thể, thích ứng với điều kiện thời tiết, biểu đạt lứa tuổi, giới tính và thể hiện vị trí xã hội. Trong hệ thống các dòng sản phẩm thời trang, trang phục dạo phố (streetwear/casual wear) là phân khúc có tính linh hoạt cao, không bị đóng khung trong các quy chuẩn cứng nhắc. Trang phục dạo phố ưu tiên sự tiện dụng, cảm giác thoải mái khi vận động và phản ánh trực tiếp cá tính, phong cách của người mặc.

Bên cạnh yếu tố phom dáng, màu sắc là thành tố trực quan kích thích thị giác mạnh mẽ. Thời trang dạo phố đương đại ứng dụng đa dạng các gam màu, được điều phối dựa trên các quy luật phối màu của vòng thuần sắc hoặc phối màu tự do nhằm tạo điểm nhấn mới lạ. Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Phạm Kim Khánh đã thực hiện đồ án tốt nghiệp với đề tài "Thiết kế trang phục dạo phố #K012 lấy ý tưởng từ gam màu lạnh" tại Khoa Công nghệ May và Thời trang, Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP. HCM (năm 2023), dưới sự hướng dẫn của ThS. Phùng Thị Ngọc Tiên.

Mục tiêu nghiên cứu

Đồ án hướng đến việc tìm hiểu quy luật phối màu của gam màu lạnh, từ đó xây dựng và triển khai mẫu thiết kế trang phục dạo phố hoàn chỉnh lấy cảm hứng từ gam màu này.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Văn bản xác định 5 nhiệm vụ nghiên cứu chính:

  1. Tìm hiểu tổng quan về trang phục dạo phố và các xu hướng thịnh hành.
  2. Nghiên cứu lý thuyết về gam màu lạnh trong hệ thống màu sắc.
  3. Nghiên cứu các loại chất liệu dệt may phù hợp với trang phục dạo phố và đánh giá ưu điểm của từng loại.
  4. Xây dựng bộ sưu tập thiết kế trang phục dạo phố.
  5. Triển khai kỹ thuật và thực hiện may hoàn chỉnh 01 sản phẩm mẫu tiêu biểu trong bộ sưu tập.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình thiết kế mỹ thuật, thiết kế rập và công nghệ may trang phục dạo phố ứng dụng gam màu lạnh.
  • Phạm vi khách hàng mục tiêu: Trang phục dạo phố dành cho nữ giới, tập trung vào phân khúc độ tuổi từ 18 đến 25.
  • Phạm vi không gian và thời gian: Đồ án được thực hiện và nghiệm thu vào tháng 05/2023 tại TP. Hồ Chí Minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm chuyên ngành

Đồ án vận dụng hệ thống lý thuyết nền tảng của ngành Thiết kế Thời trang và Công nghệ May:

  • Lý thuyết màu sắc: Tiếp cận màu sắc dưới hai góc độ:
    • Quang học: Màu sắc là kết quả của sự phản chiếu ánh sáng trên bề mặt vật thể; màu sắc nhìn thấy là sự tổng hòa giữa ánh sáng, màu của chính vật thể, môi trường và bầu khí quyển xung quanh.
    • Hóa học: Màu sắc hình thành từ các hạt sắc tố vô cơ hoặc hữu cơ được tổng hợp nhân tạo nhằm mô phỏng ánh sáng và tự nhiên.
    • Ba thuộc tính cơ bản của màu sắc: Sắc độ (độ đậm nhạt khi pha với trắng hoặc đen), Quang độ (độ sáng tối của màu trong một dãy màu; màu trắng có quang độ sáng nhất, màu đen tối nhất) và Cường độ (độ rực, độ tươi thắm của màu nguyên chất so với khi bị pha trộn).
    • Gam màu lạnh: Là tập hợp các màu nằm trên nửa vòng tròn thuần sắc, trải dài từ Tím đỏ đến Vàng ửng xanh đọt chuối, với ba sắc màu cốt lõi gồm xanh lá, xanh dương và tím. Gam màu lạnh mang đặc tính trầm mặc, tĩnh lặng, tạo cảm giác nhẹ nhàng, liên kết với hình tượng nước, màn đêm và thiên nhiên.
  • Lý thuyết vật liệu dệt may: Đánh giá cấu trúc sợi dệt (sợi tự nhiên, sợi tổng hợp, sợi pha), kiểu dệt và cơ lý tính của các loại vải phục vụ may mặc thường nhật.

Phương pháp nghiên cứu

Đồ án kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm công nghệ may:

  • Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu: Thu thập, phân loại các xu hướng kiểu dáng dạo phố và tính chất của các loại sợi dệt.
  • Phương pháp phác thảo mỹ thuật: Thể hiện ý tưởng qua bản vẽ phác thảo dáng người (fashion sketch) và bản vẽ mô tả phẳng 2D (flat sketches) chi tiết cấu trúc thân trước, thân sau.
  • Phương pháp thiết kế rập 2D (Pattern Making): Sử dụng phương pháp dựng hình rập cơ bản (block pattern), sau đó biến kiểu hình học theo mẫu thiết kế, thực hiện tách rập thành phẩm và ra đường may tạo rập bán thành phẩm.
  • Phương pháp may mẫu thực nghiệm: Xây dựng quy trình lắp ráp hoàn thiện sản phẩm theo từng bước công nghệ và tiến hành may ráp trên vải mẫu thực tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tìm hiểu về trang phục dạo phố, gam màu lạnh và chất liệu

Chương này tập trung khảo cứu 3 nội dung trọng tâm: đặc trưng trang phục dạo phố, hệ thống gam màu lạnh và khảo sát vật liệu dệt may.

1. Xu hướng và phong cách trang phục dạo phố

Tác giả phân tích các phom dáng trang phục phổ biến trong thời trang đường phố đương đại:

  • Quần jeans ống rộng: Xu hướng tiêu biểu gắn liền với sự quay trở lại của phong cách Y2K, mang lại nét phóng khoáng.
  • Set áo váy tweed: Chất liệu có nguồn gốc từ vùng Scotland ban đầu dành cho người lao động, nay được cải tiến thành chân váy, đầm liền, áo vest nhấn nơ cài, đính đá hoặc tua rua nhằm thể hiện vẻ thanh lịch, nữ tính.
  • Áo croptop: Kiểu dáng ngắn tôn vòng eo, dễ phối hợp với nhiều dạng quần và chân váy.
  • Váy xẻ tà: Cấu trúc đường xẻ tạo sự thoải mái khi di chuyển, tạo cảm giác kéo dài đôi chân.
  • Đầm cut-out hạ eo: Điểm nhấn là các đường cắt khoét ở vòng eo hoặc hông, thích hợp với người có tỉ lệ cơ thể cân đối.
  • Layer xuyên thấu: Kỹ thuật phối nhiều lớp trang phục, kết hợp chất liệu mỏng như vải lưới, voan tạo hiệu ứng thị giác đa tầng.

2. Ý nghĩa thị giác của các sắc thái thuộc gam màu lạnh

  • Màu xanh lá: Biểu trưng cho sự tái sinh, phát triển, khởi đầu mới và sự cân bằng; phù hợp với các định hướng thiết kế gắn với tự nhiên, bền vững.
  • Màu xanh dương: Sắc xanh dương nhạt gợi cảm giác tươi mới, thân thiện; sắc xanh dương đậm thể hiện sự tin cậy, mạnh mẽ và hòa bình.
  • Màu tím: Là sự kết hợp giữa đỏ và xanh dương; sắc tím nhạt gắn với sự lãng mạn, trong khi tím đậm biểu trưng cho sự sang trọng, quyền quý.

3. Khảo sát đặc tính các nhóm chất liệu dệt may

Chương 1 hệ thống hóa đặc tính kỹ thuật của 11 nhóm vải dệt may thông dụng:

Nhóm chất liệu Thành phần / Cấu trúc dệt Đặc tính nổi bật Ứng dụng phổ biến
Vải chéo hàn 92% Polyester, 8% Spandex Bền bỉ, mặt vải dày dặn, giữ phom tốt nhưng thoáng mát May đầm, trang phục dạo phố biến kiểu
Vải dạ (Felt Cloth) Sợi bông, đay, cói ép nhiệt/áp lực cùng sợi tổng hợp Vải dệt ép, cấu trúc sợi đan chặt, giữ nhiệt tốt Áo khoác, trang phục mùa lạnh
Vải voan 100% Cotton hoặc cotton pha dệt trơn Mỏng nhẹ, mềm mượt, bề mặt rủ, thoáng khí Trang phục mùa hè, lớp phủ bèo nhún
Vải Kaki 100% Cotton đan chéo hoặc pha sợi tổng hợp Gồm Kaki thun (pha Spandex co giãn) và Kaki không thun (cứng form, ít nhăn) Quần tây, chân váy, áo vest, bảo hộ lao động
Vải Cotton Sợi cellulose tự nhiên từ cây bông Hút ẩm tốt, mềm mại, bền chắc, thoáng khí Áo thun, trang phục vận động
Vải Kate Pha giữa Cotton và Polyester Gồm 5 loại: Kate Silk, Kate Mỹ, Kate Polin, Kate Ford, Kate Hàn Quốc Đồng phục, áo sơ mi công sở
Vải lanh (Linen) Sợi từ thân cây lanh Thoáng mát, chịu ma sát tốt, nhưng dễ nhăn nhàu Đồ mặc thường ngày mùa nóng
Vải đũi Sợi tự nhiên, bề mặt xốp nhẹ Xốp nhẹ, mộc mạc, giải nhiệt tốt; dễ nhăn Trang phục dạo phố đơn giản
Vải lụa Dệt từ tơ tằm tự nhiên hoặc pha visco/bông Gồm: Lụa tơ tằm, Satin, Lụa cotton, Twill, Lụa 2 da, Gấm, Damask Silk, Lụa đũi Đầm cao cấp, áo kiểu sang trọng
Vải ren (Lace) Cấu trúc bện, xoắn tạo khoảng trống hoa văn Tạo lỗ hở trang trí, mềm mại, thanh thoát Điểm nhấn thân áo, váy nữ
Vải denim Sợi dọc nhuộm chàm, sợi ngang trắng (100% cotton/pha lycra) Dệt chéo bền chắc, mật độ sợi dày, phong cách khỏe khoắn Quần jeans, áo khoác dạo phố

Chương 2. Thiết kế sản phẩm thời trang

Chương 2 trình bày toàn bộ quá trình phát triển sản phẩm thực tế từ bản vẽ, thông số kỹ thuật, thiết kế rập cho đến công nghệ may lắp ráp.

1. Ý tưởng thiết kế và thể hiện mẫu vẽ

Tác giả đề xuất các mẫu vẽ phác thảo (Mẫu 1, 2, 3) lấy cảm hứng từ gam màu lạnh, kết hợp cấu trúc đầm ngắn dạo phố trẻ trung. Mẫu thiết kế hoàn thiện được cụ thể hóa thông qua bản vẽ mô tả phẳng 2D thể hiện đầy đủ cấu trúc mặt trước và mặt sau:

  • Thân trước: Thiết kế cúp ngực có đường cắt decoup định hình, dây vai bản nhỏ, tay áo phối bèo dún xếp lớp, tùng váy xòe dún tại vị trí eo.
  • Thân sau: Dây vai nối liền, tra khóa kéo giọt nước tại sống lưng, chi tiết tùng dún đồng bộ.

2. Xây dựng bảng thông số kích thước

Đồ án thiết lập hệ thống thông số đo cơ thể người mẫu chuẩn và thông số kích thước thành phẩm của mẫu đầm biến kiểu:

Thông số đo cơ thể (Bảng 2.1) Giá trị (cm) Thông số thiết kế chi tiết (Bảng 2.2) Giá trị (cm)
Vòng ngực 75 To bản dây vai 2,0
Vòng eo 60 Dài dây vai thân trước (TT) 9,0
Vòng mông 89 Dài dây vai thân sau (TS) 11,0
Dang ngực 16 Dài bèo tay 31,0
Chân ngực 16 Rộng bèo tay 10,0
Hạ ngực 22 Dài thân trước (TT) 27,5
Hạ eo trước 38 Dài thân sau (TS) 24,5
Hạ eo sau 35 Dài tay 35,0
Ngang vai 34 Sườn tay 11,0
Vòng nách 31 Dài tùng 65,0
Hạ mông 20 Rộng eo tùng thân sau (TS) 45,0
— — Rộng eo tùng thân trước (TT) 90,0

3. Quy trình kỹ thuật triển khai rập (Pattern Construction)

Quá trình tạo rập được thực hiện tuần tự qua 4 giai đoạn:

  1. Thiết kế rập cơ bản: Thiết lập các bộ dưỡng chuẩn gồm rập áo cơ bản thân trước, rập cơ bản tay áo và rập cơ bản thân sau.
  2. Thiết kế dựng hình biến kiểu: Biến đổi các đường ly cúp, dựng đường bổ decoup thân áo đầm, mở rộng độ xòe và tính toán độ dún cho tay áo và tùng váy.
  3. Tách rập thành phẩm: Xuất toàn bộ các chi tiết hoàn chỉnh không đường may bao gồm: thân sau, tay áo, bèo tay TT/TS, decoup TT trái/phải, dây vai TT/TS, thân trước, tùng váy TS, tùng váy TT và bèo lai.
  4. Thiết kế rập bán thành phẩm: Cộng lượng dư đường may tiêu chuẩn cho từng cạnh của tất cả các chi tiết rập để phục vụ giác sơ đồ và cắt may.

4. Quy trình công nghệ may ráp sản phẩm mẫu

Quy trình may mẫu đầm dạo phố biến kiểu được chuẩn hóa gồm 14 bước công việc liên hoàn:

STT Bước công việc công nghệ Mô tả thao tác kỹ thuật
1 Vắt sổ Vắt sổ làm sạch mép cắt toàn bộ các chi tiết bán thành phẩm
2 May lược decoup vào lót May cố định chi tiết decoup thân trước với vải lót
3 May lược thân trước May lược chi tiết thân trước chính vào lớp vải lót
4 May lược thân sau May lược chi tiết thân sau chính vào lớp vải lót
5 May ráp decoup TT May nối các đường bổ decoup định hình phom cúp ngực thân trước
6 May lược rút dún tay May đường chỉ thưa song song để rút dún tạo độ phồng cho tay áo
7 May chun lai tay Tra dây chun co giãn vào cửa tay áo
8 May lược rút dún tùng May đường chỉ lược rút dún mép trên của tùng váy
9 May ráp cụm tay áo May ráp hoàn thiện bèo tay, nẹp tay kết hợp vào thân tay áo
10 May ráp sườn áo May ráp sườn thân trước và sườn thân sau
11 May ráp tay vào thân Ráp cụm tay hoàn chỉnh vào vòng nách thân áo
12 May ráp tùng vào thân Tra ráp đường eo giữa thân trên và tùng váy đã rút dún
13 Tra dây kéo Tra dây kéo giọt nước tại đường xẻ sống lưng thân sau
14 Hoàn tất sản phẩm Vệ sinh đầu chỉ thừa, ủi hoàn thiện form dáng và định hình sản phẩm

Kết quả và đóng góp

Kết quả đạt được

  • Về mặt thiết kế: Đồ án đã chuyển hóa thành công ý tưởng thị giác từ gam màu lạnh thành mẫu đầm dạo phố nữ tính, trẻ trung. Kết cấu sản phẩm kết hợp giữa kỹ thuật chiết ly decoup ôm sát phần thân trên và kỹ thuật rút dún tạo độ xòe mềm mại ở tùng váy và tay bèo.
  • Về mặt kỹ thuật: Xây dựng đầy đủ bộ tài liệu kỹ thuật bao gồm bảng số đo nhân trắc (ngực 75 cm, eo 60 cm, mông 89 cm), bảng thông số kích thước thiết kế chi tiết, bộ rập cơ bản, rập biến kiểu và rập bán thành phẩm chuẩn xác.
  • Về mặt sản phẩm thực tế: Chế tạo hoàn chỉnh 01 sản phẩm mẫu đầm dạo phố bằng chất liệu vải chéo hàn (92% polyester, 8% spandex), đảm bảo đường may êm phẳng, thông số kỹ thuật khớp với thiết kế và lên đúng phom dáng trên mẫu thật.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

  • Ý nghĩa khoa học: Cung cấp tài liệu tham khảo có cấu trúc rõ ràng về phương pháp luận biến kiểu rập từ phom cơ bản sang phom đầm dạo phố có phối bèo dún và đường decoup, phục vụ cho sinh viên các khóa sau tại Khoa Công nghệ May và Thời trang.
  • Ý nghĩa thực tiễn: Sản phẩm mẫu có tính ứng dụng cao, kiểu dáng phù hợp với thị hiếu của nữ giới trẻ (18–25 tuổi), quy trình công nghệ 14 bước có thể áp dụng vào thực tế sản xuất may đo hoặc sản xuất may công nghiệp quy mô nhỏ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

  • Đồ án mới chỉ dừng lại ở việc may mẫu thực nghiệm 01 sản phẩm đơn lẻ trong bộ phác thảo thiết kế.
  • Phạm vi khảo sát và ứng dụng sản phẩm tập trung vào một phân khúc hẹp là nữ thanh niên từ 18 đến 25 tuổi.
  • Chưa thực hiện việc nhảy size (grading) công nghiệp cho bộ rập mẫu để sản xuất hàng loạt với nhiều kích cỡ cơ thể khác nhau.

Hướng nghiên cứu tiếp

  • Triển khai may mẫu hoàn chỉnh cho toàn bộ các mẫu thiết kế còn lại trong bộ sưu tập dạo phố gam màu lạnh.
  • Thử nghiệm phối hợp các chất liệu mỏng nhẹ khác đã được khảo cứu ở Chương 1 (như voan, ren, lụa) trên cùng một cấu trúc thiết kế để đánh giá sự biến đổi cảm xúc thị giác và độ rủ của bề mặt sản phẩm.
  • Nghiên cứu mở rộng dải thông số nhảy size cho các nhóm vóc dáng khác nhau trong cùng độ tuổi.

Giá trị tham khảo

Đồ án là nguồn tư liệu thực tế hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ May và Thiết kế Thời trang: Tham khảo cấu trúc trình bày một đồ án tốt nghiệp thiết kế mẫu, cách chuyển hóa từ ý tưởng màu sắc - bản vẽ phẳng sang triển khai rập 2D và bảng quy trình công nghệ may.
  • Kỹ thuật viên rập (Pattern Maker): Tham khảo phương pháp dựng hình rập biến kiểu đối với thân áo có đường bổ decoup, tay áo bèo dún và kỹ thuật tính độ dún cho tùng váy (rộng eo tùng TT 90 cm so với eo tùng TS 45 cm).
  • Thợ may mẫu và xưởng may thời trang: Ứng dụng bảng quy trình may 14 bước tiêu chuẩn để kiểm soát chất lượng đường may và trình tự may lắp ráp đầm nữ có lót.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất liệu chính được lựa chọn để may sản phẩm mẫu trong đồ án là gì và có thành phần như thế nào?
Sản phẩm mẫu được may bằng chất liệu vải chéo hàn. Vải có thành phần gồm 92% polyester và 8% spandex, giúp sản phẩm có độ bền bỉ, mặt vải dày dặn, giữ phom tốt nhưng vẫn đảm bảo sự thoáng mát và độ co giãn khi mặc.

2. Kích thước vòng ngực, vòng eo và vòng mông trên bảng thông số đo cơ thể của đồ án là bao nhiêu?
Theo Bảng 2.1 (Bảng thông số đo cơ thể), số đo nhân trắc được sử dụng gồm: Vòng ngực đạt 75 cm, Vòng eo đạt 60 cm và Vòng mông đạt 89 cm.

3. Tỷ lệ thông số giữa eo tùng thân trước và eo tùng thân sau của sản phẩm đầm được thiết kế ra sao?
Theo Bảng 2.2 (Bảng thông số thiết kế), chiều rộng eo tùng thân trước được thiết kế là 90 cm, trong khi chiều rộng eo tùng thân sau là 45 cm (thân trước gấp đôi thân sau) nhằm tạo độ dún phồng lớn và tăng độ xòe cho mặt trước của váy.

4. Gam màu lạnh được định nghĩa như thế nào trong cơ sở lý thuyết của đồ án?
Gam màu lạnh là tập hợp các màu nằm trên 1/2 vòng tròn thuần sắc trải dài từ Tím đỏ đến Vàng ửng xanh đọt chuối. Nhóm màu này có ba màu gốc chủ đạo gồm xanh lá, xanh dương và tím, mang đặc trưng nhẹ nhàng, tĩnh lặng và trầm mặc.

5. Quy trình công nghệ may ráp sản phẩm mẫu gồm bao nhiêu bước và bước hoàn tất là gì?
Quy trình công nghệ may hoàn chỉnh gồm 14 bước công việc. Bước thứ 14 là ủi định hình và hoàn tất sản phẩm sau khi đã hoàn thành các công đoạn may ráp thân, tay, tùng và tra dây kéo giọt nước.

Kết luận

Đồ án "Thiết kế trang phục dạo phố #K012 lấy ý tưởng từ gam màu lạnh" của sinh viên Phạm Kim Khánh đã giải quyết trọn vẹn từ cơ sở lý thuyết màu sắc, vật liệu dệt may đến việc chế tạo sản phẩm thời trang dạo phố thực tế cho nữ giới lứa tuổi 18–25. Bằng phương pháp thiết kế rập biến kiểu và quy trình may 14 bước rõ ràng, tác giả đã chế tạo thành công mẫu đầm biến kiểu đảm bảo tính thẩm mỹ và thông số kỹ thuật trên nền vải chéo hàn. Đây là công trình đồ án tốt nghiệp đạt chuẩn kỹ thuật chuyên ngành, đóng góp tài liệu học tập và tham khảo giá trị cho sinh viên ngành Công nghệ May và Thời trang.