CHƯƠNG 1 : LUẬN CHỨNG KINH TẾ 1.1 Ý nghĩa của nội dung thiết kế Trong thời đại ngày nay ngành công nghiệp sơn không còn là một ngành công nghiệp xa lạ đối với nước ta, hiện là một nước công nghiệp hóa và hiện đại hóa nên nhu cầu rất lớn về số lượng, chất lượng cũng như chủng loại sơn. Sơn hầu như gắn liền trong nhiều lĩnh vực của đời sống hằng ngày. Bởi lẽ khi cuộc sống tương đối phát triển, người ta bắt đầu quan tâm đến vẻ thẩm mỹ xung quanh họ. Chính vì vậy, sự đa dạng về màu sắc do sơn mang lại để tăng vẻ thẩm mỹ càng được mọi người quan tâm, bên cạnh đó sơn còn có tác dụng bao phủ lên bề mặt vật liệu tránh các tác động phá hoại của môi trường xung quanh.
Đặc biệt đối với một số loại sơn còn có khả năng đáp ứng được nhiều yêu cầu kỹ thuật quan trọng như chống gỉ, cách điện, chống hở…Do đó, giá trị của sơn càng được tăng thêm và được ứng dụng rộng rãi. Mặc dù nước ta có nhiều nhà máy sản xuất sơn nhưng nhu cầu về sơn vẫn khá lớn, bên cạnh các mặt hàng thông dụng như sơn alkyd, sơn vecni, sơn acrylat…chúng ta không thể không kể đến sơn epoxy với nhiều tính năng ưu việt như khả năng chịu mài mòn, chịu tải trọng tốt, khả năng kháng khuẩn chống mốc cao, khả năng tăng cứng bề mặt nền lớn, chất lượng ổn định,…Chính vì lẽ đó mà việc thiết kế nhà máy sản xuất sơn epoxy là hết sức thiết thực và có nhiều thuận lợi trong việc ứng dụng thực tế, đáp ứng được khả năng tiêu thụ cũng như thời gian thu hồi vốn.2 Luận chứng kinh tế 1.1 Xu hướng phát triển ngành sơn Sơn là ngành kỹ thuật đang trên đà phát triển theo nhịp độ chung của nền kinh tế quốc dân. Kỹ thuật sơn vừa phục vụ thiết thực cho đời sống, vừa phục vụ đắc lực cho các ngành sản xuất khác. Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì yêu cầu về chất lượng sơn cũng như khả năng gia công sơn là rất cao.
Trang 1 Luận văn tốt nghiệp Trước đây, sơn được sản xuất từ các loại dầu thảo mộc như dầu lanh, dầu gai, dầu dứa…và các loại nhựa thiên nhiên như: nhựa thông, nhựa cánh kiến cùng với các loại bột như cao lanh, đá vôi, oxyt sắt…Cho đến thế kỉ XX, cùng với sự phát triển của ngành nghiệp hóa chất, công nghiệp sơn ra đời, đánh dấu một thời kì phát triển nhảy vọt về sơn. Nhiều loại sơn mới ra đời và có chất lượng cao như: nitro-celluloze, sơn alkyd, sơn epoxy…đã phục vụ đắc lực cho đời sống và nhiều ngành kinh tế khác. Theo thống kê, toàn thế giới năm 1965 sản xuất khoảng 10 triệu tấn sơn, năm 1975 tăng lên 16 triệu tấn. Có sáu nước sản xuất sơn lớn nhất trên thế giới là Nga, Mỹ, Đức, Anh, Pháp, Nhật Bản sản xuất tới 72% tổng số sơn toàn thế giới [3].
Trong công nghiệp sơn ngày nay người ta đã sử dụng khoảng 2700 loại nhựa làm chất tạo màng, 700 loại dầu, 2000 loại bột màu, 1000 loại dung môi và khoảng 600 chất phụ gia. Riêng ở Nga sản xuất được khoảng 2500 loại sơn khác nhau. Trước đây sơn dầu chiếm ưu thế trong công nghiệp chế tạo sơn, nhưng trong khoảng 10 năm trở lại đây sơn tổng hợp đã bắt đầu chiếm lĩnh thị trường và ngày càng phát huy thế mạnh [3]. Hiện nay sơn bột cũng đang phát triển với mức tăng 10% hằng năm.
Trong sơn bột có tới 90% thành phần nhựa nhiệt rắn ( gốc epoxy, polyuretan, epoxy polyeste…). Theo đánh giá của các chuyên gia, thị trường sơn bột toàn cầu năm 1999 đạt khoảng 700.000 tấn, trong đó Châu Âu chiếm 300. Tính chung toàn cầu, tỷ lệ sơn bột trong sơn công nghiệp là 6%, trong khi đó ở Châu Âu tỷ lệ đó là 9%, Italia là 15%, riêng Bắc Mỹ khoảng 5%[1]. Đối với những nước có nền công nghiệp phát triển thì sơn được phân bố sử dụng như sau : + Công nghiệp xây dựng khoảng 25-35%.
+ Giao thông vận tải sử dụng khoảng 20-25%. Trang 2 Luận văn tốt nghiệp + Cơ khí chế tạo máy sử dụng khoảng 10-15%. + Công nghiệp đồ gỗ sử dụng khoảng 10-15%. + Còn lại là phục vụ cho các ngành khác [2].2 Công nghiệp sơn ở Việt Nam Ở Việt Nam từ rất lâu đời, ông cha ta đã biết khai thác và sử dụng sơn trong việc trang trí mỹ thuật cũng như bảo vệ vật liệu gỗ và kim loại ví dụ những pho tượng cổ, những son thiếp vàng đã trải qua nhiều thế kỉ cho đến nay vẫn trong đẹp mắt, điều đó nói lên kỹ thuật chế biến và sử dụng sơn của ông cha ta trước đây đã đạt được những thành tựu đáng kể.
Ngành công nghiệp sơn ở Việt Nam có thể lấy mốc khởi điểm từ năm 1913- 1914 với sự xuất hiện một xưởng sản xuất sơn dầu mang nhãn hiệu Testudo do hai kỹ sư Pháp sản xuất và kinh doanh. Mấy năm sau một số người Việt Nam đi sâu vào nghiên cứu cách chế tạo sơn dầu, tìm kiếm nguyên liệu trong nước rồi cùng nhau hùn vốn để mở xưởng sản xuất. Trong đó đáng chú ý nhất là công ty sơn Nguyễn Sơn Hà, một hãng sản xuất lớn nhất ở Việt Nam lúc bấy giờ, sản xuất tại Hải Phòng mang nhãn hiệu Resistanco, sản phẩm của hãng này có bán khắp thị trường Đông Dương và xuất cảng sang Thái Lan, Pháp. Sau đó ở Hà Nội có hãng sơn Thăng Long, sơn Gecko nhưng do sự kìm hãm của chế độ thực dân và sự cạnh tranh của tư bản Pháp nên ngành sản xuất sơn của ta không phát triển được.
Trong những năm kháng chiến chống Pháp (1946-1954), chúng ta cũng có một số cơ sở sản xuất sơn nhưng nói chung cũng không phát triển được bằng thời trước cách mạng. Khi hòa bình lập lại, nhà máy sơn tổng hợp ở Hải Phòng được mở rộng, xuất hiện thêm một số cơ sở mới nhưng số lượng sơn ở nước ta sản xuất ra vẫn chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng phát triển của các ngành công nghiệp và xây dựng [1]. Trang 3 Luận văn tốt nghiệp Đầu những năm 70 của thế kỷ XX ở miền Bắc nước ta có năm cơ sở sản xuất sơn chính: Nhà máy sơn Thái Bình (Hà Nội) - sản lượng khoảng 1500 tấn/năm, Sơn Phú Hà (Hải Phòng) – 1000 tấn/năm, Sơn Cầu Diễn, Sơn Tổng hợp ( Hà Nội). Năm 1970 Tổng cục Hóa chất cho xây dựng Nhà máy Sơn Tổng hợp đầu tiên ở nước ta, năm 1975 sản xuất gần 1000 tấn sơn alkyd các loại.
Năm 1975, miền Nam có 25 cơ sở sản xuất sơn như Sơn Á Đông, Bạch Tuyết, Đồng Nai…hằng năm sản xuất 5000 – 6000 tấn, chủ yếu là sơn dầu, sơn nitroxenluloza, sơn nước [1]. Trước đây, sơn dầu chiếm ưu thế trong công nghiệp sản xuất sơn, nhưng từ năm 1967, do ngành hoá chất phát triển mạnh mẽ, nguồn nhựa tổng hợp ngày càng dồi dào, phong phú, nên sơn tổng hợp đã tiến lên chiếm hàng đầu trong các chủng loại sơn [1]. Cho đến nay mặc dù các tiến bộ kỹ thuật mới áp dụng rộng rãi ngay ở các nước có nền công nghiệp phát triển, công nghệ sơn vẫn chiếm một tỷ trọng lớn trong lĩnh vực bảo vệ vật liệu. Thời gian gần đây, do khả năng nhập nguyên liệu trung gian tương đối dễ dàng, các cơ sở sản xuất sơn đã chú trọng nâng dần chất lượng sản phẩm của mình, tăng chủng loại sơn, một số cơ sở tiến hành liên doanh với đối tác nước ngoài để mở rộng sản xuất và đẩy mạnh cạnh tranh bằng chất lượng.
Nhìn chung đến nay thị phần sản xuất trong nước vẫn nhỏ hơn các sản phẩm của các hãng nước ngoài nổi tiếng. Điều này có thể giải thích bởi nhiều lý do như hiện trạng máy móc, thiết bị công nghệ không được trang bị hoàn chỉnh, tâm lý chuộng hàng ngoại của người tiêu dùng, hàng rào thuế quan, chính sách bảo hộ cho các sản phẩm trong nước chưa được chú ý. Hơn nữa để dễ dàng hình dung về quy mô và mức độ phát triển của ngành công nghiệp sơn, xin nêu một số chỉ tiêu về tiêu thụ sơn bình quân trên đầu người hằng năm của một vài nhóm nước: Các nước công nghiệp phát triển : Trang 4 Luận văn tốt nghiệp ( Mỹ, Nhật Bản, Hà Lan, Đức ): 16 – 22 kg Các nước công nghiệp khác: 10 – 17 kg Các nước ASEAN, Trung Quốc, Ấn Độ: 5 -8 kg Việt Nam: 0,6 -0,7 kg Như vậy, suất tiêu thụ sơn của nước ta ở mức rất thấp. Điều này nói lên ngành sơn còn quá non yếu, cụ thể là các nhà máy sản xuất sơn còn ít chủ yếu tập trung ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Sản lượng sơn thấp, chủng loại nghèo nàn chủ yếu là các loại sơn thông dụng có tuổi thọ thấp như sơn dầu biến tính, sơn alkyd…Thiếu nhiều các loại sơn có tuổi thọ cao như các loại sơn cho các kết cấu, công trình ở ven biển, cho tàu biển, dàn khoan, cho tuyến ống dẫn dầu, dẫn khí đốt…hoặc các loại sơn vừa chịu nhiệt vừa chịu thời tiết, chịu mài mòn cao, các loại sơn phản quang dùng cho ngành giao thông vận tải để phân tuyến, phân luồng chỉ dẫn giao thông…hoặc các loại sơn chịu nhiệt, chịu hóa chất…[1].3 Tiềm năng về sơn Epoxy tại Việt Nam Hiện nay tại Việt Nam việc sản xuất sơn Epoxy đã được nhiều công ty đưa vào dây chuyền sản xuất của mình như công ty cổ phần Sơn Đồng Nai, công ty Sơn Dulux, công ty TNHH Sơn Epoxy Việt Lâm (Hà Nội)…Song thế mạnh vẫn chưa được phát huy nhiều, bởi lẽ so với sơn alkyd, sơn dầu, sơn acrylic…thì sơn epoxy không phổ biến ở nước ta lắm. Chính vì thế việc đầu tư dây chuyền sản xuất sơn epoxy là hết sức cần thiết, nó không chỉ đáp ứng được nhu cầu thị trường trong nước mà cũng là một bước ngoặc tạo nên sự đa dạng, phong phú thêm chủng loại sản xuất sơn tại Việt Nam.4 Nội dung thiết kế nhà máy Nhiệm vụ chủ yếu của việc thiết kế nhà máy là sao cho phù hợp với yêu cầu công nghệ sản xuất, vừa có tính thực dụng, kinh tế, vừa mỹ quan về các mặt như mặt bằng, hình chiếu đứng, tổ chức các bộ phận, thiết bị sản xuất, thiết bị điện và tất cả các thiết bị liên quan khác. Bố trí hợp lý hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư hạng Trang 5 Luận văn tốt nghiệp mục công trình, thao tác khi sản xuất, kiểm tra và an toàn, các chỉ tiêu về kinh tế.